Giáo án sinh học lớp 12 chương trình nâng cao - Tiết: 22 Bài: TRẠNG THÁI CÂN BẰNG CỦA QUẦN THỂ GIAO PHỐI NGẪU NHIÊN pdf

- Nêu được đặc trưng di truyền của quần thể giao phối - Phát biểu được nội dung định luật Hacđi – Vanbec.. - Chứng minh tần số tương đối của các alen trong quần thể ngẫu phối duy trì kh

Giáo án sinh học lớp 12 chương trình nâng cao -

Tiết: 22 Bài: TRẠNG THÁI CÂN BẰNG

CỦA QUẦN THỂ GIAO PHỐI NGẪU NHIÊN

I Mục tiêu bài dạy

- Nêu được đặc trưng di truyền của quần thể giao phối

- Phát biểu được nội dung định luật Hacđi – Vanbec

- Chứng minh tần số tương đối của các alen trong quần thể ngẫu phối duy trì khôn gđổi qua các thế hệ Nêu được công thức khái quát khi quần thể ở trạng thái cân bằng di truyền

- Trình bày được ý nghĩa và điều kiện nghiệm đúng của định luật Hacđi Vanbec

- Phát triển năng lực tư duy lý thuyết và rèn luyện

kĩ năng giải bài tập xác định cấu trúc di truyền của quần thể

II Phương tiện dạy học

III Tiến trình tổ chức dạy học

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ

- Quần thể là gì? thế nào là tần số của các alen? tần

số kiểu gen là gì?

- Nêu công thức tổng quát xác định tần số alen cho thế hệ n của quần thể tự phối?

3 Giảng bài mới

Nội dung Hoạt động thầy &

trò

I/ Quần thể giao phối ngẫu - Thế nào là quần thể

nhiên:

- Là quần thể mà trong đó

các cá thể tự do chọn lựa

bạn tình để giao phối và

sinh ra con cái Đây là hình

thức giao phối phổ biến

nhất ở động vật

- Quần thể ngẫu phối là đơn

vị tồn tại và đơn vị sinh sản

của loài trong tự nhiên

- Quan hệ sinh sản là cơ sở

đảm bảo cho quần thể tồn

tại trong không gian và thời

gian

- Quá trình giao phối 

quần thể đa dạng về kiểu

gen và đa dạng về kiểu hình

 Quần thể giao phối nỗi

giao phối? quần thể giao phối ngẫu nhiên

là gì?

- Vì sao quần thể ngẫu phối được xem

là đơn vị sinh sản của loài?

- Quần thể ngẫu phối

có ý nghĩa như thế nào?

- Vì sao trong quần thể ngẫu phối lại có

sự đa dạng về kiểu gen?

- Sự đa dạng về kiểu gen trong quần thể ngẫu phối có ý nghĩa

gì trong tiến hòa và

bật đặc điểm đa hình

- Trong một quần thể động

vật và thực vật giao phối thì

số gen trong kiểu gen rất

lớn, số gen có nhiều alen

cũng rất phổ biến  Quần

thể rất đa hình Các cá thể

trong quần thể giao phối chỉ

giống nhau về những nét cơ

bản, nhưng sai khác nhau

về các nét chi tiết

- Tuy quần thể đa hình

nhưng một quần thể xác

định được phân biệt với

quần thể khác cùng loài ở

những tần số tương đối các

alen, các kiểu gen và kiểu

hình

chọn giống?

- Giải thích tính đa hình của quần thể ngẫu phối?

- Các cá thể trong quần thể ngẫu phối có đặc điểm như thế nào?

- Mỗi quần thể xác định được phân biệt với quần thể khác bằng những đại lượng nào?

- Thiết lập công thức tính số kiểu gen trong quần thể ngẫu phối?

- Công thức này có

* Nếu gọi r là số alen thuộc

một gen (locut), n là số gen

khác nhau trong đó các gen

phân ly độc lập thì số kiểu

gen trong quần thể được

tính bằng công thức: ( 1)

2

n

r r 

II/ Định luật Hacđi –

Vanbec:

Nội dung định luật:

- Trong những điều kiện

nhất định, thì ngay trong

lòng một quần thể giao

phối, tần số tương đối của

các alen ở mổi gen có

khuynh hướng duy trì

không đổi từ thế hệ này

sang thế hệ khác

giống với công thức tính trong quy luật phân li độc lập không?

- Phát biểu nội dung định luật Hacđi – Vanbec?

Chứng minh:

- Giả sử trong 1 kiểu gen có

2 alen A và a, thì trong

quần thể tồn tại 3 kiểu gen

AA, Aa, aa

- P: AA  aa  F1: 100Aa

tần số tương đối của alen

1

A

a 

F1  F1: Aa  Aa  F2 phân

ly theo tỷ lệ 25AA:

50Aa:25aa

- Cơ thể có kiểu gen AA

cho 100% giao tử mang

alen A  25A

- Cơ thể có kiểu gen aa cho

100% giao tử mang alen

25a

- Cơ thể có kiểu gen

AA khi phân li hình thành giao tử sẽ tạo ra những loại giao tử nào? chiếm tỷ lệ là bao nhiêu?

- Cơ thể có kiểu gen

aa khi phân li hình thành giao tử sẽ tạo ra những loại giao tử nào? chiếm tỷ lệ là bao nhiêu?

- Cơ thể có kiểu gen

Aa khi phân li hình

- Cơn thể có kiểu gen Aa

cho 50% giao tử mang alen

A  25A và 50% giao tử

mang alen a  25a

Vậy tổng số giao tử mang

alen A = 25 +25 = 50 giao

tử mang alen A

Vậy tổng số giao tử mang

alen a = 25 +25 = 50 giao

tử mang alen a

- Do đó, tần số tương đối

của alen 50 1

50

A

a  

Như vậy, tần số tương đối

của các alen duy trì không

đổi qua các thế hệ (Nếu

tiếp tục xét ở các thế hệ tiếp

theo ta cũng có kết quả

thành giao tử sẽ tạo ra những loại giao tử nào? chiếm tỷ lệ là bao nhiêu?

- Vậy tần số alen A là bao nhiêu?

- Tần số alen a là bao nhiêu?

- Vậy tần số tương đối

của các alen A

a là bao nhiêu?

- Nếu gọi tần số tương

đối của alen A

a là P

là tần số của alen A

và q là tần sô của alen a) thì tỷ lệ kiểu gen của quầnthể ở trạng

tương tự)

* Nếu gọi tần số tương đối

của alen A p

a  q (P + q =1) thì

tỷ lệ kiểu gen khi quần thể

ở trạng thái cân bằng di

truyền là P2AA, 2pqAa,

q2aa (P + q)2

Trong đó p là tần số alen A

và q là tần số alen a

Nếu biết tỷ lệ kiểu gen ta

có thể suy ra tần số tương

đối của các alen và ngược

lại nếu biết tần số tương đối

của các alen ta có thể dự

đoán được tỷ lệ kiểu gen

Ví dụ: Trong một quần thể

có tỷ lệ kiểu gen là

thái cân bằng là bao nhiêu?

- Nếu kiểu gen có hai

a len, alen A có tần số

là P và alen a có tần

số là q thì tần số tương đối của các kiểu gen có thể triển khai như thế nào?

- Nếu trong trường hợp, kiểu gen có

dAA:hAa:raa P = d +

2

h ,

q = r +

2

h nếu các cá thể ngẫu phối thì thế hệ tiếp

theo có tỷ lệ phân ly kiểu

gen là:

0,36AA:0,48Aa:0,16aa

 P = 0,36 + 48

2 = 0,6 và q

= 0,16 + 48

2 = 0,4 Vậy tần số tương đối alen

0,6

0, 4

A

Vậy nếu kiểu gen có hai

alen có tần số là alen A là p

và alen a có tần số là q 

Tần số tương đối của các

gen là các số hạng triển khai

bình phương tổng tần số

nhiều alen thì các số hạng trong tỷ lệ kiểu gen có thể được triển khai như thế nào?

alen (P + q)2

- Nếu trương hợp sự cân

bằng của quần thể với các

dãy alen thì tần số tương đối

của các gen là các số hạng

triển khai bình phương tổng

tần số các alen (p + q + r

…)2

III/ Điều kiện nghiệm đúng

của định luật Hacđi –

Vanbec:

Định luật Hacđi – Vanbec

chỉ đúng trong những diều

kiện nhất định:

- Số lượng cá thể đủ lớn

- Quần thể ngẫu phối

- Các loại giao tử cơ khả

- Định luật Hacđi – Vabec đúng trọng điều kiện nào?

năng sống và thu tnh như

nhau

- Các liạo hợp tử có sức

sống như nhau, không có

đột biến và chọn lọc, không

có hiện tượng du nhập gen

IV/ Ý nghĩa của định luật

Hacđi – Vanbec:

a Về mặt lý luận:

- Phản ánh trạng thái cân

bằng di truyền trong quần

thể

- Giải thích vì sao trong tự

nhiên lại có những quần thể

ổn định trong thời gian dài

b Về mặt thực tiễn:

- Biết tỷ lệ kiểu hình ta có

- Vì sao, địn luật Hacđi – Vanbec chỉ đúng trong nhkững điều kiện như vậy?

- Về mặt lý luận, định luật Hacđi – Vanbec

có ý nghĩa như thế nào?

thể xác định được tần số

tương đối của các kiểu gen

và các alen Khi biết được

tần số xuất hiện đột biến

nào đó, có thể dự tính được

xác xuất bắt gặp cá thể đột

biến trong quần thể hoặc dự

đoán sự tiềm tàng của các

gen hay các đột biến có hại

trong quần thể

- Về mặt thực tiễn, định luật Hacđi – Vanbec có ý nghĩa

như thế nào?

4 Củng cố

- Quần thể giao phối là gì?

- Quầnthể giao phối khác gì với quần thể ngẫu phối?

- Nêu công thức tính số kiểu gen trong quần thể ngẫu phối?

- Khi quần thể đang ở trạng thái cân bằng thì tỷ lệ phân ly kiểu hình có thể được tính như thế nào? (Cả trường hợp một gen có nhiều alen)

5 Dặn dò – bài tập về nhà

Học bài và chuẩn bị chương “ứng dụng của di truyền học”

6.Rút kinh nghiệm