Khung chương trình đào tạo cán bộ lãnh đạo thông tin

Khung chương trình đào tạo cán bộ lãnh đạo thông tin

BÁO CÁO THUYẾT MINH

KHUNG CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO CÁN BỘ LÃNH ĐẠO

THÔNG TIN, GIÁM ĐỐC CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

CỦA CƠ QUAN NHÀ NƯỚC

I Kinh nghiệm quốc tế

1.1 Yêu cầu đối với cán bộ lãnh đạo thông tin

Khi CNTT trên thế giới ngày càng phát triển thì việc là ứng dụng công nghệ thông tin để các cơ quan của Chính quyền từ trung ương và địa phương đổi mới, làm việc có hiệu lực, hiệu quả và minh bạch hơn; cung cấp thông tin, dịch

vụ tốt hơn cho người dân, doanh nghiệp và các tổ chức; và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân thực hiện quyền dân chủ và tham gia quản lý Nhà nước (Chính phủ điện tử - CPĐT) đang là một vấn đề mang tính thời đại

Cùng với sự phát triển của CPĐT là sự xuất hiện của một chức danh đã và đang ngày càng trở nên cần thiết là Giám đốc thông tin (CIO)

Quan điểm, vai trò, nhiệm vụ và quyền hạn của CIO theo quan điểm một

số nước tiên tiến

Quan điểm Vai trò Nhiệm vụ Quyền hạn

Yêu cầu về năng lực đối với CIO

Theo Chương trình chứng chỉ Lãnh đạo thông tin của Chính phủ Mỹ, CIO cần có các năng lực và hiểu biết về: Xây dựng chính sách, Lập kế hoạch chiến lược, quản lý dựa trên kết quả và hiệu quả, cải tiến quy trình, quản lý vốn và đầu

tư, kiến trúc và cơ sở hạ tầng, quản trị dự án, đánh giá công nghệ, an toàn thông tin, chính phủ điện tử, lãnh đạo, mua sắm

Theo nghiên cứu của Peter LaVoie and Doug Sandova (UNLV Executive MBA Program), mức độ những kỹ năng quan trọng CIO cần có như sau:

1.2 Đào tạo CIO ở một số nước

a) Tình hình chung

Trước nhu cầu cấp bách của xã hội, việc đào tạo CIO vô cùng cấn thiết Ở các nước phát triển, các chương trình CIO đã được triển khai từ lâu (ở Mỹ 1999)

và chương trình đào tạo hàng năm được đổi mới sao cho phù hợp và bài bản hơn với những yêu cầu của một CIO tại quốc gia đó

Đối tượng đào tạo CIO tại các nước thông thường được chia làm 2 loại đối tượng: Đào tạo CIO trong khối doanh nghiệp, và CIO trong các cơ quan nhà nước Ở một số nước, 2 loại đối tượng cùng được đào tạo bằng 1 giáo trình (Mỹ, Nhật) tuy nhiên ở một số nước khác chính phủ tập trung chủ yếu vào việc tăng cường đào tạo CIO trong khối cơ quan nhà nước (Singapore,Thái Lan, Indonesia) Bên cạnh đó, để phát triển nguồn tài năng trẻ về CNTT, Mỹ còn mở rộng 1 chương trình đào tạo thạc sỹ về CIO cho đối tượng là các sinh viên thuộc các trường đại học có liên kết với trường đại học CIO trực thuộc Hội đồng CIO của Mỹ hoặc những sinh viên có đủ tiêu chuẩn với yêu cầu nhập học tại trường

Hình thức đào tạo: đào tạo bằng các phương pháp giảng dạy truyền thống, chính quy tập trung, đào tạo trực tuyến, tham gia diễn đàn, hội nghị truyền hình,thực hành,…

b) Một số chương trình đào tạo CIO trên thế giới

T

T

Nước Tổ chức

đào tạo

Mục tiêu đào tạo

gian đào tạo

1 Mỹ ĐH CIO Nâng cao các

kỹ năng cho các chuyên gia trình độ trung

và cao cấp về CNTT.

- Phát triển nguồn nhân lực, Chính phủ điện tử,

- Chính quyền điện tử,

- Doanh nghiệp và ứng dụng CNTT,

- Bảo mật, quản lý hiệu quả nguồn vốn

và ngân sách.

- quản lý và kỹ năng lãnh đạo,

- Thương mại hóa,

- Sáng tạo và tích hợp công nghệ,

- Tư duy hệ thống

2 năm

2 Nhật

Bản

Trường nghiên cứu về viễn thông

và thông tin (GITS), thuộc Đại học Waseda

Nuôi dưỡng các tài năng CIO và các nhà quản lý CNTT trong CPĐT tại Nhật Bản và các tổ chức khác, quốc gia khác tại Châu Á

1 Cấp cơ bản:

- Tiêu chuẩn hóa quốc tế và các ngành công nghiệp thông tin và truyền thông

- Kinh tế viễn thông

- Chiến lược CIO

- Hợp tác và tài chính quốc tế

- Kinh doanh điện tử và lý thuyết các vấn đề suy đoán công nghệ

- Hành chính công trong chính sách thông tin và truyền thông

2 Cấp nâng cao:

- Kinh tế viễn thông

- Tổ chức và chính sách công nghiệp truyền thông

- Tiêu chuẩn hóa quốc tế, các hệ thống thông tin và sức khỏe

- Kinh tế tài chính trong xã hội hướng thông tin

- CIO, giải pháp và ứng dụng

- Hợp tác đào tạo – doanh nghiệp và lý thuyết chuyển giao công nghệ

- Các chính sách công nghệ thông tin trong thời đại mới

- Lý thuyết về nghề làm báo trên không gian ảo

- Giải pháp CNTT

- Chính phủ điện tử và truyền thông

- Hệ hỗ trợ quyết định

- Luật sở hữu trí tuệ

Dài hạn: 2 năm

T

Nước Tổ chức

đào tạo

Mục tiêu đào tạo

gian đào tạo

JICA Đào tạo cho

cán bộ lãnh đạo thông tin trong cơ quan Chính phủ để thúc đẩy phát triển Chính phủ điện tử

- Chính phủ điện tử

- Kiến trúc doanh nghiệp (cơ bản, nâng cao)

- Bảo mật cơ bản

- Cải tiến Quy trình nghiệp vụ (Business Process Reengineering - BPR)

- Quản lý dự án (cơ bản)

- Hướng đối tượng (cơ bản)

- Chính sách bảo mật thông tin

- Giới thiệu phần mềm mã nguồn mở

- Viết đề xuất

- Kỹ năng lãnh đạo

- Kỹ năng trình bày

- Kỹ năng đàm phán

- Phương pháp tư vấn

- Quản trị CNTT

Trung hạn 4 tháng Dành cho CIO của các quốc gia khác

3 Singap

ore

Viện Khoa học các hệ thống (ISS), thuộc trường đại học quốc gia Singapore

Nâng cao khả năng lập kế hoạch CNTT;

hợp tác khu vực công và khu vực tư nhân;hiệu quả quản lý dự án CNTT

Cấp trung:

- Quản lý dự án CNTT

- Quản lý chất lượng và quy trình CNTT

- Quản lý tri thức

- Công nghệ phần mềm

- An toàn an ninh

Cấp cao:

- Chính phủ điện tử

- Hành chính điện tử

- Thương mại và CNTT (Quản lý chiến lược CNTT, quản lý quy trình

và tái kỹ nghệ, Kiến trúc cho chính phủ điện tử)

4 Thái

Lan

Phối hợp:

Bộ Công nghệ thông tin

và Truyền thông, Bộ Khoa học

và Công nghệ, Văn phòng Hội đồng Nhân dân

Củng cố kiến thức nền tảng

về CNTT;

Nâng cao nhận thức và kinh nghiệm trong xác định tầm nhìn, nhiệm

vụ, chính sách

và tiêu chuẩn CNTT; Xây dựng kế hoạch tổng thể CNTT&TT

- Các xu hướng về CNTT&TT

- Các vai trò và trách nhiệm của CIO

- Các chính sách về CNTT&TT của Thái Lan và của nước ngoài

- Các khái niệm, ví dụ về chính phủ điện tử, thương mại điện tử

- Quản lý dự án CNTT

- Quản lý tri thức và học tập điện tử

- Quản lý rủi ro

- Vai trò của CNTT&TT đối với nền kinh tế, xã hội và hành chính công

- Cải tiến quy trình công việc

- Các quy định pháp lý về CNTT&TT

- Mạng máy tính và Internet

30h/2 tuần

T

Nước Tổ chức

đào tạo

Mục tiêu đào tạo

gian đào tạo

của cơ quan;

Phân bổ và phê chuẩn ngân sách cho dự án CNTT&TT

- Thuê khoán ngoài

- An toàn an ninh thông tin

- Thực hành về các ứng dụng CNTT

- Tham quan các tổ chức CNTT điển hình

- Hội thảo về CNTT&TT

c) Nhận xét:

- Những môn học chung trong các giáo trình:

 Sự phát triển CNTT và tổ chức CNTT tại nước đó

 Vai trò và trách nhiệm CIO tại nước đó

 Chính phủ điện tử

 Trung tâm dữ liệu quốc gia

 Bảo mật và an toàn thông tin

 Thương mại điện tử

 Quản lý dự án

- Một số môn học riêng:

 Thái Lan và Hàn Quốc: Quản lý tần số

 Singapore và Nhật Bản: Lập kế hoạch; quản trị CNTT

 Mỹ: Kỹ năng lãnh đạo; quản lý CNTT; xây dựng nguồn lực thông tin; doanh nghiệp và ứng dụng CNTT;p quản lý hiệu quả nguồn vốn

 Nhật Bản: Kiến trúc doanh nghiệp; kiến trúc kinh doanh và kiến trúc CNTT

II Đào tạo lãnh đạo thông tin tại Việt Nam

2.1 Các văn bản liên quan lãnh đạo CNTT ở Việt Nam

Chỉ thị số 58 – CT/TW ngày 17/10/2000 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh ứng dụng và phát triển CNTT phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, một trong các biện pháp thúc đẩy ứng dụng CNTT trong khu vực công, Bộ Chính trị

đã chỉ đạo “mỗi cơ quan Đảng và Nhà nước cấp Trung ương và cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cử cán bộ lãnh đạo trực tiếp phụ trách về CNTT”

Có thể xem đây là văn bản chính thức đầu tiên ở nước ta đề cập đến chức danh CIO trong khu vực công

Ngày 05/9/2001, Ban Tổ chức – Cán bộ Chính phủ (nay là Bộ Nội vụ) đã có công văn số 398/BTCCBCP-CCVC đề nghị các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương

cử một đồng chí lãnh đạo trực tiếp phụ trách thông tin và CNTT Nói chung, các

bộ, ngành và ủy ban nhân dân các tỉnh đã cử một đồng chí lãnh đạp Bộ, ngành

và Uỷ ban nhân dân trực tiếp phụ trách về lĩnh vực thông tin và CNTT của các

bộ, ngành, địa phương, với số lượng hơn 100 người

Ngày 10/04/2007 Chính phủ đã ban hành nghị định số Nghị định số 64/2007/NĐ-CP về việc Ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động của cơ quan nhà nước TRong đó, nêu rõ:

Điều 45 Hệ thống chuyên trách về công nghệ thông tin trong cơ quan nhà nước

1 Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ có trách nhiệm chỉ định một đơn vị trực thuộc làm nhiệm vụ chuyên trách về công nghệ thông tin trong ngành mình

2 Cơ quan quản lý nhà nước về công nghệ thông tin ở các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương là đơn vị chuyên trách về công nghệ thông tin trong địa phương mình

3 Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định cụ thể chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy và hoạt động của các đơn vị chuyên trách công nghệ thông tin thuộc ngành hoặc địa phương mình căn

cứ theo quy định tại Điều 46 Nghị định này

Điều 46 Chức năng, nhiệm vụ chính của đơn vị chuyên trách về công nghệ thông tin

1 Đề xuất, xây dựng, tổ chức thực hiện kế hoạch 5 năm và hàng năm về ứng dụng công nghệ thông tin

2 Xây dựng quy chế, quy định và tổ chức hoạt động ứng dụng công nghệ thông tin trong ngành hoặc địa phương trình Thủ trưởng cơ quan xem xét, quyết định

3 Thu thập, lưu trữ, xử lý thông tin phục vụ sự chỉ đạo, điều hành của lãnh đạo

4 Quản lý, vận hành, hướng dẫn sử dụng cơ sở hạ tầng thông tin phục vụ hoạt động chỉ đạo, điều hành, tác nghiệp của ngành hoặc địa phương; bảo đảm

kỹ thuật, an toàn thông tin

5 Xây dựng và duy trì hoạt động trang thông tin điện tử của ngành hoặc địa phương; tổ chức triển khai bảo đảm kỹ thuật cho việc cung cấp dịch vụ hành chính công

Điều 47 Giám đốc công nghệ thông tin

1 Thủ trưởng đơn vị chuyên trách về công nghệ thông tin trong cơ quan nhà nước đảm nhận chức danh Giám đốc công nghệ thông tin, chịu trách nhiệm tổ chức và điều hành hoạt động ứng dụng công nghệ thông tin

2 Nhiệm vụ, quyền hạn chính của Giám đốc công nghệ thông tin:

a) Trực tiếp tham mưu, giúp lãnh đạo cơ quan xây dựng chiến lược, chính sách, kế hoạch ứng dụng công nghệ thông tin trong ngành hoặc địa phương; b) Tổ chức, điều hành việc triển khai kế hoạch ứng dụng công nghệ thông tin được phê duyệt;

c) Chỉ đạo xây dựng các quy định, hướng dẫn quản lý kỹ thuật, nghiệp vụ trong ứng dụng công nghệ thông tin phù hợp với các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quy định; đề xuất và tham gia chỉ đạo xây dựng các tiêu chuẩn, quy chuẩn

kỹ thuật về công nghệ thông tin;

d) Tham gia chỉ đạo công tác phối hợp với các cơ quan nhà nước khác trong việc xây dựng và tổ chức thực hiện các dự án ứng dụng công nghệ thông tin mang tính liên ngành

Tuy nhiên, hiện nay chưa có quy định cụ thể về chức danh CIO trong cơ quan nhà nước Trước tình hình đó, trong thời gian qua Lãnh đạo và Lãnh đạo các đơn vị chuyên trách các Bộ, ngành đại phương đã thực hiện nhiệm vụ xây dựng các chương trình, kế hoạch triển khai ứng dụng CNTT trong hoạt động của

cơ quan nhà nước hướng đến phát triển Chính phủ điện tử Mặc dù vậy, hiện nay Việt Nam vẫn chưa có chính thức một tổ chức CIO cấp Chính phủ để giải quyết các bài toán ứng dụng CNTT cấp quốc gia

Căn cứ vào nhu cầu và tình hình thực tế tại Việt Nam, ngày 15/7/2011, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Lê Doãn Hợp đã ký ban hành Quyết định

số 1074/QĐ-BTTTT về việc thành lập Hội đồng giám đốc công nghệ thông tin của cơ quan nhà nước Theo đó, Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông phụ trách CNTT là Chủ tịch Hội đồng; Cục trưởng Cục Ứng dụng CNTT là Phó Chủ tịch Hội đồng; Thành viên là các Giám đốc đơn vị chuyên trách CNTT của các

Bộ, cơ quan ngang Bộ; Hội đồng CIO có Tổ chuyên gia giúp việc do 01 đồng

chí Phó Cục trưởng Cục Ứng dụng CNTT là tổ trưởng, thành viên là lãnh đạo một số phòng, Trung tâm thuộc Cục Ứng dụng CNTT

2.2 Một số chương trình đào tạo lãnh đạo CNTT tại Việt Nam

2.2.1 Chương trình đào tạo, bồi dưỡng về quản lý Công nghệ thông tin cho cán bộ Lãnh đạo thông tin và công nghệ thông tin cấp Bộ, ngành và tỉnh thành của Bộ Nội Vụ giai đoạn 2006 - 2008

Tại Quyết định số 331/QĐ-TTg ngày ngày 06/4/2004 về phê duyệt Chương trình phát triển nguồn nhân lực về CNTT đến năm 2010, Thủ tướng Chính phủ

đã giao Bộ Nội vụ chủ trì Dự án Đào tạo về quản lý CNTT và phổ cập tin học cho cán bộ, công chức và viên chức, trong đó có việc đào tạo lãnh đạo thông tin

và công nghệ thông tin Trong quyết định này, Thủ tướng đã chỉ rõ một trong những mục tiêu quan trọng là “Xây dựng chương trình và tổ chức các lớp đào tạo, bồi dưỡng về quản lý công nghệ thông tin cho các đối tượng là cán bộ lãnh đạo thông tin và công nghệ thông tin, cán bộ quản lý công nghệ thông tin, cán

bộ quản lý dự án công nghệ thông tin” Để triển khai mục tiêu đã đề ra trong Quyết định 331, Bộ Nội vụ được giao chủ trì Dự án đào tạo về quản lý công nghệ thông tin và phổ cập tin học cho cán bộ, công chức và viên chức, với nội dung chính là xây dựng nội dung, chương trình, tài liệu đào tạo về quản lý công nghệ thông tin cho cán bộ lãnh đạo thông tin và công nghệ thông tin (CIO), cán

bộ quản lý công nghệ thông tin, quản lý dự án công nghệ thông tin

Thực hiện nhiệm vụ Thủ tướng Chính phủ giao, ngày 1/11/2005, Bộ trưởng

Bộ Nội vụ đã ban hành quyết định số 112/2005/QĐ-BNV về kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng về quản lý công nghệ thông tin cho cán bộ lãnh đạo thông tin và công nghệ thông tin giai đoạn 2006-2008 nhằm tạo điều kiện triển khai hiệu quả việc ứng dụng và phát triển CNTT của các Bộ, ngành, địa phương Kế hoạch này bao gồm các nội dung chính sau:

- Đối tượng để đào tạo là Cục trưởng Cục CNTT, Giám đốc Trung tâm tin học các Bộ ngành, lãnh đạo Sở BCVT các tỉnh, những cán bộ tham mưu trực tiếp cho Lãnh đạo các Bộ ngành, tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương về ứng dụng và phát triển CNTT

- Trang bị những kiến thức, kỹ năng cơ bản về quản lý, lãnh đạo thông tin

và CNTT; nâng cao năng lực của cán bộ lãnh đạo thông tin và CNTT nhằm đáp ứng yêu cầu ứng dụng, phát triển thông tin trong một nền hành chính hiện đại

- Bảo đảm đến năm 2008, tất cả cán bộ lãnh đạo thông tin và CNTT được đào tạo, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng cần thiết đáp ứng yêu cầu lãnh đạo, quản lý thông tin và CNTT của Bộ, ngành, địa phương

Triển khai kế hoạch này, Bộ Nội Vụ đã soạn và triển khai đào tạo chương trình đào tạo cán bộ lãnh đạo thông tin và công nghệ thông tin với nội dung đào tạo, bồi dưỡng về quản lý thông tin và công nghệ thông tin gồm 8 chuyên đề chính:

- Chuyên đề 1: Thông tin và CNTT trong tổ chức các nguồn lực thông tin, pháp chế về quản lý CNTT

- Chuyên đề 2: Chiến lược phát triển CNTT ở Việt Nam Tầm quan trọng của CNTT Vai trò quản lý nhà nước đối với CNTT

- Chuyên đề 3: Chính phủ điện tử, nền tảng xây dựng phát triển CPĐT Kinh nghiệm của các nước trong việc xây dựng CPĐT tại Việt Nam

- Chuyên đề 4: Cán bộ lãnh đạo về thông tin và CNTT

- Chuyên đề 5: Các kỹ năng, phương pháp tổ chức, quản lý điều hành, ứng dụng CNTT

- Chuyên đề 6: Kỹ năng xây dựng, quản trị và triển khai các dự án CNTT trong chiến lược tổng thể phát triển CNTT

- Chuyên đề 7: Cơ sở dữ liệu, công nghệ Web Các ứng dụng trong điều hành thông tin và giao dịch điện tử

- Chuyên đề 8: An ninh, an toàn thông tin trong quản lý thông tin và CNTT Bảo mật về CNTT

Nhận xét: Đây là chương trình đào tạo đầu tiên tại Việt Nam dành cho các

cán bộ lãnh đạo thông tin và công nghệ thông tin trong cơ quan nhà nước Một

số hạn chế của chương trình:

- Các chuyên đề bao quát khá cơ bản, tuy nhiên nội dung dài, tập trung nhiều cho các nội dung lý thuyết, phân tích lý luận

- Một số nội dung còn thiếu như: xây dựng kiến trúc CPĐT, quản lý thay đổi, quản lý tri thức, thuê khoán ngoài, tiêu chuẩn,

- Đề mục, nội dung thuyết trình chưa thống nhất và bám sát với đề mục, nội dung tài liệu các chuyên đề đã biên soạn

2.2.2 Chương trình đào tạo, bồi dưỡng về quản lý thông tin và CNTT do Bộ Bưu chính, Viễn thông tổ chức

Bộ Bưu chính, Viễn thông đã có quyết định số 1125/QĐ-BBCVT ngày 31/10/2005 của Bộ trưởng Bộ Bưu chính, Viễn thông về việc phê duyệt Dự án đầu tư “Đào tạo kỹ năng cao cấp về ứng dụng công nghệ thông tin” Chương trình đào tạo này được chia làm 4 khóa đào tạo 4 loại đối tượng chuyên biệt với nội dung như sau:

i) Khoá học thứ nhất: Bồi dưỡng và nâng cao nhận thức về CNTT (dành cho

lãnh đạo của các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ trực thuộc Trung ương và Lãnh đạo của các tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương trong toàn quốc):

- Chuyên đề 1: CNTT và tác động đối với xã hội

- Chuyên đề 2: Vai trò của lãnh đạo đối với việc ứng dụng CNTT

- Chuyên đề 3: Các chức năng cơ bản của Chính phủ điện tử (E-Government)

- Chuyên đề: Tin học hóa, các bước thực hiện và bài học kinh nghiệm

ii) Khoá học thứ hai: Lãnh đạo Thông tin (dành cho các Lãnh đạo thông tin

trong các cơ quan Nhà nước và các Lãnh đạo thông tin trong các doanh nghiệp):

- Chuyên đề 1: Giới thiệu về công nghệ thông tin (CNTT)

- Chuyên đề 2: Lãnh đạo thông tin, vai trò và nhiệm vụ

- Chuyên đề 3: Lãnh đạo thông tin, kỹ năng và phẩm chất

- Chuyên đề 4: Các thách thức của lãnh đạo thông tin

- Chuyên đề 5: Chiến lược CNTT

- Chuyên đề 6: Cân đối chiến lược CNTT và chiến lược kinh doanh

- Chuyên đề 7: An toàn thông tin

- Chuyên đề 8: ERP - Giải pháp hoạch định nguồn lực doanh nghiệp

- Chuyên đề 9: Quản lý và đo lường giá trị CNTT

iii) Khoá học thứ ba: Quản lý dự án (dành cho Lãnh đạo thông tin trong các

cơ quan Nhà nước và các doanh nghiệp và các trưởng dự án và quản lý dự án trong các cơ quan Nhà nước và doanh nghiệp):

- Chuyên đề 1: Khởi tạo dự án: Khám phá và phân tích

- Chuyên đề 2: Khởi tạo dự án: Ước lượng

- Chuyên đề 3: Khởi tạo dự án: Lập khung cho dự án