liên kết gen và hoán vị gen - quy luật di truyền

Định luật phân li độc lập của MenĐen chỉ đúng khi các cặp alen qui định các tính trạng phải nằm trên các cặp NST tương đồng khác nhau.. Vậy nếu các gen qui định các tính trạng cùng nằm

GV: NGUYỄN THỊ KIM HẰNG

- KÍNH CHÀO QUÍ THẦY CÔ ĐẾN DỰ GIỜ LỚP 12 B1

KIỂM TRA BÀI CŨ

* Hoàn thành sơ đồ lai sau :

Đậu hạt vàng trơn  Xanh nhăn

1/4AB ; 1/4Ab 1/4aB ; 1/4ab

Định luật phân li độc lập của MenĐen chỉ đúng

khi các cặp alen qui định các tính trạng phải nằm trên các cặp NST tương đồng khác nhau

Vậy nếu các gen qui định các tính trạng

cùng nằm trên 1 cặp NST tương đồng

thì chúng di truyền như thế nào?

T.H.MORGAN

P TC : Thân xám

Cánh dài

Thân đen Cánh cụt



F 1 :

100% Xám - DàiLai phân tích F1 :

=> Trong quá trình sinh giao tử ở ruồi đực F1 :

▪ Gen B và V đã phân li cùng nhau  do cùng nằm trên 1NST,kí hiệu là BV

▪ Gen b và v luôn phân li cùng nhau do nằm trên NST tương đồng còn lại, kí hiệu là bv

 Các gen qui định tính trạng màu thân và chiều dài cánh cùng nằm trên 1 một cặp NST tương

bv

F1

B

V

b v

PB :

GP :

B V

b v

b v

b v

B V

b v

b v

BV bv

bv bv

bv bv

BV BV

bv

BV bv

bv bv

bv BV

Pt/c

Gp

BV bv

4 Ý nghĩa của hiện tượng liên kết gen

-Các gen ………luôn di truyền cùng nhau -> giúp duy trì sự ổn định các tính trạng của loài

- Ứng dụng: Chuyển những gen có lợi vào cùng………

……… nhằm tạo giống có gen mong muốn

II.HOÁN VỊ GEN

1.Thí nghiệm của Morgan:

Lai phân tích ruồi cái F 1 :

2 Giải thích thí nghiệm

Fa xuất hiện 4 tổ hợp giao tử mà ruồi đực thân đen

cánh cụt chỉ cho 1 loại giao tử

=> Ruồi cái F1 cho 4 loại giao tử : BV, bv, Bv, Bv

=> Trong quá trình phát sinh giao tử cái có sự hoán vị giữa các gen alen B và b => ngoài hai giao tử liên kết

BV, bv còn xuất hiện hai giao tử hoán vị Bv và bV

Quan sát hình và cho biết vì sao ruồi cái F1 lại

cho được 4 loại giao tử?

* Nguyên nhân: Vì trong quá trình giảm phân tạo giao tử cái,

ở một số tế bào khi các NST tương đồng tiếp hợp với nhau

giữa chúng xảy ra hiện tượng trao đổi đoạn NST ( trao đổi

chéo)-> các gen có thể đổi vị trí cho nhau và làm xuất hiện tổ hợp gen mới-> hiện tượng hoán vị gen

- Tần số hoán vị gen dao động từ 0 % -> 50 %

Vì sao tần số hoán vị gen không vượt quá 50%?

Vì chỉ có một số ít tế bào khi giảm phân mới có xảy ra

trao đổi chéo dẫn đến hoán vị gen -> tỉ lệ giao tử có hoán vị trên tổng số giao tử luôn nhỏ hơn 50%

- Tần số hoán vị gen thể hiện được khoảng cách giữa các gen : Hai gen càng gần nhau thì tần số hoán vị gen càng thấp

PB :

GP :

B V

b v

b v

b v

B V

b v

b v

X

FB :

B v

b

V

FB :

B V

B v

b V

b v

b v

1.0

= 0,415

= 0,415

= 0,085 = 0,085

3 Ý nghĩa của hiện tượng hoán vị gen

- Hoán vị gen tạo ra các loại giao tử mang tổ hợp gen mới -> hình thành các biến dị tổ hợp là nguồn nguyên liệu cho tiến hóa và chọn giống

- Căn cứ vào tần số hoán vị gen -> xác định khoảng cách

giữa các gen -> lập bản đồ di truyền-> có ý nghĩa trong chọn giống và nghiên cứu di truyền học

- Đơn vị đo khoảng cách : 1% hoán vị gen = 1 cM

Ký hiệu gen Khoảng cánh tính bằng đơn vị bản đồ

Sơ lược bản đồ gen của 4 NST ở ruồi giấm

Làm thế nào để biết 2 gen nào đó liên kết hay phân li độc lập?

CŨNG CỐ

* Dùng phép lai phân tích ta có thể xác định được 2 gen nào nào đó là phân li độc lập nhau hay liên kết với nhau

+ Nếu kết quả lai phân tích cho tỉ lệ phân li kiểu hình 1:1:1:1 thì 2 gen quy định 2 tính trạng nằmtrên 2 NST khác nhau

+ Nếu tỉ lệ phân li kiểu hình với nhau 1:1 thì 2 gen liên kết

hoàn toàn với nhau

+ Kết quả lai phân tích cho ra 4 kiểu hình với tỉ lệ không bằng nhau trong đó 2 loại kiểu hình chiếm đa số (trên 50%) thì 2 gen cùng nằm trên 1 NST và đã có hoán vị gen xảy ra

Câu hỏi trắc nghiệm

NST được di truyền theo những quy luật :

 A Liên kết gen

 B Phân li độc lập

 C Hoán vị gen

 D D Cả a và b

Câu 2 : Hiện tượng hoán vị gen được giải thích:

A Sự phân li ngẫu nhiên, tổ hợp tự do của

các NST

B Sự bắt chéo giữa các NST xảy ra ở kì

giữa của giảm phân I.

C trong quá trình giảm phân, các NST

tương đồng tiếp hợp với nhau, giữa chúng xảy

ra sự trao đổi đoạn

D Do đột biến chuyển đoạn trong giảm

phân.

C

Câu 3 : Lai cà chua thân cao (A), quả tròn (B) với thân thấp (a), quả bầu dục (a) ở F1

thu được 81 cao tròn, 79 thấp bầu dục, 21 cao bầu dục, 19 thấp tròn Kiểu gen cây cao, tròn

ở P và tần số hoán vị là:

BÀI TẬP VỀ NHÀ

Trả lời các câu hỏi SGK

Soạn bài : Di truyền liên kết với giới tính

và di truyền ngồn nhân