- Nắm được quan hệ giữa hiệu điện thế với cường độ dòng điện, biết cách tính tổng trở Z, độ lệch pha của đoạn mạch RLC nối tiếp.. - Vẽ giản đồ véc tơ biểu diễn điện áp và cường độ dòng
Trang 1Giáo án Vật lý 12 nâng cao - TIẾT 46-47: MẠCH
CÓ RLC MẮC NỐI TIẾP CỘNG HƯỞNG ĐIỆN
I MỤC TIÊU:
1 Kiến thức
- Biết cách vẽ và dùng giản đồ vectơ để nghiên cứu đoạn mạch RLC nối tiếp
- Nắm được quan hệ giữa hiệu điện thế với cường độ dòng điện, biết cách tính tổng trở Z, độ lệch pha của đoạn mạch RLC nối tiếp
- Nắm được hiện tượng và điều kiện xảy ra cộng hưởng
2 Kỹ năng
- Xác định được độ lệch pha giữa hiệu điện thế và cường
độ dòng điện
- Tính được tổng trở của mạch xoay chiều
- Tìm được các đại lượng trong mạch xoay chiều
II CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên:
Trang 2- Giản đồ véctơ của mạch RLC
2 Học sinh:
- Ôn lại kiến thức về đoạn mạch xoay chiều chỉ có R, có L,
có C
III KIỂM TRA BÀI CŨ:
- Trong mạch điện xoay chiều chỉ có điện trở thuần L, chỉ
có C điện áp và cđdđ biến thiên như thế nào ?
- Vẽ giản đồ véc tơ biểu diễn điện áp và cường độ dòng
điện trong đoạn mạch xoay chiều chỉ có C, chỉ có L
IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC :
HĐ CỦA GIÁO
VIÊN
HĐ CỦA
- Viết công thức
điện áp của mạch
điện một chiều
mắc nối tiếp ?
-Thảo luận và trả lời
-Nhận xét,bổ sung trả lời của
1 Các giá trị tức thời trên từng phần của đoạn mạch
-Xét đoạn mạch gồm một điện trở thuần R, một cuộn cảm thuần có
độ tự cảm L và một tụ điện có điện
Trang 3- Thông báo cho
HS biết các công
thức đó vẫn đúng
cho các giá trị
tức thời của
mạch điện xoay
chiều
- Viết biểu thức
điện áp ở hai đầu
mỗi dụng cụ ?
- Điện áp ở 2 đầu
đoạn mạch biến
thiên điều hòa
với tần số bao
nhiêu ?
của bạn
-Lắng nghe và ghi nhớ
-Thảo luận và trả lời
-Nhận xét,bổ sung trả lời của của bạn
-Thảo luận và trả lời
-Nhận xét,bổ sung trả lời của của bạn
dung C mắc nối tiếp
-Giả sử cường độ dòng điện trong
đoạn mạch có biểu thức i =
Iocost Biểu thức của các điện áp tức thời :
R 0R
u = U cos t w
L 0L
u = U cos t+
2
æ p ÷ ö
c 0C
u = U cos
t-2
-Điện áp tức thời giữa hai đầu A,
B là :
u = uR + uL + uC (40.1)
2 Giản đồ vectơ Quan hệ giữa cường độ dòng điện và điện áp a) Giản đồ Frenen
Trang 4- Tại thời điểm t
= 0, vectơ quay I
biểu diễn cđdđ i
= Iocost hợp
với trục Ox một
góc bao nhiêu ?
- Tại thời điểm t
= 0, vectơ quay
R
U UL , UCbiểu
diễn các điện áp
uR , uL, uC , hợp
với trục Ox một
góc bao nhiêu ?
- Hướng dẫn học
sinh vẽ vectơ
điện áp UAB giữa
hai đầu đoạn
mạch ?
-Hướng dẫn học
-Thảo luận và trả lời
-Nhận xét,bổ sung trả lời của của bạn
-Thảo luận và trả lời
-Nhận xét,bổ sung trả lời của của bạn
-Theo dõi và ghi chép
b) Định luật Ôm cho đoạn mạch RLC nối tiếp Tổng trở
Uo = 2 2
OR OL OC
U U U (40.3) Chia hai vế của công thức 40.3 cho 2
U = 2 2
R L C
U U U (40.4)
Thay U = IR; UL = IL; UC = 1
C
vào công thức (40.4), ta tìm được cường độ dòng điện hiệu dụng :
I=
2
L C
C
Trang 5sinh tìm biểu
thức xác định
điện áp giữa hai
đầu đoạn mạch ?
- Hướng dẫn học
sinh thành lập
biểu tổng trở của
đoạn mạch ?
- Vai trò của ZAB
giống đại lượng
nào ?
- Nêu ý nghĩa
của Z ?
- HD HS tìm BT
xác định độ lệch
-Theo dõi và ghi chép
-Theo dõi và ghi chép
-Thảo luận và trả lời
-Nhận xét,bổ
-Nếu đặt Z =
2
C
(40.5)
Thì I = U
Z (40.6) -Đối với dòng điện xoay chiều tần
số góc , đại lượng Z đóng vai trò tương tự như điện trở đối với dòng điện không đổi và được gọi là tổng trở của đoạn mạch
c) Độ lệch pha của điện áp so với dòng điện
tg =
1
L C R
(40.7) -Nếu đoạn mạch có tính cảm kháng thì > 0, dòng điện trễ pha đối với hiệu điện thế ở hai đầu đoạn mạch -Nếu đoạn mạch có tính dung kháng, thì < 0, dòng điện sớm pha đối với hiệu điện thế
ở hai đầu đoạn mạch
Trang 6pha giữa điện áp
hai đầu đoạn
mạch và dòng
điện qua mạch?
- Nếu đoạn mạch
có tính cảm
kháng, nêu mối
quan hệ giữa u
và i ?
- Nếu đoạn mạch
có tính dung
kháng, nêu mối
quan hệ giữa u
và i ?
sung trả lời của của bạn
-Theo dõi và ghi chép
-Thảo luận và trả lời
-Nhận xét,bổ sung trả lời của của bạn
-Thảo luận và trả lời
-Nhận xét,bổ sung trả lời của của bạn
3 Cộng hưởng điện
-Nếu giữ nguyên giá trị của hiệu điện thế hiệu dụng U giữa hai đầu đoạn mạch và thay đổi tần số góc
đến một giá trị sao cho L - 1
C
= 0 thì có hiện tượng đặc biệt xảy
ra trong mạch, gọi là hiện tượng cộng hưởng điện
- Tổng trở của đoạn mạch đạt giá trị cực tiểu :
Zmin = R
- Cường độ hiệu dụng dòng điện trong mạch đạt giá trị cực đại : Imax
= U
R
-Hiệu điện thế trên điện trở R bằng hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch
- Dòng điện biến đổi đồng pha với hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn
Trang 7- Nếu giữ nguyên
giá trị của U giữa
hai đầu đoạn
mạch và thay đổi
tần số góc đến
một giá trị sao
cho ZC=ZL thì:
- Z của đoạn
mạch có giá trị
như thế nào ?
- I của đoạn
mạch có giá trị
như thế nào ?
-UL,UC,UR có đặc
điểm gì ?
- Độ lệch pha
-Thảo luận và trả lời
-Nhận xét, bổ sung trả lời của của bạn
-Thảo luận và trả lời
-Nhận xét, bổ sung trả lời của của bạn
-Thảo luận và trả lời
-Nhận xét, bổ
mạch
= 1
LC (40.8)
Trang 8giữa u và i như
thế nào ?
- YC HS nhận
xét,bổ sung trả
lờicủa bạn đối
với mỗi câu hỏi
-N.xét, đánh giá
giờ dạy
sung trả lời của của bạn
-Thảo luận và trả lời
-Nhận xét, bổ sung trả lời của của bạn
-Thảo luận và trả lời
-Nhận xét, bổ sung trả lời của của bạn
IV CỦNG CỐ – DẶN DÒ:
-Tóm lược kiến thức trọng tâmcủa bài, hướng dẫn HS trả lời các câu hỏi sau bài học, yêu cầu HS về làm
cc BT 1,2,3,4,5,6 sau bài học