Vai trò của thông tin, tư liệu và thư viện đối với sự phát triển của khoa học xã hội Lào hiện nay (tóm tắt)

Trong bối cảnh khoa học công nghệ phát triển hiện đại, họat động thông tin, tư liệu và thưviện càng trở nên phổ biến, có tính chuyên nghiệp, có ý nghĩa lớn đối với sự phát triển của quốc

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài:

Ngày nay, thông tin có ảnh hưởng sâu sắc tới các hoạt động của con người Thông tin đangcàng ngày càng chứng tỏ là nguồn tài nguyên đặc biệt và một trong những nguồn lực quan trọng trong

sự phát triển của mỗi quốc gia, là công cụ điều hành sản xuất và quản lý xã hội Thông tin tham giatrực tiếp vào lực lượng sản xuất, và là nhân tố có ý nghĩa tiên phong quyết định sự thành bại của mỗi

tổ chức, cá nhân

Suy cho cùng, mọi quan hệ, mọi hoạt động của con người, đều dựa trên một hình thức giaolưu thông tin nào đó Việc nghiên cứu thông tin, phát huy tác dụng tích cực của thông tin đã dần đượccon người chú ý với mức độ sâu sắc hơn

Thông tin, tư liệu và thư viện là một phần quan trọng trong hệ thống văn hoá, giáo dục, khoahọc… Trình độ chuyển tải tri thức của chúng phản ánh sự tiến bộ ít hay nhiều của một xã hội hay mộtquốc gia về mặt giáo dục, khoa học và văn hóa, và hơn thế còn hể hiện trình độ phát triển con người Thực tế lịch sử phát triển văn hoá cho thấy, sự hình thành thư viện như một thành tố trongthiết chế văn hoá của mỗi cộng đồng, xã hội, quốc gia, là quan trọng và là tất yếu, bởi vì, thông tin tưliệu cá nhân thường không ̣đủ cho việc nghiên cứu chuyên sâu, nên các nhà nghiên cứu và nhữngngười có nhu cầu thông tin cần phải thu thập thêm thông tin, tư liệu trong thư viện và các nguồn cơ sở

dữ liệu khác Thư viện chính là nơi lưu giữ chủ yếu, đồng thời là nơi truyền bá rộng rãi các thông tin,

tư liệu ấy Do đó, các nguồn thông tin, tư liệu trong thư viện trở thành kho tri thức giúp con người tựhọc, tự nghiên cứu, trau dồi kiến thức nâng cao trình độ một cách hiệu quả và bền vững nhất Rộng hơn, thông tin, tư liệu và thư viện sẽ cung cấp tri thức để phát triển con người về chấtmột cách lý tưởng nhất và thư viện cũng là nơi hội tụ thông tin, tư liệu phong phú của cộng đồng nhânloại để phục việc trao đổi, chuyển giao thông tin, tri thức của mỗi quốc gia dân tộc và nhân loại, là nơicấp “vốn văn hóa” cho sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia dân tộc

Trong bối cảnh khoa học công nghệ phát triển hiện đại, họat động thông tin, tư liệu và thưviện càng trở nên phổ biến, có tính chuyên nghiệp, có ý nghĩa lớn đối với sự phát triển của quốc gia.Vai trò của chúng ngày càng được các quốc gia coi trọng, được nhìn nhận một cách đúng đắn hơn,đồng thời có chương trình khai thác, phát triển chúng một cách chuyên nghiệp, hiện đại, nhằm đápứng những nhu cầu ngày càng cao của sự phát triển kinh tế -xã hội

Lào là một quốc gia có trình độ phát triển kinh tế - xã hội còn thấp Do những điều kiện lịch

sử, địa lý đặc biệt của mình đã chưa tạo ra các điều kiện tốt cho sự phát triển của thông tin, tư liệu vàthư viện Hơn 400 năm nay, các tư liệu của nước Lào được lưu giữ trong các nhà chùa, thông tin tưliệu còn sơ sài và sức sống của chúng chịu ảnh hưởng lớn bởi việc xâm chiếm và cũng như các chínhsách văn hóa thực dân của Pháp và Mỹ

Thời Pháp thuộc, người Pháp xây dựng thư viện nhưng do trình độ dân trí thấp nên việc sửdụng thư viện, khai thác thông tin, tư liệu còn hạn chế Đến lượt người Mỹ, hệ thống thư viện đã pháttriển tới các tỉnh lỵ nhưng phần lớn tài liệu được viết bằng tiếng Anh nên đã hạn chế người sử dụng

do rào cản ngôn ngữ

Hiện nay công tác thông tin, tư liệu thư viện cũng mới bắt đầu được phát triển cùng với sựphát triển của khoa học và giáo dục của đất nước Tuy nhiên, cũng như nhiều nước trong quá trìnhphát triển, Lào đang gặp phải những khó khăn về mặt xã hội và con người, những vướng mắc này cần

có sự luận giải, tư vấn của khoa học xã hội Ở khía cạnh đó, công tác thông tin tư liệu thư viện đểcung cấp tư liệu cho nghiên cứu xây dựng và phát triển khoa học xã hội Lào lại là việc có ý nghĩa vàcần thiết

Hơn nữa, trước xu thế hội nhập và phát triển trên mọi lĩnh vực, công tác thông tin, tư liệu vàthư viện của Lào cũng đang bộc lộ những hạn chế, những mặt bất cập to lớn, cũng cần có những bước

bổ sung, phát triển mới bằng một hệ thống chính sách bài bản và khoa học Để làm được điều đó, vấn

đề cần xác định và giải quyết trước hết là chỉ rõ vai trò của thông tin, tư liệu và thư viện để đề ranhững định hướng giải pháp cụ thể cho hoạt động này, cũng từ đó, kiến nghị tới các cấp lãnh đạo caonhất đề ra được đường hướng chính sách về phát triển thông tin, tư liệu và thư viện Vì vậy, với việcchọn đề tài này, chúng tôi muốn nghiên cứu, tìm hiểu những vấn đề về vai trò cơ bản nhất của thôngtin, tư liệu và thư viện, nghiên cứu đánh giá hoạt động này ở Lào, từ đó có những định hướng, kiếnnghị giúp hoạt động này trở nên chuyên nghiệp, hiện đại hơn và mang lại hiệu quả ứng dụng cao hơn

2 Mục đích nghiên cứu của Luận án:

Mục đích của Luận án:

Trên cơ sở tìm hiểu, nghiên cứu, làm rõ vai trò của thông tin, tư liệu và thư viện đối với sựphát triển của khoa học xã hội ở Lào hiện nay, luận án cố gắng chỉ ra các vấn đề, các nguyên nhân từphía thông tin, tư liệu trong quan hệ giữa thông tin – tư liệu – thư viện với khoa học xã hội ở Lào, từ

đó nêu lên một số định hướng và giải pháp nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác thông tin, tư liệu

và thư viện tại Lào trong thời gian tới, nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển khoa học xã hội Lào nói riêng

và xã hội Lào nói

Nhiệm vụ của Luận án:

Luận án có 3 nhiệm vụ cơ bản:

Một là, chỉ ra vai trò của thông tin, tư liệu và thư viện đối với sự phát triển của khoa học xã

hội

Hai là, nêu lên một số vấn đề về thực trạng, vai trò của thông tin, tư liệu và thư viện đối với

sự phát triển của khoa học xã hội Lào gần 40 năm qua

Ba là, đưa ra những định hướng, giải pháp thúc đẩy việc phát huy vai trò thông tin, tư liệu và

thư viện đối với khoa học xã hội, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự phát triển khoa học xã hội ởLào hiện nay

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Luận án tập trung vào nghiên cứu mối quan hệ của thông tin tư liệu và thư viện với sự pháttriển của khoa học xã hội Lào trong gần 40 năm qua Tựu trung lại đó chính là mối quan hệ giữathông tin và sự phát triển khoa học xã hội Lào

Đối tượng nghiên cứu: Vai trò của thông tin – tư liệu – thư viện đối với khoa học xã hội Phạm vi nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu nói trên được xem xét chủ yếu là ở Lào: Mối

quan hệ giữa thông tin, tư liệu và thư viện với khoa học xã hội ở Lào Về lý luận, luận án tìm hiểu mốiquan hệ này trong các tài liệu triết học, khoa học luận và thư viện học Về mặt thực tiễn, luận án giớihạn những nghiên cứu của mình trong phạm vi thực trạng ở Lào Những nội dung đề cập đến ViệtNam chủ yếu là để đối chiếu, so sánh rút ra những bài học kinh nghiệm và những kết luận lý thuyết

Về mặt thời gian, do thực tế quy định, luận án cũng chủ yếu là xem xét mối quan hệ giữa thông tin, tưliệu và thư viện với khoa học xã hội Lào trong khoảng 40 năm qua

Các vấn đề đặt ra về vai trò của thông tin tư liệu, thư viện đối với hoạt động của khoa học xãhội ở Lào là khá nhiều Trong khuôn khổ của một luận án triết học về ngành khoa học thông tin tưliệu và thư viện, chúng tôi chỉ chú trọng đến những vấn đề lớn, đặt ra từ phương diện triết học, đặcbiệt là các vấn đề đặt ra đối với sự phát triển còn có nhiều hạn chế, lạc hậu của khoa học xã hội Làohiện nay

4 Phương pháp nghiên cứu

+ Cơ sở lý luận và phương pháp luận:

- Chủ nghĩa Mác- Lênin, đường lối cách mạng của Đảng Nhân dân cách mạng Lào

- Chiến lược phát triển kinh tế xã hội Lào, đặc biệt là các văn kiện Đại hội VII, VIII, IX củaĐảng Nhân dân cách mạng Lào

Lôgic triển khai của Luận án: Luận án phân tích lí giải từ cấp độ các hiện tượng để nắmđược thực trạng và bản chất của nó, tìm ra các vấn đề cần giải quyết; tìm ra các nguyên nhân của thựctrạng và từ đó nêu lên các định hướng và giải pháp khắc phục

+ Phương pháp nghiên cứu:

Luận án sử dụng phương pháp lịch sử lôgic, phân tích tổng hợp, hệ thống hóa, so sánh đối chiếu… và các phương pháp liên ngành khoa học xã hội

-Để tiến hành nghiên cứu, Luận án sử dụng phương pháp khảo cứu tư liệu, văn bản, đặc biệtcác tài liệu về lịch sử, pháp lý về thông tin, tư liệu và thư viện Lào Luận án có sử dụng một số tài liệuthống kê, nghiên cứu định lượng và một số báo cáo của các cơ quan nhà nước về tình hình thông tin,

tư liệu và thư viện tại Lào

Bên cạnh các tài liệu kinh điển, các lí thuyết và các quan điểm về phương pháp luận triết họcthì chúng tôi còn sử dụng các nguồn tư liệu và các tài liệu thứ cấp khác nghiên cứu về xã hội Làotrong những năm qua Nguồn tư liệu quan trọng cho nghiên cứu và xây dựng Luận án này là các báocáo về thông tin, tư liệu của thư viện quốc gia Lào; của Viện KHXH Lào, thư viện trung tâm ĐHQGLào thừa kế các kết quả nghiên cứu trước đây có liên quan đến hoạt động thông tin thư viện tại Lào;các nguồn tài liệu về thông tin thư viện Lào tại Việt Nam và thế giới…

Trong Luận án này, chúng tôi cũng sử dụng các báo cáo của World Bank, UNDP, IMF, sốliệu thống kê của Nhà nước Lào, một số đề tài về kinh tế, xã hội Lào, ví dụ như đề tài "Đất nước Lào,

xã hội Lào và sự phát triển của con người Lào" (2011) do Viện KHXH Việt Nam và Viện KHXHQuốc gia Lào phối hợp nghiên cứu, các tài liệu thứ cấp của các cuộc điều tra về kinh tế -xã hội Lào

- Nêu được thực trạng phát triển của khoa học xã hội ở Lào hiện nay

- Nêu được thực trạng thông tin, tư liệu và thư viện Lào; sơ bộ đánh giá được lịch sử hoạtđộng của lĩnh vực này

- Đưa ra được các giải pháp phát triển thông tin, tư liệu và thư viện ở Lào trong giai đoạntới

Trên đây cũng là cái mới của Luận án

6 Bố cục của Luận án:

Luận án gồm 4 chương: chương Tổng quan tài liệu nghiên cứu và 3 chương gồm 8 tiết.

Chương 1 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Tài liệu về thông tin, tư liệu và thư viện; về hoạt động thông tin tư liệu nói chung cũng như

về vai trò của thông tin, tư liệu và thư viện đối với hoạt động của xã hội, của khoa học xã hội phục vụcho việc nghiên cứu viết Luận án, được chúng tôi tập hợp, tra cứu từ các nguồn tư liệu của Nga (baogồm tài liệu Liên Xô trước đây), tài liệu tiếng Anh được dịch qua tiếng Việt, tài liệu tiếng Anh, tàiliệu tiếng Việt (do người Việt viết) và tài liệu tiếng Lào

1.1 Tài liệu từ tiếng Nga và tài liệu tiếng Anh và được dịch qua tiếng Việt:

Từ những thập niên giữa thế kỷ XX, đã có khá nhiều công trình bàn về thông tin Dưới cách nhìn của triết học, những nghiên cứu về thông tin, bản chất, đặc thù và ý nghĩa củathông tin đã được đặt ra khá sâu và đặc biệt sôi nổi trong giới triết học, khoa học luận và thư viện học củaLiên Xô (cũ) và Bungari Nhiều công trình đã đi sâu luận giải những vấn đề như bản chất triết học của thôngtin, mối quan hệ giữa thông tin và tri thức khoa học, thông tin và các quá trình điều khiển… dựa trên nền tảngcủa lý luận phản ánh

Ngoài ra, một số bài viết của các tác giả nước ngoài viết bằng tiếng Anh đề cập đến thôngtin, hoạt động thông tin, thư viện Các học giả phương Tây cũng quan tâm nhiều đến thông tin, tư liệu

và thư viện, cũng như vai trò, ý nghĩa của thông tin, tư liệu và thư viện trong sự phát triển của xã hội

và khoa học, bên cạnh xu hướng quan tâm đến thông tin và công nghệ về thông tin, thông tin và thôngtin học Trong các nghiên cứu nói trên, quan tâm sâu sắc, đề cập đến thông tin và thư viện phần lớn làcác nghiên cứu cũng như khuyến cáo của Hiệp hội thư viện thế giới (IFLA)

1.2 Tài liệu Tiếng Việt:

Trong vòng gần 20 năm nay, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ,ngành khoa học thông tin, tư liệu và thư viện được chú ý quan tâm nghiên cứu khá nhiều ở Việt Nam,đặc biệt là ngành thông tin- thư viện học Dưới góc độ triết học về thông tin cũng dần dần được cáctác giả chú ý tiếp cận

Xét riêng về lĩnh vực thông tin, ngoài thông tin học, thì thông tin còn được tiếp cận từ cácngành khoa học điều khiển học, máy tính, tin học chủ yếu là công trình của các học giả là giảng viêngiảng dạy ở các khoa Thông tin-thư viện, khoa công nghệ thông tin, khoa điều kiển học từ góc độtiếp cận của mình, họ nhìn nhận thông tin dưới những quan điểm và phương pháp không giống nhau Đáng chú ý là các sách dạng giáo trình đại học được lần lượt xuất bản trong hàng chục nămqua cũng đã cung cấp những kiến thức thông tin khá bổ ích cho đông đảo sinh viên

Các loại sách giáo trình này có hai loại, một loại quan tâm tới thông tin từ góc nhìn củathông tin học- thư viện học và giáo trình của nghành khoa học công nghệ thông tin, điều khiển học,tin học

Trong một số công trình khác thuộc môn tin học, chủ yếu là các giáo trình tin học đại cương,như: Giáo trình tin học Đại cương (Nguyễn Đức Mận, cb., 2010), Giáo trình tin học Đại cương (HànViết Thuận, cb., 2009) viết cho sinh viên kinh tế

Về luận án, có hai công trình có đề cập khá nhiều đến thông tin đó là: Luận án tiến sĩ

“Thông tin và vấn đề tiếp nhận xử lý thông tin của tư duy người Việt Nam” của Lê Thị Duy Hoa, Họcviện Chính trị Quốc gia Hồ CHí Minh, 2002 Trong công trình này, tác giả đã dành toàn bộ chương 1

để phân tích về thông tin và quá trình tiếp nhận xử lý thông tin của tư duy con người; Luận án tiến sĩ

"Công nghệ thông tin và tác động xã hội của nó đối với xã hội hiện đại-phân tích triết học xã hội" củaNguyễn Thị Hương Lan, Viện Triết học, 2008, tuy bàn về công nghệ thông tin song tác giả đã dànhmột phần luận án (khoảng 20 trang) để bàn về thông tin, tri thức và mối quan hệ giữa thông tin vàcông nghệ thông tin Tác giả đã xem xét thông tin dưới lý luận phản ánh và đặt thông tin trong sự vậnđộng của xã hội thông tin, chỉ ra mối quan hệ giữa thông tin và công nghệ thông tin

Trong các bài tạp chí khoa học viết về thông tin, tư liệu và thư viện, số lượng các bài viết đềcập đến chủ đề này là khá nhiều Tuy nhiên, phần lớn các bài nghiên cứu đều được tiếp cận ở chuyênmôn hẹp của ngành thông tin- thư viện, do vậy, chủ yếu đi vào từng vấn đề cụ thể, kỹ thuật và tìnhhuống

Dưới cách tiếp cận Triết học về thông tin, có một số bài đáng chú ý:

Tác giả Lê Thị Duy Hoa trong bài "Khái niệm "thông tin" từ cách tiếp cận bản thể luận vànhận thức luận", Tạp chí Triết học, số 1 (107) 1999; Tác giả Phùng Văn Thiết, trong bài “Bản chấtcủa thông tin và kinh tế tri thức”, tạp chí Triết học, số 1 (1-2005), tr.57-61 Hai bài viết này đã gắnthông tin với lí luận phản ánh

Cũng đăng trên tạp chí Triết học, số 3 (166), tr.33-37, tháng 3-2005, tác giả Nguyễn Hữu Đễvới bài ‘Thông tin xã hội và vai trò của nó trong quản lý xã hội” đã đề cập đến thông tin xã hội và vaitrò của nó trong việc quản lí xã hội Tác giả đã đề cập đến khái niệm thông tin, cũng thừa nhận thôngtin là sự phản ánh thế giới vật chất và mang tính khách quan, thông tin là thuộc tính vốn có của thếgiới vật chất

Nhìn chung các tiếp cận dưới góc độ triết học vẫn chủ yếu quan tâm nhiều tới mảng thôngtin theo nghĩa rộng, tất nhiên bao hàm cả hoạt động thông tin tư liệu và thư viện Những tiếp cận nàyvẫn là những nghiên cứu đơn lẻ chứ chưa có một công trình tầm cỡ về thông tin và vai trò của thôngtin đối với sự phát triển của khoa học xã hội nói chung

Tiếp cận thông tin từ góc độ thông tin học, với bài “Tiếp cận thông tin học từ góc độ phươngpháp luận của phân loại khoa học”, tạp chí Thông tin và phát triển, số 2/2011 và bài: “Thông tin học:

có phải là một khoa học liên ngành?”, tạp chí Thông tin và phát triển, số 10 (32), 2009, tác giả TrầnThị Quý đã cho thấy bản chất và vị trí của thông tin học trong hệ thống các khoa học

Tác giả Vũ Văn Sơn trong bài "Khái niệm và nội hàm thông tin học qua nghiên cứu và hoạtđộng thực tiễn", tạp chí Thông tin và phát triển, 1&2 (34) 2010, tác giả cho rằng, đa số các nước trênthế giới, cụm từ thông tin khoa học và kỹ thuật hoặc đơn giản chỉ là thông tin khoa học, được sử dụngnhiều hơn và đa phần được xếp vào khoa học liên ngành

Tác giả Nghiêm Xuân Huy (ĐHQG Hà Nội) qua hai bài nghiên cứu: “Vai trò của năng lựcthông tin đối với cán bộ nghiên cứu khoa học”, Mạng Thông tin –thư viện Việt Nam, tại địa chỉ http://vietnamlib.net, truy cập ngày 24/1/2010 và bài: “Vai trò của kiến thức thông tin đối với cán bộ nghiêncứu khoa học”, Tạp chí Thư viện Việt Nam, số 3 (23) năm 2010 Cả hai bài viết nói trên, đều bàn vềthông tin, vai trò của thông tin đối với cán bộ nghiên cứu khoa học, đã chỉ ra tầm quan trọng của kiếnthức thông tin, của năng lực (cái mà người làm việc có thể đảm nhận tốt) đối với người cán bộ nghiêncứu khoa học như thế nào

Tác giả Lê Như Diệm, với bài viết "Thông tin khoa học và nghiên cứu khoa học", tạp chíThông tin KHXH, Hà Nội, 1993, tác giả đã tiếp cận thông tin ở góc độ hẹp là thông tin khoa học vàđặt chúng trong mối quan hệ với nghiên cứu khoa học

Cũng trong việc đề cập đến thông tin khoa học xã hội, hai tác giả, Đặng Thị Thanh Hà vàTrần Mạnh Tuấn trong bài "Giải pháp phát triển sản phẩm và dịch vụ thông tin khoa học xã hội", tạpchí Thông tin & Phát triển số tháng 5/2011, các tác giả cho rằng, tại các cơ quan nghiên cứu của ViệnKHXHViệt Nam, để thực hiện nhiệm vụ của mình, các cơ quan thông tin, thư viện KHXH khôngngừng tạo lập và cung cấp các loại hình sản phẩm thông tin đến người dùng tin Do đó, để nâng caocác hiệu quả của việc dùng tin cũng cần thiết quan tâm đến các nguyên tắc, giải pháp, phát triển sảnphẩm và dịch vụ thông tin KHXH

Đề cập tới "Hệ thống thông tin quốc gia trong sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đấtnước", tác giả Phạm Văn Vu, 2010, tạp chí Thông tin và Phát triển, số 6 &7 (37), cho rằng, để côngnghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế, thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội và KHCNđòi hỏi phải có những thay đổi mang tính đột phá đối với hệ thống thông tin, phải tổ chức tốt hơncông tác thông tin

Về riêng mảng khoa học thư viện, thư viện học, có rất nhiều công trình là các bài viết đăngtrên các tạp chí thông tin và tư liệu, thông tin và phát triển, thư viện Việt Nam, liên tục trong nhiềunăm gần đây

Trên các tạp chí xuất bản năm 2012, nổi lên một số bài viết về thư viện, đào tạo cán bộthông tin thư viện, có nhiều bài viết đi vào các vấn đề thực tiễn của ngành thư viện hiện nay ở ViệtNam Đáng chú ý là, bài "Những yếu tố hình thành và xu hướng phát triển của thư viện trên thế giới

và Việt Nam", tạp chí Thư viện Việt Nam, số 3/2012, tr.18-21 Cũng trên tạp chí Thư viện Việt Nam,

số 3/2012, tác giả Lê Văn Viết với bài "Phát triển và củng cố các mối liên hệ của thư viện công cộngvới xã hội", tác giả đặt vấn đề, thư viện là thiết chế của xã hội, được xã hội tạo ra và phục vụ cho xãhội, vì thế, xã hội phải có trách nhiệm tạo ra những điều kiện thuận lợi để xây dựng và phát triển thưviện

Cũng trên tạp chí Thư viện Việt Nam số 3/2012, bài viết "Tăng cường bồi dưỡng nghiệp vụcho cán bộ thông tin thư viện ở Việt Nam" của tác giả Nguyễn Thị Hạnh, đã đề cập đến tầm quantrọng của công tác bồi dưỡng nghiệp vụ cán bộ thông tin thư viện, hiện trạng bồi dưỡng nghiệp vụ cán

bộ thông tin thư viện ở Việt Nam, tác giả đề xuất các biện pháp tăng cường bồi dưỡng nghiệp vụthông tin thư viện

Ngoài ra, còn có một số hội thảo đề cập đến những vấn đề cốt lõi của thư viện, vấn đề đặt ratrong thời đại số, trong bối cảnh hội nhập sâu rộng về mọi mặt của Việt Nam, rất có ý nghĩa thamkhảo đối với Lào

1.3 Tài liệu tiếng Lào:

Với nước Lào, những phân tích triết học về thông tin tư liệu và thư viện là một vấn đề hoàntoàn mới, theo những thông tin mà chúng tôi thu thập được trong thời gian làm luận án, thì sách vàbáo viết về vấn đề này hoàn toàn không có Kể cả những luận án, hoặc thấp hơn là luận văn của cáctác giả, nghiên cứu sinh, trong và ngoài nước quan tâm đến những vấn đề có tính lý luận, có tầm vĩ

mô, có khả năng định hướng là rất hiếm hoi

Các luận án của các nghiên cứu sinh trên đây chưa có luận án nào đề cập đến thông tin tưliệu và vai trò của thông tin tư liệu đối với sự phát triển xã hội và khoa học và nhất là đề cập từ khíacạnh triết học về vai trò của thông tin tư liệu và thư viện đối với sự phát triển của xã hội và khoa học

xã hội Lào

Việc đề cập đến thông tin, tư liệu chỉ nằm trong các báo cáo nội bộ của các cơ quan thư viện,trường học Tuy nhiên, ngay cả việc tìm được các thông tin tư liệu này ở Lào là tương đối khó docông tác lưu trữ kém.

Ở cấp độ các hoạt động thực tiễn cụ thể, vẫn có xuất hiện trong các báo cáo quốc tế, của các

tổ chức dự án đầu tư cho Lào chúng tôi thấy, ít nhiều, đã đề cập đến hoạt động thông tin, thư việnLào Có thể thấy được điều này trên một số website, dữ liệu online

Tìm trong văn kiện của Đảng, Nhà nước Lào, quan điểm thực tiễn về thông tin, tư liệu vàthư viện, chưa có đề cập một cách trực tiếp có hệ thống Tuy nhiên, trong một số văn kiện, hoặc phátbiểu của các lãnh đạo cấp cao của Lào, chúng tôi thấy có một số ý đề cập đến công tác thông tin, tưliệu và thư viện ở Lào

Tiểu kết chương 1 Chương 2

Vai trò của thông tin, tư liệu và thư viện đối với sự phát triển của khoa học xã hội 2.1 Một số khái niệm về thông tin, tư liệu và thư viện và công tác thông tin, tư liệu và thư viện

2.1.1 Thông tin và tư liệu

2.1.1.1 Thông tin

Theo nghĩa thông thường, thông tin là tất cả các sự việc, sự kiện, ý tưởng, phán đoán đượcghi nhận, có thể làm tăng sự hiểu biết của con người Thông tin được hình thành trong quá trình giaotiếp trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Mọi người có thể nhận thông tin trực tiếp từ người khác,thông qua ngôn bản, văn bản, thông qua phương tiện thông tin đại chúng, từ các ngân hàng dữ liệuhoặc bằng sự quan sát xung quanh hoặc trải nghiệm mà có được

Theo cách hiểu của triết học, thông tin là sự phản ánh thế giới hiện thực (tự nhiên và xã hội)bằng nhiều dạng thức khác nhau: ngôn từ, kí hiệu, hình ảnh, hay nói rộng hơn bằng các phương tiện

có khả năng tác động lên giác quan của con người

Chúng tôi cho rằng, khái niệm “Thông tin” trước hết bao gồm những nội dung sau:

- Những tri thức mà loài người đã tạo lập được trong lịch sử, được ghi lại dưới dạng các kíhiệu, ký tự, các kiểu ngôn ngữ… trong các văn bản, tài liệu… chuyển lại từ đời này sang đời khác, thế

Trên đây là khái niệm thông tin được giới hạn sử dụng trong phạm vi luận án Tuy nhiên,cần nói rõ thêm rằng, ngoài phạm vi này, thông tin, tư liệu, thư viện còn có những đặc trưng riêng vàtrong những lĩnh vực khác nhau, khái niệm “Thông tin” không thể đồng nhất với nhau Về phươngdiện triết học, “Thông tin” là toàn bộ các tín hiệu từ thế giới bên ngoài tác động đến con người, đượccon người tiếp nhận, xử lý, trao đổi… phục vụ sự tồn tại và phát triển của con người và xã hội loàingười Thông tin được chia thành nhiều tầng, bậc, nhiều loại…

Khoa học xã hội quan tâm đến nhiều loại, nhiều dạng thông tin nhưng có chú trọng nhiềuhơn tới thông tin xã hội Nói đến tư liệu là nói đến các nguồn tài liệu được hình thành trên cơ sở sưutầm, lưu trữ, hoặc xử lý thông tin theo một chủ đề, nội dung nhất định Còn thư viện là nơi lưu giữ,bảo quản, cung cấp, chia sẻ, thậm chí là tạo lập thông tin, tư liệu

Khi xác định, thông tin gắn liền với tư liệu và thư viện tức là gắn với những dạng thức, địachỉ tồn tại lưu trữ của thông tin, trong khi “bỏ qua” hoặc gác lại những dạng thức tồn tại và biểu hiệnkhác của thông tin Hay nói cách khác, thông tin được đặt trong mối quan hệ với tư liệu và thư viện.Trong thực tế hoạt động thông tin, thực sự thông tin-tư liệu và thư viện thường đi liền với nhau mộtcách chặt chẽ Không phải ngẫu nhiên, trong truyền bá thông tin, người ta thường nhắc đến cụm từthông tin tư liệu- thư viện, bởi vì nói đến thư viện là nói đến sách, báo, tài liệu…tức là nói đến tư liệu,

mà nói đến tư liệu là nói đến thông tin –cái nội dung được chứa đựng trong các tư liệu ấy

Thông tin được chúng tôi đề cập trong Luận án này không phải là tín hiệu đơn lẻ, rời rạc mà

là nằm trong hệ thống gắn liền với tư liệu và thư viện, hoạt động thư viện, thuộc phạm trù khoa họcthông tin và thư viện (hay còn gọi là thông tin học và thư viện học)

Một điều cần phải nhấn mạnh, cũng ở trong luận án này, chúng tôi không đi về mặt tự nhiêncủa thông tin mà đi vào mặt xã hội của thông tin, bản chất xã hội của thông tin để trên cơ sở đónghiên cứu thông tin với đời sống xã hội và khoa học Tuy nhiên, lúc cần, chúng tôi cũng có đề cậpđến những thuộc tính tự nhiên, những giá trị, ý nghĩa phổ quát của thông tin để có thể hình dung rõhơn vấn đề, nội dung đang bàn

Các thuộc tính của thông tin nói chung:

Thông tin với tính cách là sự vật hiện tượng, đặc biệt khi xem xét chúng là một hiện tượng

xã hội, chúng ta có thể nhận diện được các thuộc tính của chúng: tính giao lưu; Tính khối lượng; Tínhchất lượng; Tính giá trị; Tính giá thành

Phân loại thông tin

Có thể thấy có các sự phân loại căn bản thường thấy như sau: theo giá trị và quy mô sử

dụng; theo nội dung của thông tin; theo đối tượng sử dụng; theo mức độ xử lý nội dung; theo các hìnhthức thể hiện thông tin:

Thông tin đại chúng (Mass media) Dùng để chỉ thông tin qua các phương tiện truyền

thông báo chí, mạng online

Thông tin khoa học (Scientific Informs) Thông tin khoa học là loại thông tin có độ chính

xác cao, đã được kiểm nghiệm qua các công cụ nghiên cứu bằng những phương pháp nghiên cứu khoahọc, đối tượng sử dụng thông tin khoa học có thể là các nhà lãnh đạo và quản lý, các nhà nghiên cứu,giáo sư, sinh viên, kỹ sư, hay các nhà sản xuất và kinh doanh[60:43] Những thông tin không chínhxác được sử dụng trong hoạt động khoa học về đại thể được hiểu không phải là thông tin khoa học(thông tin sai lệch, không đúng đắn)

Trong luận án này, khái niệm thông tin mà chúng tôi đề cập đó không phải là thông tin đạichúng mà là các thông tin khoa học, nghĩa là các thông tin dành cho đông đảo công chúng trên cácphương tiện truyền thông đại chúng như báo nói, báo viết, báo hình, báo mạng mà là các thông tinkhoa học, nghĩa là là các thông tin các chuyên ngành sâu, có chất lượng cao, đáng tin cậy, có thể phục

vụ công tác nghiên cứu cũng như phát triển khoa học, ở đây chúng tôi nhấn mạnh vai trò của thông tinđối với khoa học xã hội và hoạt động xã hội

Các thông tin này thường được chuyển tãi và lưu trữ trên các tạp chí, các bộ sưu tập chuyên

đề, các ấn phẩm khoa học (sách, kỷ yếu Hội thảo khoa học ), các báo cáo khoa học với những thểthức tuân theo những tiêu chí nhất định được cộng đồng khoa học một quốc gia hoặc thế giới thừanhận Do đó, nói tới thông tin là nói tới tư liệu, cả hai là một quan hệ gắn kết không tách rời

Thông tin Khoa học xã hội: Thông tin khoa học xã hội có thể hiểu là những tri thức về

khoa học xã hội được thông tin quảng bá Theo từ điển the American Heritage ScienceDictionary[98], thông tin Khoa học xã hội là các ngành khác nhau nghiên cứu xã hội con người và cácmối quan hệ xã hội, bao gồm cả xã hội học, tâm lý học, nhân chủng học, kinh tế, khoa học chính trị vàlịch sử

2.1.1.2 Tư liệu

Theo Từ điển Bách khoa toàn thư Việt Nam, thuật ngữ “tư liệu” chỉ các vật mang tin dướinhiều dạng thức khác nhau như sách, ấn phẩm định kì, băng ghi âm, ghi hình, phim ảnh, đĩa từ, đĩaquang, v.v Tuỳ theo đặc điểm, tính chất, nội dung, chất liệu và công dụng, các tư liệu được chiathành nhiều loại: tư liệu nghe nhìn, tư liệu lịch sử, tư liệu mật, tư liệu lưu trữ, tư liệu gốc[67], v.v

Về mặt nội hàm, khái niệm tư liệu có ngữ nghĩa tương đương với khái niệm tài liệu Thông tin tư liệu và thông tin khoa học vừa có sự giống nhau vừa có điểm khác nhau Bởithông tin khoa học là chỉ các thông tin đã được thẩm định về mặt khoa học, là thông tin chuyên mônchuyên ngành khoa học, còn thông tin tư liệu có thể là thông tin khoa học theo nghĩa rộng và cũng cóthể là thông tin chuyên ngành hẹp

Thông tin tư liệu chỉ thông tin khoa học nói chung và đề cập đến phương tiện chuyên tải, lưutrữ của nó chứ không đơn thuần chú ý mặt nội dung khoa học của chúng Do vậy, không nên đồngnhất thông tin tư liệu và thông tin khoa học làm một, mặc dù trong thực tế, đôi khi hai khái niệm nàyđược dùng thay thế cho nhau

Tóm lại, thuật ngữ tư liệu thường gắn liền với khái niệm thông tin hợp thành thuật ngữ thôngtin tư liệu hoặc thông tin- tư liệu Nói đến thuật ngữ này, người ta thường hiểu là, thông tin và cácdạng tư liệu thực hiện chức năng lưu trữ và chuyển tải thông tin

2.1.1.3 Thông tin, tư liệu và việc nghiên cứu khoa học

Có thể hiểu, công tác thông tin, tư liệu, về cốt lõi chính là công tác thông tin khoa học, phục

vụ hoạt động khoa học mặc dù không phải mọi công tác thông tin, tư liệu đều là công tác thông tinkhoa học và đều đẻ ra thông tin khoa học Tuy nhiên, xét trong tính tổng thể của công tác thông tin, tưliệu, là nhằm mục đích đạt được những thông tin có giá trị khoa học, có ý nghĩa đối với sự phát triểncủa khoa học

Thực tế cho thấy, quy trình của một hoạt động khoa học đã bao chiếm phần lớn công tácthông tin, tư liệu Có thể thấy, công tác thông tin, tư liệu là một dạng của lao động khoa học đượchình thành có tổ chức do cán bộ thông tin thực hiện nhằm mục đích nâng cao hiệu quả của việcnghiên cứu và triển khai, bao gồm việc thu thập xử lý, phân tích tổng hợp, bảo quản và tìm tin khoa

học kỹ thuật có trong những tài liệu, cũng như giới thiệu những thông tin này cho cán bộ làm công táckhoa học kỹ thuật vào những thời điểm cần thiết, dưới những hình thức thuận tiện đáp ứng nhu cầu vềthông tin khoa học của họ

Sở dĩ có thể khẳng định công tác thông tin, tư liệu là dạng lao động khoa học, bởi lẽ, bởimục đích của công tác thông tin, tư liệu trùng với dấu hiệu quan trọng thứ hai trong định nghĩa về laođộng khoa học nói trên là sử dụng hiệu quả, kịp thời các hiểu biết đã thu nhận được vào thực tiễn,thực tế Bên cạnh đó, một công trình nghiên cứu hay triển khai nghiên cứu nào, cũng bắt đầu bằngviệc xác định đề tài, tổng quan về lịch sử nghiên cứu vấn đề, thông thường việc này được thực hiệnbằng công tác chuẩn bị thông tin và việc đó không phải chỉ ở lúc bắt đầu mà trong suốt thời gian triểnkhai nghiên cứu Vì vậy, có thể nói, việc chuẩn bị thông tin chính là bộ phận hữu cơ của việc tiếp cậnnghiên cứu khoa học và nghiên cứu triển khai

2.1.2 Thư viện

2.1.2.1 Khái niệm Thư viện:

Tổ chức Văn hoá, Khoa học và Giáo dục của Liên Hiệp Quốc định nghĩa, "Thư viện, khôngphụ thuộc vào tên gọi của nó, là bất cứ bộ sưu tập có tổ chức nào của sách, ấn phẩm định kỳ hoặc cáctài liệu khác, kể cả đồ họa, nghe nhìn và nhân viên phục vụ có trách nhiệm tổ chức cho bạn đọc sửdụng các tài liệu đó nhằm mục đích thông tin, nghiên cứu khoa học, giáo dục hoặc giải trí”[66:35].Khái niệm này đã bao quát mọi loại hình thư viện nói chung Nội dung quan trọng của thư viện chính

là thông tin -tư liệu và những hoạt động có liên quan đến thông tin -tư liệu Do vậy, trên thực tế nóiđến thư viện là nói đến thông tin -tư liệu và hoạt động thư viện chính là hoạt động thông tin- tư liệu

2.1.2.2 Các loại hình thư viện

Có hai loại hình thư viện căn bản, đó là thư viện công cộng và thư viện chuyên ngành Thưviện công cộng và Thư viện chuyên ngành (và đa ngành)

2.1.2.3 Công tác thư viện:

Công tác thư viện đích thị là hoạt động thông tin, tư liệu, không nằm ngoài hoạt động thông,tin tư liệu Trên thực tế, không có thư viện nào chỉ thuần túy là nơi nhập và lưu trữ sách, báo.Công tác thư viện theo nghĩa đen nhất của từ, được hiểu là các hoạt động thuộc về nghiệp vụthư viện, thực thi nhiệm vụ bảo quản và cung cấp tài liệu cho bạn đọc (người dùng tin) những tài liệucấp một

Các thư viện thường phân chia nhiệm vụ của nó thành hai mảng, một là công việc liên quanđến hoạt động nội tại của thư viện (kỹ thuật) và lĩnh vực kia quan hệ trực tiếp với bạn đọc- ngườidùng tin

Ngày nay, với sự phát triển của công nghệ thông tin và nhu cầu về giải trí tinh thần, công tác thưviện trở nên phong phú hơn nhiều, tuy nhiên, hai hoạt động nói trên vẫn là những nhiệm vụ chủ yếu

cơ bản của một tổ chức thư viện

2.1.3 Mối quan hệ giữa thông tin, tư liệu với thư viện và sự phân biệt về mặt hoạt động giữa công tác thông tin, tư liệu với công tác thư viện

2.1.3.1 Mối quan hệ giữa thông tin, tư liệu với thư viện

Thông tin, tư liệu và thư viện có sự gắn bó hữu cơ với nhau Trong vòng hai chục năm qua,

sự đan xen giữa thông tin, thư viện, giữa thông tin trong các tài liệu lưu trữ thư viện và hoạt động thưviện thường gắn bó rất khó tách bạch một cách rạch ròi Nhiều nhà nghiên cứu đã xuất thân từ cáctrung tâm thông tin tư liệu và thư viện Hiện tượng này rất nổi trội ở các nước phát triển như Anh,

Mỹ tại đó, các thư viện viên (librarian) là những chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực thông tin,nghiên cứu thông tin, có trách nhiệm thông tin về khoa học xã hội Nếu bạn muốn biết một cuốn sáchmình đang tìm, thủ thư sẽ chỉ dẫn sâu cho bạn chứ họ không dừng lại ở việc tìm và mang sách ra chongười đọc

Cũng hàng chục năm nay, tại các nước phát triển, số lượng các bản tin, tạp chí, chuyên san

về khoa học xã hội là rất lớn như triết học, văn hóa, xã hội học, nhiều mạng trực tuyến online ví dụ:mạng http://csssi.yale.edu/ của Đại học Yale, http://www.ifla.org của Liên minh quốc tế các Hiệp hộiThư viện http://ssi.sagepub.com của SAGE Publications v.v đã chia sẽ các công trình nghiên cứu,các bộ sưu tập tầm cỡ quốc tế

Với xu hướng hiện đại hóa và toàn cầu hóa, thông tin "chảy" khắp mọi nơi, và được lưu trữvới những storage khá hiện đại, trong đó người ta đề cập đến nhiều thư viện số (digital library), điều

đó cho thấy thư viện và thông tin ngày càng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau Thư viện càng ngày lànơi hội tụ của đa số người dùng tin, là nơi giới thiệu các ấn phẩm thông tin, quảng bá các sản phẩmvăn hóa Thư viện càng ngày đóng vai trò là một không gian văn hóa, hội tụ thông tin và cung cấp tưliệu một cách nghiêm túc nhất

Ngày nay, các hiệp hội thông tin tư liệu, các trung tâm thông tin càng có mối quan hệ chặtchẽ với nhau trong việc trao đổi thông tin, chia sẻ và tăng cường nguồn lực thông tin Có thể nóithông tin tư liệu vừa là phần cấu thành nên thư viện, là nguồn vốn sống của thư viện Thư viện vừa lànơi tích tụ thông tin vừa nơi chu chuyển thông tin đầy tin cậy

Thông tin, tư liệu và thư viện luôn có mối quan hệ hữu cơ với nhau, đương nhiên hoạt độngthông tin, tư liệu và hoạt động thư viện cũng có mối quan hệ với nhau Tuy nhiên, xét trong tính đặcthù, thông tin, tư liệu và thư viện có sự khác nhau nhất định

2.1.3.2 Sự phân biệt về mặt hoạt động giữa thông tin, tư liệu với thư viện

Công tác thông tin, tư liệu và thư viện có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, giao thoa nhau.Tuy nhiên, đi sâu vào chi tiết thì có sự khác nhau nhất định, song mục tiêu mục đích của các công tácnày là phục vụ tốt nhất nhu cầu dùng tin, nhu cầu khai thác thông tin, tư liệu khoa học của bạn đọc Với những giao thoa, cộng hưởng và những đòi hỏi chặt chẽ về chuyên môn nghiệp vụ khiếnhai hoạt động này đi đôi với nhau đến mức khó mà tác bạch một cách rời rạc Việc nắm vững nhữngđặc điểm hoạt động này, giúp cán bộ thông tin, thư viện thực hiện tốt hơn các đòi hỏi ngày càng caocủa nghề nghiệp cũng như nhu cầu dùng tin của công chúng

- Đặc trưng của công tác thông tin, tư liệu

Thông tin, tư liệu có các đặc trưng căn bản sau đây:

+ công tác thông tin, tư liệu là hoạt động có tổ chức, đòi hỏi tính chuyên nghiệp

+ công tác thông tin tư liệu là một dạng của lao động khoa học thực sự

- Đặc trưng công tác thư viện:

Về bản chất Công tác thư viện là Công tác thông tin nhưng khác cản bản với Công tác thôngtin tư liệu là nếu như coi thông tin tư liệu coi là hoạt động thông tin cấp một thì Công tác thông tin thưviện là Công tác thông tin cấp hai

2.2 Vai trò của thông tin, tư liệu và thư viện đối với sự phát triển của xã hội

Vấn đề chính của luận án là làm rõ vai trò của thông tin tư liệu và thư viện đối với sự pháttriển của khoa học xã hội, tuy nhiên, khoa học xã hội đến lượt nó phản ánh sâu sắc các hoạt động thựctiễn kinh tế - xã hội như sản xuất, giáo dục- đào tạo, y tế

Khoa học xã hội đóng vai trò tham dự sâu vào hoạch định đường hướng chính sách pháttriển, tham gia tư vấn chính sách, phản biện một chương trình phát triển kinh tế xã hội Do đó, để làm

rõ vai trò của thông tin tư liệu và thư viện đối với khoa học xã hội, tác giả có đề cập đến vai trò ýnghĩa của thông tin, tư liệu và thư viện đối với phát triển xã hội nói chung, qua đó, để thấy được rõhơn ý nghĩa, tác dụng của sự phát triển thông tin tư liệu và thư viện trong sự phát triển của khoa học

xã hội; vai trò của khoa học xã hội chỉ có thể phát triển mạnh hơn, tham gia tốt hơn vào phát triển đấtnước một khi không ngừng được cung cấp những thông tin, tư liệu đầy đủ, nhiều chiều và phát triển

hệ thống thư viện đủ mạnh, có tầm cỡ

2.2.1 Vai trò của thông tin, tư liệu đối với sự phát triển của xã hội

2.2.1.1 Vai trò của thông tin, tư liệu trong lĩnh vực kinh tế và sản xuất.

Thế giới đang phát triển nền kinh tế tri thức (knowledge based economy), Lào cũng giốngnhư Việt Nam, cả hai đang bước đầu tiếp cận, phát triển kinh tế tri thức Trong nền kinh tế đó tri thức,thông tin chất lượng cao sẽ đóng vai trò là những yếu tố đầu vào (input) và hiện diện giá trị trong cácsản phẩm hàng hóa đầu ra (output) Thông tin làm cho sản phẩm có chất lượng cao nhưng giá thànhlại hạ

Hiện nay, ở nhiều nước phát triển, công nghiệp truyền thông đang phát triển mạnh, dự báo làmột nền công nghiệp thời thượng của thế kỷ XXI, lúc đó thông tin sẽ hình thành các trung tâm dịch

vụ lớn và mỗi bước phát triển của nó sẽ định vị sức sống của nền kinh tế

Ngày nay, mọi người đều thừa nhận nước nào biết sử dụng nhanh hơn, tốt hơn và hiệu quảhơn những thành tựu khoa học và kỹ thuật thế giới thì nước đó sẽ thu được những kết quả lớn hơntrong việc phát triển kinh tế quốc dân

2.2.1.2 Vai trò của thông tin, tư liệu trong sự phát triển của khoa học, giáo dục-đào tạo

Thông tin tồn tại phát triển gắn chặt với quá trình giao lưu giữa các cộng đồng người, các thế

hệ, trong đó giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học giữ vai trò trọng yếu

Trong sự phát triển của khoa học, thông tin được thể hiện trong quy luật phát triển của khoahọc, đó là tính kế thừa Đây là yếu tố quan trọng góp phần thúc đẩy nhanh tiến bộ khoa học Ngườitiếp nhận và xử lí thông tin ở thời gian sau luôn kế thừa và phát triển thông tin của người đi trước để

từ đó phát hiện ra những quy luật mới, những khám phá mới ngay trong các sản phẩm của khoa học Khoa học ở khía cạnh nào đó, chính là một dạng thông tin, những thông tin này được thựctiễn hóa để làm sống động hơn, giàu có hơn và đúng đắn hơn cho mọi hoạt động của con người Khoa học và giáo dục-đào tạo luôn đi liền với nhau Nếu khoa học tiếp nhận thông tin đểthúc đẩy thông tin phát triển thì giáo dục là hoạt động xã hội nhằm chuyển giao thông tin giữa các thế

hệ, chuyển giao những tri thức tinh túy của xã hội trước cho lớp kế cận xã hội tương lai

Để tiến hành hoạt động giáo dục phải có thông tin (giáo trình, học liệu ), để người học tìmkiếm và khai thác những thông tin đó làm thông tin của mình Ở trong hoạt động giáo dục- đào tạo,người thầy đóng vài là người định hướng, chỉ dẫn

Thông qua việc lưu trữ và bảo quản và phổ biến tài liệu, thư viện đồng thời đã phổ biến cácgiá trị văn hóa đến người đọc, đến dân chúng Bản thân sách báo và các tài liệu lưu trữ được coi làmột dạng di sản văn hóa thành văn Khi tiến hành sưu tập, lưu trữ, bảo quản chúng, có nghĩa là thưviện đang lưu giữ các giá trị văn hóa cho cộng đồng, cho từng thế hệ mai sau của mỗi quốc gia vànhân loại Chính vì thế, trên một phương diện nào đó, người ta coi thư viện là bộ nhớ của quốc gia vànhân loại