Do biết vận dụng những cơ hội về chính sách mở cửa của Chính Phủ vì vậy cơn bão khủng hoảng tài chính tiền tệ trong khu vực vừa qua không làm ảnh hưởng lớn đến sản lượng xuất khẩu hàng m
Trang 1ký tại vòng đàm phán thương mại đa biên tháng 4/1994 ở Maraket ghi nhận rằng ATC sẽ thay cho hiệp định đa sợi (MFA) đến ngày 1-1-2005, tất cả hàng dệt may phải được hoà nhập trở lại theo những nguyên tắc thương mại thông thường của WTO và như vậy hàng rào hạn ngạch hàng may mặc vào Mỹ sẽ được loại bỏ và thuế trung bình sẽ giảm 9% Đây là một thời cơ để có thể đi vào thị trường đầy tiềm năng này Nhờ những cơ hội trên mà trong suốt thời kỳ 1995-1998 hàng may mặc xuất khẩu không ngừng tăng lên, đặc biệt là hạn ngạch xuất khẩu vào EU luôn tăng tạo ra một thị trường vững chắc cho Tổng Công ty Do biết vận dụng những cơ hội
về chính sách mở cửa của Chính Phủ vì vậy cơn bão khủng hoảng tài chính tiền tệ trong khu vực vừa qua không làm ảnh hưởng lớn đến sản lượng xuất khẩu hàng may mặc của Tổng Công ty so với năm 1997, 1998 sản lượng xuất khẩu hàng may mặc vẫn tăng khoảng 8% nhưng kim ngạch xuất khẩu vẫn không đạt được mức kế hoạch
do nguyên nhân chính là do tác động của khủng hoảng tài chính khu vực làm sức mua của các bạn hàng lớn như Nhật, Đài Loan, Hàn Quốc giảm mạnh
Ngoài ra, nguồn hàng may mặc chủ yếu phải thu mua, gia công ở các cơ sở sản xuất dẫn tới giá thành cao, không chủ động, hạh chế hiệu quả sản xuất kinh doanh, việc thu gom khối lượng hàng xuất khẩu thường gặp nhiều khó khăn
Ngành may chủ yếu là may gia công cho nước ngoài nên kim ngạch xuất khẩu lơn nhưng thực thu ngoại tệ thấp, chỉ chiếm khoảng 20% tổng kim ngạch Thị trường xuất khẩu không ổn định, bị động, bị ép giá Có tới 85% sản phẩm may là làm gia công, chỉ còn 10-15% sử dụng vải trong nước Thị trường nội địa còn để cho sản phẩm ngoại chiếm phần lớn
Đặc biệt, đối với thị trường phi hạn ngạch, hoạt động xuất khẩu hàng may mặc vẫn
Trang 2chưa ổn định chủ yếu là do:
+ Hàng hoá của ta sản xuất chưa phù hợp với nhu cầu thị hiếu của khách hàng + Phương thức hoạt động chủ yếu là gia công xuất khẩu
+ Việc tổ chức mạng lưới thông tin, tiếp thị ở nước ngoài chưa được triển khai thống nhất
+ Một số thị trường chưa được hưởng các quy chế ưu đãi
+ Còn thiếu hiểu biết về thủ tục, tập quán và luật lệ của các nước và khu vực trên toàn thế giới
Do xu hướng tự do hoá thương mại, nên hàng may mặc bên ngoài tràn vào nước ta
từ nhiều nguồn: Hàng nhập lậu, trồn thuế, hàng SIDA giá rất rẻ, tràn ngập thị trường trong nước làm cho sản xuất hàng may mặc trong nước bị thu hẹp Hơn nữa, ngành may còn gặp nhiều khó khăn ở cả đầu vào và đầu ra ở đầu vào, nguyên kiệu trong nước ( ngành Dệt) chưa đáp ứng được do chất lượng vải thấp nên phải nhập khẩu, vì vậy rất bị động thường không đồng bộ và bị hạn chế nhiều mặt về thời gian (nếu xuất sản phẩm quá 90 ngày thì phải chịu thuế nhập khẩu) Giá gia công những năm gần đây không tăng, thậm chí còn giảm Chẳng hạn như giá gia công một áo sơ
mi năm 1992 là 10 nghìn đồng thì giảm xuống còn 5 nghìn đồng năm 1994; áo Jaket
từ 80 nghìn đồng xuống còn 30 nghìn đồng, thậm chí gia công lại chỉ còn 20 nghìn .Năng suất ngành may còn thấp (một công lao động ở ta chỉ làm được 10 áo sơ mi thấp hơn 27 áo ở nước ngoài) ở đầu ra, đối với EU có đến một nửa thị trường tiêu thụ bị khống chế bằng hạn ngahch Hạn ngạch 1998-2000 với sơ loại sản phẩm lên tới 54 nhóm so với 20 nhóm của các nước ASEAN khác Thị trường không hạn ngạch gần đây giảm như Nhật, thị trường Mỹ chưa sử dụng quy chế tối huệ quốc
Trang 3nên vẫn chịu thuế suất cao Đối với thị trường trong nước cũng đang bị hàng nhập lậu trốn thuế cạnh tranh gay gắt
Về mặt quản lý vĩ mô, một số chính sách hiện hành vẫn chưa thực sự tạo điều kiện cho hoạt động xuất khẩu hàng may mặc, như hiện tượng thuế trùng thuế, không cạnh tranh được với giá thành, giá bán trên thị trường Chính phủ chưa có ưu đãi về vốn vay hoặc miễn giảm thuế cho đầu tư phát triển ngành Dệt-May nên các dự án đầu tư mới, vốn lớn không dám triển khai vì không tính toán trả được lãi vay và vốn
Vấn đề tỷ lệ xuất khẩu quy định tại giấy phép cũng cần có sự nhất trí chỉ đạo trong các cơ quản lý Nhà nước sao cho công bằng và hợp lý
Bên cạnh những khó khăn tồn tại, Tổng Công ty Dệt - May Việt Nam cũng phải đương đầu với không ít những thách thức mới
Cùng với tiến trình hội nhập vào nền kinh tế thế giới, thực hiện viẹc cắt giảm thuế quan CEPT của khối mậu dịch ASEAN (AFTA), đàm phán để gia nhập tổ chức thương mại quốc tế (WTO) đặt ra những thời cơ và thách thức lớn đối với các doanh nghiệp Việt Nam, trong đó những cố gắng nỗ lực trong việc điều hành hoạt động xuất nhập khẩu nói chung, xuất khẩu may nói riêng
Hiện nay, hiệp định mới được ký kết với EU cho giai đoạn 1998-2000 có tăng lên nhưng thực tế ngành may Việt Nam vẫn dư thừa từ 20-25% năng lực Trong khi tình hình kinh tế Nhật Bản và Hàn Quốc đang có những diễn biến phức tạp với những ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng kinh tế và tài chính, do vậy sức mua trong nước sẽ trì trệ, thậm chí giảm Theo nguồn tin thương mại Nhật Bản, nhập khẩu quần áo năm 1997 đã giảm 13% về sản lượng và 5% về giá trị so với năm 1996 Năm 1998,
Trang 4nhập khẩu quần áo tiếp tục giảm xuống còn 20% về số lượng Trong số các thị trường xuất khẩu lớn nhất phi hạn ngạch của Tổng Công ty thì Nhật bản là thị trường lớn nhất Hiện tượng thị trường xuất khẩu của Tổng Công ty bị trì trệ, cơ cấu cung cầu không cân đối này sẽ ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu hàng may mặc của Tổng Công ty, đòi hỏi Tổng Công ty phải có biện pháp kịp thời để ổn định và thức đẩy sự phát triển hoạt động xuất khẩu hàng may mặc của mình
Mặt khác, do cơn bão tài chính tiền tệ ở khu vực Đông Nam á đã làm một số nước phải phá gái hoặc thả nổi đồng tiền nước họ, do vậy cạnh tranh xuất khẩu hàng may mặc vào EU, Mỹ sẽ rất ác liệt Khi đầu tư, mở rộng sản xuất Tổng Công ty cần thấy
rõ để tính toán đầy đủ các yếu tố rủi ro nhằm đạt hiệu quả cao nhất
Hơn nữa, nước ta đã là thành viên đầy đủ của ASEAN và thực hiện các điều khoản của hiệp định AFTA, tiến trình giảm thuế nhập khẩu là không thể đảo ngược Xu thế hội nhập thế giới ngày càng cao nên việc lựa chọn và định hướng đầu tư đúng, có hiệu quả đang đặt ra rất bức thiết Đón nhạn thời cơ đồng thời dám chấp nhận thử thách, Tổng Công ty Dệt-May Việt Nam cần phải có những bước đi và giải pháp phù hợp trong hoạt động xuất khẩu hàng may mặc Cạnh tranh gay gắt song không
có nghĩa là không dám cạnh tranh, đây là một bài toán khó đối với Tổng Công ty Đặc biệt Tổng Công ty đang phải đương đầu với những đối thủ trên sức mình trong lĩnh vực hàng may mặc cả về thị trường trong và ngoài nước Chẳng hạn như Trung Quốc, một nước láng giềng của ta có hoạt động xuất khẩu hàng may mặc rất phát triển Hàng may mặc Trung Quốc tràn ngập trên thị trường Việt Nam với những ưu thế hơn hẳn cả về chất lượng và giá cả Năm 1997, hàng may mặc xuất khẩu chiếm hơn 1/4 tổng xuất khẩu của Trung Quốc Trung Quốc đã mở rộng xuất khẩu sang
Trang 5các thị trường Liên Xô cũ và các nước Châu Phi-đây vốn là những thị trường dễ tính đối với hàng may mặc xuất khẩu của Việt Nam Liệu Tổng Công ty sẽ đối phó ra sao để cạnh tranh với một đối thủ tầm cỡ như vạy để có thể duy trì và phát triển thị trường xuất khẩu của mình
Với những thách thức đó, Tổng Công ty Dệt-May Việt Nam cần phải cân nhắc và chuẩn bị thị trường xuất khẩu thật chu đáo mới có thể có cơ hội thắng lợi trong cạnh tranh quốc tế
2 Về mặt chủ quan
Tuy mới được thành lập, nhưng Tổng Công ty Dệt-May Việt Nam đã không ngừng vươn lên, khẳng định chỗ đứng của mình ở cả thị trường trong nước và ngoài nước Với một đội ngũ cán bộ tinh thông nghiệp vụ, am hiểu thị trường đồng bộ và phối hợp chặt chẽ giữa khâu ở công đoạn từ giao dịch đàm phán với khách hàng đến ký kết các điều khoản trong hợp đồng, bảo đảm được chất lượng và tiến bộ giao hàng gắn với thời gian nhập khẩu nguyên phụ liệu Tổng Công ty lại có ưu thế về nguồn vốn, cơ sở vật chất kỹ thuật đầy đủ, tiên tiến, qua đó tạo được thế ổn định trong kinh doanh Tổng Công ty rất có uy tín, được Nhà nước và Bộ thương mại tin cậy nên Tổng Công ty luôn được ưu đãi trong việc ký kết hợp đồng xuất khẩu hàng may mặc Mặt khác, do Tổng Công ty được Bộ gia cho làm hàng trả nợ và ký kết được hợp đồng gia công nên kim ngạch xuất khẩu hàng may mặc luôn ổn định và ở mức cao Hiện nay, Tổng Công ty Dệt-May Việt Nam là Tổng Công ty có giá trị xuất khẩu trong các Tổng Công ty trực thuộc Bộ công nghiệp (56%) và cũng là một trong những Tổng Công ty có xuất siêu lớn nhất của ngành công nghiệp
Tổng Công ty cũng nhận biết thế mạnh của từng đơn vị trực thuộc, các phòng ban,
Trang 6phân công nhiệm vụ cụ thể, nguồn hàng may mặc chất lượng cao, đảm bảo hợp lý
về sản lượng và giá cả Với những đóng góp của ngành may trong thời gian qua đã chứng minh cho khả năng phát triển mạnh mẽ của ngành
Đến nay, Tổng Công ty đã khẳng định được vị thế của mình bằng việc phát triển với tốc độ nhanh, giải quyết công ăn việc làm cho hàng trăm ngàn lao động, tạo nguồn ngoại tệ cho đất nước, tham gia vào quá trình phân công và hợp tác quốc tế, nhanh chóng hội nhập vào quốc tế và khu vực, từng bước thiết lập nền công nghiệp chuyên ngành trên phạm vi toàn quốc Những thành tựu đạt được đó góp phần không nhỏ vào công việc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước
Bên cạnh những thành tựu đã đạt được, Tổng Công ty cũng còn có những hạn chế như:
- Chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa các doanh nghiệp dệt với dệt, may với may trong việc khai thác năng lực thiết bị và trong tiêu thụ sản phẩm (còn có tình trạng cạnh tranh nội bộ , thiếu hỗ trợ nhau, chạy theo lợi ích riêng)
- Thị trường xuất khẩu còn dựa nhiều vào quato và hạn ngạch Nhà nước, sức cạnh tranh hàng may mặc còn yếu nên thị trường nội địa không đủ sức cạnh tranh với hàng nhập ngoại, hàng của các Công ty 100% vốn nước ngoài
Hiệu quả sử dụng vốn đầu tư chưa cao, còn nhiều đơn vị làm ăn thua lỗ, một số đơn
vị chưa mạnh dạn đầu tư Việc quản lý sản xuất, quản lý thiết bị Quản lý lldj, vệ sinh môi trường còn nhiều việc phải củng cố lại Chưa có sự liên kết giữa các đơn
vị thuộc Tổng Công ty với các ngành khác, với địa phương dẫn đến tình trạng nhiều sản phẩm trong nước sản xuất ra đảm bảo chất lượng nhưng vẫn còn nhập, quá trình
cổ phần hoá triển khai còn chậm chưa đạt được tiến độ như mong muốn
Trang 7Nhìn lại những năm qua, mặc dù hoạt động sản xuất kinh doanh trong điều kiện vô cùng khó khăn do ảnh hưởng còn thiên tai, hạn hán, bão lụt đặc biệt gần đây do ảnh hưởng nặng nề của cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ khu vực, Tổng Công ty Dệt-May Việt Nam vẫn đảm bảo được nhịp độ tăng trưởng khá, ổn định sản xuất, không ngừng đầu tư phát triển tuy vậy vẫn còn tồn tại một số hạn chế không thể tránh khỏi nhưng đay cũng là một thành tựu đáng ghi nhận của toàn Tổng Công ty Dệt-May Việt Nam
Chương III: Phương hướng và giải pháp chủ yếu đẩy mạnh xuất khẩu hàng may mặc ở Tổng Công ty Dệt - May Việt Nam trong thời gian tới
I Triển vọng xuất khẩu hàng may mặc của Tổng Công ty trong thời gian tới
1 Mục tiêu và định hướng phát triển của Tổng Công ty:
1.1 Một số quan điểm cơ bản phát triển ngành công nghiệp dệt may Việt Nam a/ Công nghiệp Dệt-May phải được ưu tiên phát triển và được coi là một trong những ngành trọng điểm trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta những năm tiếp theo:
Trong bốn năm qua kim ngạch xuất khẩu hàng dệt-may đều tăng và đã vươn tới đứng thứ hai (sau dầu khí) trong 10 mặt hàng xuất khẩu chủ lực của đất nước Dự báo tốc độ tăng trưởng sẽ vào khoảng 10% trong giai đoạn 1996-2000 và trên 10% giai đoạn 2000-2010 Đó là tỷ lệ tăng trưởng cao so với nhiều ngành công nghiệp khác Như vậy, trong những năm tiếp theo cảu quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá, ngành dệt may phải được ưu tiên phát triển
b/ Phát triển công nghiệp Dệt-May theo hướng hiện đại và đa dạng về sản phẩm Công nghiệp hiện đại ngày nay đã trở thành yếu tố quyết định cho sự phồn vinh của
Trang 8một quốc gia, hay sức mạnh cạnh tranh kinh tế cảu một sản phẩm Chúng ta chỉ có thể thu hẹp khoảng cách so với các nước phát triển và tham gia vào quá trình phân công lao động quốc tế thông qua việc tăng cường năng lực công nghệ quốc gia, tiếp cận và làm chủ công nghệ tiến tiến và công nghệ cao
Từ nhận thức đó, công nghiệp Dệt-May phảu được ưu tiên phát triển theo hướng hiện đại và đa dạng về sản phẩm
Trong thời gian tới, cùng với sự phát triển kinh tế của cả nước nhu cầu hàng tiêu dùng sẽ tăng lên nhưng không đơn giản tăng về số lượng các mặt hàng cao cấp cũng tăng lên Theo quy luật tiêu dùng thì khi thu hập tăng lên, tỷ lệ chi cho ăn uống sẽ giảm tương đối, còn tỷ lệ tiêu dùng cho các như cầu khác cũng sẽ tăng lên trong đó
có nhu cầu về may mặc Như vậy, cũng với việc tăng dan số và tăng thu nhập, trong những năm tới thị trường trong nước sẽ là tiền đề phát triển cho công nghiệp sản xuất tiêu dùng nói chung và công nghiệp Dệt-May nói riêng
Đối với thị trường nước ngoài, để tiếp nhạn thành công có sự dịch chuyển kinh tế
từ các nước phát triển hơn và nhanh chóng thay thế họ xâm nhập vào các thị trường quốc tế mới, ngành Dệt-May càng cần phải được trang bị lại theo hướng hiện đại
Có như vậy mới có thể đáp ứng được đòi hỏi ngày càng cao, càng đa dạng của thị trường trong và ngoài nước
Tất cả các yếu tố đó đòi hỏi bức xúc ngành phải có kế hoạch hiện đại hoá từng bước, kết hợp giữa thay thế và hiện đại hoá, đồng thời nhanh chóng tiếp thu công nghệ mới để giảm bớt khoảng cách tụt hậu
c/ Phát triển công nghiệp Dệt-May theo hướng kết hợp hướng về xuất khẩu với thay thế nhập khẩu
Trang 9Hướng mạnh về xuất khẩu đồng thời thay thế nhập khẩu có hiệu quả, đó là kinh nghiệm cuả nhiều nước công nghiệp mới (NICs) và ở nước ta cũng đã được xác nhận Đó là một chiến lược cơ bản của quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong những điều kiện của thế giới ngày nay Chúng ta phải tận dụng các lợi thế so sánh về lao động và tài nguyên để đẩy mạnh nhịp độ phát triển của các ngành và sản phẩm công nghiệp xuất khẩu, xem đây là mục tiêu hàng đầu Xuất khẩu càng nhiều, kinh tế phát triển càng nhanh, có hiệu quả và bền vững, đồng thời càng có thêm khả năng thay thế hiệu quả, không mâu thuẫn với hướng về xuất khẩu
Ngành Dệt-May Việt Nam là một trong những ngành có khả năng làm đuợc điều đó Thực tế những năm qua cho thấy, chiến lược hướng về xuất khẩu đã thu được những kết quả đáng khích lệ Kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may không ngừng tăng lên Nhờ nguồn ngoại tệ thu được, ngành có điều kiện phát triển tái đầu tư để hiện đại hoá, đẩy mạnh sản xuất
Song song với xu hướng đẩy mạnh xuất khẩu, cần kết hợp sản xuất các mặt hàng thay thế nhập khẩu Thị trường trong nước với số dân đông và sức mua ngày càng lớn là đối tượng rất quan trọng mà công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng nói chung
và công nghiệp Dệt-May nói riêng phải đáp ứng cho được các nhu cầu cơ bản, từ những sản phẩm dệt may bình thường, phù hợp với đa số người dân lao động đến các sản phẩm cao cấp hơn phục vụ những nhóm người có thu nhập cao Để làm được điều này, vấn đề quyết định là phải nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm dệt may trên thị trường trong nước, thị trường khu vực và thế giới, trên cơ sở nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu qủa
Trước mắt cần có sự phối hợp giữa các nhà sản xuất, những người làm công tác
Trang 10nghiên cứu, lựa chọn ra những mặt hàng thích hợp đang được nhập khẩu nhiều mà năng lực sản xuất và trình độ kỹ thuật, công nghệ của các doanh nghiệp trong nước
có khả năng đáp ứng Sau đó, các doanh nghiệp trong nước phối hợp với nhau tập trung vào sản xuất các mặt hàng này
Hiện tại, các sản phẩm dệt may của ta bị cạnh tranh gay gắt bởi các sản phẩm nhập khẩu chủ yếu ở giá cả Mặc dù chất lượng có kém hơn song do thắng áp đảo về giá nên họ chiếm lĩnh được thị trường rộng lớn ở khu vực nông thôn
Đó là điểm yếu quan trọng buộc các nhà sản xuất bằng nhiều cách để tiết kiệm chi phí, giảm giá thành sản phẩm thì mới có thể cạnh tranh được
d/ Phát triển công nghiệp Dệt-May phải gắn liền với sự phát triển của ngành nông nghiệp và các ngành kinh tế khác, đồng thời góp phần đẩy mạnh quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nước ta
Trong chiến lược phát triển kinh tế-xã hội từ nay đến năm 2000 và 2010 Đảng ta chỉ
rõ, cần phải đẩy mạnh quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hóa nền kinh tế mà trước hết là công nghiệp hóa nông thôn
Như vậy, đối với tất cả các ngành công nghiệp, đặc biệt là ngành công nghiệp Dệt-May là ngành sử dụng nhiều nguồn nguyên liệu từ nông nghiệp như bông, tơ tằm, trong chiến lược phát triển của mình cần xác định được hướng phát triển là gắn với
sự phát triển của ngành nông nghiệp
Trong suốt quá trình phát triển của mình, ngành công nghiệp Dệt-May Việt Nam luôn ở trong tình trạng bị động về nguyên liệu Hầu hết tất cả các loại nguyên liệu đều phải nhập khẩu Kể cả bông xơ là loại nguyên liệu mà ta có thể cung cấp một phần Tơ tằm tuy không phải nhập khẩu, nhưng nguồn tơ sản xuất bị hạn chế cả về