THỰC TẾ TỐT NGHIỆP TẠI CỘNG ĐỒNG NỘI part 7 ppsx

Cầm đèn và ống NKQ đúng tư thế, đặt đèn đúng vị trí, đúng kỹ thuật 14 Khi ống nội khí quản tới thanh đới bệnh nhân khi có hơi phụt Đúng các thì đặt nội khí Đặt được ống NKQ vào... Công c

ĐẶT NỘI KHÍ QUẢN

MỤC TIÊU

Sau khi học xong bài này sinh viên có khả năng:

1 Chỉ định đúng việc đặt nội khí quản

2 Đặt được nội khí quản trên lâm sàng

1 Đại cương

Đặt nội khí quản rất cần thiết trong hồi sức cấp cứu Thủ thuật đặt nội khí quản tuy đơn giản dễ làm nhưng lại rất quan trọng, vì nó là động tác khai thông đường dẫn khí có hiệu quả cho các trường hợp suy hô hấp do tắc nghẽn đường dẫn khí Trong đặt nội khí quản có thể xảy ra một số tai biến

2 Chỉ định và chống chỉ định

2.1 Chỉ định

- Tắc đường thở cấp tính

- Chỉ định để hút dịch

- Mất phản xạ ho

- Trong suy hô hấp để thông khí nhân tạo

2.2 Chống chỉ định (đặt nội khí quản đường mũi)

- Có políp mũi

- Viêm xoang phì đại cuốn mũi, chấn thương mũi hàm

3 Nguyên tắc đặt nội khí quản

- Nên đặt nội khí quản sớm

- Đối với trẻ em thì chỉ định rộng rãi việc đặt nội khí quản

- Ống nội khí quản chỉ nên để từ 5 - 7 ngày Nếu tiên lượng bệnh nhân phải đặt ống NKQ lâu ngày cần chỉ định mở khí quản sớm, nhằm tránh các biến chứng của đặt ống NKQ lâu ngày

- Kỹ thuật phải tiến hành theo đúng quy trình

- Các trường hợp có chỉ định mở khí quản phải đặt nội khí quản trước để đảm bảo thông khí an toàn

4 Quy trình kỹ thuật

Chuẩn bị bệnh nhân:

1 Giải thích cho bệnh nhân và

người nhà Chuẩn bị về mặt tâm lý Làm người nhà bệnh nhân và bệnh nhân an tâm

2 Để bệnh nhân ở tư thế ngửa

đầu tối đa

Giúp thủ thuật được thuận lợi

Bệnh nhân phối hợp được với thầy thuốc

3 Nếu bệnh nhân suy hô hấp

nặng phải bóp bóng qua mask

có oxy trước

Phòng ngừng thở khi tiến hành Đúng kỹ thuật

Chuẩn bị về phía thầy thuốc:

4 Mặc trang phục đeo khẩu

trang Theo đúng nguyên tắc làm thủ thuật Đẩy đủ

5 Rửa tay, đi găng vô trùng Đúng quy trình thủ thuật

6 Kiểm tra ống nội khí quản vừa

cỡ với bệnh nhân

Giúp thủ thuật dễ tiến hành Có kiểm tra đầy đủ

Chuẩn bị dụng cụ:

7 Dụng cụ vô khuẩn?

- Dầu pararn

- Ống nội khí quản có bóng

chèn

- Nòng dẫn

- Đèn soi thanh quản

- Kẹp Magill

- Ống sonde hút đờm ngâm

trong dung dịch vô khuẩn

- Thuốc gây tế

Giúp thủ thuật dễ tiến hành, đảm bảo vô khuẩn Chuẩn bị đủ dụng cụ Lựa chọn được đèn soi

thanh quản phải sáng lười của đèn soi phải phù hợp với bệnh nhân

8 Dụng cụ sạch:

- Máy hút

- Ambu

- Bàn bằng xe đẩy để đựng

dụng cụ

Giúp thủ thuật tiến hành thuận lợi Có chuẩn bị đầy đủ máy hút hoạt động tốt, Ambu

phải lắp sẵn và không bị

rò rỉ

Tiến hành kỹ thuật:

9 Bệnh nhân nằm ngửa Dễ quan sát thanh quản Tư thế ưỡn cổ tối đa

10 Gây tế bằng cách xịt Novocain

vào vùng hầu họng

Tránh co thắt thanh quản Tiến hành được nhanh

11 Đi găng vô khuẩn Vô trùng Đi găng đúng cách

12 Bôi dầu nhờn vào ống nội khí

quán Hạn chế chấn thương khí quản Bôi dầu vào phần dưới NKQ

13 Tay trái cầm đèn soi thanh

quản tay phải cầm ống nội khí

quán

Để ống nội khí quản thẳng góc

với mặt bệnh nhân

Đúng quy trình kỹ thuật Cầm đèn và ống NKQ

đúng tư thế, đặt đèn đúng

vị trí, đúng kỹ thuật

14 Khi ống nội khí quản tới thanh

đới bệnh nhân (khi có hơi phụt Đúng các thì đặt nội khí Đặt được ống NKQ vào

vào ống ra đầu phía ngoài),

đợi bệnh nhân hít vào ta đay

tiếp ống nội khí quản thấy

tiếng lọc sọc đờm phụt ra

15 Hút đờm qua nội khí quản Chắc chắn ống NKQ đã

vào khí quản Hút được đờm

16 Bơm bóng chèn Tránh tụt ống nội khí quản,

tránh trào ngược

Bơm đủ lượng nước vào bóng, đảm bảo áp lực bóng chèn 20 - 25 mmHg

17 Cố định ống nội khí quản Tránh tụt ống Cố định chắc chắn

18 Thu dọn dụng cụ Giúp chuẩn bị thủ thuật lần

sau

Ngăn nắp

19 Ghi hồ sơ bệnh án Đảm bảo về mặt hành

chính Đúng thủ tục hành chính

TỰ LƯỢNG GIÁ

1 Công cụ lượng giá

Thang điểm đánh giá kỹ năng chuẩn bị cho đặt nội khí quản

Điểm

Hệ số 1 2 0 Chuẩn bị bệnh nhân:

1 Giải thích cho bệnh nhân và người nhà 1

2 Để bệnh nhân ở tư thế ngửa đầu tối đa 3

3 Nếu bệnh nhân suy hô hấp nặng phải bóp bóng qua

mask có oxy trước

Chuẩn bị về phía thầy thuốc:

4 Mặc trang phục, đeo khẩu trang 1

5 Rửa tay, đi găng 2

6 Kiểm tra ống nội khí quản vừa cỡ với bệnh nhân 2

Chuẩn bị dụng cụ:

8 Ống nội khí quản có bóng chèn 3

9 Đèn soi thanh quản 2

11 Ống sonde hút đờm ngâm trong dung dịch vô khuẩn 2

Dụng cụ sạch

15 Bàn bằng xe đẩy để đựng dụng cụ 1

Điểm chuẩn tối đa: 44 37 - 44 điểm: Loại giỏi

Không làm, làm sai: 0 điểm 29 - 36 điểm: Loại khá

Làm chưa thuần thục: 1 điểm 22 - 28 điểm: Loại trung bình

Làm đạt yêu cầu: 2 điểm < 22 điểm: Loại kém

Thang điểm đánh giá quy trình kỹ thuật đặt nội khí quản

Điểm

Hệ số 1 2 0

1 Bệnh nhân nằm ngửa ưỡn cổ tối đa 3

2 Gây tê bằng cách xịt Novocain vào vùng hầu họng 1

3 Đi găng vô khuẩn 1

5 Tay trái cầm đèn soi thanh quản, tay phải cầm ống nội khí

6 Để ống nội khí quản thẳng góc với mặt bệnh nhân 1

7 Khi ống nội khí quản tới thanh đới bệnh nhân (khi có hơi phụt

vào ống ra đầu phía ngoài), đợi bệnh nhân hít vào ta đẩy tiếp

ống nội khí quản thấy tiếng lọc sọc đốm phụt ra

2

10 Cố định ống nội khí quản 1

Điểm chuẩn tối đa: 32 27 - 32 điểm: Loại giỏi

Không làm, làm sai: 0 điểm 22 - 26 điểm: Loại khá

Làm chưa thuần thục: 1 điểm 16 - 26 điểm: Loại trung bình

2 Hướng dẫn sinh viên tự lượng giá

- Sau khi đọc kỹ tài liệu, sinh viên sẽ tự lượng giá kiến thức bằng cách chấm

điểm dựa theo bảng kiểm trên

- Sinh viên có thể đọc lại những phần liên quan đã được học trong chương trình

"Giải phẫu học", những kiến thức đã học sẽ giúp cho sinh viên có thể hiểu và kiến tập

trước tốt

Kết quả lượng giá sẽ cho thấy những vấn đề còn thiếu hụt, sinh viên cần có kế

hoạch học tập để hoàn thiện thêm

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC, TỰ NGHIÊN CỨU, VẬN DỤNG THỰC TẾ

1 Phương pháp học

- Đọc trước tài liệu, thảo luận nhóm

- Kiến tập và đề xuất những thắc mắc với giảng viên hướng dẫn

2 Vận dụng thực tế

Trong thực tế lâm sàng chỉ định đặt nội khí quản được đặt ra rất nhanh khi phát hiện bệnh nhân có suy hô hấp mà thở oxy hoặc các biện pháp khác không đáp ứng nhu cầu oxy Sinh viên cần có thái độ khẩn trương, kỹ năng thành thạo khi làm thủ thuật Chọn cỡ nội khí quản có thể so với ngón tay út của bệnh nhân Tư thế đầu ngửa trên lâm sàng có thể tạo được bằng gối cứng chuyên dụng nhưng cũng có thể tự tạo bằng gối mềm thông thường kê dưới vai bệnh nhân Để nội khí quản cong theo vòm họng có thể bằng sự khéo léo và kinh nghiệm của người thầy thuốc nhưng trong khi chưa thành thạo hoặc bệnh nhân kích thích có thể dùng nòng dẫn, uốn cong ống NKQ theo chiều cong thích hợp, giúp đặt ông NKQ dễ dàng hơn với trường hợp đặt ông NKQ đường miệng

Chú ý: Khi đặt NKQ đường miệng, phải đảm bảo nhìn thấy lỗ thanh môn mới được đưa ống NKQ vào khí quản

3 Tài liệu tham khảo

1 Kỹ thuật hồi sức cấp cứu (1987), Nhà xuất bản Y học, Hà Nội

2 Hồi sức cấp cứu nội khoa (1996), Nhà xuất bản Y học, Hà Nội

ĐẶT SONDE RỬA DẠ DÀY MỤC TIÊU

Sau khi học xong bài này sinh viên có khả năng:

1 Chỉ định đúng việc đặt sonde rửa dạ dày

2 Thực hiện được thao tác đặt sonde rửa dạ dày đúng qui trình kĩ thuật.

1 Đại cương

Rửa dạ dày là một thủ thuật đặt ống thông vào dạ dày (bằng ống cao su hoặc ống nhựa) để hút các chất trong dịch dạ dày ra nhằm mục đích:

- Thải trừ những chất độc

- Làm sạch dạ dày để phẫu thuật

- Để điều trị

2 Chỉ định, chống chỉ định rửa dạ dày

- Chỉ định:

+ Ngộ độc thức ăn, thuốc, hoá chất trước 6 giờ

+ Trước phẫu thuật đường tiêu hoá (khi bệnh nhân ăn chưa quá 6 giờ)

+ Thức ăn, dịch vị ứ đọng trong dạ dày ở bệnh nhân hẹp môn vị

+ Say rượu nặng

+ Bệnh nhân nôn không cầm

+ Bệnh nhân đa toan

- Chống chỉ định:

+ Bệnh nhân hôn mê (Nếu rửa phải đặt nội khí quản)

+ Bệnh nhân uống nhầm acid, kiềm mạnh

+ U, rò thực quản, phồng động mạch chủ

+ Bệnh nhân thủng dạ dày

+ Bệnh nhân ngộ độc sau 6 giờ

+ Bệnh nhân suy kiệt nặng

3 Hướng dẫn thực hành các kỹ năng

Bảng kiểm kỹ năng tiến hành đặt sonde rửa dạ dày

Chuẩn bị về phía bệnh nhân:

1 Chào hỏi, giải thích cho bệnh

nhân và người nhà

Chuẩn bị về mặt tâm

lý

Làm bệnh nhân an tâm hợp tác

2 Kiểm tra xem bệnh nhân có

răng giả không? Đảm bảo an toàn, dễ dàng trong khi làm

thủ thuật

Tế nhị, tháo được răng giả nếu bệnh nhân có

Chuẩn bị về phía thầy thuốc:

3 Trang phục, bảo hộ Phòng biến chứng

nhiễm trùng Đầy đủ áo mũ, khẩu trang, găng tay

4 Rửa tay Vô trùng Đúng quy trình, kỹ thuật

5 Kiểm tra lại dụng cụ, kiến

thức

Giúp thủ thuật được thực hiện tốt

Có kiểm tra đầy đủ dụng cụ

Kiểm tra dụng cụ chuẩn bị:

6 Dụng cụ vô khuẩn: Giúp thủ thuật được

thực hiện tốt, vô trùng

Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ, đúng cách:

- Khay chữ nhật

- Bơm tiêm 20-50ml

- Ống Faucher dài 80 -150 cm đã

có mức đánh dấu

- Kìm mở miệng, kẻo lưu và đè lười

- Găng tay cao su

- Gạc miếng, gạc củ ấu, bông cồn

7 Dụng cụ sạch: Giúp thủ thuật được

thực hiện tốt Chuẩn bị đầy đủ: - Khay chữ nhật 2 cái, khay quả

đậu 2 cái

- Lọ cắm kìm và 2 kìm kocher

- Hai tấm nylon

- Băng dính

- Lọ đựng dầu Paraf 0 đã hấp

- Cốc đựng bông, cốc có chân, cốc đựng nước chín

- Ca múc nước rửa, khăn lau miệng

- Xô chậu đựng nước rửa hoặc dung dịch thuốc (số lượng tuỳ theo bệnh tật và tình trạng ngộ độc)

- Thùng đựng nước thải

Tiến hành kỹ thuật Thường tiến hành ở phòng riêng,

thoáng, sạch sẽ Nếu làm ở phòng điều trị phải có bình phong che kín

STT Nội dung Mục đích Yêu cầu phải đạt

8 Tư thế bệnh nhân Để thủ thuật tiến

hành thuận lợi, đảm bảo vệ sinh

Chọn tư thế phù hợp với từng bệnh nhân:

- Để bệnh nhân ngồi: cho bệnh nhân ngồi trên ghế tựa, đầu hơi ngả về phía trước, choàng nylon trước ngực che kín ngực, đùi

- Hoặc bệnh nhân nằm: đầu hơi cao, phía trên đầu giường trải nylon, sau

đó trải nylon trước ngực bệnh nhân

9 - Đặt thùng nước thải ra

sàn nhà

- Đổ dầu nhờn ra cốc

- Đặt khay quả đậu dưới

cầm bệnh nhân (Nếu

không có người phụ)

Để thủ thuật tiến hành thuận lợi

Nhanh, gọn, vị trí thuận tiện

10 Sát khuẩn tay bằng cồn

70o

Đi găng vô khuẩn

Vô trùng Đúng kỹ thuật

11 - Cầm ống Faucher đã có

mức đánh dấu

- Nếu ống không có dấu

thì đo trên bệnh nhân

Xác định được chiều dài ống sonde đến được dạ dày bệnh nhân

Đúng kỹ thuật

- Cầm cuộn ống

- Đo đúng cách: Chiều dài tương ứng được lấy từ đêm giữa rốn và mũi ức vòng qua sau tai tới cung răng cửa đánh dấu bằng băng dính

12 Bôi dầu nhờn vào đầu ống Giảm tổn thương

niêm mạc ống tiêu hoá Giúp đưa ống sonde dễ dàng

Bôi đủ lượng cần dùng

13 Đưa ống thông vào dạ dày

(tuỳ bệnh nhân để lựa chọn

đường đưa sonde vào)

Giúp đưa được đầu sonde vào tới dạ dày bệnh nhân

Thao tác nhanh đúng kỹ thuật

- Đưa vào đường miệng:

+ Bệnh nhân họ miệng thở đều, khi

đa sonde đến họng bảo bệnh nhân nuốt, đay ống xuống dạ dày khi vạch chạm cung răng cửa thì dừng

+ Nếu bệnh nhân không hợp tác cần

phải dùng kìm mở miệng, đè lưỡi

- Đưa vào đường mũi (nếu bệnh nhân

là trẻ em hoặc bị bệnh tâm hồn, bị hôn mê):

Bệnh nhân mặt hơi ngửa, đưa ống vào một bên lỗ mũi, khi tới họng bảo bệnh nhân nuốt, đẩy ống xuống dạ dày

14 Kiểm tra ống sonde đã vào

đến dạ dày hay chưa: Đảm bảo đưa được sonde vào tới dạ dày

bệnh nhân

Đúng kỹ thuật

- Dùng bơm tiêm hút thấy dịch chảy

ra

- Dùng bơm tiêm hút không khí rồi bơm vào dạ dày, đặt ống nghe lên

STT Nội dung Mục đích Yêu cầu phải đạt

vùng thượng vị để nghe được tiếng

không khí qua là được

- Dìm đầu phễu vào trong chậu nước, nếu không có bọt sủi ra là được

15 Tiến hành rửa: Giúp lấy sạch các chất

bẩn trong dạ dày bệnh nhân

Giúp chẩn đoán nguyên nhân

Đúng kỹ thuật

- Hút dịch dạ dày ra hết bằng bơm tiêm Lấy dịch vào ống nghiệm (nếu

có chỉ đ nữ lấy dịch làm xét nghiệm)

- Khi rửa phải giữ phễu ngang với đầu bệnh nhân (tư thế ngồi) Nếu bệnh nhân nằm thì để cao hơn mặt bệnh nhân 15cm

- Rửa nhiều lần đến khi dịch rửa chảy

ra có màu trong và hết mùi thuốc (nếu

do ngộ độc thuốc, hoá chất) là được

16 Rút ống sonde khi rửa dạ

dày xong:

Tránh bội nhiễm từ ngoài vào

Thao tác thật nhanh, đúng kỹ thuật:

-Một tay cuộn ống tay còn lại dùng gạc đỡ ống ra khi còn 15- 20cm dùng ngón tay cái bóp chặt ống rồi rút ra khỏi miệng bệnh nhân, bỏ ống vào khay quả đậu

- Lau miệng cho bệnh nhân súc miệng, tháo bỏ nylon

17 Thu dọn dụng cụ Giúp chuẩn bị thủ

thuật lần sau

Gọn gàng, ngăn nắp

18 Ghi hồ sơ bệnh án Đảm bảo về mặt hành

chính, có số liệu theo dõi

Đầy đủ: toàn trạng bệnh nhân, thủ thuật, số lượng, tính chất dịch rửa, y lệnh theo dõi, xét nghiệm

TỰ LƯỢNG GIÁ

1 Bài tập tình huống

Bệnh nhân nữ, 20 tuổi, được đưa đến cơ sở y tế trong tình trạng hôn mê Người

nhà bệnh nhân tìm thấy trên giường bệnh nhân có 2 vỉ thuốc ngủ (Diazepam) đã uống

hết, từ lúc bệnh nhân vào phòng đến lúc được phát hiện vào khoảng 5 tiếng Là bác sỹ

bạn nghĩ tới bệnh nhân bị hôn mê do nguyên nhân gì? Cần phải xử trí thế nào?

2 Công cụ lượng giá

Thang điểm đánh giá quy trình chuẩn bị dụng cụ đặt sonde dạ dày

Điểm

Hệ số 1 2 0

3 Ống Faucher dài 80 -150 cm đã có mức đánh dấu 2

5 Găng tay cao su 1

6 Gạc miếng, gạc củ ấu, bông cồn 1

7 Lọ cắm kìm và 2 kìm kocher 1

10 Lọ đựng dầu nhờn 1

11 Cốc đựng bông, cốc có chân, cốc đựng nước chín 1

12 Ca múc nước rửa, khăn lau miệng 2

13 Xô chậu đựng nước rửa hoặc dung dịch thuốc 2

14 Thùng đựng nước thải 2

Điểm chuẩn tối đa: 40 34 - 40 điểm: Loại giỏi

Không làm, làm sai: 0 điểm 27 - 33 điểm: Loại khá

Làm chưa thuần thục: 1 điểm < 20 điểm: Loại kém

Làm đạt yêu cầu: 2 điểm

Thang điểm đánh giá quy trình kỹ thuật đặt sonde dạ dày

Điểm

Hệ số 1 2 0

1 Bệnh nhân nằm đúng tư thế 1

2 Đặt thùng nước thải ra sàn nhà 1

3 Đổ dầu nhờn ra cốc 1

4 Đặt khay quả đậu dưới cầm bệnh nhân (khi không có người phụ) 1

6 Đi găng vô khuẩn 1

7 Xác định được chiều dài ống sonde đến được dạ dày bệnh nhân 2

8 Bôi dầu nhờn vào đầu ống 1

9 Đưa ống thông vào dạ dày 2

10 Kiểm tra ống sonde đã vào dạ dày chưa 3

12 Rút ống sonde khi rửa dạ dày xong 1

13 Thu dọn dụng cụ 1

Điểm chuẩn tối đa: 40 34 - 40 điểm: Loại giỏi

Không làm, làm sai: 0 điểm 27 - 33 điểm: Loại khá

Làm chưa thuần thục: 1 điểm 20 - 26 điểm: Loại trung bình

Làm đạt yêu cầu: 2 điểm < 20 điểm: Loại kém

2 Hướng dẫn sinh viên tự lượng giá

- Sau khi đọc kỹ tài liệu, sinh viên sẽ tự lượng giá kiến thức bằng cách chấm điểm dựa theo bảng kiểm trên

- Sinh viên có thể đọc lại những phần liên quan đã được học trong chương trình: Triệu chứng học nội khoa, điều dưỡng Những kiến thức đã học sẽ giúp cho sinh viên

có thể hiểu và thực hành được

- Sau khi đã tự lượng giá, sinh viên có thể kiểm tra kết quả bằng cách đối chiếu với đáp án ở phần cuối của tài liệu này và cách chấm điểm của các sinh viên khác

- Kết quả lượng giá sẽ cho thấy những vấn đề còn thiếu hụt, sinh viên cần có kế hoạch học tập để hoàn thiện thêm

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC, TỰ NGHIÊN CỨU, VẬN DỤNG THỰC TẾ

1 Phương pháp thực hành

- Đọc trước tài liệu, thảo luận nhóm, đặt câu hỏi thắc mắc với giảng viên

- Áp dụng những kiến thức đã tích luỹ được vào thực hành (kiến tập, thực hiện đặt sonde rửa dạ dày dưới sự quan sát của giảng viên và một số sinh viên), phát huy những ưu điểm, khắc phục những thiếu sót của bản thân cũng như đồng nghiệp

2 Vận dụng thực tế

Trong thực tế lâm sàng chỉ định đặt rửa dạ dày được đặt ra khi phát hiện bệnh nhân có ăn uống phải các chất độc trước 6 giờ, tuy nhiên một số chất độc làm chậm nhu động ruột có thể rửa dạ dày sau 6 giờ Sinh viên cần có thái độ khẩn trương, kỹ năng thành thạo khi làm thủ thuật

Thường đặt ống Faucher qua đường mũi để bệnh nhân không cắn vào ống Nước rửa dạ dày phải là nước ấm 37 độ C và nên cho ít muối ăn để nồng độ từ 7-9‰ sẽ tránh được tác dụng phụ của dung dịch nhược trương Không nên rửa quá nhiều nước, thường không quá 10 lít, trước đây rửa rất nhiều nhưng là không cần thiết

3 Tài liệu tham khảo

1 Điều dưỡng nội khoa, Bộ Y tế - Vụ khoa học và đào tạo (1996), Nhà xuất bản

y học, Hà Nội

2 Điều dưỡng cơ bản, Bộ Y tế - Vụ khoa học và đào tạo (2002), Nhà xuất bản y học, Hà Nội