Hoa viên kì ngộ tập - gốc gác và sáng tân Phần 2 doc

Triệu sinh gặp gỡ các giai nhân, cùng nhau hoan ái, hẹn ước; việc chàng đi thi là một sự chia cách, đấy là khi các nhân vật có dịp để thể hiện tâm trạng của mình: Lan và Huệ làm rất nhiề

Hoa viên kì ngộ tập - gốc

gác và sáng tân

Phần 2

Tầm Phương nhã tập cũng giống như các tiểu thuyết tài tử giai nhân

thông thường, kết cấu gồm 4 phần: gặp gỡ - đính ước - gia biến - đoàn tụ Do chỉ chú trọng đến yếu tố diễm tình diễm sự nên kết cấu tổng quan của Hoa viên

kì ngộ tập không có phần gia biến Trong Tầm Phương nhã tập, Ngô Đình

Chương 3 lần trở về nhà Lần thứ 2 khi chàng về nhà để thông báo cho gia đình

về việc họ Vương qua đời và lo việc phúng viếng cũng chính là khi màn gia biến xảy ra tại nhà họ Vương Phần này kéo dài đến khi Đình Chương đi thi xong, đỗ đạt quay về mới kết thúc Sự kiện Ngô Đình Chương đi thi đỗ rồi trở về

được Tầm Phương nhã tập miêu tả rất sơ lược, đại để là nhân triều đình trị tội

kẻ gian thần rồi mở lại khoa thi, Ngô Đình Chương nhận thấy đây là một cơ hội

tốt để rửa oan cho mình bèn lên đường ứng thí Chàng thi đỗ Hương cống, rồi vào thi tiếp, lại đỗ, được phong làm Hàn lâm Thừa chỉ Đình Chương lấy lí do chưa có vợ nên dâng tấu xin về cưới vợ, được vua đồng ý Thế là chàng lên

đường trở về Trong Hoa viên kì ngộ tập, đoạn này được tác giả hết sức chú

trọng, thời gian văn bản cũng lớn hơn ở tác phẩm gốc rất nhiều Triệu sinh gặp

gỡ các giai nhân, cùng nhau hoan ái, hẹn ước; việc chàng đi thi là một sự chia cách, đấy là khi các nhân vật có dịp để thể hiện tâm trạng của mình: Lan và Huệ làm rất nhiều thơ từ để diễn tả nỗi tương tư, Triệu sinh gửi thư về cho hai nàng

để nói niềm nhung nhớ… Như vậy, đối với Hoa viên kì ngộ tập, sự kiện Triệu

sinh đi thi chính là cơ hội để nhân vật bộc lộ thêm cái tài tình của họ, đồng thời

sự xa cách cũng như dịp để thử thách tình cảm của tài tử giai nhân, khiến cho quan hệ giữa họ không chỉ đơn thuần là sự say mê hời hợt, nhất thời Như vậy, Hoa viên kì ngộ tập tuy không có phần gia biến nhưng lại có phần chia li,

xa cách; trên thực tế, nó vẫn có kết cấu gồm 4 phần: gặp gỡ - đính ước - chia cách - đoàn tụ So với tác phẩm gốc, kết cấu này cũng cho thấy sự định hướng rất nhất quán về nội dung của Hoa viên kì ngộ tập Không chỉ dừng lại ở đó, so sánh hai cốt truyện cho thấy, trong khi tiếp thu ảnh hưởng của Tầm Phương

nhã tập, trên định hướng nội dung đã xác định, tác giả Hoa viên kì ngộ tập còn

phải lựa chọn các tình tiết phù hợp, tổ chức lại chúng để tình tiết và kết cấu tác phẩm thống nhất với ý đồ nghệ thuật của mình

Về nhân vật, do tỉnh lược cốt truyện nên từ Tầm Phương nhã tập sang

đến Hoa viên kì ngộ tập, có 6 nhân vật đã bị loại bỏ, gồm 1 Vu Vân, 2 Tiểu

Hoàn (thị nữ của Vu Vân), 3 Vợ cả của họ Vương, 4 Sĩ Bưu (chú của Phượng

và Loan), 5 viên quan tham đã ăn tiền của Sĩ Bưu để kết tội Đình Chương, 6 Triệu Ứng Kinh (kẻ định cưỡng hôn Phượng) Bốn nhân vật sau không có vai trò quan trọng trong diễn tiến của câu chuyện diễm tình nên bị loại bỏ là điều dễ hiểu Nhưng Vu Vân và Tiểu Hoàn là hai nhân vật tham gia trực tiếp vào các cuộc “vui vẻ” của Ngô Đình Chương, tại sao lại bị tác giả Hoa viên kì ngộ

tập cắt bỏ? Đây chính là điểm rất quan trọng thể hiện sự dụng công tìm tòi và ý

đồ nghệ thuật của tác giả Hoa viên kì ngộ tập

Trong T ầm Phương nhã tập Vu Vân và Tiểu Hoàn đều là các nhân vật “có

vấn đề” Vu Vân là trắc thất của họ Vương, là dì của Phượng và Loan, tức là có

sự chênh lệch về thế hệ Cảm động trước sự đa tài và đa tình của Đình

Chương, lại cám cảnh “kẻ đắp chăn bông kẻ lạnh lùng”, tự nhủ chàng này “hơn Vương lão cả chục lần” nên Vu Vân không ngại ngần thế thân Loan, quan hệ xác thịt với Ngô Đình Chương Như vậy, Vu Vân đã trái đạo tam tòng, lại vô tình khiến Đình Chương phạm vào tội gian dâm, dưới góc nhìn đạo lí, điều đó cố nhiên là quan hệ bất chính, dù có phủ lên chút màu sắc tài tử giai nhân cũng không thể biện hộ được Tác giả muốn xây dựng một tiểu thuyết có dáng vẻ tài

tử giai nhân, nhân vật đa tài và đa tình, nhưng ở đây khi tài tử chưa chinh phục được giai nhân đã mắc vào tội gian dâm, điều đó hiển nhiên khiến cho hình tượng nhân vật chính ít nhiều bị đổ vỡ Nhân vật sẽ không phải là đa tài, đa tình

mà là đa dục, dâm dục Thêm nữa, lí do nhân vật Vu Vân bị cắt bỏ có thể còn

do nàng không phải là một người con gái còn trong trắng Điều này có thể được khẳng định thêm qua việc tác giả Hoa viên kì ngộ tập cắt bỏ nhân vật Tiểu

Hoàn, thị nữ của Vu Vân

Khi Ngô Đình Chương chiếm đoạt được Tiểu Hoàn, thấy nàng ta có vẻ mạnh mẽ khác thường, hỏi ra mới biết nàng đã từng bị ông chủ họ Vương hái

bẻ “nhị đào”, chàng ngậm ngùi thốt lên “tiếc thật, cây hải đường xinh đẹp là thế

mà lại bị cây giây leo già quấn quanh” Vu Vân và Tiểu Hoàn có điểm chung, đều là người đã qua tay ông chủ họ Vương, tức là bố vợ của Ngô Đình Chương sau này; gian díu với những người phụ nữ của nhạc phụ âu cũng là điều nên tránh

Tiểu Hoàn tuy có góp mặt trong “chiến dịch tình ái” của Đình Chương, nhưng là nhân vật phụ; loại bỏ nhân vật này vì thế không ảnh hưởng gì đáng kể đến diễn tiến của truyện Nhưng Vu Vân lại hoàn toàn khác, là người có vai trò quan trọng trong các cuộc tình ái của Đình Chương, xuất hiện trong nhiều tình tiết và thời khắc quan trọng, là người đầu tiên quan hệ với Sinh, tạo điều kiện cho Sinh tiếp cận với Phượng, tham mưu cho Sinh sách lược chinh phục đối tượng Thậm chí sau khi đã chết, lúc truyện sắp đi đến hồi kết thúc, Vu Vân vẫn hiện về gặp Đình Chương trong giấc mộng, thông báo việc tương lai, thổi vào truyện chút không khí kì ảo, huyễn hoặc Do vậy, khi tác giả Hoa viên kì ngộ

tập cắt bỏ nhân vật này sẽ tạo ra những “khoảng trống”, và với những khoảng

trống đó, trật tự các sự kiện có thể phải thay đổi khá lớn Dường như không muốn rơi vào hoàn cảnh đó, tác giả Hoa viên kì ngộ tập đã nghĩ ra một biện pháp ổn thỏa, “lưỡng toàn kì mĩ”, đó là cho nhân vật Lan đồng thời kiêm hai vai diễn của Vu Vân là Loan nương

Trong truyện Tầm Phương nhã tập, quan hệ giữa Vu Vân và Loan nương

là dì cháu, là giữa con gái với vợ của cha Thêm vào đó, khi Đình Chương xen vào cuộc, ngoài các quan hệ trên, giữa hai người còn là tình địch Do ghen tuông, nghi ngờ Vu Vân cướp đoạt tình yêu của mình nên khi có sứ giả từ nơi cha nàng đang chinh chiến về nhà, Loan hối lộ sứ giả, giả truyền lệnh cha đòi

Vu Vân đến nơi chiến sự, rồi sau đó, vì nhớ nhung sầu muộn, Vu Vân chết tại nơi xa Trong cái chết đó, cố nhiên Loan chịu trách nhiệm liên đới Do vậy, cho nhân vật Lan nương kiêm hai vai của Vu Vân và Loan nương không những lấp đầy những khoảng trống do sự vắng mặt của Vu Vân tạo ra, mà còn xóa đi cái tội lỗi hiển nhiên mà Vu Vân và Đình Chương đã phạm phải Điều này khiến cho cuộc dấn thân của nhân vật chính vào các cuộc tình ái lộ rõ nét tài tử giai nhân; hình tượng các nhân vật đẹp hơn, trong trẻo, thuần chất tài tử giai nhân, và như vậy dễ được chấp nhận hơn

Sau khi đã cắt bỏ (nhân vật Tiểu Hoàn) và dùng biện pháp đóng thế, các nhân vật tham gia câu chuyện tình ái chuyển đổi tương đương từ Tầm Phương

nhã tập sang Hoa viên kì ngộ tập như sau:

Ngô Đình Chương = Triệu Kiệu

Vu Vân + Phượng = Lan

Phượng = Huệ

Xuân Anh = Xuân Hoa

Thu Thiềm = Thu Nguyệt

Ở Tầm Phương nhã tập, cuộc tình của Ngô Đình Chương là cuộc tình tay

bảy Sang Hoa viên kì ngộ tập, do đã cắt và gộp, nên cuộc tình của Triệu Kiệu chỉ còn là cuộc tình tay năm Nhân vật Lan do kiêm hai vai diễn của Vu Vân và Loan nên chính là hai trong một; nhân vật bị loại bỏ thực sự chỉ có Tiểu Hoàn

Trong Hoa viên kì ng ộ tập, số lượng nhân vật tuy giảm, nhưng là giảm theo

hướng “tinh tuyển” Do vậy, yếu tố sắc dục vẫn được đảm bảo một cách tương đối nguyên vẹn

Có thể nói Tầm Phương nhã tập vừa có yếu tố tài tử giai nhân lại vừa có tính chất sắc dục Đầu truyện, Ngô Đình Chương được giới thiệu là người học rộng, có tài nhả ngọc phun châu, nhưng liền sau đó, do bị cuốn vào các cuộc tình ái liên miên, lại phạm cả những điều cấm kị, rốt cục, yếu tố sắc dục thì mạnh mà yếu tố tài tử giai nhân lại lu mờ Đến Hoa viên kì ngộ tập, cốt truyện gọn nhẹ và tập trung, nhân vật được tinh giản, ngôn từ được nhã hóa, thêm vào

đó tác giả lại tăng cường thêm cho truyện một số lượng khá lớn thơ từ nên yếu

tố tài tử giai nhân nổi bật lên bên cạnh yếu tố sắc dục; do vậy đã mang lại hiệu quả nghệ thuật thực sự cho tác phẩm và cũng phù hợp với tâm lí tiếp nhận của người Việt

Tiếp thu cốt truyện từ tác phẩm Tầm Phương nhã tập, tác giả Hoa viên kì

ngộ tập đã thể hiện sự dụng công của mình qua việc loại bỏ một số tình tiết và

nhân vật, lôgích lại câu chuyện ở một số tình tiết, thay đổi một số yếu tố về nhân danh, địa danh, thời đại… theo hướng Việt hóa, biến một truyện vốn là tiếp thu và viết lại từ tác phẩm Trung Quốc thành một tác phẩm thuần Việt Hoa

viên kì ngộ tập là một dạng “cố sự tân biên”, nhưng tân biên bằng chữ Hán,

không hề chuyển thể nên sự phóng tác chỉ khuôn trong một phạm vi nhất định, các chi tiết vay mượn hãy còn rất lớn Với Lưu sinh mịch liên kí, Hoa viên kì

ngộ tập chỉ vay mượn một số chi tiết riêng lẻ thì với Tầm Phương nhã tập, sự

vay mượn không chỉ dừng lại ở con số một vài mà là hàng loạt, hàng loạt tình tiết gần như nguyên vẹn Dưới đây chỉ xin dẫn ra một số ít tình tiết có liên quan đến tính sex, yếu tố được các nhà nghiên cứu cho là “độc đáo”

TẬP

Anh im lặng hồi lâu rồi

đáp:

- Loan nương là người biết

thơ ca, chẳng bằng chàng hãy làm

một bài từ để thăm dò xem sao

Sinh nói:

- Phải lắm!

Bèn cùng Anh đến thư các

Sinh đang ngẫm nghĩ tìm ý tứ, thấy

Anh đứng bên, mắt long lanh, tóc

mây tha thướt, đôi bên nhìn nhau,

niềm dục trỗi dậy Sinh liền nói với

Nguyệt im lặng hồi lâu rồi đáp:

- Huệ nương là người biết chữ, chàng hãy làm một bài thơ chuyển tới xem sao

Sinh nói:

- Hay lắm

Bèn cùng Nguyệt ra vườn

Sinh vừa tìm bút vừa suy nghĩ, nhìn thấy Nguyệt mắt long lanh, tóc mây tha

Anh:

- Hứng thơ chưa tới, hứng

xuân đến trước, biết sao đây, sao

đây!

Sinh bèn kéo Anh đến bên

gối

thướt, bèn vứt bút nói rằng:

- Tứ thơ chưa đến, tứ xuân đến trước Nàng chính là bài thơ của ta

Sinh bèn kéo nguyệt đến bên gối

… Phượng nói:

- Thiếp không phải người

bội tín, nhưng thấy chàng bệnh vừa

khỏi, trong lúc chìm đắm mây mưa,

liệu có thể kìm chế được ư! Nếu có

điều không như ý, tuy nói là yêu

chàng, thực ra là hại chàng đó

Thiếp nỡ lòng sao?

Sinh nghe Phượng nói êm

tai, cũng không nỡ cưỡng đoạt

Huệ bèn ôm vào lòng

mà nói:

- Thiếp há phải người bất cận nhân tình ru? Nhưng chàng bệnh nặng vừa thuyên giảm, không thể vội vàng đam

mê việc mây mưa Nay nếu như giữ chữ tín với lời hôm nọ thì ví như người đang ốm mà bắt gánh nặng đi xa, há chẳng phải là cố tình hại chàng đó ư? Sao chàng không lượng xét

Sinh nghe lời Huệ càng cảm thấy trân trọng Lúc này không nỡ cưỡng đoạt

Nói xong cố sức đẩy

Phượng xuống gối Phượng cũng

không dám cưỡng lại, cứ mặc cho

Sinh cởi bỏ y phục Trong chăn phỉ

thúy, hải đường máu nhuộm; trên

gối tử ương, nhụy quế hương bay

Tình nồng đượm, mặc sức vứt tung

Nói xong cố sức đẩy Huệ xuống gối Huệ cũng không cố chống cự

Trong đệm phù dung hải đường máu nhuộm, dưới chăn phỉ thúy, đan quế hương

hài tất; hứng dâng tràn, quản chi bời

rối tóc mây Sinh yêu Phượng đẹp,

mỉm cười khoan thai; Phượng

thương Sinh bệnh, thẹn thùng khép

nép […]…

Đêm ấy, Sinh mê mải vì

dục tình, sắp canh năm mới ngủ

Đến khi mặt trời chiếu hồng song

cửa mà Sinh với Phượng còn kề má

say sưa Thu Thiềm sợ có người đến

bắt gặp, bèn vén màn, khẽ nói:

- Dương Đài còn chưa tỉnh

sao?

Sinh và Phượng giật mình

choàng tỉnh, chỉnh trang y phục rồi

dậy

bay Mày ngài liên hồi chớp chớp mặc cho bướm lượn săn tìm, mắt phượng lim dim mơ màng, không cấm ong bay hút mật Xiêm màu phấp phới khác nào mưa trút hoa sen, tóc mây rối bời, hệt như gió thổi cành dương Thật là một khắc ngàn vàng, chỉ giận đêm vui quá ngắn

Đêm ấy, Sinh đã mê mẩn vì tình, cho mãi đến khi mặt trời chiếu hồng song cửa

mà Sinh với Huệ nương còn chụm đầu áp má say sưa

Thu Nguyệt vén màn, khẽ nói:

- Dương Đài còn chưa tỉnh sao?

Huệ mới giật mình thức dậy Sinh cũng từ biệt ra

về

Rượu xong, Sinh muốn cầu

hoan với Phượng, Phượng từ chối,

thưa rằng:

- Mọi việc phải nhường bậc

tôn trưởng, thiếp đây nào dám

Sinh quay sang Loan, Loan

Tối hôm ấy Sinh đến phòng Huệ, sai Nguyệt mời Lan vào trướng gấm Sinh muốn cầu hoan với Huệ, Huệ thưa:

- Mọi việc phải

khẽ nói:

- Lễ dâng người mới,

không thể tiếm lạm

Hai người nhường nhau hồi

lâu, Sinh cũng không thể nghĩ ra

cách nào vẹn toàn, bèn nói:

- Loan không đố kị,

Phượng chẳng thiên tư, cả hai kiêm

thành, cũng nên kiêm ái

Rồi một tay kéo tay Loan,

một tay vỗ vai Phượng, cùng vào

trong màn là Hai nàng tuy kìm chế

dục tình, nhưng rồi cũng đều bị Sinh

cuốn vào dục hứng Đêm ấy cùng

gối gối dài, đắp chăn lớn, hai mĩ nữ,

một nam nhân, cuộn tròn như rắn

ấp, sát cạnh tựa chim liền cánh,

chừng chẳng còn biết Sinh là Sinh,

Loan Phượng là Loan Phượng nữa

nhường bậc tôn trưởng, thiếp không dám hưởng trước

Sinh ôm Lan vào lòng, cầu hoan với Lan Lan cũng ngượng ngùng:

- Thiếp không dám!

Hai người nhường nhau hồi lâu, Sinh cũng không thể tự chủ được nữa bèn một tay kéo lấy vai Lan, tay kia mân mê vú Huệ, mặc sức đùa cợt trong chăn phỉ thúy, tận hưởng cuộc hoan lạc trong cõi nhân gian, không biết Sinh là Sinh, Lan Huệ là Lan Huệ nữa

Loan hẹn Phượng cùng

mang rượu đến chúc mừng Sinh

Đến nơi, Sinh nói:

- Dịp may khó gặp, không

thể chỉ vui riêng mình, như nàng

Anh và nàng Thiềm, cũng nên góp

mặt

Hai nàng đều đồng ý

Sinh nói:

- Đối ẩm trước hoa, vào xuân dưới trăng có thể gọi

là việc vui thú trên đời đó Nhưng ta nay được cuộc gặp

gỡ tốt lành này, thì cô Hoa cô Nguyệt quả là có công Đêm nay hãy cùng các cô chung vui, hai nàng thấy thế nào?

Hai nàng đều đồng ý

Sinh hứng tình không thể

kìm được, muốn cầu hoan với

Phượng Phượng nói:

- Trong ánh trăng tỏ ngời,

sao có thể làm chuyện ấy!

Sinh nói:

- Quảng Hàn muốn vậy mà

chẳng được, há lại ghen với nhau

ru?

Liền cùng Phượng giao

hoan giữa đệm Xong, Anh đốt thêm

hương, Thiền rót thêm rượu, Loan

dậy chúc mừng Sinh Sinh nói:

- Hãy đợi vui xong rồi cùng

uống, nên chăng?

Bèn cợt nhả với Loan,

Loan cũng không phản đối Sinh

nhân đó được giải phần tửu hứng

Song e ơn huệ ban xuống không

đều, lại muốn cầu hoan với Anh

Anh nhân lúc Sinh giao hoan với các

nàng kia, tình đã phiêu bồng, mặc

chi Sinh tùy ý thích, không hề gây

khó khăn Thiềm xem tình thế thì

hẳn Sinh sẽ tìm đến mình nên trốn

trước Khi Sinh tỉnh dậy không thấy

Thiềm đâu […]…

Ca vừa xong thì Sinh kéo Huệ đè xuống Huệ nói:

- Trăng sáng giữa trời thế kia, sao có thể làm vậy?

Sinh nói:

- Bể biếc trời xanh cũng chiều lòng, Quảng Hàn muốn vậy mà không được, há lại ghen nhau sao?

Rồi đẩy ngã vào trong đệm, phỉ sức mây mưa Xong rồi sinh lại kéo Lan, Lan cũng không chống lại Bắt chước theo hình dáng chim

vụ, phỏng học theo tư thái uyên ương, quả là niềm cực lạc trong cõi nhân gian Sau

đó đến Xuân Hoa Lúc Xuân Hoa giao hợp với Sinh, lòng xuân rạo rực, mặc cho Sinh muốn làm gì thì làm, không hề mảy may khó khăn Sau đó đến Nguyệt, Nguyệt không chịu Sinh nói:

- Đất đai trong thiên

hạ, mười phần ta đã có được tám chín, nay chỉ còn mảnh