Phát triển xuất khẩu ở đây có nghĩa là làm sao để thay đổi cơ cấu hàng xuất khẩu theo hướng tận dụng được nhiều nhất các lợi thế so sánh của đất nước, tăng số lượng và chất lượng từng mặ
Trang 1mặt hàng, tăng sản lượng, đặc biệt tăng sản lượng vải may cho xuất khẩu, giảm gia công, tăng hàng may bán đứt (FOB) Mặt khác, Tổng Công ty cũng lựa chọn, từng bước mở rộng thêm các mặt hàng mà ta có khả năng vươn lên đỉnh cao và chiếm ưu thế trên thị trường như: vải tơ tằm, tơ phế, tissulen, vải PE, PE Microfilament, dệt kim tơ tằm, dệt kim cotton OE, chỉ khâu cotton, PE/Co, bít tất
Thời kỳ 2005-2010 là giai đoạn đầu tư chiều sâu tổng thể, tập trung đầu tư phần mềm, trọng tâm là tổ chức theo I S O 9000 nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh,
mở rộng mặt hàng mới, đa dạng hoá mặt hàng Chuẩn bị tốt trước khi hội nhập hoàn toàn vào AFTA và WTO ,tạo cơ hội cho hàng may mặc của tổng công thuốc thú y có cơ hội đứng vững và phát triển không bị nước ngoài lấn át
2 Những thời cơ và thách thức đang đặt ra
Năm 1998 là năm có nhiều khó khăn, nhưng dự báo năm 1999 vẫn chưa có dấu hiệu tốt hơn Cuộc khủng hoảng tài chính trong khu vực đang tiếp tục lan rộng đến các khu vực khác như Nhật Bản, đặc biệt cuộc khủng hoảng đã làm cho tính cạnh tranh vốn có trong cơ chế thị trường càng thêm quyết liệt, sức mua giảm sút, giá gia công
và giá bán sản phẩm giảm Thị trường hàng free quota trong năm 1999 tiếp tục thu hẹp, trong khi đó khả năng các thị trường Nga và Mỹ vẫn chưa được khaiong Thị trường trong nước do thời tiết mưa bão lanm cho người dân các vùng miền Trung và miền Nam bị thiệt hại nhiều nên sức mua cũng sẽ giảm sút Các biện pháp chống hàng nhập lậu, hàng trốn thuế, hàng giả chưa có dấu hiệu sẽ đạt được kết quả khả quan
Bên cạnh những thách thức trên Tổng Công ty cũng đang đứng trước nhiều thời cơ lớn như: Việt Nam đã được trỏ thành thành viên chính thức của các bnước ASEAN,
Trang 2AFTA Việt Nam có quyền ký hiệp định song phương đối với các nước khác trong khu vực, đặc biệt các nước ASSEAN đang có xu hướng giảm thuế xuất khẩu hàng Dệt-May đối với các nước ASEAN xuống còn từ 0-5% Hơn nữa, theo hiệp định hàng dệt (ATC) ký tại vòng đàm phán thương mại đa biên tháng 4-1994 ở Maraket ghi nhận rằng ATC sẽ thay cho hiệp định đa sợi (MFA) đến ngày 1-1-2005 tất cả hàng dệt may phải được hoà nhập trở lại theo nguyên tắc thương mại thông thường của WTO và như vậy hàng rào hạn ngạch hàng may vào Mỹ sẽ được loại bỏ và thuế trung bình sẽ giảm 9% Đây là một thời cơ lơn mà Tổng Công ty Dệt-May cần phải chuẩn bị đầu tư đón trước thời cơ để có thể đi vào thị trường đầy tiềm năng này
II Những giải pháp chủ yếu về phía tổng Công ty Dệt-May Việt Nam
Qua phân tích thực trạng xuất khẩu hàng may mặc ở Tổng Công ty Dệt-May Việt Nam, đồng thời có tham khảo bài học kinh nghiệm của một số nước, có thể thấy rằng đẩy mạnh xuất khẩu hàng may mặc ở Tông Công ty là một vấn đề rất quan trọng góp phần thực hiện thành công quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, và phát triển kinh tế Phát triển xuất khẩu ở đây có nghĩa là làm sao để thay đổi cơ cấu hàng xuất khẩu theo hướng tận dụng được nhiều nhất các lợi thế so sánh của đất nước, tăng số lượng và chất lượng từng mặt hàng xuất khẩu nhằm thu ngoại
tệ và nâng cao hiệu quả xuất khẩu
Xét trên góc độ thương mại, thúc đẩy xuất khẩu là thúc đẩy bán hàng nên nguyên lý chung là mở rộng thị trường xuất khẩu và thực hiện tốt việc tạo nguồn hàng, giảm chi phí Trên cơ sở thực trạng kinh doanh xuất khẩu hàng may mặc ở Tổng Công ty
và cũng theo hướng trên, tôi xin đưa ra một số biện pháp sau:
1 Đa dạng hoá mặt hàng và thị trường
Trang 31.1 Mở rộng thị trường xuất khẩu hàng hoá
Trong nền kinh tế hàng hoá, thị trường có ý nghĩa cực kì quan trọng Đó là nhân tố quyết định sự phát triển và tồn tại của doanh nghiệp Mở rộng thị trường xuất khẩu, khách hàng của hàng xuất khẩu còn làm tăng tính cạnh tranh của khách hàng, tăng khả năng lựa chọn của doanh nghiệp, từ đó tăng được hiệu quả của hoạt động xuất khẩu Bởi vì, mở rộng thị trường, khách hàng, tức là tăng cầu, mà cầu tăng sẽ kéo theo cung tăng lên và giá cũng tăng lên
Theo qui luật của nền sản xuất hàng hoá, không còn tồn tại khái niệm tính toán áp đặt một nhu cầu để bố trí sản xuất, mà cần nắm bắt được diễn biến của thị trường đểt phát triển sản xuất theo qui luật khách quan của nó Phương châm của Tổng Công ty Dệt-May Việt Nam là: Hướng ra xuất khẩu và coi trọng thị trường nội địa-nên phải hoà mình vào thị trường may mặc thế giới và khu vực để đặt ra mục tiêu chiến lược phát triển và khi hiệp định AFTA có hiệu lực thì hàng may mặc vẫn đủ sức cạnh tranh ngay tại thị trường trong nước và có sức vươn lên hơn nữa
Do đó, phát triển thị trường may mặc thực sự là một yêu cầu cấp thiết hiện nay cả
về mặt lý luận và thực tiễn Để giải quyết vấn đề này Tổng Công ty cần thực hiện một số giải pháp sau:
Một là: Uy tín sản phẩm
Việc tạo được uy tín cho một loại sản phẩm tiêu thụ trên thị trường quốc tế là cực
kỳ khó khăn Nó bao gồm từ mẫu ma, chủng loại, kiểu cách đến chất lượng sản phẩm
Đối với Tổng Công ty Dệt-May, hiện tại việc thực hiện xuất khẩu sản phẩm được thực hiện dưới hai hình thức: gia công xuất khẩu và mua nguyên liệu bán sản phẩm
Trang 4Việc xuất khẩu theo hình thức gia công đã góp phần quan trọng vào giải quyết công
ăn việc làm cho người lao động, song hiệu quả thấp Tuy vậy, ở giai đoạn đầu của
sự phát triển, hầu hết các nước đều phải trải qua hình thức này Đây cũng là cơ hội
để Tổng Công ty tập dượt, làm quen với cách thức làm ăn trên thị trường quốc tế, từ việc tiếp nhận nguyên phụ liệu gia công sản xuất đến tiến độ giao hàng để tiến đến hình thức xuất khẩu sản phẩm cao hơn: mua nguyên liệu, bán sản phẩm
Để đạt được việc xuất khẩu sản phẩm theo hình thức này, Tổng Công ty cần phải huy động một lực lượng tổng lực từ điều tra nhu cầu thị trường nước ngoài để tạo ra các mẫu mốt ăn khách, hợp thị hiếu, đến tổ chức sản xuất đúng với tiến độ tiêu dùng của thị trường mà sản phẩm cần tới Làm được điều này, ngoài việc giải quyết lao động như hình thức trên, nó còn gòp phần thúc đẩy bản thân ngành Dệt (cung cấp các loại vải cho may mặc) và nhiều ngành công nghiệp khác phát triển Đồng thời hiệu quả về thu ngoại tệ cũng tăng lên nhiều
Hai là: Quan hệ với các nhà phân phối lớn, có uy tín để lợi dụng uy tín của họ nâng
uy tín hàng may mặc Việt Nam, đồng thời đưa hàng xuất khẩu Việt Nam vào các kênh tiêu thụ hợp lý (trên cơ sở kinh nghiệm từ kiến thức của nhà phân phối ) qua
đó xâm nhập và chiếm lĩnh được thị trường
Ba là: Đặt những đại diện, các cửa hàng chào bán các sản phẩm may mặc của Tổng Công ty tại các thị trường lớn ở nước ngoài Lập kho hàng ở các cảng lớn để giao nhận hàng kịp thời
Bốn là: Liên doanh, liên kết với các doanh nghiệp nước ngoài hoặc Việt kiều để làm
cơ sở đẩy mạnh hàng xuất khẩu may mặc ra thị trường thế giới Một điều đáng chú
ý ở đây là tiềm năng của Việt kiều và người Việt Nam định cư ở nước ngoài: có
Trang 5nhiều người là các ông chủ lớn với các doanh nghiệp sở tại, như ở Nga và một số nước Trung Đông Đây là một thị trường không nhỏ cho hàng may mặc của Tổng Công ty
Năm là: Đẩy mạnh hoạt động mốt, đào tạo đội ngũ tiếp thị, tăng cường các hoạt động quảng cáo, khuyến mãi, tuyên truyền nhằm bán trước sản phẩm Các hoạt động dịch vụ trước, trong và sau khi bán hàng tạo điều kiện thuận lợi cho người mua nhằm thắng được đối thủ cạnh tranh, chiếm lĩnh thị trường Sớm hoà nhập vào thị trường quốc tế và khu vực bằng đầu tư phát triển và tổ chức lại hoạt động xuất khẩu hàng may mặc theo cơ chế thị trường, theo hệ thống quản lý chất lượng quốc tế ISO
9000, bằng tiếp thị, hội thảo, hội trợ, triển lãm, gia nhập các hiệp hội Dệt-May quốc
tế và khu vực, giao lưu với thời trang thế giới
Để hỗ trợ đảm bảo cho hoạt động trên đem lại kết quả mong muốn thì trước tiên doanh nghiệp phải tự bảo đảm được chất lượng, qui cách chủng loại của sản phẩm, phù hợp với "thượng đế ngoại"
Một thị trường vừa hé mở nhưng rất có triển vọng đối với Tổng Công ty đó là thị trường Mỹ và đằng sau đó là khối mậu dịch tự do Bắc Mỹ (NAFTA: Mỹ-Canada-Mehico) Trong ba năm gần đây, kim ngạch xuất khẩu hàng may mặc của Tổng Công ty sang Mỹ không ngừng tăng lên Tuy hiện tại giá trị xuất khẩu có nhỏ hơn
EU, song đây là một thị trường rất hấp dẫn nếu biết khai thác sẽ đem lại hiệu quả cao Bên cạnh đó, Tổng Công ty cần chú trọng hơn nữa tới một số thị truờng truyền thống như Nhật Bản, SNG và một số nước Đông Âu
Tăng cường tìm kiếm các thị trường không hạn ngạch và có chính sách sản phẩm đối với từng thị trường Việc đề ra chính sách sản phẩm đúng đắn đối với từng thị
Trang 6trường có ý nghĩa hết sức to lớn đối với việc tiêu thụ sản phẩm, đến chi phí, giá thành và lợi nhuận của Tổng Công ty
Chính sách sản phẩm đúng đắn sẽ làm tăng khả năng xâm nhập, chiếm lĩnh thị trường và tăng lợi nhuận của Tổng Công ty
1.2 Mở rộng năng lực sản xuất hàng xuất khẩu và giảm chi phí
Dễ thấy rằng việc mở rộng thị trường xuất khẩu sẽ không có ý nghĩa nếu như không tăng năng lực sản xuất trong nước Vì theo một nguyên lý trong kinh doanh thương mại là nếu như khi khách hàng tới mà không có hàng cho khách thì ta sẽ mất khách vĩnh viễn Đây là hai mặt của một vấn đề: nếu như không có đủ hàng hoá để đáp ứng nhu cầu khách hàng thì sẽ không cần và không thể mở rộng được thị trường xuất khẩu, cho nên mở rộng thị trường xuất khẩu phải gắn với việc tăng năng lực sản xuất trong nước, còn để xuất khẩu có hiệu quả thì phải giảm được chi phí của hàng xuất khẩu
Hơn nữa, sản xuất và xuất khẩu ở nước ta còn mang tính chất manh mún cho nên phải chấp nhận giá thị trường quốc tế Trong điều kiện đó, để tăng kim ngạch xuất khẩu yêu cầu trước tiên là phải tăng được lượng hàng xuất khẩu, tức là phải tăng năng lực sản xuất, có như vậy Tổng Công ty mới có thể vươn lên chiếm lĩnh, chi phối một thị trường nào đó
Tóm lại, tăng năng lực, giảm chi phí sản xuất và xuất khẩu là điều không thể thiếu được khi muốn mở rộng thị trường, tăng kim ngạch xuất khẩu Để làm được điều này, Tổng Công ty cần áp dụng các biện pháp sau:
* Chuyển từ hình thức gia công xuất khẩu sang hình thức mua nguyên liệu bán thành phẩm
Trang 7Hình thức xuất khẩu này có hiệu quả hơn từ 4-5 lần Chẳng hạn, tính theo đơn vị qui chuẩn áo sơ mi thì với 840 triệu sản phẩm xuất khẩu theo hình thức gia công sẽ thu khoảng 600 triệu USD, còn theo giá bán 3.4 USD/1SP thì kim ngạch xuất khẩu
sẽ là 3 tỷ USD, tức là tăng 5 lần Chú ý rằng, để chuyển đổi hình thức này đòi hỏi người quản lý phải am hiểu, tránh tình trạng mua nguyên liệu lúc đắt bán thành phẩm lúc rẻ
2 Giải pháp đầu tư hiện đại hoá công nghệ - mẫu mã hàng may
Thực trạng rõ nét đối với hoạt động xuất khẩu hàng may mặc ở Tổng Công ty là chủ yếu xuất khẩu dưới hình thức gia công (chiếm 80%) Do vậy, hiệu quả đem lại không cao Nguyên nhân chủ yếu là do ngành Dệt ở nước ta chưa phát triển, công nghệ lạc hậu và không đồng bộ, thiết bị kĩ thuật chậm so với Trung Quốc, Thái Lan khoảng 5-7 năm, hàng năm sản xuất mới đạt 50-60% năng lực Do vậy, chất lượng
và số lượng vải trong nuớc kém, không đạt tiêu chuẩn quốc tế
Như trên đã phân tích, để nâng cao hiệu quả của hoạt động xuất khẩu hàng may mặc, Tổng Công ty cần giảm dần hình thức gia công xuất khẩu và đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu theo phương thức FOB
Do vậy, giải pháp cần thiết ở đây là phải đầu tư phát triển ngành dệt để phát triển ngành may, bao gồm cả đâù tư chiều sâu và đầu tư các công trình mới, nâng cao trình độ công nghệ phát triển sản xuất đồng bộ
Đầu tư chiều sâu bao gồm cả đầu tư mở rộng là một yêu cầu cấp thiết để có nhiều mặt hàng thị trường trong và ngoài nước có nhu cầu, mặt hàng đạt chất lượng cao, giá thành hạ, có vải cho ngành may xuất khẩu theo phương thức FOB, chiếm lĩnh lại thị trường nội địa và hoà nhập vào thị trường may ASEAN khi hiệp định AFTA có
Trang 8hiệu lực
Tổng Công ty cần tăng vốn cho các hoạt động nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ hiện đại, đặc biệt ưu tiên các công nghệ tiên tiến cho ngành dệt nhằm tăng nhanh các loại vải đủ tiêu chuẩn cho ngành may xuất khẩu Đầu tư chiều sâu nhằm khắc phục các mất cân đối, đồng bộ hoá các dây chuyền thiết bị, bổ sung mới, cải tạo nâng cấp thiết bị cũ, đầu tư công nghệ mới, đào tạo nâng cao kỹ thuật quản
lý tiếp thị, tổ chức lại sản xuất để tăng một số mặt hàng chủ lực, có uy tín về nhãn hiệu hàng hoá, có giá cạnh tranh ở cả thị trường trong và ngoài nước
Các dự án đầu tư chiều sâu phải có bước đi phù hợp với tình hình kinh tế, kỹ thuật, với chiến lược phát triển của Tổng Công ty Dù là bổ sung một máy, một dây chuyền công nghệ đều phải đảm bảo đồng bộ với công nghệ phụ trợ, đào tạo, quản
lý nhằm phát huy hiệu quả kinh tế sớm nhất Song tìm giải pháp để tạo nguồn vốn cho đầu tư phát triển là một vấn đề quan trọng và cấp thiết, có tính quyết định tới tốc độ phát triển Ngân sách Nhà nước thì hạn chế, nhiều công trình hạ tầng y tế và giáo dục Nhà nước phải ưu tiên Bước đầu công nghiệp hoá của các nước nghèo Châu á vẫn phải dựa vào vốn đầu tư nước ngoài để phát triển Do vậy, với phương châm thực tế trong hoàn cảnh Việt Nam hiện nay, Tổng Công ty cần nhanh chóng đưa Công ty tài chính đi vào hoạt động Nhiệm vụ của Công ty tài chính là huy động vốn (phát hành trái phiếu vay từ các nguồn tín dụng trong và ngoài nước ) để cho vay (các dự án đầu tư) và thực hiện một số dịch vụ tài chính khác
Bên cạnh đó, Tổng Công ty cần đầu tư phát triển sản xuất phụ liệu, nguyên liệu mà trong nuớc có điều kiện Đây là chất xúc tác để chuyển đổi hình thức gia công xuất khẩu sang hình thức mua nguyên liệu bán thành phẩm Vì theo hình thức mua
Trang 9nguyên liệu bán thành phẩm, Tổng Công ty có thể tận dụng được những nguyên liệu, phụ liệu sản xuất trong nước, giá cả rẻ hơn làm tăng thêm lợi nhuận Đồng thời thu hút thêm lao động, tạo thu nhập góp phần giải quyết thất nghiệp Mặt khác, hình thức xuất khẩu này còn vừa tạo đầu ra cho ngành dệt vừa tạo đầu vào cho ngành may
Đặc biệt trong lĩnh vực mốt, Tổng Công ty còn có nhiều bỡ ngỡ, chưa có đủ hiểu biết về yêu cầu thị hiếu của từng thị trường EU, Mỹ, Nhật nên sớm đầu tư thích đáng về cơ sở tạo mốt và nâng cao nghiệp vụ tạo mốt, sử dụng các thiết bị chuyên dùng computer, điện tử trong thiết kế cắt may, có kế hoạch hợp tác với viện Mốt, hoặc thuê chuyên gia thiết kế mốt người nước ngoài để rút ngắn quá trình thâm nhập
và đẩy nhanh sản phẩm của ta tới các thị trường rộng lớn đó
* Nâng cao chất lượng mặt hàng
Với mục tiêu sản xuất các mặt hàng có chất lượng, mẫu mã phong phú đẹp, hợp thời trang, hạ giá thành, tăng dần vải dệt cho ngành may xuất khẩu theo FOB đạt 70% vào năm 2010 Tổng Công ty cần xây dựng được qui chế quản lý chất lượng mặt hàng, xây dựng các hoạt động bảo đảm chất lượng và hoạt động quản lý, hoạch định chất lượng
Ngoài ra, Tổng Công ty cũng cần xây dựng chiến lược nâng cao chất lượng không ngừng và tăng cường trách nhiệm xét duyệt chính sách về quản lý chính sách chất lượng Triển khai xây dựng hệ thống chất lượng ISO 9000 và TMQ Điều này đòi hỏi công sức trí tuệ, thời gian đầu tư đổi mới mạnh mẽ, và quyết tâm của lãnh đạo Tổng Công ty mới có thể đạt được
3 Nâng cao trình độ nghiệp vụ xuất khẩu.sử dụng có hiệu quả nguồn lực
Trang 10Thị trường may thế giới phức tạp, nhu cầu về hàng may mặc biến động theo mùa Hơn nữa, tập quán thương mại, ngôn ngữ giao dịch với các nước ở các thị trường khác nhau có sự khác nhau Do vậy, đòi hỏi người làm công tác xuất nhập khẩu phải hết sức linh hoạt tinh thông nghiệp vụ ngoại thương, giỏi ngoại ngữ và phải hiểu biết chuyên môn về ngành may
Tổng Công ty cần có chiến lược đào tạo lại cả cán bộ quản lý và nhân viên một cách thường xuyên, có hệ thống về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, ngoại ngữ phải được nâng lên nhanh chóng và tương xứng Qui mô đào tạo và loại hình đào tạo cần được mở rộng để đáp ứng các nhu cầu đa dạng của hoạt đông xuất nhập khẩu Mặt khác, hàng năm Tổng Công ty nên tổ chức các đợt học nâng cao bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ xuất nhập khẩu cho nhân viên Đây là một mắt xích quan trọng trong công tác đào tạo Nếu không được chú ý thích đáng sẽ làm hao mòn vô hình đội ngũ
đã được đào tạo Cần tổ chức theo các hình thức: theo chuyên đề, chương trình nâng cao, tu nghiệp ở nước ngoài theo một chương trình kế hoạch thường niên
Bên cạnh đó, Tổng Công ty cũng cần có những khuyến khích về mặt lợi ích thoả đáng cho người theo học các chương trình trên, để họ yên tâm, dốc lòng, dốc sức cho công việc Qua đó, giúp cho họ hiểu rõ, nắm chắc, sâu sắc các nghiệp vụ xuất nhập khẩu khơi dậy tính tích cực sáng tạo của mỗi cán bộ công nhân viên Đây thực
sự là cách đầu tư lâu dài tạo ra động lực mạnh thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động xuất khẩu của Tổng Công ty
4 Giải pháp về hợp tác quốc tế
Hoà nhập với khu vực và quốc tế là một nhu cầu khách quan, là lợi ích sống còn của Tổng Công ty Dệt-May Việt Nam, buộc Tổng Công ty phải tự thân phát triển, nâng