Két qua cGn dat Giúp HS: - Hiểu được những nét chính trong đường đời, đường cách mạng, đường thơ của Tố Hữu - nhà hoạt động cách mạng ưu tú, một trong những ngọn cờ đầu của nền văn ngh
Trang 1đang còn trong tay giặc Không phải thương suông mà thương đi liền với lo Lo chung cho tất cả lại lo riêng cho mỗi kiếp người cụ thể: sữa cho trẻ em, lụa tặng người già Lòng thương bao trùm cả không gian và thời gian: hôm nay và mai sau, bao trùm cả thiên nhiên, cây cỏ, chia sẻ đến từng ngọn lúa, mỗi nhành hoa Tình thương nước, thương đời muôn mối như lòng mẹ thưong con:
Ôi phải chỉ lòng duoc thanh thoi
Năm canh bớt nặng nổi thương đời Chúng ta cùng nhà thơ vô cùng thương Bác vì sinh thời, tâm tư, tình cảm Người chỉ biết dành cho tất cả, lo cho tất cả, mà không hề nghĩ đến bản thân mình Lúc ra đi vẫn bộ quần áo ka ki giản dị, không một tấm huân chương, huy chương trên ngực Đúng là:
Một đời thanh bạch chẳng vàng son
Đứng trước cái chết, hình như ai cũng muốn trở thành nhà triết học Những lúc ấy, trong đầu óc chúng ta thường nảy sinh những ý nghĩ có tính chất tổng kết
về đời người, một kiếp người
Ta hiểu vì sao trong bài thơ Bác ơi! Tố Hữu có những suy nghĩ khái quát sâu sắc về bản chất con người Bác Luôn được sống và làm việc bên cạnh Bác, tất nhiên nhà thơ còn đúc kết những nghĩ suy bao lâu nay ông từng chiêm nghiệm về Người:
Bác vui như ánh buổi bình minh
Nang niu tat cd chỉ quên mình
Bac dé tinh thuong cho ching con
Hơn tượng đồng phơi những lối mòn
Lời tổng kết về một nhân vật vĩ đại như Bác Hồ không thể không bao hàm sự liên tưởng, so sánh với những tên tuổi khác từng muốn đúc tượng đồng bia đá để trở thành bất tử Sinh thời Bác Hồ không nhận bất cứ huân, huy chương nào; không thích tượng đồng bia đá nhưng mong manh áo vải hồn muôn trượng, Người
sẽ sống mãi trong lòng dân tộc, hơn hắn và khác hẳn những ai đó đúc hàng tram tượng đồng bia đá mà không người viếng thăm, để chúng phải phơi mặt trên những lối mòn vắng vẻ
Kết thúc bài điếu bao giờ cũng là lời hứa của người viết, thay mặt cho những người còn sống, trước vong linh người đã khuất
Lời hứa xứng đáng nhất với Bác Hồ là quyết tâm làm theo 2¡ chúc của Người, quyết đi trọn con đường mà Người đã vạch ra:
Xin nguyện cùng Người vươn tới mãi Vững như muôn ngọn dải Trường Sơn
(*) ŒS Nguyên Đăng Mạnh: Những bài giảng về tác gia văn học trong tiến trình văn học hiện đại Việt Nam; tập 3, NXBĐHQGV Hà Nội, 1999; tr 100 — 104
161
Trang 22 TO HOU: THEO CHAN BAC
(trich)
Tháng năm ơi, có thể nào quên
Hàng bóng cờ tang thắt dải đen
Rủ giữa lòng đau, ta nhớ mãi Cuộc đời như: ngọn lứa đầu tiên Tôi viết bài thơ mừng thọ Bác Năm nay vừa tuổi tắm mươi tròn
Chắc như thường lệ Người đi vắng
Để mọi lời ca tặng nước non
Tôi viết bài thơ cho các con Mai sau duoc thdy Bac nhu con Phơ phơ tóc bạc, chòm râu mát Đôi dép mòn đi, in đấu son
Xin nhớ từ đây, nhớ lại ngày Bác Hồ từ giã cối Hôm nay Bảy mươi chín tuổi xuân trong sáng Vào cuộc trường sinh, nhẹ cánh bay Nhu thé, Nguoi i, Phút cuối cùng Nhẹ nhàng, thanh tịnh, rất ung dung Lời Di chúc dặn, êm bên gối
Quên nỗi mình đau, để nhớ chung Bac oi!
Thôi đập rồi chăng? Một trái tim
Đỏ nhu sao Hoa, sang sao Kim! Muốn oà nức nở bên em nhỏ Nước mắt ta đành nuốt, lặng im
Cứ nghĩ hôn thơm đang tái sinh Ngôi sao ấy lặn hoá bình mình
Cơn mưa vừa tạnh Ba Đình nắng
Bác đứng trên kia vây gọi minh Súng hấy gâm lên nén xót đau
Hãy lau ráo lệ, ngẩng cao đầu!
Trang 3Chỉ xin nhớ để lời đêm trước
Đối pháo hoa mừng đến lễ sau
Bac di Di chúc giục lòng ta
Cho cả muôn đời một khúc ca
Lễ sống, niềm tin, mong trớc lớn
Và tình thương, ơn nghĩa bao la
Vì sao trái đất nặng ân tình
Nhắc mãi tên Người Hồ Chí Minh
Nhĩ một niềm tin, như dũng khí,
Như lòng nhân nghĩa, đức hị sinh
Anh dắt em vào cõi Bác xưa
Đường xoài hoa trắng, nắng du dua
Có hồ nước lặng sôi tăm cá
Có bưởi cam thơm, mát bóng dừa
Có rào râm bụt nở hoa quê
Như cổng nhà xưa Bác trở về
Có bốn mùa rau tươi tốt lá
Như những ngày cháo bẹ, măng tre
Nhà gác đơn sơ một góc vườn
Gỗ thường mộc mạc, chẳng mùi sơn
Giường mây, chiếu cói, đơn chăn gối
Tu nho vita treo may do son
Nhu dinh non cao tu giấu hình
Trong rừng xanh lá, ghét hư vinh
Bác mong con cháu mau khôn lớn
Nối gót ông cha, bước kịp mình
Bác ơi!
Tét dén, giao thừa đó
Vân đón nghe thơ Bác mọi lần
Ríu rít đàn em vui pháo nổ
Tuởng nghìn tay Bác vỗ sang xuân
j— 1970 (*) Tố Hữu tác phẩm; sảả, tr 503 — 529)
163
Trang 4Tiét 19 VAN HOC GIỚI THIỆU TÁC GIA TỔ HỮU
A Két qua cGn dat
Giúp HS:
- Hiểu được những nét chính trong đường đời, đường cách mạng, đường thơ
của Tố Hữu - nhà hoạt động cách mạng ưu tú, một trong những ngọn cờ đầu của nền văn nghệ cách mạng Việt Nam - ngọn cờ đầu của thơ ca cách mạng Việt Nam thế kỉ XX Thơ Tố Hữu - đỉnh cao của thơ trữ tình chính trị trong văn học Việt Nam hiện đại
- Hiểu sơ bộ chất trữ tình chính trị về nội dung và tính dân tộc trong nghệ thuật biểu hiện của phong cách thơ Tố Hữu
— Tích hợp với những bài thơ của Tố Hữu đã được học ở chương trình Ngữ văn THCS
e Irọng tâm bài học:
Đường đời, đường thơ của Tố Hữu luôn song hành với con đường cách mạng của cả dân tộc; ở đó phong cách thơ Tố Hữu có những nét đặc sắc về cả nội dung
và hình thức biểu hiện
e Những điều cần lưu ý:
- Nội dung chủ yếu cần khắc sâu: đường đời - đường thơ - đường cách mạng thống nhất và song hành trong Tố Hữu Những đặc điểm chủ yếu của phong cách thơ Tố Hữu Lí giải vì sao mấy thập kỉ qua, đông đảo quần chúng nhân dân yêu thích và thuộc nhiều thơ Tố Hữu
- Khái quát luận điểm ngắn gọn, dẫn chứng minh hoạ chọn lọc, trước hết nhằm vào các bài thơ của Tố Hữu mà HS đã được học
e Chuẩn bị của thầy trò:
+ Ảnh chân dung nhà thơ Tố Hữu ở các thời kì khác nhau
— 7 tập thơ của Tố Hữu:
Từ ấy, Việt Bắc, Gió lộng, Ra trận, Máu và hoa, Một tiếng đờn, Ta với ta
— Các tập chuyên luận về thơ Tố Hữu:
Thi pháp thơ Tố Hữu (Trần Đình Sứ); Thơ Tố Hữu (Lê Đình KỊ), Thơ Tố Hữu (Chế Lan Viên), Thơ Tố Hữu (Nguyên Văn Hạnh), Phê bình và tiểu luận (Hoài Thanh)
— T6 Hitu: Cau chuyện về thơ (1963)
Trang 5B Thiết kế bài học
Hoạt dong 1
TO CHUC KIEM TRA BAI CU
(Hinh thitc: van dap)
1 Đọc thuộc lòng và diễn cảm bài thơ Bác ơi! của Tố Hữu
2 Bình giảng 1 khổ hoặc 2 câu thơ trong bài mà em cho là hay nhất
_ Hoat dong 2
DAN VAO BAI MOI
1 GV nói truyền cảm — HS lắng nghe, suy ngẫm và liên tưởng
Từ cuối những năm 30 cho đến hết thế kỉ XX, trong khoảng trong ngoài 60 năm, trong nền thơ ca cách mạng Việt Nam xuất hiện ngọn cờ đầu - nhà thơ Tố Hữu Anh Lành xứ Huế đến với cách mạng và đến với thơ cùng một lúc Từ ấy đến cuối đời, Tố Hữu đã cống hiến hết tâm hồn và sức lực cho cách mạng, cho đất nước và cho thơ ca Thơ Tố Hữu, đã từ lâu trở thành món ăn tinh thần yêu thích của quần chúng cách mạng Ông là một trong những người xây móng đắp nền cho nền văn học cách mạng Việt Nam
- - HS xem một số ảnh chân dung Tố Hữu qua các thời kì khác nhau
2 HS tập khái quát về con người và thơ Tố Hữu qua những hiểu biết của mình GV định hướng như nội dung mục 1
HUONG DAN TIM HIEU MUCI: VAI NET CUOC DOI (1920 — 2002) + HS doc muc I, tu rit ra nhiing diém chinh về cuộc đời Tố Hữu
+ GV nhấn mạnh:
- Ảnh hưởng của quê hương xứ Huế và gia đình nhà nho
- Ảnh hưởng của văn chương Pháp, thơ Mới trong thời kì học ở Quốc học Huế
- Sớm giác ngộ cách mạng, lí tưởng cộng sản; bị bắt tù, vượt ngục tiếp tục hoạt động cách mạng, được giao những trọng trách lãnh đạo văn nghệ, văn hoá Việt Nam trong nhiều năm
— Nhận giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 1996
_Hoat dong 4 HƯỚNG DẦN TÌM HIẾU MỤC II:
ĐƯỜNG CÁCH MẠNG - ĐƯỜNG THƠ TỔ HỮU
+ HS đọc đoạn: Tố Hữu đến với thơ và cách mạng của nhà thơ
165
Trang 6+ GV hoi:
Đoạn văn cho ta biết điều gì khái quát về đặc điểm con người và thơ Tố Hữu? + HS phân tích, trả lời
Định hướng:
- Khẳng định vai trò, vị trí của Tố Hữu trong nền văn nghệ cách mạng Việt Nam: Một trong những lá cờ đầu (riêng trong lĩnh vực thơ thì có thể nói ông là lá
cờ đầu trong những thập kỉ 30 — 70 thế ki XX)
- Sự gắn bó mật thiết giữa các chặng đường thơ Tố Hữu và các chặng đường
phát triển của cách mạng Việt Nam:
- Thơ Tố Hữu phản ánh chân thật và sinh động những chặng đường cách mạng Việt Nam đồng thời thể hiện sự vận động trong quan điểm tư tưởng và nghệ thuật của chính nhà thơ
- Đây là luận điểm khái quát hết sức quan trọng về một đặc điểm của con
người và thơ Tố Hữu Nó sẽ được chứng minh cụ thể hơn ở những đoạn sau
+ GV hoi:
Vậy, có thể chia đời thơ Tố Hữu thành mấy chặng?
Mỗi chặng gắn với hoàn cảnh lịch sử xã hội như thế nào? trong những tác
phẩm nào?
+ HS dựa vào các đoạn trong SGK, tr 95 — 98, phát biểu
Định hướng:
- Có thể chia đời thơ Tố Hữu làm 5 chặng gắn bó mật thiết với 5 giai đoạn của cách mạng Việt Nam; xem bảng hệ thống dưới đây:
— Bảng hệ thống đối sánh:
Chang Nhiém vu Cach mang Chang duéng tho Té Hitu, dac diém nội dung
1 — Irước cách mạng - Tập thơ “Từ ấy” (1937 - 1946) với 3 phần:
1937 - | - Cả dân tộc dưới sự lãnh Mau lửa, Xiêng xích, Giải phóng”: tiếng hát say
mê của người thanh niên cộng sản, say mê lí
tưởng, cảm thông sâu sắc với cuộc sống cơ cực của những người nghèo khổ, tha thiết yêu tự do,
ca ngợi cách mạng, ca ngợi đất nước độc lập, tự
do (dẫn chứng: Từ ấy, Khi con tu hú)
1945 đạo của Đảng chuẩn bị và
làm Cách mạng tháng Tám
1945 thành công
2 Kháng chiến chống Pháp | Tập thơ Việt bắc (1946 — 1954):
1946 — -Tiéng ca hùng tráng và tha thiết ca ngợi cuộc
1954 kháng chiến cứu nước, ca ngợi các tầng lớp nhân dân Việt Nam kháng chiến chống thực dan
Trang 7
Chang
đường
Nhiệm vụ Cách mạng
Việt Nam
Chặng đường thơ Tố Hữu, đặc điểm nội dung
và nghệ thuật chủ yếu
Pháp dưới sự lãnh đạo của Dang và Bác Hồ, ca ngơi tình quân dân, anh bộ đội, những chiến thắng vẻ vang, ca ngợi Đảng, Bác Hồ.(dẫn chứng: Lượm, Sáng tháng năm, Hoan hô chiến
sĩ Điện Biên, Ta đi tới, Việt Bắc )
1955-
1961
- Xây dựng chủ nghĩa xã
hội ở miền Bắc và đấu
tranh thống nhất đất nước
Tập thơ Gió lộng (1955 — 1961)
- Phản ánh và ngợi ca công cuộc xây dựng CNXH ở miền Bắc: CSM- CNM, tinh thần đấu
tranh và hi sinh anh dũng của nhân dân miền
Nam đòi hoà bình và thống nhất đất nước, nhớ
về quá khứ đau khổ và anh dũng, hướng niềm tin đến tương lai, thắm thiết tình cảm hữu nghị quốc
tế Dẫn chứng: Tiếng chổi tre; Mẹ Tơm, Ba mươi năm đời ta có Đảng, Bài ca mùa xuân 1961,
Người con gái Việt Nam, Với Lênin, Đường sang nước bạn, Em ơi Ba Lan
1962 —
1977
Cả nước chống Mĩ: Không
có gì quí hơn độc lập, tự
do! Toàn thắng về ta
- 2 tập thơ:
Ra tran (1962 - 1971), Máu và Hoa (1972 - 1977):
Bản hùng ca chiến đấu và chiến thắng giặc Mĩ
xâm lược của dân tộc Việt Nam:
Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước
Mà lòng phơi phới dậy tương lai
- Niềm vui bất tuyệt: Toàn thắng về ta, ngẫm nghĩ về những máu xương, hi sinh của đồng bào, đồng chỉ
Những
năm 90
thế kỉ Đất nước thống nhất, hoà
bình, đổi mới, xây dựng xã
hội công bằng, dân chủ,
văn minh, đất nước giàu
mạnh Các tập thơ:
Một tiếng đờn (1992), Ta với fa (1999)
- Chuyển biến mới trong cảm xúc, thể hiện: suy
nghĩ, chiêm nghiệm mang tính phổ quát về cuộc
sống, con người; kiên định niềm tin vào lí tưởng
và con đường cách mạng Việt Nam, tin vào chữ
Nhân luôn toả sáng ở mỗi con người Việt Nam
167
Trang 8e GV néu nhan xét két ludn:
Rõ ràng, từ buổi thanh niên cho đến cuối đời, bền bỉ, liên tục, không đứt đoạn, dòng chảy thơ Tố Hữu luôn song hành, gắn bó mật thiết và thống nhất với dòng cách mạng Việt Nam Với Tố Hữu: làm cách mạng và làm thơ không thể tách rời, không hề mâu thuẫn Như chính ông từng viết:
Rang thơ với Đảng nặng duyên tơ
HƯỚNG DẪN TÌM HIỂU PHONG CÁCH NGHỆ THUẬT THƠ TỐ HỮU
1 Về khái niệm phong cách nghệ thuật, phong cách nghệ thuật của một tác giả, một tác phẩm văn học:
+ GV cho HS ôn lại từ bài giới thiệu tác gia Nguyễn Ái Quốc — Hồ Chí Minh (tuần 2 — bài 2): là khái niệm lí luận chỉ tổng hợp những đặc điểm mang bản sắc riêng biệt độc đáo, chỉ sự thống nhất tương đối ổn định của hệ thống hình tượng và các phương tiện biểu hiện nghệ thuật, nói lên cái nhìn độc đáo trong sáng tác của một nhà văn hay trong tác phẩm văn học Không phải nhà văn nào cũng có phong cách Chỉ những nhà văn lớn, thực sự có tài năng, bản lĩnh mới có phong cách rõ nét, độc đáo
2 Những đặc điểm cơ bản của phong cách thơ Tố Hữu:
2.1 Về nội dung:
+ GV hoi:
- Em hiểu thé nao 1a tho tri¢ tinh chinh tri?
— Vi sao nói thơ Tố Hữu có tính chất trữ tình chính trị rất sâu sac?
+ HS trao đổi thảo luận, phát biểu làm rõ, dựa vào SGK, tr 98- 100
Định hướng:
3 Nhà thơ của lí trởng cộng sản; tiêu biểu cho khuynh hướng thơ trữ tình Chính trị
4 Khuynh hướng sử thi, cảm hứng lãng mạn
5 Giọng tâm tình ngọt ngào, tha thiết
6 Dam da tinh dân tộc (nội dung — hình thức)
* Cụ thể là:
— Hồn thơ Tố Hữu luôn hướng tới cái f2 chung với lẽ sống lớn, tình cảm lớn, niềm vui lớn của người cách mạng, của cả dân tộc, đất nước
— Cái tôi trữ tình trong thơ Tố Hữu là cái tôi chiến sĩ, cái tôi nhân danh Đảng,
dân tộc khái quát, rộng lớn
- Thơ Tố Hữu không đi sâu thể hiện cuộc sống và tình cảm riêng tư, cá nhân
mà tập trung làm sáng tỏ những tình cảm lớn, cao cả, tiêu biểu, phổ biến của người cách mạng: tình yêu lí tưởng, lãnh tụ, tình cảm đồng bào, đồng chí, tình quân dân,
Trang 9tình cảm quốc tế vô sản Niềm vui trong thơ Tố Hữu là niềm vui lớn, vui chung của nhân dân và cách mạng:
Tôi chạy trên miền Bắc Hớn hở giữa mùa xuân Rộn rực muôn màu sắc, Náo nức muôn bàn chân
— Thơ Tố Hữu mang đậm fính sử thi: đề tài chủ yếu là những sự kiện chính trị lớn của đất nước, nêu ra những vấn đề có ý nghĩa toàn dân và lịch sử: cảnh cả miền Bắc xây dựng CNXH cảnh cả nước lên đường ra trận
— Cảm hứng trong thơ Tố Hữu là cổm hứng lịch sử — dân tộc chú không phải cảm hứng thế sự — đời tư
— Nổi bật trong thơ Tố Hữu là vấn đề vận mệnh cộng đồng chứ không phải là
số mệnh cá nhân
- Nhân vật trữ tình của Tố Hữu là những con người tiêu biểu mang phẩm chất cao quí của dân tộc và thời đại: Bác Hồ, anh bộ đội, người phụ nữ Việt Nam, chú bé Lượm, anh Hồ Giáo, anh Nguyễn Văn Trỗi, mẹ Tơm, mẹ Suốt, người con gái Việt Nam
— Giong tho da dang: lic sang sàng hùng ca, lúc nhỏ nhẹ tâm tình Giọng chủ yếu là đằm thắm tự nhiên, rung động chân thành
+ GV hoi:
Tính dân tộc trong thơ Tố Hữu được biểu hiện qua những đặc điểm nào? Phân tích, chứng minh?
+ HS trao đổi, tìm dẫn chứng làm rõ, phát biểu
Định hướng:
- Tính dân tộc đậm đà là đặc điểm phong cách nghệ thuật nổi bật nhất trong thơ Tố Hữu Điều đó thể hiện ở:
- Thể thơ: đặc biệt thành công khi sử dụng các thể thơ truyền thống của dân tộc: lục bát, bảy chữ, năm chữ, bốn chữ, song thất lục bát: Việt Bắc, Lượm, Bài ca lái xe đêm, Ba mươi năm đời ta có Đảng, Theo chân Bác, Quê mẹ, Mẹ Tơm, Kính gửi cụ Nguyên Du
- Về ngôn ngấ: sử dụng nhuần nhuyễn từ ngữ và cách nói dân tộc
Phát huy cao độ nhạc điệu phong phú của tiếng Việt qua các từ láy, vần điệu, nhịp điệu trong từng câu thơ, đoạn thơ, bài thơ: Ví dụ (SGK) Bổ sung:
Ta ải tới, Hoan hô chiến sĩ Điện Biên, Tiếng chối tre, Bài ca mùa xuân 1961, Việt Bắc
- Các biện pháp nghệ thuật cũng đậm tinh dân tộc: so sánh, ấn dụ, nhân hoá, trùng điệp
169
Trang 10_ Hoạt dong 6 HUONG DAN TONG KET VA LUYEN TAP
1 HS doc muc IV Két ludn và tự cắt nghĩa thành công của thơ Tố Hữu; lí giải
vì sao suốt mấy chục năm qua đông đảo người đọc Việt Nam vô cùng yêu mến thơ
Tố Hữu: bằng chứng về sự kết hợp hài hoà giữa cách mạng và dân tộc trong sáng tạo nghệ thuật, sáng tạo thi ca Đó là thành tựu xuất sắc của thơ ca cách mạng — nền thơ luôn coi vận mệnh dân tộc là lẽ sống lớn nhất
2 Học thuộc lòng thêm từ 1 - 2 bài thơ của Tố Hữu (ngoài chương trình — SGK)
3 Làm ở nhà bài tập Nâng cao, tr 101
(Gợi ý- Giải thích quan niệm thơ của Tố Hữu: Thơ là chuyện đồng điệu Thơ
là tiếng nói đồng ý và đồng tình, tiếng nói đồng chí
Thơ là tiếng nói tâm hồn; ởi từ tâm hồn nhà thơ đến tâm hồn người doc Phải là những tâm hồn đồng điệu mới nảy sinh đồng cảm
Đồng điệu là đồng ý, đồng tình, đồng chí
Sự thể hiện trong thơ Tố Hữu: đối tượng người đọc; nội dung tư tưởng, tình
cảm, giọng điệu lời văn )
4 Soạn bài đọc thêm: Đất nước (Nguyễn Đình Thi), Tiếng hát con tàu (Chế Lan Viên)
5 Đọc tham khảo các bài viết sau:
6.1 CÂU CHUYỆN VỀ THƠ
(Trích)
Tố Hữu Buổi đầu đến với chủ nghĩa cộng sản, với Đảng, tôi thấy nó như một thiên thần với hào quang lãng mạn và rất nhiều mộng tưởng Lòng tin đó tất nhiên không phải là sal Có cái gì trên đời này đẹp hơn chủ nghĩa cộng sản và Đảng của Mác - Lên vĩ đại?
Lòng tôi vui sướng vô cùng khi cảm thấy ánh sáng chủ nghĩa Mác — LênIn roi vào tâm hồn tuổi trẻ của mình Nhưng lúc đó trong tôi còn phảng phất quan niệm chủ nghĩa cộng sản như một lí tưởng rất đẹp, rất riêng của những con người có phẩm chất cao thượng đặc biệt đứng trên cuộc đời thấp lè tè Chàng cộng sản như những hiệp sĩ của thời đại mới, hiên ngang giữa sóng gió, súng gươm và nhất định
sẽ chết anh hùng trên đường cách mạng Phong khí lãng mạn cách mạng lôi cuốn tôi Nó làm say lòng người Nhưng sự giác ngộ của tôi buổi đầu có nhược điểm lớn
và thiếu cơ sở hiểu biết hiện thực, hiểu biết quần chúng và lí luận cách mạng Lúc ấy tôi cho rằng người cách mạng như người cầm chân lí ban phát cho mọi người như kiểu ñgười gieo hạt của Huygô Từ ấy có phần nào kiểu người cộng sản