CƠ SỞ MÔI TRƯỜNG ĐẤT, NƯỚC, KHÔNG KHÍ - PHẦN III MÔI TRƯỜNG NƯỚC - CHƯƠNG 5 pps

Nước uống cần có độ tinh khiết cao về mặt lý, hóa, sinh, học, nước thủy lợi cần độ mặn và một số nguyên tố dưới mức gây hại cho cây.. Chất lượng nước tự nhiên được đánh gía qua: · Đặc đi

Chương 5: Châtú lượng nước, quản trị và bảo tồn nước

1 Các quan điểm cơ bản về chất lượng nước

Ngày nay tiêu chuẩn chất lượng nước được qui định dựa vào mục tiêu sử dụng Nước uống cần có độ tinh khiết cao về mặt lý, hóa, sinh, học, nước thủy lợi cần độ mặn và một số nguyên tố dưới mức gây hại cho cây Nước nuôi trồng thủy sản cần độ mặn vừa phải và sạch Chất lượng nước tự nhiên được đánh gía qua:

· Đặc điểm các yếu tố vật lý như: độ đục, nhiệt độ, chất rắn, phóng xạ, màu,

· Thành phần và trạng thái các quần thể thủy sinh trong nước Thành phần này không thay đổi tức thời khi chất lượng nước thay đổi, và thường có sai số lớn giữa các nơi phân tích

2 Một số vấn đề toàn cầu về môi trường nước:

1 Nước quá ít, có khoảng 80 quốc gia bị hạn hán và hàng năm số người chết do hậu quả cuả thiếu nước càng gia tăng

2 Nước quá nhiều, gây ra sự mất cân bằng về môi trường nước Đưa đến lũ lụt và rất nhiều người đã bị chết ở những vùng mưa nhiều lũ lụt

3 Nước bị ô nhiễm nặng ở một số vùng Tỉ lệ người chết do các bênh truyền nhiễm ngày càng tăng

3 Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng nước tự nhiên

Tài nguyên nước tự nhiên được quyết định bởi hai yếu tố:

1 Khối lượng nước thỏa mãn nhu cầu ngày càng tăng của xã hội do sự gia tăng dân số, sản xuất công nông nghiệp và dịch vụ

2 Chất lượng nước thỏa mãn nhu cầu sử dụng ngày càng đa dạng

Theo chu trình thủy văn, khối lượng nước ở qui mô toàn cầu là không thay đổi, chỉ chuyển từ dạng này sang dạng khác, từ vùng này sang vùng khác tùy theo điều kiện môi trường Trái lại chất lượng nước ngày càng suy giảm do nhiều nguyên nhân Chính chất lượng nước là yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến đời sống sinh vật và sức khỏe của con người Do vậy, một số yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng nước là:

1 Nước chảy tràn do mưa,lũ, lụt, từ vùng nông nghiệp, công nghiệp từ khu dân cư đưa vào

2 Nước mưa cuốn theo các tác nhân ô nhiễm trong không khí đưa vào

3 Nước thải từ cơ sở sản xuất công nghiệp và dịch vụ

4 Nước thải từ khu dân cư, bệnh viện, cơ quan, trường học

5 Chất thải rắn chứa hóa chất, dầu mỡ, vi trùng từ các nguồn sinh hoạt và công nghiệp

4 Quản trị nguồn nước

4.1 Tầm quan trọng của việc quản trị nguồn nước

Việc quản lí và khống chế ô nhiễm nước đối với các nguồn điểm là tương đối đơn giản Đối với các nguồn không điểm như nước chảy tràn, lũ lụt việc kiểm soát lại hết sức khó khăn vì không thể xác định chính xác nguồn gốc, vị trí, qui mô lan truyền các tác nhân ô nhiễm Chính vì tầm quan trọng của việc quản trị nước, cho nên một số mục tiêu chính của công tác này là:

1 Đánh giá tác động của các hoạt động do con người gây ra đối với chất lượng nước với các mục tiêu sử dụng khác nhau

2 Xác định chất lượng nước về bản chất tự nhiên hay nguồn nước từ ngoài đưa vào

3 Theo doĩ các nguồn ô nhiễm và đường đi của chất độc hại

4 Xác định xu thế thay đổi chất lượng nước ở các cơ sở

5 Đề xuất các biện pháp thích hợp nhằm năng cao chất lượng nước, hạn chế suy giảm

4.2 Các thành phần môi trường nước chủ yếu trong quản trị nước

Việc đánh giá chất lượng nước, nhất là sự cố ô nhiễm nguồn nước cần phải đánh giá trên 3 thành phần cấu thành nên môi trường nước:

4.2.1 Các thông số thủy văn

Các thông số thủy văn bao gồm dòng chảy (m/s) , mực nước (m), lưu lượng (m3/s)

4.2.2 Các thông số ly,ï hóa

1 Nhiệt độ, độ đục, độ trong, màu

2 pH, oxy hòa tan, độ mặn, chất rắn lơ lửng, độ dẫn điện, CO2

3 BOD, COD, NH4+, Tổng sắt, dầu mỡ, Ca2+, Na+, SO42-,

4 Một số kim loại nặng như: Zn, Hg, Cd, Pb

Một số thông số được dùng để kiểm soát chất lượng nước Tùy theo nhu cầu sử dụng mà các thông số theo dõi sẽ khác nhau:

· Quản trị nước thủy lợi: độ mặn, pH, một số hóa chất độc cho cây

· Quản trị nước thủy sản: độ mặn, độ đục, độ trong, DO, kim loại nặng, dầu mỡ, phenol, hoá chất BVTV

· Quản trị chất lượng nước sinh hoạt, bao gồm các thông số có hại cho sức khỏe con người và các thông số về cảm quan: độ đục, màu, mùi, SS

4.2.3 Các thông số thủy sinh

1 Động vật đáy không xương sống gồm: ốc, hến, nghêu, sò được làm chỉ thị trong đánh gía ô nhiễm vì:

· Phổ biến và đa dạng về loài Sự phát triển của chúng đặc trưng cho chất lượng nước

· Tương đối cố định tại sông hồ, chịu ảnh hưởng bởi sự thay đổi chất lượng nước

· Dễ thu mẫu và phân loài

· Thời gian phát triển khá lâu

· Sự lưu tồn của thuốc trừ sâu và kim loại nặng trong động vật đáy được phát hiện khá đơn giản

· Khi nước bị ô nhiễm sẽ làm thay đổi quần thể động vật đáy

2 Phiêu sinh thực vật, có khả năng chỉ thị ô nhiễm nước do chất hữu cơ, phú dưỡng hóa, kim loại nặng, hoá chất

4.3 Một số biện pháp cụ thể để quản trị môi trường nước

Chúng ta không thể làm gia tăng sự cung ứng của trái đất, nhưng chúng ta cũng có thể làm gỉam sự hao hụt phung phí nước và đưa đến nâng cao hiệu quả sử dụng nước

4.3.1 Gia tăng sự cung ứng nước

· Gia tăng sự cung ứng nước bề mặt, bằng cách trữ lượng nước mưa và tuyết tan trông hồ và bể chứa nước

· Tăng cường những đập kiểm tra dòng chảy của các sông và để hạn chế lũ lụt

4.3.2 Các dự án khai thác nước hợp lý

· Khai thác nước ngầm một cách hữu hiệu và khoa học

· Gia tăng sự cung ứng nước ngọt bằng các dự án chuyển nước ngọt từ vùng dư thừa nước về vùng thiếu nước

· Nếu có đầy đủ tiền, có thể khử mặn để cấp nước ngọt cho vùng quá thiếu nước Khử mặn có thể bằng chưng cất, là tách muối và giữ lại nước ngọt Khử mặn cũng có thể bằng sự thấm lọc, tạo năng lượng đẩy nước mặn xuyên qua màng, và nước còn lại đi qua sẽ không có muối hòa tan

· Mưa nhân tạo được áp dụng khá thành công ở 23 tiểu bang của nước Mỹ Nguyên lý của mưa nhân tạo là tạo ra các đám mây bền vững, sử dụng chất Iodur để tạo ra sự ngưng hơi, gây ra giọt mưa nhỏ trong mây, và đủ để rơi xuống đất như mưa

5 Bảo tồn nước

5.1 Tầm quan trọng

Nước có vai trò rất quan trọng và tối cần thiết trong đời sống của sinh vật trên trái đất Do tình trạng dân số càng gia tăng cùng với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật đã làm cho chất lượng nước ngày càng suy kiệt Hơn nữa, tình trạng khan hiếm nước, ô nhiễm nước đã ở mức độ toàn cầu Vì vậy việc bảo tồn nguồn nước sạch được đặt ra ở tất cả các quốc gia, và con người cần phải có ý thức trong việc sử dụng và hạn chế các nguồn ô nhiễm

5.2 Một số biện pháp

5.2.1 Giảm sự hao hụt do tưới tiêu

Nước cung ứng do tưới tiêu cần:

· Vừa đủ không dư thừa, để tránh ngập úng và không làm thiệt hại cho cây trồng

· Kiểm tra các đường dẫn và thoát nước để tránh rò rỉ thất thoát

· Làm giảm sự bốc thoát hơi nước trong quá trình canh tác như che phủ đất

5.2.2 Giảm phung phí nước trong công nghiệp

Cần đề xuất những qui trình hợp lý để hạn chế lượng nước dùng cho chế biến ở các nhà máy giấy, kim khí, hoá chất

5.2.3 Giảm phung phí nước trong sinh hoạt

Sự thất thoát nước trong sinh hoạt hàng năm rất lớn nhất là trong những nơi công cộng Sự phung phí này cũng thường xảy ra ở các hộ gia đình dưới dạng đường ống

bị rò rỉ, voì nước, Cần phải thực hiện tiết kiệm trong sinh hoạt nước hàng ngày

Câu hỏi cuối chương

1 Các anh chị hãy đề xuất một vài biện pháp để tiết kiệm nước trong sinh hoạt?

2 Các biện pháp bảo tồn nước thích hợp trong điều kiện ở việt nam

3 Nếu như các bạn được làm việc trong các sở Khoa học công nghệ và môi trường các bạn hãy cho một số đề nghị để cải thiện chất lượng nước

4 Nếu như bạn là một trong những thành viên như sau, bạn sẽ làm gì để bảo vệ môi trường nước:

· Nhà luật sư

· Nhà kinh tế học

· Nhà thẩm mỹ học

· Giám đốc nhà máy xí nghiệp

· Nông dân

· Sinh viên học sinh