Tìm hiểu nhận thức và các phương pháp dân gian điều trị bệnh viêm họng trong nhân dân ở phường xuân phú, thành phố huế

Một số bài thuốc dân gian điều trị bệnh viêm họng .... Tìm hiểu các phương pháp dân gian điều trị và dự phòng bệnh viêm họng .... Tìm hiểu các phương pháp dân gian điều trị và phòng bệnh

Trang

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3

1.1 Sơ lược tình hình bệnh viêm họng trong nước và nước ngoài 3

1.2 Một số đặc điểm về giải phẫu - sinh lý - bệnh lý của họng 3

1.3 Tiến triển và biến chứng 11

1.4 Một số bài thuốc dân gian điều trị bệnh viêm họng 11

1.5 Sơ lược về Phường Xuân Phú, Thành phố Huế 12

Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 13

2.1 Đối tượng nghiên cứu 13

2.2 Phương pháp nghiên cứu 13

2.3 Thu thập thông tin 14

2.4 Phương pháp xử lý số liệu 17

2.5 Các bước tiến hành 17

Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 19

3.1 Kết quả các đặc điểm chung 19

3.2 Kết quả tìm hiểu nhận thức về bệnh viêm họng 22

3.3 Tìm hiểu các phương pháp dân gian điều trị và dự phòng bệnh viêm họng 26

Chương 4: BÀN LUẬN 29

4.1 Các đặc điểm chung 29

4.2 Tìm hiểu nhận thức về bệnh viêm họng 31

4.3 Tìm hiểu các phương pháp dân gian điều trị và phòng bệnh viêm họng 34 KẾT LUẬN 39 KIẾN NGHỊ

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

Tai mũi họng là những cơ quan có nhiều chức năng quan trọng trong sự sống và giao tiếp hàng ngày của con người Họng là ngã tư đường ăn, đường thở, là nơi rất thuận lợi cho các yếu tố ngoại lai như virus và vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể [3], [6]

Viêm họng là một bệnh rất phổ biến trong bệnh lý tai mũi họng Viêm họng có thể gặp ở mọi lứa tuổi, mọi nơi, đặc biệt là những nơi khí hậu thay đổi thất thường, thời tiết khắc nghiệt, môi trường ô nhiễm [2]

Viêm họng có thể do nhiều nguyên nhân gây ra, biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau Tỷ lệ bệnh phụ thuộc vào lứa tuổi, cơ địa, ý thức bảo vệ của từng người, môi trường sống, thói quen ăn uống và chất lượng của mạng lưới y tế cơ sở

Viêm họng có thể ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe, kinh tế và khả năng lao động của con người Việc điều trị viêm họng thường đơn giản, ít tốn kém nếu được phát hiện sớm, điều trị kịp thời Đặc biệt, có thể tận dụng phương pháp dân gian, kinh nghiệm truyền miệng qua những bài thuốc nam sẵn có ở địa phương

Tuy nhiên, cũng có những trường hợp khó điều trị, không điều trị hoặc điều trị không kịp thời có thể xảy ra nhiều biến chứng [20]

Ngày nay, nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, đặc biệt là ngành Y tế

đã chú trọng đến chăm sóc sức khoẻ cho nhân dân nên sức khoẻ của người dân được nâng lên đáng kể Mặc dù vậy do cuộc sống còn khó khăn, dân trí chưa cao, môi trường ô nhiễm; bên cạnh đó, việc truyền thông – giáo dục sức khoẻ của ngành Y tế, đặc biệt là tuyến y tế cơ sở chưa được chú trọng đúng mức nên việc tìm hiểu về bệnh tật trong nhân dân còn nhiều hạn chế

Việc tìm hiểu các phương pháp dân gian điều trị bệnh viêm họng giúp

cho thầy thuốc cơ sở và quần chúng nhân dân làm tốt công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu; hạn chế tối đa các trường hợp gây biến chứng, ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng lao động của con người Vì những lý do đó, chúng tôi thực hiện đề tài:

“Tìm hiểu nhận thức và các phương pháp dân gian điều trị bệnh viêm họng trong nhân dân ở phường Xuân Phú, Thành phố Huế” nhằm

mục tiêu:

1 Tìm hiểu nhận thức của nhân dân về bệnh viêm họng

2 Tìm hiểu các phương pháp dân gian điều trị và phòng bệnh viêm họng trong nhân dân phường Xuân Phú, Thành phố Huế

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1.1 SƠ LƯỢC TÌNH HÌNH BỆNH VIÊM HỌNG TRONG NƯỚC VÀ NƯỚC NGOÀI

1.1.1 Nghiên cứu bệnh Tai mũi họng trong nước

- Theo nghiên cứu của Nguyễn Tư Thế - Hồ Mạnh Hùng (1997), tỷ lệ mắc bệnh tai mũi họng (TMH) ở thời điểm điều tra là 48%, gặp ở mọi lứa tuổi Nhóm bệnh cao nhất là họng - thanh quản (66,9%), mũi - xoang (21,2%), tai (11,8%) [25]

Viêm amyđan mạn chiếm 51,1% trong tổng số bệnh họng thanh quản, sau đó là viêm họng mạn (40%) Như vậy, viêm amidan - viêm họng mạn chiếm 90,7% trên tổng số các bệnh về họng [25]

- Năm 2002, Nguyễn Ngọc Sơn - Nguyễn Thị Bắc Hải nghiên cứu tại phường Xuân Phú cho thấy tỷ lệ mắc bệnh họng – thanh quản là 18,19% [23]

1.1.2 Tình hình nghiên cứu bệnh viêm họng ở nước ngoài

Tỷ lệ viêm V.A và viêm amyđan ở Pháp là 25%, Tiệp Khắc 12%, Đức 17% [3]

1.2 MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM VỀ GIẢI PHẪU - SINH LÝ – BỆNH LÝ CỦA HỌNG 1.2.1 Đặc điểm về giải phẫu

Họng có tầm quan trọng đặc biệt trong bệnh TMH vì nó là ngã tư của đường ăn và đường thở [2]

Họng là một cái ống bằng cơ và màng đi từ mỏm nền xương chẩm xuống tận ngang tầm đốt sống cổ số VI, nối liền mũi và miệng với thanh quản và thực quản [3], [5]

Mặt trước của họng có ba lỗ theo thứ tự từ trên xuống dưới: lỗ mũi sau, lỗ

eo họng và lỗ thanh quản Do đó họng cũng được chia làm ba phần: họng mũi, họng miệng và họng thanh quản (hạ họng) [24]

Mặt sau và hai bên hình thành một cái máng Thành phần chính của máng

là cân họng, mặt sau của cân có cơ, mặt trước có niêm mạc Cơ gồm có những

cơ vòng (cơ khít trên, cơ khít giữa và cơ khít dưới) và cơ dọc (cơ bao màn hầu trong, cơ bao màn hầu ngoài có tác dụng kéo màn hầu, cơ họng - màn hầu, cơ trâm họng, cơ nhẫn thực quản có tác dụng kéo thực quản và thanh quản lên) Niêm mạc họng thuộc loại tế bào gai và biểu bì nhiều tầng Trong lớp đệm có nhiều tuyến nhầy và nang lympho [15] Các tổ chức lympho phát triển rất nhiều ở xung quanh lỗ mũi sau và eo họng hình thành vòng lympho gọi là vòng Waldeyer Trên vòng Waldeyer có những nơi mà tân nang tập trung lại thành khối gọi là amyđan hay hạnh nhân: ở nóc vòm có amyđan họng của Luschka, ở loa vòi Eustache có amyđan vòi của Gerlach, ở eo họng có amyđan khẩu cái ở nền lưỡi có amydan đáy lưỡi Tất cả amyđan đều có vỏ bọc riêng và có thể tách rời khỏi lớp cơ thành họng [3], [24]

Sau họng là lớp cơ trước cột sống Giữa thành họng và lớp cơ này có một lớp tổ chức tế bào lỏng lẻo gọi là khoảng cách sau họng của Henkê

Họng chia làm 3 phần [2], [3], [24]:

1.2.1.1 Họng mũi hay vòm mũi họng

Đây là phần cao nhất của họng

Vòm mũi họng giống như hình khối vuông có sáu mặt Mặt trên giáp giới với mảnh nền của xương chẩm với dây chằng chẩm đội Mặt dưới là một bình diện trừu tượng đi ngang qua bờ dưới của màn hầu Mặt trước là cửa sau của hai hố mũi Mặt bên là loa vòi Eustache và hố Rosenmuller

Loa vòi Eustache hình dấu mũ ở phía sau đuôi cuốn dưới và gồm có hai mép: mép sau gọi là nẹp vòi họng, mép trước gọi nẹp vòi khẩu cái

Ở nóc vòm có:

- Di tích của ống sọ - họng là một điểm lõm ở phần trước và giữa của mặt trên

- Sùi vòm hay V.A , gồm có năm sáu luống ngoằn ngoèo chạy dài từ trước ra sau

1.2.1.2 Họng miệng

Ranh giới trên của họng miệng là một bình diện nằm đi ngang qua bờ

dưới của màn hầu, còn ranh giới dưới là bình diện nằm thứ hai đi ngang bờ trên xương móng Kích thước trung bình của vùng này là chiều cao 5cm , chiều ngang 5cm, chiều sâu 4cm Họng miệng có bốn mặt:

- Mặt trước là eo họng, eo họng được bao vây bởi những bộ phận sau đây: màn hầu, amyđan khẩu cái và nền lưỡi

- Mặt sau: mặt này tiếp tục với mặt sau của họng mũi , gồm có niêm mạc, cân họng, cơ khít và cân bao họng Giữa cân bao họng và cơ trước cột sống là khoảng cách Henkê trong đó có những hạch bạch huyết tên là hạch Gilette Mặt sau này ngang tầm với đốt sống cổ thứ hai

- Hai mặt hai bên: ở mỗi bên có amyđan khẩu cái nằm trong hố amyđan

Hố amyđan hình tam giác đứng, được bao bọc bỡi trụ trước, trụ sau và rãnh lưỡi amyđan Trụ trước là một cái nẹp mỏng gồm có niêm mạc và cơ rãnh lưỡi – màn hầu Còn trụ sau khá dày gồm cơ họng - màn hầu và niêm mạc Amyđan là một khối tổ chức lympho có bọc Giữa amyđan và thành họng

có một lớp tổ chức tế bào xốp dễ bóc tách Tùy theo khối lượng của nó amydan có thể nép mình vào trụ trước hay nhô ra eo họng Trên mặt tự do của amydan có nhiều lấm tấm đó là những khe ăn sau vào trong amydan Trong trường hợp bị viêm mãn tính các khe nay này chứa đầy mủ đặc trắng như bã đậu Cực trên của amyđan có những khe to gọi là khe lớn

Đôi khi amyđan phát triển nhiều về phía trên, vào đến tận màn hầu, người

ta gọi là phần amyđan hầu

1.2.1.3 Họng thanh quản hay hạ - họng

Hạ họng bắt đầu ngang tầm xương móng và xuống tận miệng thực quản,

nó giống như một cái phễu với kích thước dài 5cm, rộng 4cm ở đoạn trên và 1,5cm ở đoạn dưới

- Mặt trước của nó gồm có thanh thiệt, tiền đình thanh quản, mặt sau của sụn nhẫn

- Mặt sau liên quan với cột sống cổ số III, IV, V và VI Thành họng được cách biệt với cơ trước cột sống bởi một lớp tổ chức liên kết Lớp này tiếp tục trực tiếp với khoảng cách sau họng Henkê và kéo dài xuống dưới bằng khoảng hậu tạng [8], [24]

- Mặt bên là máng họng thanh quản hay xoang lê Máng này gồm có hai thành: thành trong là thanh quản (nẹp phễu thanh thiệt), thành ngoài là cánh sụn giáp và cơ khít họng

1.2.1.4 Mạch máu thần kinh

- Vòm họng được nuôi dưỡng bởi động mạch họng lên (chi nhánh của động mạch cảnh ngoài), động mạch chân bướm khẩu cái và động mạch khẩu cái lên (chi nhánh của động mạch hàm trong)

- Họng miệng và họng thanh quản cùng tiếp nhận động mạch họng, động mạch khẩu cái lên, động mạch giáp trạng dưới

- Các bạch huyết đổ về hạch Gilette ở sau họng, hạch dưới cơ nhị thân và hạch cảnh

- Thần kinh cảm giác gồm có: dây số X (màn hầu và thành họng), dây số

IX (nền lưỡi và phần dưới của amyđan), dây số V (hàm ếch, màn hầu) [12]

- Thần kinh vận động: đám rối quanh họng chi phối bỡi dây X và dây XI phụ trách các cơ khít và cơ dọc Thần kinh hàm dưới (chi nhánh của dây X) chi phối cơ bao màn hầu ngoài Thần kinh mặt chi phối cơ màn hầu trong [24]

1.2.2 Sơ lƣợc chức năng sinh lý họng

Họng là bộ phận quan trọng không thể thiếu được của cơ thể sống Vai trò của họng bao gồm các chức năng khác nhau trong vấn đề nuốt, thở, phát

âm, nghe và bảo vệ [3], [6]

Hình 1.1 Họng thiết đồ đứng dọc

1.2.2.1 Chức năng nuốt

Hầu hết các cơ của họng đều tham gia động tác nuốt Động tác nuốt gồm

có 2 thì: thì thứ nhất là thì miệng (tức là lưỡi đẩy thức ăn vào eo họng), thì thứ

2 là thức ăn đi qua họng vào thực quản

Khi nuốt, lập tức họng miệng và họng thanh quản được kéo lên để hứng thức ăn Đồng thời, các cơ khít họng giữa và dưới cũng bóp lại và đẩy thức ăn xuống miệng thực quản, miệng thực quản mở ra đón thức ăn Trong khi thức

ăn đi qua đường ăn và đường thở thì các ngả đường không cần thiết đều được bịt lại như sau:

- Đường miệng bị đóng lại do lưỡi nhô lên

- Đường mũi bị đóng lại vì màng hầu được kéo lên và trụ sau khép lại

- Đường thanh quản cũng đóng lại vì thanh thiệt đậy thanh quản lại Thì

thứ 2 của động tác nuốt là một phản xạ do hành não điều khiển Chúng ta có thể gây ra phản xạ nôn khi khám chạm vào mặt trước của màng hầu

Trái lại ở thì thứ nhất của động tác nuốt, chúng ta có thể dừng lại được vì

nó phụ thuộc vào ý muốn và chịu sự điều khiển của vỏ não [3], [5]

1.2.2.2 Chức năng thở

Đối với chức năng hô hấp, họng chỉ là một cái ống để cho không khí đi qua Khi chúng ta hít vào hoặc thở ra bằng mũi thì màng hầu sẽ buông thỏng xuống và mở lối cho không khí đi lại

Khi chúng ta há miệng to, thở mạnh thì màng hầu sẽ kéo lên và ngăn cách họng mũi, làm cho không khí đi đằng miệng [24]

1.2.2.5 Chức năng bảo vệ

Chức năng bảo vệ của họng có được là nhờ vòng bạch huyết waldeyer, tạo ra miễn dịch tế bào nhờ vào các lymphocyte T, tạo ra các miễn dịch thể dịch nhờ các lymphocyte B, gây chuyển dạng tương bào sản xuất ra các globulin miễn dịch: IgA, IgM, IgG, IgD, IgE

Trẻ lọt lòng, miễn dịch của trẻ chỉ có IgG mà nó được hấp thu từ mẹ qua nhau thai trong thời kỳ bào thai Tỷ lệ IgG của trẻ sẽ giảm dần rồi mất hẳn sau 6 tháng tuổi Nhờ quá trình tiếp xúc với kháng nguyên từ môi trường bên ngoài, từ tháng thứ 6 trở đi, cơ thể trẻ tự sản xuất các globulin miễn dịch đầu tiên là IgM,

kế đó là IgG Các tỷ lệ này sẽ đạt đến các giá trị bình thường ở 18 tháng tuổi,

nhưng phải đến 9 tuổi mới có được sự trưởng thành miễn dịch như người lớn [3] Chính sự đương đầu với kháng nguyên, không đồng nhất đã giúp trẻ phát triển về hệ thống đề kháng miễn dịch Những vùng tổ chức giàu các tế bào có khả năng miễn dịch lại nằm ở đường tiêu hóa hoặc ở đường hô trên nên chúng thường xuyên tiếp xúc với các yếu tố bên ngoài Đó là mảng Peyer của ruột

và vòng waldeyer của họng [3]

1.2.2.6 Yếu tố thuận lợi

- Do viêm mũi, viêm xoang gây tắc mũi, phải thở bằng miệng, mũi chảy xuống ở thành sau họng gây viêm họng

- Do hít thở không khí bụi hữu cơ, vô cơ, hơi nóng, hóa chất [8], [13]

- Do thói quen hút thuốc, uống đá lạnh, [3]

- Do dị ứng, trào ngược dạ dày thực quản, [20]

Nguyên nhân của viêm họng cấp: do vi khuẩn chiếm tỷ lệ 20 – 40%; do virus chiếm tỷ lệ 60 – 80% [3] Dựa trên cơ sở giải phẫu và lâm sàng của Escat, chia viêm họng ra làm 3 nhóm lớn [24], [29]

- Viêm họng không đặc hiệu

+ Viêm họng khu trú:

* Viêm họng cấp thông thường

Viêm họng đỏ thông thường

Viêm họng trắng thông thường

Loét amyđan

* Viêm họng mủ:

Apxe amyđan

Viêm tấy xung quanh amyđan

+ Viêm họng tỏa lan

Viêm họng tấy tỏa lan

Viêm họng trong bệnh bạch cầu cấp

Viêm họng do suy tủy, mất bạch cầu hạt

Viêm họng trong bệnh tăng bạch cầu đơn nhân

1.2.3.2 Viêm họng mạn tính

Phản ứng của niêm mạc họng đối với viêm họng mạn tính gồm 4 thể sau [3], [8]:

- Viêm họng mạn tính sung huyết đơn thuần

- Viêm họng mạn tính xuất tiết

- Nếu do vi khuẩn bội nhiễm, đặc biệt là do liên cầu, bệnh thường kéo dài hơn và đòi hỏi phải điều trị kháng sinh có hệ thống để tránh các biến chứng có thể xảy ra [3], [8], [24]

1.3.2 Biến chứng

- Biến chứng tại chỗ: viêm tấy hoặc áp xe quanh amyđan, viêm tấy hoặc

áp xe quanh họng, áp xe thành sau họng, viêm tấy hoại tử vùng cổ rất hiếm gặp nhưng tiên lượng rất nặng

- Biến chứng lân cận: viêm thanh quản, viêm phổi, viêm tai giữa cấp, viêm mũi xoang cấp

- Biến chứng xa: Đặc biệt, nếu do liên cầu B tan máu nhóm A có thể gây viêm thận, viêm khớp, viêm nội tâm mạc Osler, choáng nhiễm độc liên cầu hoặc nhiễm trùng huyết [1], [3], [6], [8], [24]

1.4 MỘT SỐ BÀI THUỐC DÂN GIAN ĐIỀU TRỊ BỆNH VIÊM HỌNG 1.4.1 Thuốc thang và châm cứu

Bài 1: Chữa viêm họng cấp [10], [19]

Huyền sâm: 12 gam Sinh địa: 12 gam Kinh giới: 16 gam Ngân hoa: 16 gam Tang bì: 8 gam Bạc hà: 9 gam Nhọ nồi: 8 gam Rẻ quạt: 8 gam Ngưu tất: 12 gam Cát cánh: 12 gam Cương tằm: 12 gam

Cách dùng: sắc uống, ngày 1 thang

Châm cứu: Thiên đột, hợp cốc, phế du, khúc trì, liệt khuyết

Bài 2: Chữa viêm họng mãn [21]

Kê huyết đằng: 16 gam Bối mẫu: 10 gam Tang bì: 12 gam Sa sâm: 16 gam Mạch môn: 12 gam Thạch hộc: 12 gam Thiên hoa: 12 gam Cát cánh: 10 gam Cam thảo: 6 gam Sinh địa: 16 gam Huyền sâm: 12 gam Rẻ quạt: 12 gam

Cách dùng: sắc uống, ngày 1 thang

Châm cứu: Thiên đột, xích trạch, thái uyên, túc tâm lý, tam âm giao

1.4.2 Bài thuốc súc miệng

Bài 1: Vỏ quýt: 10 gam Trầu không: 1 lá Bạc hà: 10 gam

Cách dùng: sắc đặc, dùng súc miệng hằng ngày [10], [19]

Bài 2: Huyền sâm: 10 gam Sinh địa: 10 gam Tang bạch bì: 10 gam Rẻ

quạt: 10 gam Bạc hà: 10 gam

Cách dùng: Sắc đặc, dùng súc miệng hàng ngày [26]

1.5 SƠ LƯỢC VỀ PHƯỜNG XUÂN PHÚ, THÀNH PHỐ HUẾ

Phường Xuân Phú nằm ở phía Đông Nam thành phố Huế

- Phía Bắc giáp phường Vĩ Dạ

- Phía Nam giáp phường An Cựu

- Phía Đông giáp phường An Đông

- Phía Tây giáp phường Phú Hội

Phường Xuân Phú có diện tích 1.82 km2; dân số trung bình năm 2008 là 11.224 người, trong đó, nam 5.350, nữ 5874 người; quy tụ thành 2.295 hộ, bình quân 4,8 nhân khẩu/hộ; chia làm 21 tổ dân phố

Người dân sống bằng nhiều ngành nghề khác nhau: cán bộ công nhân viên, buôn bán, công nhân, nội trợ, thợ mộc, thợ nề, thợ sơn và các ngành nghề khác Thu nhập bình quân đầu người 1.500.000/tháng

Trình độ văn hoá, từ cấp II trở lên tương đối cao Phường nằm trong quy hoạch xây dựng đô thị thành phố nên tốc độ xây dựng phát triển nhanh:

có siêu thị, khu thể thao,

Đối với công tác chăm sóc sức khoẻ nhân dân: Phường có 1 trạm y tế, 1 bệnh viện tư nhân; 1 phòng khám Đông y, 1 phòng khám chuyên khoa Tai mũi họng, 1 hiệu thuốc Tây; 3 phòng mạch bác sĩ đa khoa, 1 phòng khám bác sĩ chuyên khoa Mắt

Trạm y tế phường có 5 cán bộ: 1 bác sĩ, 1 nữ hộ sinh trung học, 3 y sĩ Trạm

y tế Phường đạt chuẩn Quốc gia y tế từ năm 2007 và được duy trì cho đến nay Chương trình khám chữa bệnh: Khám khoảng 500 lượt người/tháng Chương trình truyền thông giáo dục sức khoẻ hoạt động thường xuyên

và ngày càng được nâng cao

Chương 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

2.1.1 Đối tượng

Đối tượng được đưa vào nghiên cứu là những người dân từ 18 tuổi trở lên có hộ khẩu thường trú tại phường Xuân Phú, Thành phố Huế

2.1.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu

- Địa điểm: Phường Xuân Phú

- Thời gian: Từ tháng 9/2008 - 4/2009

2.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.2.1 Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu ngang trên mẫu ngẫu nhiên tại cộng đồng

2.2.2 Cỡ mẫu

Sử dụng công thức tính cỡ mẫu [17]:

2

) 1 ( 2

c

p p

Trong đó:

n: cỡ mẫu cần thiết để nghiên cứu

: với xác xuất thống kê 95%,  = z = 1,96 (tra bảng z)

Chọn p = 0,18 theo kết quả nghiên cứu của tác giả Nguyễn Ngọc Sơn - Nguyễn Thị Bắc Hải về bệnh viêm họng, – thanh quản của nhân dân phường Xuân Phú năm 2002

c: Mức chính xác mong muốn, chấp nhận sai số (giữa kết quả nghiên cứu

và con số thật trong quần thể; c = 0,04)

2 ) 04 , 0 (

82 , 0 18 , 0 2 ) 96 , 1



n

Chúng tôi tiến hành nghiên cứu trên 398 người Như vậy, nghiên cứu đạt yêu cầu cỡ mẫu

2.2.3 Cách chọn mẫu

Cách chọn mẫu: Chọn mẫu ngẫu nhiên

Phương thức chọn mẫu: Lấy mẫu không hoàn lại

Đơn vị mẫu và đơn vị quan sát: Người dân từ 18 tuổi trở lên tại 6 tổ (4,

5, 6, 9, 13, 15) thuộc phường Xuân Phú, Thành phố Huế

2.2.4 Phương tiện nghiên cứu

Dùng bảng câu hỏi được thiết kế để thu thập các thông tin theo mục tiêu

đề tài, các loại câu hỏi: câu hỏi đóng và câu hỏi mở

Phương pháp thu thập: phỏng vấn trực tiếp

2.3 THU THẬP THÔNG TIN

2.3.1 Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu

- Nguồn thông tin để người dân biết bệnh viêm họng

- Nguyên nhân và yếu tố thuận lợi gây bệnh viêm họng

- Các triệu chứng khi bị bệnh viêm họng

- Khả năng lây lan khi mắc bệnh viêm họng

- Các biến chứng của bệnh viêm họng

- Mắc bệnh theo nhóm tuổi

- Khả năng tái phát của bệnh viêm họng

2.3.3 Tìm hiểu các phương pháp dân gian điều trị bệnh viêm họng

- Tìm hiểu nơi điều trị khi bị bệnh viêm họng

- Tìm hiểu các phương pháp điều trị

- Hiểu biết các bài thuốc dân gian điều trị viêm họng trong nhân dân

Bài thuốc ngậm

Bài 1: Muối sống: 3 hạt Đầu lá rẻ quạt: 1cm2

Các dùng: Ngậm ngày 1 - 2 lần [19], [26], [28]

Bài 2: Rẻ quạt: 10 gam Sinh khương: 10 gam Húng chanh: 10 gam

Cách dùng: Tán thành bột, làm thành viên, ngày ngậm 10 viên, chia 3 lần [21], [27]

Bài 3: Rẻ quạt: 10 gam Huyền sâm: 10 gam

Cách dùng: Tán thành bột, làm thành viên, ngậm ngày 10 viên, chia 3 lần [19], [21]

Bài thuốc xông họng

Bài 1: Trầm hương + ngãi cứu + bạch đàn: phơi khô tán bột, đốt cháy

xông vào mũi họng [21]

Bài 2: Bạc hà + lá lốt + lá tre + lá chanh + cỏ muồng + lá dứa + thêm ít

muối: nấu thành nồi lá xông [19]

- Tìm hiểu sự tương quan giữa nhóm tuổi với việc biết điều trị bằng thuốc dân gian

- Tìm hiểu cách dùng thuốc điều trị theo dân gian

- Sưu tầm các cây thuốc được sử dụng trong dân gian

- Tìm hiểu các biện pháp dự phòng bệnh viêm họng

HÌNH ẢNH MỘT SỐ CÂY THUỐC NAM CHỮA BỆNH VIÊM HỌNG

Huyền Sâm (Scrophularia nodosa)

Cam thảo ( Abrus precatorius) Bạc hà ( Mentha aquatica)

Gừng ( Zingiber officinale Rosc.)

2.4 PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ SỐ LIỆU

- Tổng hợp các chỉ số điều tra, phân tích số liệu bằng Epi - Ifo

- Dùng toán thống kê để xử lý số liệu theo công thức

+ Công thức tính z:

p1 - p2

z =

√ p(1– p)(1/n1+ 1/n2)

+ Tiêu chuẩn đánh giá:

Nếu z > 2,58 thì p < 0,01 khác biệt có ý nghĩa thống kê

Nếu 1,96 < z < 2,58 thì p < 0,05 khác biệt có ý nghĩa thống kê

Nếu z < 1,96 thì p > 0,05 khác biệt không có ý nghĩa thống kê

- Nghiên cứu, so sánh các ý kiến với các tài liệu được tham khảo trong

và ngoài nước

- Kết luận và kiến nghị

2.5 CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

2.5.1 Tổ chức

Tổ chức tập huấn và hướng dẫn cho sinh viên trực tiếp làm đề tài

- Thống nhất các biểu mẫu và các biến số điều tra cần thu thập

- Nhân lực gồm : 03 người

+ Cô giáo hướng dẫn giám sát chung

+ 2 sinh viên phỏng vấn và điều tra trực tiếp

- Nhân lực hỗ trợ: Cán bộ trạm y tế, ban quản lý hộ khẩu phường Xuân Phú

2.5.2 Tập huấn

- Nội dung tập huấn:

+ Mục đích yêu cầu của đợt điều tra

+ Xác định đối tượng điều tra

+ Kỹ năng phỏng vấn

+ Quy định cách thức ghi chép biểu mẫu

+ Cách thức tổng hợp, xử lý số liệu và viết đề tài

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

3.1 KẾT QUẢ CÁC ĐẶC ĐIỂM CHUNG

3.1.1 Điều tra theo giới

Bảng 3.1 Nam và nữ được điều tra

Biểu đồ 3.1: Tỷ lệ nam và nữ được điều tra

Đối tượng nghiên cứu: gồm 398 người: Có 42,21% nam và 57,79% nữ

3.1.2 Điều tra theo nhóm tuổi

Bảng 3.2 Điều tra theo nhóm tuổi Nhóm tuổi 18-30 31-40 41-50 51-60 61-70 > 70 Tổng

Số người

điều tra

Tỷ lệ % 27,89 27,39 23,62 12,83 5,03 3,24 100,00 Nhóm tuổi 18 – 30 chiếm tỷ lệ cao nhất 27,89%, sau đó giảm dần

3.1.3 Trình độ văn hoá

Bảng 3.3 Trình độ văn hoá Trình độ văn hoá Tiểu học THCS THPT Trên THPT Tổng

Tiểu học THCS THPT Trên THPT

Tỷ lệ

%

TĐVH

Biểu đồ 3.2: Trình độ văn hoá

Đa số có trình độ văn hoá từ trung học cơ sở (THCS) trở lên (chiếm 77,64%)

Công nhân

HSSV Nội trợ CNVC Khác Tổng

Số người

Tỷ lệ % 21,86 10,55 12,56 14,57 22,87 17,59 100,00 Nghề nghiệp: Công nhân viên chức chiếm tỷ lệ cao nhất: 22,87 %

Biểu đồ 3.3 Tỷ lệ mức sống

Đa số có mức sống đầy đủ chiếm tỷ lệ 90,95%; thiếu thốn 9,05

3.1.6 Số người hiện đang mắc bệnh viêm họng

Bảng 3.6 Số người đang mắc bệnh và tỷ lệ mắc bệnh nam/nữ

Số người nghiên cứu 168 (42,21%) 230 (57,78%) 398 (100%) p < 0,05

Có viêm họng 51 (30,35%) 58 (25,21%) 109 (27,39%) p > 0,05

Không viêm họng 117 (69,64%) 172 (74,78%) 289 (72,61%) p > 0,05

Số người mắc bệnh viêm họng khá cao, chiếm 27,39%; tỷ lệ mắc bệnh viêm họng nam 30,35%; nữ 25,21%