Thành lập và nâng cao hiệu quả Quỹ Bảo hiểm Xã hội độc lập với ngân sách nhà nước - 8 pot

Quỹ BHXH ngắn hạn Quỹ BHXH dài hạn Nguồn hình thành Người lao động, người sử dụng lao động và sự hỗ trợ của nhà nước Người lao động, người sử dụng lao động và sự hỗ trợ của nhà nước Cơ c

Trang 1

ư Tỷ lệ đóng góp không nên vượt quá khả năng của người tham gia bảo hiểm, chủ

sử dụng lao động và của nền kinh tế hỗ trợ cho hệ thống nói chung

ư Dự trữ được tạo ra không nên vượt quá khả năng của đất nước để có thể hấp thụ một cách có hiệu quả vào đầu tư theo cách thức mang lại lợi nhuận

Tỷ lệ đóng góp nên duy trì ổn định tương đối trong một thời gian dài, và bất cứ một sự tăng nào cũng nên thực hiện từ từ

Cơ chế bảo hiểm cân đối

Trong cơ chế bảo hiểm cân đối, một tỷ lệ đóng góp được thiết lập sao cho, qua một khoảng thời gian quy định được cân đối (ví dụ 10, 15 hoặc 20 năm), thu nhập do đóng góp và lãi suất từ quỹ dự trữ của hệ thống sẽ đáp ứng được thoả đáng chi phí cho các chế độ và phí hành chính Một trong những cơ chế mà ILO thường sử dụng là cơ chế bảo hiểm cân đối giúp cho phần dự trữ không bị giảm trong suốt khoảng thời gian được cân đối

Theo định nghĩa này, trong khoảng thời gian cân đối, dự trữ phát sinh trong thời kỳ trước đó, (từ thu vượt quá chi) không đòi hỏi phải đáp ứng chi trả của hệ thống, được dùng vào đầu tư dài hạn Tỷ lệ đóng góp trong giai đoạn đầu của thời kỳ cân đối, sẽ nằm giữa tỷ lệ đóng góp được áp dụng trong cơ chế thu đến đâu chi đến đó và tỷ lệ áp dụng trong cơ chế với mức bảo hiểm bình quân tổng thể

Cơ chế tài chính bảo hiểm cân đối có những đặc trưng sau:

ư Thời kỳ cân đối được chọn với một độ dài giới hạn đủ để đảm bảo mức độ ổn định nhất định của tỷ lệ đóng góp

ư Tỷ lệ đóng góp được xác định theo cách thức phần thu mong đợi (đóng góp và thu nhập từ đầu tư) của hệ thống, trong thời kỳ cân đối, sẽ bằng chi phí mong đợi

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

Trang 2

ư Cơ chế tài chính không cho phép về nguyên tắc sử dụng quỹ tích luỹ để chi trả những chi phí hiện hành (chỉ lãi suất của quỹ được sử dụng)

ư Khi mức đóng góp hiện hành cộng với thu nhập từ đầu tư, không còn đủ để chi trả những chi phí hiện hành, mức bảo hiểm tăng lên đến mức đòi hỏi một thời kỳ cân đối thay thế

Bảng 17: Tổng hợp các quỹ BHXH thành phần

Quỹ BHXH ngắn hạn Quỹ BHXH dài hạn Nguồn hình thành Người lao động, người sử dụng lao động và sự hỗ trợ của nhà nước Người lao động, người sử dụng lao động và sự hỗ trợ của nhà nước

Cơ chế đóng góp

Đánh giá hàng năm những chi phí có thể sảy ra - thu đến đâu chi đến đó (thích hợp đối với hệ thống BHXH đã chín muồi)

- Bảo hiểm bình quân tổng thể

- Bảo hiểm cân đối

Thời hạn trợ cấp Dưới một năm Không xác định

Các chế độ trợ cấp ốm đau

Thai sản

TNLĐ-BNN (trợ cấp 1 lần)

Tử tuất (trợ cấp 1 lần) Hưu trí

TNLĐ- BNN (trợ cấp hàng tháng)

Tử tuất (trợ cấp hàng tháng)

Chiến lược đầu tư Đầu tư ngắn hạn Đầu tư dài hạn

Iv Tổ chức thực hiện

Trang 3

Bảo hiểm xã hội Việt nam được tổ chức theo hệ thống từ Trung ương đến địa phương theo sơ đồ sau:

Theo thông tư số 150/BHXH/TCCB của Bảo hiểm xã hội Việt nam hướng đẫn tổ chức công tác cán bộ của hệ thống BHXH ở địa phương thì bộ máy giúp việc Giám đốc BHXH tỉnh được tổ chức như sau:

1 Phòng quản lý chế độ chính sách BHXH

2 Phòng quản lý thu BHXH

3 Phòng quản lý chi BHXH

4 Phòng kế hoạch-Tài chính

5 Phòng tổ chức- Hành chính

6 Phòng kiểm tra

Căn cứ vào nhiệm vụ thu chi trả BHXH của BHXH tỉnh, cơ cấu tổ chức bộ máy giúp việc Giám đốc BHXH tỉnh được tổ chức theo mô hình trên đối với những tỉnh có mức thu, chi BHXH lớn Đối với những tỉnh có mức thu, chi BHXH trung bình và thấp thì có thể ghép hai phòng 5+6 và 3+4

Khi tách quỹ BHXH thành các quỹ thành phần, dựa vào mối quan hệ giữa các phòng ban

đó với đối tượng tham gia BHXH và đối hưởng BHXH nên thành lập ra các bộ phận trong các phòng ban để thực hiện các chức năng phù hợp (bộ phận thực hiện các chế độ ngắn hạn và bộ phận thực hiện các chế độ dài hạn)

Phòng Tổ chức-hành chính với chức năng riêng biệt là giúp giám đốc trong việc: Kiện toàn tổ chức bộ máy giúp việc, phối hợp công tác giữa các phòng chức năng, quản lý tổ chức công chức, viên chức nói chung chức năng cơ bản của phòng Tổ chức- hành chính là quản trị nguồn nhân sự BHXH và không cần thiết phải thay đổi

Trang 4

Các phòng quản lý thu và phòng kiểm tra cũng không thay đổi với lập luận các phòng này thực hiện công tác thu BHXH và kiểm tra trên cùng một đối tượng Thật khó có thể thành lập ra hai bộ phận để rồi cùng đến thu BHXH ở một đối tượng hay đơn vị tham gia BHXH

Các phòng quản lý chi BHXH và phòng Kế hoạch-tài chính nên thành lập hai bộ phận để thực hiện quản lý chi trả BHXH ngắn hạn và dài hạn cho các đối tượng hưởng trợ cấp dài hạn và ngắn hạn (Trang bên):

Phòng quản lý chi BHXH

Bộ phận chi ngắn hạn Bộ phận chi dài hạn

- Xây dựng kế hoạch chi trả BHXH ngắn hạn theo quý, năm trên cơ sở số lượng đối tượng hưởng BHXH ngắn hạn

- Hàng quý, lập dự toán chi BHXH ngắn hạn theo hướng dẫn của BHXH Việt nam và chuyển dự toán cho bộ phận ngắn hạn phòng Kế hoạch-tài chính

- Lập danh sách chi BHXH ngắn hạn cho từng đối tượng hưởng BHXH

- Phối hợp với các phòng chức năng và thực hiện nhiệm vụ khác do Giám đốc BHXH tỉnh giao - Xây dựng kế hoạch chi trả BHXH dài hạn theo quý, năm trên cơ sở số lượng đối tượng hưởng BHXH dài hạn

- Hàng quý, lập dự toán chi BHXH dài hạn theo hướng dẫn của BHXH Việt nam và chuyển dự toán cho bộ phận dài hạn phòng Kế hoạch-tài chính

- Lập danh sách chi BHXH dài hạn cho từng đối tượng hưởng BHXH

- Phối hợp với các phòng chức năng và thực hiện nhiệm vụ khác do Giám đốc BHXH tỉnh giao

Phòng kế hoạch-tài chính BHXH

Trang 5

Tổng hợp, đánh giá thực hiện kế hoạch thu, chi BHXH ngắn hạn theo quý, năm

Nộp kịp thời nguồn thu BHXH ngắn hạn vào tài khoản BHXH Việt nam

Tổ chức cấp phát và quản lý kinh phí chi cho hoạt động ngắn hạn và hoạt động chung được phân bổ

Phối hợp với các phòng chức năng và thực hiện các công việc khác Tổng hợp, đánh giá thực hiện kế hoạch thu, chi BHXH dài hạn theo quý, năm

Nộp kịp thời nguồn thu BHXH dài hạn vào tài khoản BHXH Việt nam

Tổ chức cấp phát và quản lý kinh phí chi cho hoạt động dài hạn và hoạt động chung được phân bổ

Phối hợp với các phòng chức năng và thực hiện các công việc khác

2 Nguồn quỹ BHXH ban đầu và vấn đề kinh phí hoạt động

Hiện nay BHXH Việt nam có một quỹ BHXH chung, khi thành lập ra các quỹ BHXH thành phần thì số tiền trong quỹ hiện nay sẽ được phân bổ cho hai quỹ theo cơ cấu thu BHXH của từng chế độ so với tổng thu Tuy nhiên Bảo hiểm xã hội Việt nam không quy định mức thu đối với từng chế độ Điều lệ BHXH quy định về mức đóng góp như sau: Người sử dụng lao động đóng bằng 15% so với tổng quỹ tiền lương của những người tham gia bảo hiểm xã hội trong đơn vị; trong đó 10% để chi các chế độ hưu trí, tử tuất và 5% để chi các chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp

Người lao động đóng bằng 5% tiền lương tháng để chi các chế đ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp

Theo quy định trên, các mức đóng góp 5% và 15% để chi cho cả chế độ ngắn hạn và dài hạn nên không thể tính được tỷ lệ thu của từng chế độ trong tổng thu BHXH Do đó, để xác định lượng ban đầu của mỗi quỹ BHXH thành phần, ta dựa vào cơ cấu chi BHXH đối với từng chế độ theo bảng sau:

Trang 6

Do đó, nguồn ban đầu của các quỹ được tính theo tỷ lệ sau:

Q = 8%*Q +92%*Q =Q1 + Q2 ;

Trong đó:

Q: quỹ BHXH hiện nay

Q1 =8%*Q: nguồn ban đầu quỹ BHXH ngắn hạn

Q2 =92%*Q: nguồn ban đầu quỹ BHXH dài hạn

Vấn đề kinh phí hoạt động

Hiện nay chính phủ cho phép BHXH Việt nam được trích 4% số thu BHXH để chi cho hoạt động sự nghiệp, do đó mỗi quỹ BHXH thành phần cũng sẽ được trích 4% để chi cho hoạt động sự nghiệp, trong đó:

Quỹ BHXH ngắn hạn bảo đảm: - Chi trợ cấp ngắn hạn

- Chi quản lý

- Chi cho hoạt động chung được phân bổ

- Chi khác

Quỹ BHXH dài hạn bảo đảm: - Chi trợ cấp dài hạn

- Chi quản lý

- Chi cho hoạt động chung được phân bổ

- Chi khác

Kinh phí hoạt động chung được phân bổ theo tỷ lệ thu BHXH

Sau đây là một ví dụ về chi hoạt động BHXH do hai quỹ bảo đảm:

Nguồn: BHXH Tỉnh Sơn La

Giả sử phòng KH-TC có hai bộ phận: 2 nhân viên thuộc bộ phận ngắn hạn với mức lương 1239000 và 2 nhân viên thuộc bộ phận dài hạn với mức lương 1320300

Trang 7

Lương CB ngắn hạn: 1239000đ

Lương phân bổ: 8%*(17994800-2559300)=1234840 đ

Tổng: 2473840 đ

Chi lương do quỹ BHXH dài hạn bảo đảm:

Lương BC dài hạn: 1320300đ

Lương phân bổ: 92%*(17994800-2559300)=14200660 đ

Tổng: 15520960 đ

Đối với các khoản chi khác (cơ sở vật chất, hạ tầng, trang thiết bị ) nếu phục vụ cho hoạt động của chế độ nào thì do quỹ của chế độ đó bảo đảm, nếu là hoạt động chung thì được phân bổ theo tỷ lệ tương tự như ví dụ trên

3 Chiến lược đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội

Quỹ BHXH có thể dùng để đầu tư thông qua các phương thức sau:

Vốn vay: - Chứng khoán quốc gia

Chứng khoán được các tập đoàn hoặc các tổ chức pháp nhânphát hành và được nhà nước bảo đảm

- Công trái

- Tín dụng thế chấp (vốn vay được bảo đảm bằng tài sản cố định)

- Lãi suất tiền gửi ngân hàng

Cổ phần: - Cổ phiếu (cổ phần ưu đãi và cổ phần thường)

- Bất động sản

Cho dù đầu tư bằng phưong thức nào thì hoạt động đầu tư cũng phải đảm bảo các nguyên tắc sau:

Trang 8

+ An toàn: Là điều kiện đầu tiên để cân nhắc đầu tư Một tổ chức BHXH được giao phó quản lý tài sản của nhân dân, do vậy mà những nguyên tắc nghiêm ngặt phải được tiến hành nhằm bảo đảm an toàn và kiểm soát được đầu tư

+ Lợi nhuận: Nói chung lãi suất phản ánh hiệu quả hoạt động BHXH và không một tổ chức nào khi tham gia đầu tư lại không mong muốn lãi suất cao, và đó cũng là một trong những nguyên tắc bảo tồn giá trị cho quỹ BHXH

+ Khả năng thanh toán: Dự trữ sự cố của hệ thống chế độ ngắn hạn phải được ở những khoản có khả năng thanh toán cao, nghĩa là dễ dàng chuyển sang tiền mặt Ngược lại, dự trữ kỹ thuật của hệ thống chế độ dài hạn không đòi hỏi khả năng thanh toán cao mà quan trọng hơn là phải có lãi

+ Lợi ích kinh tế và xã hội: Lợi ích của BHXH còn là việc dùng quỹ BHXH để đầu tư vào các lĩnh vực quan trọng góp phần cải thiện sức khoẻ, giáo dục góp phần tăng thu nhập quốc dân, tăng trưởng nền kinh tế

Nguyên lý cơ bản đối với đầu tư quỹ BHXH được thể hiện qua sơ đồ sau:

Kết luận

Trong điều kiện kinh tế thị trường của nước ta hiện nay, BHXH có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc đảm bảo đời sống người lao động, ổn định mọi mặt của đời sống kinh tế-xã hội và góp phần vào công cuộc xây dựng đất nước giàu đẹp, văn minh Khẳng định được vai trò không thể thiếu trong hệ thống các chính sách xã hội của Nhà nước ta- Nhà nước của dân, do dân và vì dân

Cùng với sự đổi mới và toàn diện và sâu sắc mọi lĩnh vực của đời sống xã hội nói chung,

từ năm 1995, BHXH ở nước ta cũng đã chuyển sang một cơ chế thực hiện các chế độ BHXH hoàn toàn mới so với trước đây: Thành lập quỹ BHXH tập trung, độc lập Thành

Trang 9

nhất từ Trung ương đến địa phương…Trải qua 6 năm xây dựng và trưởng thành, BHXH Việt Nam đã đạt được những kết quả rất đáng trân trọng, đáp ứng được nguyện vọng của đông đảo người lao động đồng thời phù hợp với định hướng phát triển kinh tế của Đảng

và Nhà nước ta Về quỹ BHXH, nếu như trước đây, quỹ BHXH chỉ tồn tại trên danh nghĩa (do NSNN bảo đảm) thì đến nay chúng ta đã có một quỹ tài chính độc lập, tự hoạch toán cân đối thu-chi BHXH, vai trò của quỹ đã phát huy tác dụng

Những hạn chế trong quá trình thực hiện chính sách BHXH xuất phát từ những nguyên nhân khách quan và cả chủ quan: nhận thức hạn chế của người lao động, ý thức của chủ

sử dụng lao động, các quy định hạn hẹp trong lĩnh vực đầu tư, năng lực hạn chế của cán

bộ BHXH…do đó BHXH Việt Nam đã gặp phải không ít khó khăn và cho dù xuất phát

từ nguyên nhân nào thì trong thời gian tới cũng cần được nghiên cứu, khắc phục để hệ thống BHXH ở Việt Nam ngày càng hoàn thiện hơn Đáp ứng được nhu cầu, nguyện vọng chính đáng của mọi người lao động trong nền kinh tế quốc dân

Việc thành lập quỹ BHXH thành phần ở Việt Nam không phải là một vấn đề có thể thực hiện một sớm một chiều và cũng không hẳn là vấn đề quyết định sự tồn tại và phát triển của BHXH (chúng ta vẫn có thể thực hiện tốt chính sách BHXH mà không nhất thiết phải thành lập ra các quỹ BHXH thành phần) mà chỉ là một phương hướng phát triển của quỹ BHXH và cần được nghiên cứu để tiếp tục hoàn thiện hơn

Tài liệu tham khảo

- Bảo hiểm xã hội ở các nước thuộc khu vực Đông Nam á trong thời kỳ chuyển đổi kinh tế- Hội thảo ILO tiểu khu vực Châu á về bảo hiểm xã hội ở các nước có nền kinh tế chuyển đổi

- Báo cáo tổng kết công tác BHXH năm 2000 và chương trình công tác năm 2001

Định dạng
Số trang	9
Dung lượng	115,66 KB