Giáo án sinh học lớp 12 chương trình nâng cao - Tiết: 21Bài: CẤU TRÚC DI TRUYỀN CỦA QUẦN THỂ potx

- Trình bày được những đặc điểm và sự di truyền của quần thể tự phối - Rèn luyện năng lực tư duy về lý thuyết và kỉ năng giải bài tập về cách tính tần số tương đối của các alen và kiểu

Giáo án sinh học lớp 12 chương trình nâng cao -

Tiết: 21 Bài: CẤU TRÚC DI TRUYỀN CỦA

QUẦN THỂ

I Mục tiêu bài dạy

- Nêu được khái niệm và đặc trưng của quần thể về mặt di truyền

- Nêu được khái niệm và cách tính tần số tương đối của các alen và kểu gen

- Trình bày được những đặc điểm và sự di truyền của quần thể tự phối

- Rèn luyện năng lực tư duy về lý thuyết và kỉ năng giải bài tập về cách tính tần số tương đối của các alen

và kiểu gen

II Phương tiện dạy học

III Tiến trình tổ chức dạy học

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ

3 Giảng bài mới

Nội dung Hoạt động thầy & trò

I Khái niệm quần thể:

Quần thể là một tổ

chức của các cá thể cùng

loài, sống trong cùng

một khoảng không gian

xác định, tồn tại qua thời

gian nhất định, có khả

năng giao phối sinh ra

các thế hệ con cái để duy

trì nòi giống (Quần thể

giao phối)

II Tần số tương đối của

các alen và kiểu gen:

1 Đặc trưng di truyền

của quần thể:

* Tìm hiểu các đặc trưng

di truyền của quần thể

- Giáo viên cho học sinh quan sát tranh về một số quần thể

- Yêu cầu học sinh cho biết quần thể là gì?

- Học sinh nhớ lại kiến thức lớp 9 kết hợp với quan sát tranh nhắc lại kiến thức

- Giáo viên dẫn dắt: Mỗi quần thể có một vốn gen đặc trưng

- Giáo viên đưa ra khái

Mỗi quần thể được đặc

trương bới một vốn gen

nhất định

* Vốn gen:

- Tập hợp tất cả các alen

có trong quần thể ở một

thời điểm xác định Vốn

gen bao gồm những kiểu

gen riêng biệt, được biểu

hiện thành những kiểu

hình nhất định

- Quần thể được đặc

trưng bới tần số tương

đối của các alen và tần số

kiểu gen, kiểu hình

* Tần số alen: (Tần số

tương đối của gen)

niệm về vốn gen: Vốn gen là tập hợp tất cả các alen có trong quần thể ở một thời điểm xác định

- Vậy làm thế nào để xác định được vốn gen của một quần thể? HS Đọc thông tin sách giáo khoa

để trả lời

- Yêu cầu nêu được:

+ Xác định được tần số alen

+ Xác định thành phần kiểu gen của quần thể

 Vốn gen được thể hiện qua tần số alen và tỉ

số kiểu gen của quần thể

- Tỉ lệ giữa số lượng

alen đó trên tổng số alen

của các loại alen khác

nhau của gen đó trong

quần thể tại một thời

điểm xác định Hay tỷ

lệphần trăn của số gia tử

mang a len đó trong quần

thể

* Tần số kiểu gen của

quần thể:

- Tần số của một loại

kiểu gen nào đó trong

quần thể được tính bằng

tỉ lệ giữa số cá thể có

kiểu gen đó trên tổng số

cá thể có trong quần thể

Ví dụ: Xét một gen có 2

- Giáo viên cho học sinh

áp dụng tính tần số alen của quần thể sau:

- Quần thể đậu Hà lan gen quy định màu hoa

đỏ có 2 loại alen: A - là hoa đỏ, a – là hoa trắng

- Cây hoa đỏ có KG AA chứa 2 alen A

- Cây hoa đỏ có KG Aa chứa 1 alen A và 1 alen

a

- Cây hoa trắng có KG

aa chứa 2 alen a

- Giả sử quần thể đậu có

d cây có KG AA, h cây

có kiểu gen Aa, và r cây

alen A và a thì trong

quần thể có 3 kiểu gen

là: dAA, hAa, raa Gọi p

là tần số tương đối của

alen A và q là tần số của

các alen a thì tần số

tương đối của alen A/a là

p/q

Trong đó: p = d +

2

h và

q = r +

2

h

(Vì cơ thể có kiểu gen

AA (aa) cho 1 loại giao

tử A (a) chiếm tỷ lệ

100%  dAA (raa) cho

d (r) giao tử A (a); cơ thể

có kiểu gen Aa cho 50%

giao tử mang alen A và

có kiểu gen aa

- Tính tần số alen A trong quần thể cây này là bao nhiêu?

- Giáo viên yêu cầu học sinh tính tần số alen a?

- Học sinh dựa vào khái niệm để tính tần số alen

A trong quần thể

- Học sinh dựa vào khái niệm tính tần số kiểu gen của quần thể?

- Học sinh áp dụng tính tần số kiểu gen Aa và aa

- Giáo viên Cho học sinh làm ví dụ trên

Tính tần số kiểu gen

50% giao tử mang alen a

 hAa cho

2

h giao tử

mang alen A và

2

h giao tử

mang alen a  2

2

h d p

h







là

tần số tương đối của alen

A so với alen a

II Quần thể tự phối: tự

thụ phấn đối với thực

vật, tự giao phối động

vật lưỡng tính hoặc trong

giao phối cận huyết

- Trong quá trình tự phối

liên tiếp qua nhiều thế hệ

thì:

- Trong quần thể,tỷ lệ

đồng hợp tử tăng dần

AA.?

- Giáo viên yêu cầu học sinh tương tự tính tần số kiểu gen Aa và aa?

- Nếu tần số alen A p

a  q thì

tỷ lệ kiểu gen có thể được tính như thế nào?

* Tìm hiểu cấu trúc di truyền của quần thể

- Giáo viên cho học sinh quan sát một số tranh về hiện tượng thoái hóa do

tự thụ phấn

- Gv vấn đáp gợi ý để rút

ra kết luận:

P: Aa x

trong khi đó tỷ lệ dị hợp

giảm dần đi một nửa qua

mỗi thế hệ

- Tần số tương đối của

các alen duy trì không

đổi nhưng tần số tương

đối của các kiểu gen hay

cấu trúc di truyền của

quần thể bị thay đổi

* Công thức tổng quát

cho tần số kiểu gen ở

thế hệ thứ n của quần

thể tự thụ phối là:

Tần số KG Aa = 1

2

n

 

 

 

Tần sốKG AA= Tần

sốKG aa =

1 1 2 2

n

 

  

 

Aa

F1: 50% đồng hợp ( AA + aa): 50% dị hợp (Aa)

F2: 75% đồng hợp: 25%

dị hợp

F3: 87,5% đồng hợp:

12,5% dị hợp Thế hệ thứ n có:

+ Kiểu gen AA = {

(1 1 2

n

 

  

  ) /2 } 4n

+ Kiểu gen Aa = 1 4

2

n n

 



 

 

+ Kiểu gen aa = {

(1 1 2

n

 

  

  ) /2 } 4n

- Giáo viên yêu cầu học sinh rút ra nhận xét về tần số kiểu gen qua các

* Kết luận:

- Thành phần kiểu gen

của a dị hợp tử

thế hệ tự thụ phấn?

- Tại sao luật hôn nhân gia đình lại cấm không cho người có họ hàng gần trong vòng 3 đời kết hôn với nhau?

- GV: Liên hệ quần thể người: hôn phối gần  sinh con bị chết non, khuyết tật di truyền 20 - 30%  cấm kết hôn

trong vòng 3 đời

4 Củng cố

- Quần thể là gì? thế nào là tần số của các alen? tần

số kiểu gen là gì?

- Nêu công thức tổng quát xác định tần số alen cho

thế hệ n của quần thể tự phối

5 Dặn dò – bài tập về nhà

Học bài và chuẩn bị bài “trạng thái cân bằng của quần thể giao phối ngẫu nhiên”

6.Rút kinh nghiệm