Phát triển bền vững nông nghiệp Đà Nẵng - 3 pot

Trong những thập niên cuối của thế kỷ 20, những vấn đề đặt ra chủ yếu tập trung vào sản xuất nông nghiệp: bảo vệ môi trường đất, nước và khởi xướng một số hệ thống canh tác bền vững Phát

Tóm lại, tất cả những hoạt động trình bày trên đây tuy chưa đầy đủ và

hệ thống, song tất cả đều thoả mãn đồng thời 3 mục tiêu: kinh tế - môi trường –

xã hội Ba mục tiêu này tương hỗ với nhau, bổ sung và điều khiển lẫn nhau, cũng chính vì vậy mà phát triển bền vững là quá trình tổng hoà của nhiều quá trình tương tác và gắn bó hữu cơ với nhau

III Xu hướng phát triển bền vững nông nghiệp

Trong những thập niên cuối của thế kỷ 20, những vấn đề đặt ra chủ yếu tập trung vào sản xuất nông nghiệp: bảo vệ môi trường đất, nước và khởi xướng một số hệ thống canh tác bền vững

Phát triển bền vững đòi hỏi phải đảm bảo sự hài hoà giữa tăng trưởng kinh tế, phát triển xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái Phát triển nông nghiệp sạch và nông nghiệp hữu cơ là xu hướng phát triển nông nghiệp hiện đại có tác động tích cực đến thực hiện yêu cầu phát triển bền vững nông nghiệp và nông thôn

Nông nghiệp là ngành phải đáp ứng yêu cầu này trong điều kiện quỹ đất trồng trọt đã khai thác cạn, và lại phải tránh sử dụng những đất ít hoặc không thích hợp cho sản xuất nông nghiệp

Nền nông nghiệp bảo tồn, nông nghiệp hữu cơ và quản lý sinh học đất tổng hợp là 3 mô hình đang được Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc thúc đẩy

IV Kinh nghiệm của một số địa phương về phát triển bền vững nông

nghiệp

Tìm hiểu về kinh nghiệm phát triển bền vững nông nghiệp ở một số địa phương trên sẽ giúp chúng ta nhận thức rỏ hơn về xu hướng củng như cách thức để phát triển nền nông nghiệp bền vững hơn

1 Kinh nghiệm phát triển nông nghiệp của Đài Loan

Đài loan là một thành phố phát triển, là một trong các trung tâm kinh tế lớn của Châu Á Đài Loan và Đà Nẵng có những nét tương đồng, đều là đô thị

có diện tích nhỏ, diện tích đất cho nông nghiệp không lớn, giai đoạn đầu phát triển đều chú trọng tới phát triển dịch vụ và công nghiệp Tuy vậy hiên nay Đài loan đã phát triển rất tốt nông nghiệp không những đáp ứng tốt nhu cầu của địa phương mà còn tạo ra giá trị lớn phục vụ xuất khẩu

Về dịch vụ nông nghiệp sinh thái, Đài Loan rất chú trọng phát triển và gọi là “hưu nhàn nông nghiệp” tức là nông nghiệp nghỉ ngơi, thư giãn là rất cần thiết, nhưng không nên xây dựng cơ ngơi đồ sộ, cao tầng theo kiểu kiến trúc đô thị Xây dựng các cơ sở nghỉ ngơi, giải trí, thư giãn phải tôn trọng thiên nhiên, hài hòa thiên nhiên và kiến trúc phù hợp với đặc điểm văn hóa, thẩm mỹ ở từng vùng, cho dù có thiếu chút ít tiện nghi cũng là bình thường Tại Đài Loan, các điạ phương và nhà đầu tư đề xuất chính phủ sau khi duyệt đề án có thể cho vay vốn, xây dựng cơ sở hạ tầng, hỗ trợ thông tin, tuyên truyền, quảng bá

Về sản xuất giống và cung cấp các dịch vụ đầu vào, giải quyết tiêu thụ sản phẩm là cần thiết Nhưng không nên ôm đồm, tản mạn nhiều loại sản phẩm Cần tập trung chọn tạo, nhân giống, xây dựng thương hiệu một số cây giống, con giống mà đô thị có ưu thế, có thể là các giống hoa, cây kiểng, các cảnh, phù hợp với trình độ tay nghề, khí hậu, thổ nhưỡng và những đặc điểm sinh học để tránh lai tạp Đài Loan rất chú trọng sản xuất máy móc, công nghệ (dây chuyền), các công cụ chuyên dùng, các loại dinh dưỡng, bảo vệ thực vật nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng và thiếu nguồn lao động trong sản xuất nông nghiệp nói chung, ngành hoa kiểng nói riêng Trong lĩnh vực thu hoạch, bảo quản, sơ chế, vận chuyển cũng vậy, cần đi vào chuyên môn hóa và tranh thủ thời gian một cách tối đa, nhất là việc tổ chức tiêu thụ các loại hoa cắt cành (lily, cúc, hồng, layơn,….)

Đài Loan có khoảng 13.000 ha trồng các loại hoa, cây cảnh, tổng doanh thu ước đạt 500 triệu USD; do điều kiện sống ngày càng được nâng cao, nhu cầu thưởng ngoạn hoa, cây kiểng, du lịch sinh thái ngày càng tăng lên, nên các sản phẩm từ hoa, cây kiểng có đến 90% là tiêu thụ trong nước, xuất khẩu chỉ khoảng 50 triệu USD chủ yếu là hoa lan và một số loại hoa cắt cành Đài Loan

có nhiều trung tâm, chợ đầu mối do chính phủ đầu tư, xây dựng cơ sở ban đầu

và giao cho các tổ chức trong hiệp hội hoa khai thác dưới hình thức công ty cổ phần Chợ hoa Đài Bắc rộng 4,6 ha, là một doanh nghiệp cổ phần Cổ đông bao gồm các nhà kinh doanh (60%), các nhà vườn, cơ sở sản xuất (40%) và kích

thích tiêu thụ nhiều sản phẩm bằng chính sách ưu đãi cho người bán buôn, các nhà phân phối lớn Nhờ tác động của hoạt động kinh doanh, dịch vụ mà ngành hoa kiểng Đài Loan phát triển bền vững và ngày càng đi vào năng suất, chất lượng, hiệu quả cao

2 Bài học từ nông nghiệp Hà Lan

Hà Lan là một nước nghèo tài nguyên, diện tích nhỏ song đã xây dựng được một nền nông nghiệp có tính cạnh tranh cao phát triển bền vững và có hiệu quả cao nhất thế giới

Đất đai Hà Lan hiếm hoi, diện tích đất canh tác 910.000ha, đất đồng cỏ 1.020.000ha, diện tích đất canh tác khoảng 0,058 ha/người, là mức thấp nhất của thế giới Trên đất lục địa, đất nông nghiệp và phi nông nghiệp có tỉ lệ 30/70 Trong đất nông nghiệp, tỉ lệ sử dụng để trồng cỏ 51,4%, cây nông nghiệp 41,3%, cây hoa-rau-cây cảnh 5,7% Trong đất phi nông nghiệp, rừng chiếm 9,5%, đất ở 6,6%, đất bảo hộ tự nhiên 4,1%, đất nghỉ 2,4%, đất đường

xá 4,0%, đất công nghiệp và xây dựng 3,8% Hà Lan đả đạt được những thành tựu vượt trội về phát triển nông nghiệp

- Hiệu suất xuất khẩu nông sản đứng đầu thế giới

Có 9 mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu đứng đầu thế giới, 3 mặt hàng đứng thứ hai thế giới

- Mức xuất khẩu về nông sản cũng vượt nhiều cường quốc nông nghiệp thế giới

- Theo cách tính của Bộ Nông nghiệp Mỹ dựa vào "đồng USD quốc tế" của tổ chức FAO, thì hiệu suất sản xuất của đất ở Hà Lan năm 1991 đạt 2468 USD/ha, hiệu suất lao động đạt 44339 USD/người Hiệu suất lao động tuy thấp hơn Mỹ một chút, nhưng hiệu suất đất thì cao hơn hẳn mọi nước

trên thế giới

Trên thị trường thế giới, các mặt hàng nông sản của Hà Lan có sức cạnh tranh cao dựa vào những giải pháp chủ yếu sau đây:

- Dựa vào vốn và kỹ thuật cao, trong đó nổi bật nhất là hoa và cây cảnh

là những ngành sản xuất đòi hỏi nhiều vốn và kỹ thuật, đồng thời phải có một

hệ thống dịch vụ cao cấp mới có thể vận chuyển những mặt hàng này ra nước ngoài Một thí dụ khác là về khoai tây, vốn là một loại "thực phẩm bình dân" của thế giới, giá cả bình thường, nhưng do Hà Lan tạo được giống khoai tây có kích cỡ đều đặn, vỏ nhẵn bóng được coi là " lương thực thứ hai " được thế giới

ưa chuộng, từ đó có thị trường xuất khẩu ổn định, nhất là cung cấp cho nhu cầu chế biến thức ăn nhanh

- Đổi mới phương thức sản xuất, để tăng sức cạnh tranh Hà Lan dùng

vốn và công nghệ cao để thay thế có hiệu quả nguồn quỹ đất hiếm hoi, sử dụng nhà kính để sản xuất cà chua, dưa, ớt quanh năm, tiết kiệm đất, tăng hiệu suất đất Phương thức sản xuất gà đẻ trứng, lợn thịt cũng được cải tiến để bảo vệ

môi trường, đảm bảo yêu cầu sức khoẻ động vật và và chất lượng quốc tế, có hiệu quả cao

- Tăng giá trị gia tăng nhờ vào chế biến sâu

Trải qua mấy trăm năm cải tiến các công nghệ truyền thống về chế biến

pho mát, bơ, sữa tạo được uy tín quốc tế Công nghệ chế biến ca cao, ca phê từ

thời kỳ thực dân vẫn còn phát huy tác dụng trong công nghiệp chế biến hiện nay Nhiều loại nguyên liệu không sản xuất được hoặc thiếu thì dựa vào nhập khẩu, thông qua chế biến sâu, đã vươn ra chiếm lĩnh thị trường thế giới với giá trị gia tăng rất lớn

V Những yêu cầu về phát triển nông nghiệp trong tương lai

Đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn theo hướng hình thành nền nông nghiệp hàng hóa lớn hiệu quả và bềnh vững, có năng suất, chất lượng cạnh tranh cao trên cơ sở ứng dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật công nghệ tiên tiến, đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu

- Đưa năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp lên một mức cao hơn, tăng mức thu nhập cho người nông dân,

- Phát triển mạnh công nghiệp trên địa bàn nông thôn

- Củng cố và phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn trước hết là mở rộng

hệ thống đường sá, tạo điều kiện cung ứng hàng hóa về nông thôn và tiêu thụ sản phẩm

Xây dựng hợp lý cơ cấu sản xuất nông nghiệp Tăng cường tiềm lực khoa học công nghệ trong nông nghiệp, nhất là công nghệ sinh học kết hợp với công nghệ thông tin

Hình thành các phương thức sản xuất mới có khã năng tận dụng tối đa các nguồn tài nguyên, thân thiện với tự nhiên và đạt hiệu quả sản xuất cao nhất

Phần 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP THÀNH PHỐ

ĐÀ NẴNG

I Giới thiệu về tình hình kinh tế xã hội Đà Nẵng

1 Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên

Đà nẵng nằm ở trung độ của đất nước, trên trục giao thông Bắc Nam về đường bộ, đường sắt, đường biển và đường hàng không Đà nẵng cách Thủ đô

Hà Nội 764 km về phía bắc, cách thành phố Hồ Chí Minh 964 km về phía Nam Ngoài ra, Đà Nẵng là trung tâm của ba di sản văn hóa thế giới nổi tiếng

là cố đô Huế, Phố cổ Hội An và Thánh địa Mỹ Sơn Trong phạm vi quốc tế, Đà Nẵng là một trong những cửa ngỏ quan trọng ra biển của Tây Nguyên và các nước Lào, Campuchia, Thái Lan, Myanma Đến các nước vùng Đông Bắc Á thông qua hành lang kinh tế Đông Tây với điểm kết thúc là cảng biển Tiên Sa Nằm ngay trên một trong những tuyến đường biển và đường hàng không quốc

tế thành phố Đà Nẵng có một vị trí địa lý đặc biệt thuận lợi cho sự phát triển nhanh chóng và bền vững

Đà Nẵng nằm trong khu vực chịu ảnh hưởng gió mùa nhiệt đới, chia thành hai mùa rỏ rệt: mùa khô từ tháng 1 đến tháng 9, còn lại là mùa mưa

Nhiệt độ trung bình là 25,60 C, lượng mưa trung bình hằng năm là 1.992mm, số giờ nắng trung bình hằng năm là 2.198 giờ, độ ẩm không khí trung bình hằng năm là 82%, hướng gió thịnh hành là Đông bắc - Tây nam, bảo thường xuất hiện từ tháng 7 đến tháng 11 hàng nặm, cấp bảo lớn nhất lên đến 11, 12 Về sông ngòi có sông Hàn, sông Cẩm Lệ, Túy Loan, Vĩnh Điện, Cu Đê Tổng trử lượng nước trên 11 tỷ m3

2 Tài nguyên thiên nhiên

2.1 Tài nguyên đất Thành phố có các loại đất khác nhau như: Đất xám bạc màu, đất xám, đất đen, đất đỏ vàng, đất mùn đỏ vàng, đất cồn các ven biển, đất mặn, đất phèn, đất phù sa Trong đó quan trọng nhất là nhóm đất phù sa ở đồng bằng ven biển thích hợp với trồng lúa, trồng rau và hoa quả ven đô; đất đỏ vàng đồi núi thích hợp với trồng các loại cây công nghiệp dài ngày, cây đặc sản, dược liệu, chăn nuôi gia súc và kết cấu vững chắc phục vụ xây dựng các cơ sở công trình

hạ tầng

Tổng diện tích của thành phố là 125.654,37 ha, chia theo các loại đất có: đất nông nghiệp 9.235,56 ha, đất lâm nghiệp 60.989,75 ha, đất chuyên dùng 42.909,38 ha, đất ở 5.561,35 ha, đất chưa sử dụng 6.958,33 ha

2.2 Tài nguyên nước

* Biển, bờ biển: Đà Nẵng có bờ biển dài khoản 30 km, có vịnh đà nẵng nằm chắn bởi sườn núi Hải Vân và Sơn Trà, mực nước sâu, thuận lợi cho việc

xây dựng các cảng biển lớn và các cảng chuyển dùng khác Đà nẵng nằm trên tuyến đường biển quốc tế nên rất thuận lợi cho việc giao thông đường thủy

Vùng biển Đà Nẵng có ngư trường rộng trên 15.000 km2, có các loài động vật biển phong phú trên 266 giống loài, trong đó hải sản có giá trị kinh tế cao gồm 16 loài (11 loài tôm, 02 loại mực và 03 loại rong biển) vời tổng trử lượng 1.136.000 tấn hải sản các loại (theo dự báo của bộ thủy sản) và được phân bố ở những vùng nước có mực nước sâu từ 50-200m (chiếm 48%) Hàng năm có khả năng khai thác trên 150.000 – 200.000 tấn hải sản các loại

Đà Nẵng còn có một bờ biển dài với nhiều bải tắm đẹp như Non Nước,

Mỹ khê, Ngủ Hành Sơn, Nam Ô, Xuân Thiều với nhiều cảnh quan thiên nhiên

kỳ thú, ở khu vực quanh bán đảo Sơn Trà có các bải san hô lớn thuận lợi cho việc phát triển các loại hình kinh doanh du lịch dịch vụ biển

* Sông ngòi, ao hồ: Sông ngòi của thành phố Đà nẵng đều bắt nguồn từ phía tây, tây bắc thành phố và tỉnh Quảng Nam Hầu hết các sông ở Đà Nẵng đều ngắn và dốc Có hai sông chính là sông Hàn (chiều dài khoảng 204 km, tổng diện tích lưu vực khoảng 5.180 km2) và sông Cu Đê (chiều dài khoảng 38

km, lưu vực khoảng 426 km2) Ngoài ra còn có các con sông như: Sông Yên Sông Chu Bái, sông Vỉnh Điện, sông Túy Loan, sông Phú Lộc Thành phố còn

có hơn 546 ha mặt nước có khả năng nuôi trồng các loại thủy hải sả, Với tiềm năng về diện tích mặt nước, tạo điều kiện tốt để xây dựng các cùng nuôi trồng thủy sản với các loại như: cá mú, cá cam, tôm sú và tôm hùm

2.3 Tài nguyên rừng

Diện tích đất lâm nghiệp trên địa bàn thành phố là 60.989,75 ha, tập trung chủ yếu ở phía tây và tây bắc thành phố, gồm 3 loại rừng: rừng đặc dụng (22.745 ha) trong đó đất có rừng 15.933 ha; rừng phòng hộ20.895 ha, trong đó đất có rừng 17.468 ha; rừng sản xuất 23.508 ha, trong đó đất có rừng là 18.176

ha

Rừng ở Đà Nẵng tập trung chủ yếu ở phía tây huyện Hòa Vang, một số

ít ở quận Liên Chiểu, Sơn Trà, Ngủ Hành Sơn Tỷ lệ che phủ là 49,6%, trữ lượng gổ khoảng 3 triệu m3, phân bố chủ yếu ở nơi có độ dốc lớn, địa hình phức tạp

Rừng của thành phố ngoài ý nghĩa về kinh tế còn có ý nghĩa nghiên cứu khoa học, bảo vệ môi trường sinh thái và phát triển du lịch Thiên nhiên đã ban tặng cho thành phố nhiều khu bảo tồn thiên nhiên đặc sắc như: Khu bảo tồn thiên nhiên Bà Nà, khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà và khu văn hóa lịch sử môi trường Nam Hải Vân

2.4 Tài nguyên khoáng sản

Thành phố có các loại tài nguyên như:

 Cát trắng: Tập trung ở Nam Ô, trữ lượng khoảng 5 triệu m3

 Đá hoa cương: ở Non Nước, nhưng để bảo vệ khu di tích nổi tiếng Ngũ Hành Sơn nên loại đá này đã bị cấm khai thác

 Đá xây dựng: đây là loại đá khoáng sản chủ yếu của thành phố, tập trung chủ yếu ở khu vực phía tây, bắc và tây nam thành phố