Giáo án sinh học lớp 12 chương trình nâng cao - Tiết: 42 Bài: LOÀI SINH HỌC VÀ CÁC potx

Trình bày được các đặc điểm của các tiêu chuẩn để phân biệt các loài thân thuộc - Phân biệt được các cấp độ tổ chức trong loài: các thể quân thể, các loại nòi - Vận dụng được các tiêu ch

Giáo án sinh học lớp 12 chương trình nâng cao -

Tiết: 42

Bài: LOÀI SINH HỌC VÀ CÁC CƠ CHẾ CÁHC

LI

I Mục tiêu bài dạy

- Nêu được khái niện loài Trình bày được các đặc

điểm của các tiêu chuẩn để phân biệt các loài thân

thuộc

- Phân biệt được các cấp độ tổ chức trong loài: các

thể quân thể, các loại nòi

- Vận dụng được các tiêu chuẩn để phân biệt các loài

thân thuộc

- Nêu được vai trò của các cơ chế cách ly đối với cơ

chế tiến hóa của sinh vật

- Phát triển được năng lực thư duy lý thuyết

II Phương tiện dạy học

- Các tranh ảnh minh họa về các loài trong tự nhiên

- Ảnh H40.1- 40.2 và vật thật: rau dền cơm, rau dền gai; xương rồng 5 cạnh và 3 cạnh

III Tiến trình tổ chức dạy học

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ

- Giải thích về sự thay đổi màu sắc của loài bướm Biston betularia?

- Giải thích về hiện tượng nhờn thuốc ở vi khuẩn gây bệnh?

3 Giảng bài mới

Hoạt động thầy &

trò

Nội dung

I LOÀI SINH HỌC

- GV: Loài sinh học

là gì?

- GV: Để xác định 2

cá thể cùng loài hay

thuộc về 2 loài thân

thuộc khác nhau

người ta dùng những

tiêu chuẩn nào?

- Học sinh xem mẫu

vật rau dền cơm, gai,

xương rồng, Có

1 Khái niệm LSH

Là nhóm cá thể có vốn gen chung, có những tính trạng chung về hình thái sinh lý,

có khu phân bố xác định, trong đó các cá thể giao phối với nhau và được cách

ly sinh sản với những nhóm quần thể thuộc loài khác

2 Các tiêu chuẩn phân biệt hai loài thân thuộc

a Tiêu chuẩn hình thái:

Hai loài khác nhau có sự gián đoạn về hình thái nghĩa

nhận xét gì?

- Học sinh nêu ví dụ

khác SGK

- GV: Voi Châu Phi

với voi Ấn Độ có khu

phân bố như thế nào?

- GV: Loài mao

lương sống ở bãi cỏ

ẩm, với loài mao

lương sống ở bờ ao

có khu phân bố như

là sự đứt quãng về một tính trạng nào đó

Ví dụ: SGK

b Tiêu chuẩn địa lí - sinh thái:

- Hai loài thân thuộc chiếm hai khu phân bố riêng biệt

Ví dụ: Loài voi Châu Phi

trán dô, tai to, với loài voi

Ấn Độ trán lõm tai nhỏ

- Hai loài thân thuộc có khu phân bố trùng nhau một phần hay trùng nhau hoàn toàn Trong đó, mỗi loài thích nghi với một điều kiện sinh thái nhất định

Ví dụ: Loài mao lương sống

thế nào?

- GV: Prôtêin tương

ứng ở nhũng loài

khác nhau được phân

biệt với nhau ở những

đặc tính nào? Cho ví

dụ minh hoạ

- GV: Hai loài thân

thuộc rất giống nhau

về hình thái người ta

dùng tiêu chuẩn nào

ở bãi cỏ ẩm có chồi nách, với loài mao lương sống ở

bờ ao lá hình bầu dục ít răng cưa

c Tiêu chuẩn sinh lý - hoá sinh:

Protêin tương ứng ở các loài khác nhau được phân biệt bởi:

- Đặc tính vật lí (khả năng chịu nhiệt)

Ví dụ: SGK

- Đặc tính hoá sinh: số lượng, thành phần và trình

tự sắp xếp các axit amin trong phân tử Prôtêin

Ví dụ: SGK

để phân biệt?

-Trong các tiêu chuẩn

trên tiêu chuẩn nào

được dùng thông

dụng để phân biệt hai

loài?

- GV: Hãy nêu các

cấp độ cấu trúc của

loài?

- GV: Quần thể là gí?

nêu những đặc trưng

của quần thể về di

truyền và sinh thái

- GV: Nòi là gì?

d Tiêu chuẩn cách li sinh sản: giữa các loài khác nhau

có sự cách li sinh sản

* Chú ý: Mỗi tiêu chuẩn

trên chỉ có giá trị tương đối Tùy SV mà vận dụng tiêu chuẩn này hay tiêu chuẩn khác là chủ yếu

- Đối với những loài vi khuẩn chủ yếu là dùng tiêu chuẩn sinh hoá

- Đối với động vật thực vật thường dùng tiêu chuẩn hình thái

3 Sơ lược về cấu trúc của loài:

- GV: Phân biệt các

nòi địa lí, nòi sinh

thái và nòi sinh học,

cho ví dụ minh hoạ

- GV: Các quần thể

sinh vật trên cạn và

- Quần thể: là đơn vị tổ

chức cơ sở của loài

- Nòi: Là các quần thể hay

nhóm quần thể phân bố liên tục hoặc là gián đoạn

+ Nòi địa lí: là nhóm quần

thể phân bố trong một khu vực đại lí xác định VD: (SGK)

+ Nòi sinh thái: là nhóm

quần thể thích nghi với những điều kiện sinh thái xác định VD: (SGK)

+ Nòi sinh học: Là nhóm

quần thể kí sinh trên loài vật chủ xác định hoặc trên những phần khác nhau của

dưới nước bị cách li

với nhau do các vật

chướng ngại địa lí

nào?

- GV: Mùa sinh sản

khác nhau, tập tính

hoạt động sinh dục

khác nhau dẫn đến

hiện tượng gì?

- GV: Mỗi loài có bộ

NST đặc trưng Sự

không tương đồng

giữa hai bộ NST của

hai loài bố mẹ dẫn

đến hiện tuợng gì?

cơ thể vật chủ VD: (SGK)

II CÁC CƠ CHẾ CÁCH LI:

1 Các cơ chế cách li:

a Cách li địa lí:

Các quần thể sinh vật trên cạn và dưới nước bị cách li bởi các vật chướng ngại địa lí: núi, sông, biển và dãy đất liền

b Cách li sinh sản: (cách li

di truyền)

- Cách li trước hợp tử:

Do chênh lệch về mùa sinh sản khác nhau về tập tính sinh dục

- GV: Vai trò của các

cơ chế cách li?

- GV: Trong các cơ

chế cách li Cách li

nào là điều kiện cần

thiết cho các nhóm cá

thể đã phân hoá tích

luỹ các biến dị di

truyền theo những

hướng khác nhau làm

cho kiểu gen sai khác

ngày càng nhiều?

- GV: Cách li địa lí

kéo dài dãn đến hiện

- Cách li sau hợp tử: do sự

không tương đồng giữa 2 bộ NST của hai loài bố mẹ

2 Vai trò:

Ngăn cản sự giao phối tự do

 củng cố và tăng cường

sự phân hoá vốn gen trong quân thể bị chia cắt

3 Mối quan hệ giữa các cơ chế cách li:

- Cách li địa lí là điều kiện cần thiết cho các nhóm cá thể đã phân hoá tích luỹ các biến dị di truyền theo những

tượng gì? hướng khác nhau, làm cho

thành phần kiểu gen sai khác ngày càng nhiều

- Cách li địa lí kéo dài dẫn đến cách li sinh sản (cách li

di truyền) đánh dấu sự xuất

hiện loài mới

4 Củng cố

Qua bài hs nắm các nội dung sau:

- Khái niệm loài sinh học

- Nêu được các tiêu chuẩn để phân biệt hai loài thân thuộc

+ Tiêu chuẩn hình thái

+ Tiêu chuẩn địa lí - sinh thái

+ Tiêu chuẩn sinh lí – hóa sinh

+ Tiêu chuẩn sinh sản

- Các cơ chế cách li

+ Cách li địa lí

+ Cách li sinh sản

Mối liên quan giữa các cơ chế cách li với sự hình thành loài

5 Dặn dò – bài tập về nhà

- Đọc bài mới “QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH LOÀI”

- Đọc phần ghi nhớ sgk, trả lời các câu hỏi sgk

6 Rút kinh nghiệm