Giáo án sinh học lớp 12 chương trình nâng cao - Bài: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH ĐẶC ĐIỂM THÍCH NGHI pps

Sau khi học xong bài học sinh: - Giải thích được sự hoá đen của loài bướm sâu đo bạch dương Biton betularia ở vùng công nghiệp nước anh và sự tăng cường sức đề kháng của sâu bọ và vi kh

Giáo án sinh học lớp 12 chương trình nâng cao -

Bài: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH ĐẶC ĐIỂM

THÍCH NGHI

I Mục tiêu bài dạy

Sau khi học xong bài học sinh:

- Giải thích được sự hoá đen của loài bướm sâu đo bạch dương (Biton betularia) ở vùng công nghiệp nước anh và sự tăng cường sức đề kháng của sâu bọ

và vi khuẩn

- Nêu được vai trò của quá trình đột biến, giao phối

và chọn lọc tự nhiên đối với sự hình thành đặc điểm thích nghi

- Nêu được các ví dụ minh hoạ cho các hình thức chọn lọc

- Nêu và giải thích được hiện tượng đa hình cân bằng

di tryền

- Giải thích được vì sao các đặc điểm thích nghi chỉ hợp lí tương đối, tìm ví dụ minh hoạ

- Phát triển được năng lực tư duy lí thuyết ( phân tích tổng hợp, so sánh khái quát)

II Phương tiện dạy học

- sơ đồ giải thích sự tăng cường sức đề kháng đối với DDT của quần thể rận

- Tranh phóng to bọ que, bọ lá…………

III Tiến trình tổ chức dạy học

1 Ổn định lớp

Kiểm tra sỹ số

2 Kiểm tra bài cũ

Trình bày tác động của chọn lọc tự nhiên đối với sự tiến hóa của sinh vật?

3 Giảng bài mới

Hoạt động thầy &

trò

Nội dung

Kể tên các nhân tố

tiến hoá và cho biết

vai trò của từng nhân

tố trong tiến hoá?

Có 4 nhân tố tiến hoá:

ĐB, GP, CLTN, Các

cơ chế cách li

Vai trò từng nhân tố

tiến hoá……

Trong tự nhiên, sâu

ăn lá thường có màu

gì? cào cào đất có

màu gì?

Màu sắc đó giúp ích

I.Giải thích sự hình thành đặc điểm thích nghi

1 Sự hoá đen của các loài bướm ở vùng công nghiệp

a.Thực nghiệm quan sát

sự thích nghi của bướm Biston betularia: (SGK)

b giải thích:

Hiện tượng xuất hiện màu đen ở bướm là kết quả của quá trình chọn lọc tự nhiên những biến dị có lợi đã phát sinh ngẩu nhiên trong quần thể chứ không phải là

gì cho nó?

Sâu ăn lá có màu

xanh

Cào cào đất có màu

xám

Giúp nó thích nghi với

môi trường

Đặc điểm thích nghi

được hình thành như

thế nào?

Cho học sinh đọc ví

dụ về sự biến đổi màu

sắc của bướm Biston

betunia trong (SGK)

Tại sao ở gần khu

công nghiệp thì bướm

này đa số có màu

sự biến đổi của cơ thể bướm để thích nghi với môi trường

Tóm lại: sự hình thành đặc

điểm thích nghi là kết quả

đen, còn ở vùng nông

thôn đa số lại có màu

trắng?

Tham khảo nội dung

sách giáo khoa và trả

lời câu hỏi:

Vì ở gần khu công

nghiệp có nhiều bụi

than nên thân cây

bạch dương => màu

đen bướm đậu trên

thân cây chim sâu khó

phát hiện hơn bướm

trắng

Còn ở vùng nông thôn

thìd ngược lại

Ban đầu quần thể

bướm chỉ có một loại

một quá trình lịch sử chịu

sự chi phối của 3 nhân tố: quá trình độ biến, giao phối, CLTN

2 Sự tăng cường sức đề kháng : (sơ đồ)

a Thực nghiệm quan sát sự tăng cường sức đề kháng của rận đối với DDT (SGK)

b Giải thích

kiểu hình là bướm

trắng về sau xuất hiện

thêm loại bướm đen

vậy màu đen do đâu

mà có ?

Do sự xuất hiện một

cách ngẩu nhiên trong

quần thể và ngẩu

nhiên nó giúp sinh vật

thích nghi hơn với

môi trường nên nó

được giữ lại được di

truyền và ngày càng

phổ biến

Sự hình thành đặc

điểm thích nghi chịu

sự tác động của các

nhân tố nào?

Giả sử tính kháng D DT

do 4 gen lặn a, b, c, d tác động bổ sung thì kiểu gen aaBBCCDD có sức đề kháng kém hơn kiểu gen aabbCCDD, aabbccDD sức đề kháng tốt nhất thuộc

về kiểu gen aabbccdd

Tính đa hình về kiểu gen

trong quần thể giao phối giải thích vì sao khi dùng một loại thuốc trừ sauu mới

dù với liều cao cũng không

hi vọng tiêu diệt được hết toàn bộ sâu bọ cùng một lúc => phải biết sử dụng liều thuốc thích hợp

Quá trình chọn lọc tự

nhiên chịu sự tác

động của 3 nhân tố:

quá trình đột biến, qú

trình giao phối và quá

trình chọn lọc tự

nhiên

Vi khuẩn gây bệnh

thường có hiện tượng

kháng thuốc Tại sao?

Do vi khuẩn có gen

kháng thuốc = khả

năng thích nghi

Hãy cho biết hiệu quả

sử dung thuốc DDT

trong những năm:

1994, 1948, 1954,

1957?

II Hiện tượng đa hình cân bằng di truyền :

Trong sự đa hình cân bằng không có sự thay thế hoàn toàn một alen này bằng một alen khác là sự ưu tiên di trì các thể dị hợp về một

Tham khảo sách giáo

khoa => liệt kê kết

quả

Nêu câu hỏi cho học

sinh thảo luận

1 giải thích sự tăng

cường sức đề kháng

của vi khuẩn bằng

cơ chế di truyền?

2 hãy cho biết biện

pháp khác phục đối

hiện tượng kháng

thuốc của vi khuẩn?

Tìm thêm một số ví dụ

minh hoạ

Thời gian thoả luận: 5

phút

gen hoặc một nhóm gen

III.Sự hợp lí tương đối:

Mỗi đặc điểm thích nghi chỉ có tính hợp lí tương đối: nghĩa là 1 đặc điểm vốn có lợi trong hoàn cảnh cũ nhưng trở thành bất lợi trong hoàn cảnh mới Và dạnh cũ được thay thế bằng dạng mới thích nghi hơn

Ngồi lại theo nhóm để

thảo luận

Tham khảo SGK để

tìm nội dung trả lời

Giả sử tính kháng D

DT do 4 gen lặn a, b,

c, d tác động bổ sung

thì kiểu gen

aaBBCCDD có sức

đề kháng kém hơn

aabbCCDD,

aabbccDD sức đề

kháng tốt nhất thuộc

về kiểu gen

aabbccdd

-phải biết sử dụng liều

thuốc thích hợp

Ngay trong hoàn cảnh phù hợp đặc điểm thích nghi chỉ

hợp lí tưong đối

Đột biến và các biến

dị tổ hợp xuất hiện một cách ngẩu nhiên trong quần thể

Tồn tại song với các dạng bình thường => tạo nên sự đa dạng về kiểu gen trong quần thể

Đối tượng của chọn lọc tự nhiên là gì? Nếu là đột biến trung tính thì nó sẽ tồn lại như thế nào trong quần thể?

Quần thể có nhiều kiểu gen cùng song song tồ tại gọi là quần

thể có sự cần bằng về mặt di truyền

Ơ vịt đặc điểm nào giúp nó thích nghi với môi trường nước?

Nhưng khi lên môi trường cạn thì đặc điểm thích nghi đó lại trở nên bất lợi gì cho nó?

Chân vịt có màng

Di chuyển chậm

Qua những điều đó ta rút ra kết luận gì?

Tuy nhiên trong hoàn

cảnh cũ đặc điểm

thích

4 Củng cố BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM:

Câu 1 Đa số bướm Biston betularia ở vùng công nghiệp xuất hiện màu đen là do:

A Ô nhiễm môi trường

B Thân cây bạch dương bị bụi tan bám vào

C Xuất hiện một đột biến trội đa hiệu vừa chi phối

màu đen ở thân và cánh bướm vừa tăng sức sống

của bướm

D Chim sâu khó phát hiện

Câu 2 Đa số bướm Biston betularia ở vùng nông

thôn không bị ô nhiễm lại có:

A Dạng trắng cao hơn dạng đen

B Dạng đen nhiều hơn dang trắng

C Dạng đen và dạng trắng như nhau

D Chỉ có dạng trắng

Câu 3 Người ta không hi vọng tiêu diệt toàn bộ

quần thể sâu cùng một lúc là vì:

A Quần thể sâu có tính đa hình về kiểu gen

B Quần thể sâu có ính đa dạng về kiểu hình

C Quần thể sâu có số lượng quá nhiều

D Quần thể sâu có khr năng di chuyển

Câu 4 Trong môi trường không có D DT thì quần thể kháng D DT có sức sống:

A.Sức sống hơn hẳn B Sinh trưởng, phát triển chậm hơn bình thường

C Có sức sống như dạng bình thường D thích nghi hơn dạng bình thường

Câu 5 sự thích nghi trên cơ thể sinh vật chịu sự chi phố các nhân tố:

A đột biến, di truyền, chọn lọc tự nhiên, các cơ chế cách li

B Di truyền, đột biến, chọn lọc tự nhiên Phân li tính trạng

C Đột biến, di truyền, chọn lọc tự nhiên, các cơ chế cách li

D Chọn lọc tự nhiên, phân li tính trạng, đồng qui tính trạng

5 Dặn dò – bài tập về nhà

Qua bài hs cần nám các nội dung sau:

- Học bài và trả lời các câu hỏi sgk

- Đọc phần ghi nhớ sgk

- Giải thích được sự hình thành đặc điểm thích nghi

- Nêu được vai trò của đột biến, giao phối, CLTN với

sự hình thành đặc điểm thích nghi

- Hiện tượng đa hình cân bằng di truyền, và sự hợp lí tương đối của đặc điểm thích nghi

- Đọc trước bài 42 sgk “ LOÀI SINH HỌC VÀ CÁC

CƠ CHẾ CACHS LI”

6 Rút kinh nghiệm