TS Nguyễn Cử, một trong số ít những nhà Điểu học của Việt Nam có kể câu chuyện về một hướng dẫn viên du lịch người Thái Lan sang Việt Nam kiếm sống.. Câu chuyện vui trong lúc trà dư tửu
Trang 1những ai có lương tri với đạo lí dân tộc "máu chảy ruột mềm, thương người như thể thương thân, một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ" Làm sao có thể ding dung,
vô cảm khi trên màn hình, những cư dân ở cái "làng ung thư” kia hiện bị căn bệnh quái ác tấn công đang hiền lành va bất lực kêu cứu?"
(Theo Tương Lai)
Hình ảnh đoàn xe tải của nhà may Hyundai Vinashin (HVS — Khanh Hoa)
vận chuyển và chôn đổ chất thải nguy hại bừa bãi gần khu dân cư (bài và ảnh
đăng trên báo Tuổi Trẻ, 12.7.2008) đã gieo vào lòng nhiều người sự bất bình Hành vi tồi tệ này như xát muối vào da thịt của những người hằng ngày hằng ø1Ờờ cố công cố sức tuyên truyền nâng cao ý thức cộng đồng øsìn giữ và bảo vệ môi trường sống
HVS là liên doanh giữa Tập đoàn Hyundai (Hàn Quốc) và Tập đoàn Công
nghiệp tàu thuỷ VN (trước đây là Tổng công ty Công nghiệp tàu thuỷ VN —
Vinashin), chính thức hoạt động tháng 4 năm 1999, Ngân ấy năm hoạt động cũng là ngần ấy năm mà HVS mang đến sự đau khổ và oán trách của cộng đồng dân cư xung quanh, nhất là hàng trăm gia đình ở hai thôn Ninh Yúng và
Mỹ Giang — nằm sát nách nhà máy - thuộc xã Ninh Phước, huyện Ninh Hoà, tỉnh Khánh Hoà
Trong nhiều năm, HVS đã làm phát sinh một loại bụi li ti thật khủng khiếp,
đó là bụi xỉ đồng theo gió phát tán đi khắp nơi Nó bao phủ cuộc sống của người dân, len lỏi vào chén cơm, bát nước, đồ ăn thức uống hằng ngày của người dân Đó là chưa kể đến hàng trăm nghìn tấn xỉ đồng đã qua sử dụng vẫn chưa được xử lí triệt để, mà trong thứ chất thải này có chứa nhiều thành phần kim loại nặng độc hại như asen, cadImI, crom, thuỷ ngân, chì Do vậy, HVS bị liệt vào "danh sách đen" các cơ sở gây ô nhiễm nghiêm trọng phải xử lí triệt để theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ Thế nhưng, thay vì phải giải quyết dứt điểm vào cuối năm 2006, nó lại được gia hạn đến cuối năm 2007, nhưng HVS vẫn không làm được Rồi số xỉ đồng hiện đang chất cao như núi lại được ø1a hạn xử lí đến cuối năm 2010
Tại TP Hồ Chí Minh, đã có hồ sơ của hai công ty sản xuất gây ô nhiễm kéo
dài được cơ quan chức năng chuyển sang cảnh sát môi trường để xem xét xử lí
trách nhiệm hình sự Còn lần này, hành vi của HVS thải đổ hàng chục tấn chất
thải nguy hại ra môi trường đã bị cảnh sát môi trường bắt quả tang sẽ được xử
lí sao đây? Dư luận đang dõi theo từng ngày cách hành xử của chính quyền tỉnh Khánh Hoà đối với những hành vi của HVS gây hại cho môi trường, xem nhẹ sức khoẻ cộng đồng
Trang 2Nhìn rộng ra, hậu quả của ô nhiễm môi trường đã xảy ra khắp nơi, không còn là cá biệt ở một khu vực, một địa phương nào Sông Thị Vải (khu vực Đông Nam bộ) chỉ sau mười năm phát triển công nghiệp dọc bờ sông đã trở thành dòng sông chết, đến mức tàu Nhật "chê" không dám vào Lưu vực sông Nhuệ — sông Đáy (phía Bắc) ô nhiễm cũng thật khủng khiếp Sông Sài Gòn - Đồng Nai đang đứng trước nguy cơ giảm chất lượng nguồn nước sinh hoạt cung cấp cho hàng triệu người dân, cũng do ô nhiễm gia tăng
Có những thứ ô nhiễm, hậu quả của nó chưa nhìn thấy ngay lập tức, mà phải sau một khoảng thời gian nhất định mới phát tác, nhưng di hại của nó thì
vô cùng dai dang cho các thế hệ mai sau (ở thế kỉ trước, đế quốc Mi rải chất déc dioxin từ những năm 60, nhưng phải tới những năm 80 nó mới phát tác thật khủng khiếp) Đừng để các thế hệ mai sau phải gánh chịu những hậu quả khôn lường do ô nhiễm môi trường gây ra, mà chúng ta — những thế hệ cha anh
— sẽ bị con cháu muôn đời oán trách là bởi đã thiếu tinh thần trách nhiệm trong việc ø1ữ gìn và bảo vệ môi trường sống cho tương lai!
(Theo Quốc Thanh, mục "Thời sự & suy nghĩ",
báo Tuổi Trẻ, số 189, 13.7.2008)
Sự xuống cấp của môi trường thiên nhiên chẳng riêng do người dân gây nên, mà một phần là do trách nhiệm của các chính quyền địa phương
Nhiều khu bảo tồn sinh thái đang ngày càng bị xâm hại nghiêm trọng do
sự thờ ơ vô lương tâm của con người Khu bảo tồn Xuân Thuỷ (Nam Định), một trong 50 khu đất ngập mặn đặc biệt trên thế giới, cũng không năm ngoài tình trạng đó Rồi đây, "số phận” những khu bảo tồn sẽ ra sao?
TS Nguyễn Cử, một trong số ít những nhà Điểu học của Việt Nam có kể
câu chuyện về một hướng dẫn viên du lịch người Thái Lan sang Việt Nam kiếm sống Anh này không hiểu về đặc thù sinh thái của Việt Nam và những loài chim đang sống ở đây nên đã đi theo ông một thời gian để học hỏi Đến bay gid — ông Cử nói — mỗi năm cậu ta chỉ cần di hai lần, hướng dẫn du lịch sinh thái cho khách Mi là đã sống đàng hoàng rồi! Nhưng người Việt thì không
có ai làm được cả — ông khăng định Câu chuyện vui trong lúc trà dư tửu hậu nghe như chẳng có gì, nhưng tôi lại cảm nhận được sức hút kì bí của thiên nhiên Việt Nam với những giá trị khó mà đo đếm được, mà dường như ngành
du lịch Việt Nam đã bỏ lỡ Rừng — kẻ vô thừa nhận này vẫn đang hoang tàn theo ngày tháng trong sự thờ ơ ghẻ lạnh của con người
Khu bảo tồn Xuân Thuỷ với nắng gió mênh mông, vào lúc triều lên nước đục ngầu như nước sông Hồng cảnh tượng hoang sơ hùng vĩ Sông Trà nằm giữa Cồn Can và Cồn Lu, nếu đi ca nô thì mất khoảng hai tiếng là ra đến biển Với diện tích rộng 7.000 ha, khu bảo tồn Xuân Thuỷ là vùng đất ngập nước có
Trang 3hệ sinh thái duy nhất của Việt Nam được tham gia Công ước Ramsar (Cong ước quốc tế bảo tồn vùng đất ngập nước) và là một trong 50 khu ngập mặn đặc biệt trên thế giới
Ở Xuân Thuỷ, rừng ngập mặn chiếm tới 3.100 ha và đất nổi chiếm cũng cỡ như vậy Theo ông Cử, đây là trạm dừng chân lớn nhất của nhiều loài chim trong những chuyến di trú tránh đông Vào khoảng tháng 10 âm lịch hằng năm, chim về đây nhiều vô kể, tới hàng ngàn con Số loài cũng đa dạng, có tới gần
50 loài chim, trong đó có loài quý hiếm như cò mỏ thìa Loại cò này trên thế giới chỉ còn khoảng 500 con và Việt Nam chiếm tới 20% Nhưng lúc này, đứng cùng với tôi ở đầu mũi thuyền, ông Cử khoát một vòng tay: "Chim về ít lắm, môi trường bị phá nhiều rồi mà đa số là do con người gây nên”
Dân ở đây vào phá khu bảo tồn mà chúng tôi không ngăn cản được — ông Nguyễn Viết Cách, GĐÐ Khu bảo tồn Xuân Thuỷ tâm sự Nghèo, cái cội rễ giản đơn ấy dẫu có muốn che giấu cũng chăng được Đi theo dọc sông Trà, cảnh tượng hài hước và lộ liễu nhất luôn đập vào mắt chúng tôi là những đăng đó đánh bắt cá của dân được dựng rải rác trên mặt nước Trong khi, theo lời anh
Vũ Dần, người hướng dẫn của chúng tôi và cũng là nhân viên khu bảo tồn thì việc đánh bắt này đã có lệnh cấm rồi đấy! Dân xung quanh cứ tràn vào khu bảo
tồn để nhặt nhạnh bất cứ thứ gì có thể nhặt được với một cái lí thật đơn giản: đó
là của trời ban tang!
Bước những bước chân lún cát trên Cồn Lu, địa danh được coi là cấm tuyệt đối, cái ngước mắt đầu tiên mà tôi gặp phải là những vạt cây bị chặt phá trơ trụi Có những thân cây còn chưa kịp đưa đi, nằm ngồn ngang với những vết rìu sắc lẹm trên thân Dân chặt đấy anh ạ - anh Dần nói Những người quản lí có biết không? Anh Dần cười: Biết quá đi chứ, nhưng làm gì được ! Thưa, đó mới chỉ là những người dân dựa vào rừng để giải quyết cái đói, còn nhiều người khác khai thác tài nguyên thiên nhiên để làm giàu nữa kia! Cua giống ở đây giá khoảng 600.000 đồng một ki lô gam, đó là giá gốc tại chỗ, còn nếu đem ra đến Hải Phòng thì gấp đôi, tức là 1.200.000 đồng một ki lô gam Ngông trời thì cứ việc bán với giá 600.000 đồng một con, vậy mà cung vẫn không đủ cầu Nói mãi rồi —- ông Cách tiếp lời, nhưng người dân vẫn cứ giăng lưới bắt chim, thậm
chí còn dùng cả xung điện để tàn sát cá
Ngay cả việc nuôi tôm cũng rất phức tạp Vùng cho phép nuôi thì không sao, nhưng vùng cấm họ vẫn cứ thả sức đắp đìa để nuôi tôm, phá vỡ sự cân bằng sinh thái của khu bảo tồn Với nụ cười gượng gạo cam chịu, ông Cách
nói: "May mà chúng tôi từ bên kiểm lâm chuyển sang nên còn có chế độ, chứ nếu không thì " Khi đề cập đến vấn đề quản lí nhà nước đối với khu bảo tồn,
ông Cách buột miệng: "Tôi chỉ mong các cấp lãnh đạo đừng đưa ra những quyết định hành chính sai lâm” Đòi dẫn chứng thì khó, nhưng một nhân viên trong Ban quản lí thì nói thẳng ra rằng, cấp tỉnh thì hoạ hoằn cũng có chính
Trang 4sách cho Xuân Thuỷ, còn cấp huyện và xã thì coi đây là việc của người khác Dân trí đã đành, nhưng quan trí mà cũng “cha chung không a1 khóc" thì những người như ông Cách, ông Dần biết trông cậy vào a1?!
Tôi muốn lấy câu chuyện về cuộc đời của một cô giáo người Hà Nội thay cho lời kết bài viết này Tên cô là Nguyễn Thị Thu Hiền, vì tấm lòng với môi trường mà Hiền quyết định lên công tác tại Trung tâm cứu hộ động vật Vườn quốc gia Cúc Phương Chồng cô, Tilo Nadler, một chuyên gia nổi tiếng thế giới
về cứu hộ động vật, cho đến giờ cũng đã công tác tại Cúc Phương gần 7 năm trời Hai con người gắn bó với nhau vì tình yêu, cũng vì sự đồng cảm với những con vật bé nhỏ bị con người đang tâm bắn giết Vậy mà, ông Tilo Nadler nói:
"Chúng tôi đi gom nhặt thú của các bạn về để cứu chữa, rồi lại trả chúng về rừng cho các bạn, thế mà ngay cả kiểm lâm các địa phương cũng đòi tiền thù lao và bồi dưỡng thì mới chịu đưa thú cho chúng tôi để chữa trị!"
Thưa, có đáng xấu hổ không?! Thiết nghĩ, mọi lời cảm thán sau câu
chuyện này đều trở nên thừa thãi!
(Lược dẫn bài viết của Trần Lê Sơn Báo Đầu tr, số 5%, 23.8.2000)
12 CHUYEN LA KHO TIN O BINH THUAN:
CHI BO, HỢP TAC XA NHAT TRI PHA RUNG!
Chiều thứ hai (11.9.2000), nhận điện thoại của một độc giả từ Phan Thiết, chúng tôi vội vã vượt hơn 50 km để đến với rừng ngập mặn Khu Bảo tồn thiên nhiên quốc gia Tà Cú, thuộc địa bàn xã Tân Thuận, huyện Hàm Thuận Nam, tỉnh Bình Thuận Trước mắt chúng tôi là một quang cảnh tàn phá hãi hùng khó
có thể tin được Hơn 100 người đang hò hét thắng tay triệt hạ những gì còn sót lại của khu rừng đước, rải rác những cuộn khói đốt rừng cao ngất trời Điều khó tin hơn là vụ phá rừng nghiêm trọng này được đã được thông qua trong một cuộc họp có cả Chi bộ lẫn xã viên Hợp tác xã muối Thanh Phong (Tân Thuận)!
Tưởng chúng tôi là những người đi mua đìa nuôi tôm, ông Ba Đen — cư dân thôn Thanh Phong, người đã chiếm được chín sào đất và đã chặt hạ cây, chỉ còn trơ gốc —- mời: "Mua đất của tôi chỉ 7 triệu đồng/sào, còn nếu mấy ông thích đất đã bứng gốc, lên bờ thì từ 15 đến 20 triệu đồng/sào" Giả vờ phân vân, chúng tôi thăm dò: "Mua thì rất muốn nhưng sợ tiền mất tật mang, sợ kiểm lâm phạt, chính quyền thu hồi đất " Cả bốn, năm người cùng trú mưa với chúng tôi trong tiệm sửa xe đạp gần khu rừng ngập mặn nhao nhao: "Sợ gì ông ơi, cán
bộ đảng viên của huyện, của xã, có cả cán bộ kiểm lâm làm đầy ra đó, có sao đâu? Họ đã làm ba, bốn năm nay rồi ' Anh Phạm Minh Phúc, bí thu Dang uy
xã Tân Thuận, khi tiếp xúc với chúng tôi đã không kiềm nổi sự phẫn nộ:
"Chúng tôi đã trực tiếp báo cáo tình trạng phá rừng quốc gia về huyện uỷ,
Trang 5UBND huyện và đề nghị phải xử lí nghiêm khắc bất cứ ai phá rừng, chiếm đất, nhưng đến nay không alI giải quyết! Người dân nào chấp hành pháp luật thì nghèo vẫn hoàn nghèo, còn kẻ "liều mạng” thì giàu lên trông thấy!"
Khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia Tà Cú được Thủ tướng Chính phủ kí quyết định 791/TTg xác lập ngày 26.10.1996 với tổng diện tích là 11.866 ha, trong đó diện tích có rừng là 6.299 ha, rừng ngập mặn chiếm 60 ha gồm cốc
đó, bần, dà, đước cao trung bình từ 2 đến 4 m, đường kính gốc từ 4 đến 9 cm, mật độ bình quân 11.000 cây/ha Nằm dọc men cửa sông đang được phù sa biển bồi tụ, hệ thực vật rừng ngập mặn này có tác dụng làm tăng tốc độ lắng
phù sa biển và tiến trình lấn biển tự nhiên Về mặt môi trường, đây là nơi cư trú
của nhiều loài thuỷ sinh, ngăn chặn phèn hoá, mặn hoá, giữ được đất, hạn chế xói mòn của thuỷ triều, ổn định thành phần tầng dưới của hệ sinh thái biển Thế nhưng từ tháng 9.1996 đến tháng 1,1997, UBND huyện Hàm Thuận Nam lại ra 10 quyết định cấp đất cho 10 hộ gia đình làm muối và nuôi trồng thuỷ sản trong rừng ngập mặn với tổng diện tích 26, 14 ha, nằm trên địa bàn hai xã Tân Thuận và Tân Thanh, nhưng 10 hộ dân lợi dụng khai hoang tới
32,43 ha (vượt 6,254 ha) Điều đáng chú ý là 10 hộ được cấp đất này đều là
những cán bộ, đảng viên ở hai xã Tân Thuận, Tân Thành và một số lãnh đạo đầu ngành của huyện Hàm Thuận Nam!
Thấy cán bộ, đảng viên "được quyền” khai thác rừng, lấy đất làm kinh tế, L7 hộ gia đình ở xã Tân Thành cũng tự ý nhảy vào khai hoang 13,1 ha rừng ngập mặn, đưa tổng số diện tích rừng ngập mặn bị phá lên đến 44, 93 ha!
Thấy việc phá rừng chăng hề bị xử lí gì, ngày 15.8.2000, trong một cuộc họp, phó bí thư chi bộ Nguyễn Trung và số đảng viên đều nhất trí cao việc phá rừng để giành quyền lợi!? Và ngay ngày hôm sau, 16.8, đích thân chủ nhiệm Hợp tác xã Nguyễn Bỉnh Khiêm cùng 120 xã viên với dao, rựa, búa trên tay đã đồng loạt ra quân phá rừng! Ông chủ nhiệm Khiêm còn chủ động phân chia cứ 8 xã viên được một lô khoảng 3.000 mét vuông Tất cả có 14 lô đều bị thắng tay triệt hạ, càng sớm càng tốt Riêng ông chủ nhiệm hào phóng
tự cấp cho mình 4.000 mét vuông, phân đất cho một số đảng viên của Hợp tác
xã từ 1.500 đến 3.000 mét vuông/người Riêng ông Võ Hùng Khang, nguyên bí thư Đảng uỷ xã Tân Thuận, không là xã viên Hợp tác xã cũng được ông chủ nhiệm phân cho 3.500 mét vuông để làm hồ nuôi tôm! Theo Đảng uỷ xã Tân Thuận, trong vụ phá rừng tập thể nghiêm trọng này có sự tiếp tay của một số cán bộ đảng viên đương chức của xã Họ cố tình làm ngơ, để đến khi "phát hiện” thì rừng đã hết!
Ông Nguyễn Thái Hoà, ngụ thôn Thanh Phong, xã Tân Thuận, người cực lực phản đối việc phá rừng ngập mặn, đã thốt lên chua chát: "Những người phá rừng thừa biết tháng 11.1999, thuỷ triều đã tràn cả vào làng, làm sạt lở và cuốn
Trang 6trôi bao nhiêu ngôi nhà ở Thanh Phong, rồi còn bao nhiêu diện tích trồng lúa của nông dân bị nhiễm mặn " Rừng bị phá, không phải chờ "đời cha ăn mặn, đời con khát nước", mà nó đã đòi trả giá nhỡn tiền
Buổi chiều, khi rời khỏi khu rừng ngập mặn đã thành bình địa, chúng tôi còn thấy vài ba cánh cò, sếu lẻ bầy kêu táo tác vì nơi trú ngụ của chúng đã chính thức bị xoá sổ trên bản đồ của Khu Bảo tồn thiên nhiên quốc gia Tà Cú
(Lược dẫn theo Trần Đình Nguyên Báo Tuổi Trẻ, số l 12, 16.9.2000)
13 ĐỘNG VẬT HOANG DÃ BỊ TÀN SÁT!
Liên tiếp trong vòng 10 ngày gần đây, Đội Kiểm lâm cơ động thuộc Chi
cục Kiểm lâm Đắc Lắc đã phát hiện được 5 tụ điểm mua bán, tàng trữ động vật hoang dã với số lượng lớn ở huyện Ea Kar và thành phố Buôn Ma Thuột để đưa
đi các tỉnh hoặc lên tận biên giới Việt — Trung tiêu thụ Điển hình nhất là tụ điểm của Dương Hữu Tuấn ở thị trấn Ea Knốp, huyện Ea Kar Tuấn đã xây hắn trong vườn nhà một hầm bê tông để chứa động vật hoang dã thu mua được
Ngày 9.8, khi kém tra căn hầm, kiểm lâm đã thu giữ được hơn 200 kg chồn, kì
đà, ba ba, rùa Trước đó một tuần, kiểm tra nhà 219B Ngô Quyền của Vũ Xuân Cảnh, kiểm lâm cũng thu giữ được 34,4 kg động vật hoang dã, trong đó có 6 bàn chân gấu
Theo số liệu của Phòng pháp chế — Chi cục Kiểm lâm Đắc Lắc, từ đầu năm đến nay (17.8), kiểm lâm Đắc Lắc đã bắt giữ được 3.025 kg và 978 cá thể động vật hoang đã, nhiều hơn số lượng của cả năm 2000 (2.691 kg va 176 cá thể) Điều này chứng tỏ tình trạng săn bắt, mua bán động vật hoang dã ở Đắc Lắc
đang gia tăng mạnh mẽ Thực ra số liệu trên của kiểm lâm, theo nhận định của chúng tôi, mới chỉ bằng 1/10 số lượng thực tế về mua bán động vật hoang dã trên "thi trường đen" Vì vậy, từ đầu năm đến nay đã có hàng chục tấn động vật hoang dã ở rừng Đắc Lắc bị biến thành các món ăn đặc sản trong các nhà hàng
ở mọi miền đất nước, kể cả ở Trung Quốc Xin lưu ý rằng, các thực khách hầu hết đều là cán bộ nhà nước và hầu hết động vật hoang dã bị tàn sát ở Đắc Lắc đều được săn bất từ các Khu Bảo tồn thiên nhiên như: Ea Sô, Nam Ka, Cư Yang Sin, Ta Ding, Yok Don V6i đà này thì chẳng bao lâu nữa, rừng Đắc Lắc sẽ không còn động vật hoang dã, nếu các nhà chức trách của tỉnh không áp dụng ngay những biện pháp hữu hiệu để cứu động vật hoang dã khỏi nạn tuyệt diệt!
(Lược dẫn theo Đặng Bá Tiến Báo Lao Động, số I89, 23.8.2001)
Trang 7TUAN 24 (Bai 24)
Tiết 93 — 94 VĂN HỌC CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA
(Trích)
Nguyên Minh Cháu
A Két qua can dat
Giúp HS:
— Qua câu chuyện săn ảnh làm lịch của nghệ sĩ Phùng và câu chuyện của
người đàn bà tự nguyện để chồng đánh, hiểu được chủ đề của truyện: cần có
cái nhìn nhiều chiều, không đơn giản và sơ lược khi nhìn nhận và đánh giá hiện thực, cuộc sống và con người Mối quan hệ gắn bó, đa dạng và phức tạp giữa nghệ thuật và cuộc sống đời thường Trên cơ sở cảm thông với thân phận và
tính cách người đàn bà thuyền chài vùng biển khốn khổ, nạn nhân của nạn bạo
hành gia đình, một vấn đề xã hội nhức nhối cần được giải quyết đồng bộ và lâu đài mới có hiệu quả
- Cái nhìn thấu hiểu, tu nặng tình thương và nỗi lo âu đối với con người
về hiện thực đời sống của Nguyễn Minh Châu
— Nghệ thuật kết cấu độc đáo, sáng tạo tình huống truyện mang tính nghịch lí - triết lí bất ngờ, sâu sắc, sử dụng chi tiết chọn lọc nhiều ý nghĩa, xây dựng nhân vật tính cách đầy ấn tượng Lời văn giản dị, thấm thía, nhiều dư vị,
chiêm nghiệm sâu sắc
— Tích hợp với truyện ngắn Bến quê của Nguyễn Minh Châu, đã học ở lớp
9 THCS
e Trọng tâm bài học:
- Đằng sau bức ảnh thuyền và biển là số phận và tính cách người đàn bà thuyền chài, là nạn bạo hành gia đình và tấm lòng, tính cách của người mẹ, người vợ, người phụ nữ Việt Nam; mối quan hệ giữa nghệ thuật và hiện thực cuộc đời, bản linh, tài năng và tư duy người nghệ sĩ Nghệ thuật kết cấu, tạo tình huống, chọn chi tiết vừa kể, tả vừa biểu cảm, triết lí
Trang 8lãng mạn, nên thơ là cả quá trình tìm hiểu, tư duy và sáng tạo gian khổ hết
mình Nhưng có như thế, tác phẩm nghệ thuật mới ít nhiều đáp ứng được nhu cầu nhận thức và hoàn thiện nhân cách con người và những vấn đề xã hội phức tạp và tế nhị không phải dễ dàng giải quyết trong một sớm một chiều Quan niệm của tác giả: Nhà văn không có quyền nhìn nhận sự vật một cách đơn giản Nhà văn cần phấn đấu để đào xới bản chất con người vào các tầng sâu lịch sử Thực hiện thành công quan điểm ấy, và Nguyễn Minh Châu đã trở thành cây bút tiên phong mở đường cho văn học hiện đại Việt Nam thời kì đổi mới (những năm 80 — 90 thé ki XX)
-Về cuộc đời, số phận và tính cách người đàn bà, cần tìm hiểu từ phương diện tâm lí- xã hội và nghệ thuật thể hiện của tác giả
e Chuẩn bị của thầy - trò:
- Ảnh chân dung phóng to của Nguyễn Minh Châu;
- Các sách: Toàn tập Nguyên Minh Châu, Nguyên Minh Châu — về tác
gia, tac phẩm, tập truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa
- HS đọc lại truyện ngắn Bế? guê (Ngữ văn lớp 9)
B Thiết kế bòi dạy học
2 Cách kể chuyện, xây dựng nhân vật của Nguyễn Khải có gì độc đáo, hấp dẫn? Phân tích, làm sáng tỏ qua nhân vật người kể chuyện và lời văn của
Nguyễn Khải
3 Câu chuyện cây si gia sống lại ở đoạn cuối truyện có ý nghĩa gì?
Trang 9_ Hoat dong 2
DAN VAO BAI MOL
1 Giới thiệu Nguyễn Minh Châu — người mở đường tinh anh và tài năng nhất của văn học Việt Nam những năm đầu thời kì đổi mới, từ Dấu chán người lính, Mảnh trăng cuối rừng tràn đầy cảm hứng sử thi- lãng mạn bay bổng đến Bến quê, Người đàn bà trên chuyến tàu tốc hành, Cỏ lau, Bức tranh, Khách ở quê ra, Phiên chợ Giát và Chiếc thuyền ngoài xa với cảm hứng thế sự - triết lí
sâu sắc
2 GV hoi:
Qua câu chuyện những ngày cuối cùng của nhân vật Nhĩ và hình ảnh Bến quê (Ngữ văn 9), Nguyễn Minh Châu muốn gửi tới người đọc thông điệp nghệ thuật gi?
+ HS nhớ lại, suy nghĩ, trả lời
+ GV khái quát và chuýỷên từ chủ đề và phẩm chất nghệ thuật của Bến quê
sang giới thiệu chủ dé và phẩm chất nghệ thuật của truyện ngắn Chiếc thuyền Hgoài xa
3 HS xem ảnh và các tác phẩm của Nguyễn Minh Châu
Hoạt động 3
HƯỚNG DẪN ĐỌC HIỂU KHÁI QUÁT VỀ TÁC GIẢ VÀ TÁC PHẨM
1 Tác giả Nguyên Minh Cháu (1930 — 1989)
+ HS đọc và tóm tắt trong mục Tiểu dân; tr 89 — 90, nêu tên 4 tác phẩm đã
và đang học của Nguyễn Minh Châu: Bức tranh, Bến quê, Mảnh trăng cuối
rừng, Chiếc thuyền ngoài xa
+ GV chốt những điểm chính:
— Quan điểm nghệ thuật và tư duy sáng tác có biến đối, phát triển từ cảm
hứng lãng mạn — sử thi sang phong cách tự sự - triết lí với ngôn ngữ dung dị và chiêm nghiệm sâu sắc về cuộc sống và nghệ thuật
2 Văn bản đoạn trích truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa (8 — 1983), rút
từ tập truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa (1987)
Trang 104 Giải thích từ khó:
Theo các chú thích dưới chân trang
5 Thể loại - phương thức biểu đạt:
-Truyện ngắn; tự sự — (miêu tả — biểu cảm); ngôi kể thứ nhất, đặt vào nhân
vật nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng — người chứng kiến và tham g1a vào câu chuyện
6 Bố cục đoạn trích:
6.1 Phùng “chớp” được cảnh đẹp trời cho: chiếc thuyền lưới vó đang từ
ngoài biển chèo thẳng vào bờ trong buổi sớm mai sương mù
6.2 Ngay sau đó Phùng lại chứng kiến cảnh bạo hành dã man của gia đình
thuyền chài
6.3 Câu chuyện với người đàn bà thuyền chài ở toà án huyện
6.4 Đoạn kết: suy nghĩ của Phùng về bức ảnh lịch và người đàn bà
vùng biển
+ Cũng có thể chia gọn 2 đoạn như SGV: 1 Hai phát hiện của nghệ sĩ
Phùng 2 Câu chuyện của người đàn bà vùng biển
Nhưng cách chia này không thật rành mạch về ý Vì câu chuyện của người đàn bà đã bắt đầu từ phát hiện thứ hai (đoạn 1)
Hoạt động 4
HƯỚNG DẪN ĐỌC HIỂU CHI TIẾT ĐOẠN TRÍCH
1 Hai phát hiện của nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng
1.1 Phát hiện thứ nhất: Bức danh hoạ mực Tàu thời cổ
+ HS đọc lại đoạn từ: Lúc bấy giờ mang lại
+ GV hỏi:
- Ấn tượng và cảm xúc của Phùng về cảnh đột ngột xuất hiện trước mắt anh như thế nào?
- Qua cảnh này, tác giả muốn nói lên điều gì?
+ HS lần lượt phát hiện, trả lời
Định hướng:
- Cảnh đẹp bất ngờ xuất hiện trước mắt Phùng như một phần thưỏng cao
quý trời cho để thưởng cho người nghệ sĩ kiên trì, dày công mai phục (như Nguyễn Tuân mấy chục năm trước đã hơn hai tuần phục cảnh mặt trời lên trên biển Cô Tô)
— Ngồi bút đặc tả vẻ đẹp vừa cổ kính vừa mơ màng đúng như mong ước trong tưởng tượng của nghệ sĩ về cảnh thuyền và biển trong sương mù nhạt