Báo cáo nghiên cứu khoa học: " Hai phong cách hồi ký “Những ngày thơ ấu” của Nguyên Hồng và “Cỏ dại” của Tô Hoài" ppsx

trường Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXVII, số 2B-2008 Hai phong cách hồi ký Những ngày thơ ấu của Nguyên Hồng và Cỏ dại của Tô Hoài Phạm Thị Hiền a Tóm tắt.. Qua so sánh hai c

trường Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXVII, số 2B-2008

Hai phong cách hồi ký Những ngày thơ ấu của Nguyên Hồng và Cỏ dại của Tô Hoài

Phạm Thị Hiền (a)

Tóm tắt Qua so sánh hai cuốn hồi ký Những ngày thơ ấu của Nguyên Hồng và

Cỏ dại của Tô Hoài, bài viết hướng tới việc xác định những nét đặc thù trong phong cách của hai nhà văn nổi tiếng thuộc dòng văn học hiện thực phê phán Việt Nam

1930 - 1945

1 Nguyên Hồng và Tô Hoài là hai

nhà văn lớn của nền văn học Việt Nam

hiện đại Họ đều thành danh từ trước

cách mạng tháng Tám (giai đoạn 1930 -

1945) với nhiều tác phẩm xuất sắc

Nguyên Hồng và Tô Hoài sáng tác

theo nhiều thể loại khác nhau, trong đó

có một thể văn họ rất sở trường: thể ký,

nhất là hồi ký Những ngày thơ ấu và

“Cỏ dại” hai tác phẩm cùng viết theo

thể hồi ký, cùng thuật lại thời thơ ấu

của mình với những kỷ niệm đau buồn,

cùng thể hiện giá trị hiện thực và nhân

đạo Tuy nhiên chúng được viết với

phong cách rất khác nhau Do đó đi vào

khảo sát hai tác phẩm, tìm ra những

nét đặc sắc khác nhau về phong cách

nghệ thuật có ý nghĩa cho việc tìm hiểu

sự nghiệp văn học của họ

2 Hồi ký là “thể loại thuộc loại hình

ký, kể lại những biến cố đã xảy ra trong

quá khứ, mà tác giả là người tham dự

hoặc chứng kiến” [2, tr 127] Những

ngày thơ ấu của Nguyên Hồng và Cỏ

dại của Tô Hoài hai tác phẩm đều

hướng về quá khứ của chính tác giả

Những ký ức về tuổi thơ, một tuổi thơ

gắn với những kỷ niệm buồn

Kỷ niệm của bé Hồng là về một gia

đình trụy lạc rồi phá sản Bố và mẹ lấy nhau không phải vì tình yêu thương

“chỉ vì hai bên cha mẹ, một bên hiếm hoi muộn cháu và có của; một bên sợ nguy hiểm giữ con gái đẹp đến thì ở trong nhà và muốn cho người con ấy có chỗ nương tựa chắc chắn, được cả một dòng họ trọng đãi nếu mắn con” và rồi những ngày sống với nhau là những ngày chán nản, bố lao vào “thuốc phiện” nghiện ngập rồi chết, người mẹ bỏ đi làm ăn xa Kỷ niệm về bà là người không có tình yêu thương, cô C thì độc

ác và cay nghiệt Tuổi thơ của Hồng lang thang đầu đường, xó chợ, phải nhịn đói, chịu rét luôn luôn Với cuộc sống đó, Hồng chỉ mơ ước có “một đồng

xu có hình ảnh và tên tuổi mình để đi khắp các tỉnh kiếm ăn bằng nghề đáo”, vì như thế, mới có tiền, mới đỡ cơ cực và khổ sở, mới có “cuộc sống thảnh thơi,

đầy đủ may cả quần áo, sắm được giày

mũ, muốn ăn gì thì cũng có tiền mua”

Có thể nói Những ngày thơ ấu là

“những lời tâm sự thiết tha, thầm kín, những hồi ức của một cái “tôi” đau khổ

tự trình bày cuộc đời riêng tư của mình lên trang giấy một cách chân thành, tin cậy” [1, tr 35], là trang tự thuật về quãng

Nhận bài ngày 06/5/2008 Sửa chữa xong ngày 27/6/2008

Phạm Thị Hiền Hai phong cách hồi ký của Tô Hoài, Tr 23-29

đời cơ cực, buồn đau của tuổi thơ Nguyên

Hồng Những ngày thơ ấu là “tập truyện

chân thực cảm động của một cậu bé

trong một gia đình đáng thương, tập hồi

ký ghi lại “rung động cực điểm của một

linh hồn trẻ dại” (Thạch Lam)” [5, tr

15)

Tuổi thơ cu Bưởi trong Cỏ dại cũng

chỉ là chuỗi ngày buồn Buồn ngay cái

nhà tăm tối nơi cu Bưởi sinh ra và lớn

lên: một ngôi nhà hoang vắng “hiện ra

trong mắt tôi với đủ vẻ kinh rợn”, buồn

hơn nữa là cảnh gia đình: ông bà ngoại

luôn đánh lộn và chửi nhau, bố thì bỏ đi

Sài Goòng không về, cu Bưởi suốt ngày

thơ thẩn nơi bờ ao, góc vườn, lớn lên

một chút được ra Kẻ Chợ đi học, gọi là

đi học nhưng thực ra đi ở chỗ một người

quen những ngày cuối tết mang theo

một “cái đầu mốc trắng” trở về, đầu óc

vẫn rỗng tuếch và tiếp đến là những

ngày cõng em rong ruổi khắp làng

Những kỷ niệm buồn được tác giả thể

hiện bằng cái “giọng trầm buồn, đôi khi

pha chút vị chua xót” [6, tr 398] Với ký

ức của mình “Tô Hoài cũng đã góp được

một áng văn hay và cảm động là Cỏ dại

Ba mươi năm sau Cỏ dại được gom vào

một chùm Tự truyện - để trở thành một

chỉnh thể hồi ức hiếm hoi về một tuổi

thơ và tuổi trẻ vất vưởng trong kiếm

sống và tìm đường trước Cách mạng” [6,

tr 39]

Có thể nói, Nguyên Hồng và Tô

Hoài đã thể hiện ngòi bút hết sức chân

thật và cảm động khi viết về tuôi thơ

của mình

3 Tuy nhiên, ở mỗi người cầm bút

lại có cách viết khác nhau, không ai

giống ai Sự khác nhau đó tạo nên sự

khác nhau trong phong cách của hai nhà văn Sự khác nhau ở phong cách mỗi nhà văn bị quy định một phần bởi tư tưởng và kiểu sáng tác mà họ đã lựa chọn Do đó văn phong của Nguyên Hồng không thể nhầm lẫn được với văn phong của Tô Hoài

Bàn về “tư tưởng” của Tô Hoài, Nguyễn Đăng Mạnh khái quát “Tô Hoài quan niệm con người là con người, chỉ là con người vậy thôi” [4, tr 297] Tô Hoài nhìn con người từ hiện thực vốn có của nó, ông không thích thi vị hoá hay tô vẽ thêm một nét nào mới Sau cách mạng, Tô Hoài có dịp viết về nhân vật cách mạng, nhân vật anh hùng, nhưng những nhân vật này cũng

ít được “lý tưởng hoá”, “lãng mạn hoá”,

ông nhìn họ với cái nhìn gần và rất đời thường

Cảm hứng chủ đạo trong hồi ký Cỏ dại là cảm hứng tả thực Và cũng có thể nói “cảm hứng tả thực” là ưu thế của văn Tô Hoài, cái hay của văn ông cũng bắt đầu từ tả thực, đi tìm cái đời thường, bởi cũng chính từ cái đời thường mà tác giả Dế mèn đã phát hiện

ra những điều “lạ” Ông là nhà văn của

“chuyện lạ đời thường” Tư tưởng tìm

“chuyện lạ đời thường” ăn sâu vào máu thịt và trở thành định hướng cho nhà văn tìm tòi và sáng tạo Tô Hoài đã từng nói: “chưa bao giờ tôi bắt chước viết theo (…) chuyện của Khái Hưng, Nhất Linh, mặc dù tôi thích đọc những truyện ấy Bởi lẽ giản dị (…), viết giống cái thật thì nhân vật những ông nhà giàu con quan có đồn điền như thế, tôi không biết những kiểu người ấy, không bắt chước được Vì thế tôi đã miêu tả

trường Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXVII, số 2B-2008

tâm trạng tôi, gia đình tôi, mọi cái của

mình, quanh mình Quê người, Giăng

thề, Xóm giếng ngày xưa…, trong đó có

những mảnh đời, tình cỏn con của

mình Cả những chuyện loài vật tưởng

như xa lạ kia cũng không nằm ngoài

cái rộn ràng hay thầm lặng của khu

vườn trước cựa” (Tự truyện) Tô Hoài

thuộc dòng văn của những Nguyễn

Công Hoan, Ngô Tất Tố, Nam Cao, Vũ

Trọng Phụng…, ra đời và phát triển đối

lập một cách tự nhiên với lối viết hay

thứ văn “sạch sẽ” của các nhà tiểu

thuyết Tự Lực Văn Đoàn

Cỏ dại được bắt nguồn từ “cảm

hứng tả thực” cho nên con người và

cảnh vật nơi đây rất gần gũi, bởi bức

tranh đó không phải đâu xa lạ mà là

“tuổi thơ tôi”, “gia đình tôi”, “cảnh vật

xung quanh tôi”, thấp thoáng cả “làng

tôi” ở trong đó Tất cả như đang cựa

quậy, đang mở ra trước mắt “tôi” Đó

cũng chính là đặc sắc của tác phẩm và

đặc sắc đó được thể hiện trước hết là ở

cách xây dựng nhân vật

Khi xây dựng nhân vật, Tô Hoài

quan tâm nhiều đến hành động và

ngoại hình hơn là tâm trạng và tính

cách Qua hành động thì tính cách nhân

vật được bộc lộ: “hai ba chén cay vào,

ông tôi mới nói Ông tôi chửi bà tôi (…),

cứ đợi bà tôi nói thêm một câu Chỉ một

câu thôi (…) thế là ông tôi vừa hét, vừa

đập tất cả những thứ gì vô phúc xung

quanh mình” Còn mẹ Nhâm “hay cãi

nhau Có hôm vào cãi tay đôi với bà Rồi

cãi nhau với khắp cả nhà Tôi hãi dì

Nhâm nói to lắm” (Cỏ dại) Trong số các

nhân vật được tác giả chú ý miêu tả

ngoại hình thì hình ảnh của mẹ Lặc với cái mặt “vàng bệch, lấm tấm rỗ huê Miệng mụ rộng hoác Nhưng chẳng bao giờ thấy mụ cười Mụ nheo mắt, méo xệch miệng, dứ dứ ngón tay, định củng xuống đầu Nhâm Tôi cũng sợ Mẹ Lặc thật là ác Hôm nào mụ cũng đánh thằng Lặc (…), hành hạ chị em Nhâm

đến đê điều” gây được ấn tượng mạnh nhất Những nhân vật trong tác phẩm cũng chính là những người thân bên cạnh cu Bưởi Xây dựng kiểu nhân vật như thế, một mặt tác giả xuất phát từ tư tưởng con người đời thường, từ ý thức của nhà văn về sức hấp dẫn cũng như sức mạnh của sự thật, nhưng mặt khác, xuất phát từ ý thức về đặc trưng thể loại

Lâu nay nhiều nhà nghiên cứu vẫn xếp Cỏ dại vào tự truyện và đó cũng là dụng ý của chính Tô Hoài, khi Cỏ dại (1941) sẽ lại góp mặt trong cuốn sách có tên là Tự truyện in năm 1978 Theo dòng viết này, Tô Hoài viết tiếp Cát bụi chân ai (1992) và Chiều chiều (1999), nửa như hồi ký, nửa như truyện ký Mà

đặc trưng nổi bật của thể truyện Ký là

“trong quá trình tái hiện sự thật đời sống, ký chú trọng tới những vẫn đề xã hội hơn là tính cách con người” [3, tr 104] Ký không giống như tiểu thuyết, truyện ngắn nhằm vào việc miêu tả quá trình hình thành tính cách cá nhân trong tương quan với hoàn cảnh, ký chỉ quan tâm tới “một vẫn đề, một trạng thái tồn tại của con người hoặc những vẫn đề nóng bỏng trong xã hội” Hình

ảnh gia đình cu Bưởi, gia đình dì Nhâm

và cả mẹ Lặc… nghèo đói, tù túng cũng

Phạm Thị Hiền Hai phong cách hồi ký của Tô Hoài, Tr 23-29

là hiện thực của người dân Việt Nam

trước cách mạng tháng Tám Tô Hoài

không chỉ viết về ký ức tuổi thơ của

mình mà qua đó còn cho thấy một vấn

đề nóng bỏng của xã hội Việt Nam lúc

bấy giờ

Những ngày thơ ấu của Nguyên

Hồng đích thực là hồi ký - thứ hồi ký

tâm trạng, ghi chép những ký ức tâm

trạng Và cũng có thể nói, tâm trạng và

cảm giác của nhân vật là “sự kiện” của

cuốn hồi ký Đó là hình ảnh của người

mẹ với tâm trạng: “giá buốt vì những

phiền muộn” và cả “những đau đớn cay

chua nhất, tăm tối nhất”, hay là cảm

giác ấm áp của cậu bé khát khao, thèm

muốn tình thương yêu: “Tôi ngồi trên

đệm xe, đùi áp đùi mẹ tôi, đầu ngả vào

cánh tay mẹ tôi, tôi thấy những cảm

giác ấp áp đã bao lâu mất đi bỗng lại

mơn man khắp da thịt Hơi quần áo mẹ

tôi và những hơi thở ở khuôn miệng

xinh xắn nhai trầu phả ra lúc đó thơm

tho lạ thường” (Những ngày thơ ấu)

Phải nói rằng, tâm trạng, cảm xúc, ý

nghĩ của nhân vật, mọi chi tiết đều

rưng rưng trong làn ranh giới của hai

nhịp cầu vui - buồn Niềm vui mong

manh quá, ít ỏi quá còn nỗi buồn thì

mênh mông, sâu thẳm đè nặng lên cuộc

đời con người Nguyên Hồng rất có ý

thức trong việc diễn tả nội tâm, tâm tư,

tình cảm của nhân vật Đi sâu diễn tả

tâm trạng nhân vật cũng là cách viết

hồi ký của Nguyên Hồng, một cách viết

rất riêng “nhà văn không hề tái hiện sự

kiện theo kiểu biên niên khô cứng mà

trên cái nền sự kiện, biến cố, ông tập

trung vào những điểm chính yếu, sinh

động nhất để dựng lại linh khí thời quá vãng Cái mà Nguyên Hồng quan tâm hơn cả là làm sao để thể hiện một cách thật chính xác tâm trạng mình trong những thời khắc khó quên ấy Hồi ký của ông, vì thế, có thể coi là hồi ký tâm trạng” [5, tr 231] Với cách viết này Nguyên Hồng đã thành công Thành công đó xuất phát từ cái nhìn thấm nhuần đạo Cơ Đốc và từ trái tim “dạt dào tình cảm” khiến hồi ký của ông mang màu sắc riêng so với hồi ký của Tô Hoài

Thiên nhiên cũng là một trong hình

ảnh đặc trưng gắn liền với hồi ức của hai nhà văn Thiên nhiên trong Những ngày thơ ấu là vườn ươm tâm trạng, là môi trường nuôi dưỡng cái đẹp của tâm hồn - một vẻ đẹp trữ tình hết sức nhẹ nhàng và trong sáng, luôn thay đổi linh

động cùng trạng thái con người Để khắc sâu nỗi lòng giá buốt, buồn nhớ của người mẹ, tác giả lựa chọn thời khắc của buổi chiều - thời điểm gợi nhớ nhất

- “những buổi chiều vàng lặng lẽ, lạnh lẽo của mùa đông, những buổi chiều mà mưa bụi như có một thứ tiếng van lơn thầm thì trong hơi gió vu vu, lửa lò than rực rỡ vờn lên chân tường những

ánh hồng lấp láy hay rủ rê tâm trí người ta vào những cõi buồn nhớ, là những buổi chiều làm tê tái mẹ tôi hơn bao giờ hết” và cũng là tâm trạng của người mẹ ấy nhưng khi được đón nhận niềm hạnh phúc nho nhỏ cũng đủ làm cho “hai gò má mẹ tôi hồng lên và mắt lấp lánh: màu hồng của gò má ấy, tia sáng vui mừng của con mắt long lanh

ấy, mơn mởn như những búp bàng non

trường Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXVII, số 2B-2008

lặng thấm nắng xuân rực rỡ lúc bấy giờ”

(Những ngày thơ ấu) Tâm trạng, niềm

hạnh phúc của người mẹ được so sánh

bằng những hình ảnh thiên nhiên rất

gợi, sinh động và giàu sức sống Trái lại

thiên nhiên trong Cỏ dại của Tô Hoài,

xuất hiện với tư cách là cảnh vật xung

quanh, cùng với cuộc sống con người tạo

nên bức tranh sinh động trong tâm hồn

trẻ thơ: “Ngoài sân, cây cối um như

rừng (…), cây na, cây lựu, một cây cam

sành, cây hồng quả, cây ổi lớn chi chít

cành Giữa có cây ngọc lan (…), cạnh

cây ngọc lan là một cây đào thực

to…thân cây đào lớn bằng cột đình, đen

xù xì, quanh năm phòi ra từng cục nhựa

trong óng, dính như cồn” (Cỏ dại) Đó là

thể văn miêu tả, được cảm nhận bằng

con mắt quan sát, đo đếm rất tỉ mỉ và

cả những liên tưởng thú vị, khiến cho

bức tranh không chỉ gần gũi, mà còn

đẹp với một vẻ đẹp hoang sơ Bút pháp

này phần nào tạo nên sự khác biệt về

mặt ngôn ngữ, giọng điệu, “chất thơ”

trong văn của hai ông

Người ta thường nói: “chất thơ”

trong hồi ký của Nguyên Hồng bay

bỗng, nhẹ nhàng và cũng nổi bật hơn

so với “chất thơ” trong hồi ký của Tô

Hoài Có lẽ do cuốn hồi ký Những

ngày thơ ấu không phải được sáng tạo

từ sự “gia công” nghệ thuật mà nó

được kết dệt từ “những rung động cực

điểm của một linh hồn trẻ dại” (Thạch

Lam), là một thiên truyện thẫm đẫm

tâm trạng Bởi thế, “chất thơ” cũng

chính là thứ “trữ tình tâm trạng” được

thể hiện bằng văn xuôi, hay được toát

lên bởi lượng từ láy mang màu sắc

“tâm trạng” Từ láy chỉ cảm giác của cậu bé 14 tuổi như: lạnh lẽo, mê muội, lạnh lùng, mong manh, cồn cào, nao nao, đau đớn, uất ức, ấm áp, tê tái, êm

đềm, quyến luyến, run run, nghẹn ngào, mơn man, man mác, hay là lượng từ láy chỉ tâm trạng người mẹ: rách rưới, sướt mướt, ngùn ngụt, lặng

lẽ, lặn lội, thấm thía, ngẹn ngào, thao thức…

Lượng từ láy trong cuốn hồi ký Những ngày thơ ấu là một trong những sáng tạo của Nguyên Hồng Chính vì thế nó không chỉ có ý nghĩa trong việc diễn tả thành công cung bậc cảm xúc của nhà văn cũng như nhân vật, mà còn tăng chất trữ tình cho cuốn hồi ký

Chất thơ trong Cỏ dại được toát lên từ hiện thực của đời sống, từ những người thân quen nghèo khổ, từ cái thân thương nhất Bởi cũng từ những cái tưởng như thân sơ ấy lại là nỗi buồn neo đậu trong một trái tim chân thành, đầy nhiệt huyết và con mắt tinh đời của nhà văn Tô Hoài luôn đi từ cái đẹp, mới lạ, từ cái đời thường rất gần

Tô Hoài luôn sử dụng câu văn so sánh, nhưng so sánh đối với nhà văn không ngoài mục đích vẽ ra cảnh và con người một cách chính xác Trong Cỏ dại

có những so sánh bất ngờ mà cũng thật

đúng “cao nhất ở góc sân, bốn cây cau mốc trắng vút lên trời, đội trên đầu những chòm lá như những chiếc áo tơi xanh”, có những so sánh cho thấy sự liên tưởng của tác giả hết sức tinh tế

“những con dơi đen sì vẫn tụm vào

Phạm Thị Hiền Hai phong cách hồi ký của Tô Hoài, Tr 23-29

nhau lúc lỉu như những nắm bồ hóng

trên xà ngang”, có những so sánh dân

giã và gần gũi “Tôi hiền như một cục

đất, xa u mà không khóc (…), người tôi

gầy, chân tay quắt như ống nứa” (Cỏ

dại)…

Phải có lượng tri thức đời thường

phong phú, tài quan sát cả người lẫn

cảnh và sự kiên trì lượm lặt ngôn ngữ

đời thường - thứ ngôn ngữ có sức mạnh

diễn tả, gọi tên nôm na, mộc mạc nhất

của sự vật và con người đời thường, Tô

Hoài mới thành công đến như vậy!

Thành công của Tô Hoài xuất phát từ

sự chịu khó quan sát và óc liên tưởng

hết sức tinh tế

Câu văn trong Cỏ dại cũng rất mộc

mạc, đơn sơ không trau chuốt và giọng

điệu đều đều, dàn trải, không lên gân,

không nhấn giọng Khác với giọng văn

Nguyên Hồng rất linh hoạt: có khi nhẹ

nhàng, đằm thắm, nhưng cũng có khi

dữ dằn, sôi nổi… không có cái gọi là

giọng thuần nhất, mà luôn biến đổi như

tâm trạng của nhân vật (…) Đây chính

là những điểm khác nhau của hai cuốn

hồi ký và sự khác nhau này tạo nên sự

khác nhau trong phong cách của hai

nhà văn

Có thể nói, Nguyên Hồng không

phải là người viết văn xuôi, mà là

người “truyền đạt cảm xúc”; gợi nhớ

tâm trạng; nhà văn với “chủ nghĩa

nhân đạo thống thiết” không phải đi

tìm “cái mới lạ” ở đời thường mà đi tìm

“ngọn lửa tinh thần ” trong những con

người và cuộc sống đời thường Tô

Hoài thì ngược lại “tìm cái mới lạ,

phát hiện ra những cái đời thường”

mọi người thường gặp nhưng không nhận thấy! Sự khác nhau trong phong cách của Nguyên Hồng và Tô Hoài, một mặt xuất phát từ sự khác nhau về tư tưởng và kiểu sáng tác mà nhà văn

đã lựa chọn, mặt khác xuất phát từ

đặc trưng của thể loại Những ngày thơ ấu của Nguyên Hồng đích thực là hồi ký - thứ hồi ký tâm trạng và cảm hứng chủ đạo trong cuốn hồi ký là

“cảm hứng trữ tình” Còn Cỏ dại của Tô Hoài là hồi ký - tự truyện, được viết theo “cảm hứng tả thực”

4 Đọc văn của Nguyên Hồng, ta nhớ đến văn của Thạch Lam Có lẽ bởi Nguyên Hồng có sự gần gũi với Thạch Lam ở lối văn phân tích tâm lý tinh tế, nắm bắt tâm hồn sâu sắc và là lối văn

đi sâu vào cảm giác, được cảm nhận bằng chính cảm giác của tâm hồn con người Còn Tô Hoài, không phải ngẫu nhiên mà nhà phê bình Vũ Ngọc Phan (trong cuốn Nhà văn hiện đại) lại xếp

ông số vào các nhà văn tả chân Trong những ngày đầu thử bút, mày mò xác

định sở trường của mình, văn của Tô Hoài cũng có những điểm yếu, vẫn còn sót lại một vài chi tiết nhợt nhạt là điều không thể tránh khỏi Điều này cũng không tránh khỏi ở bất cứ một nhà văn nào khi mới tập vào nghề và với Tô Hoài, cái thế mạnh của ông cũng bắt

đầu từ những trang tưởng chừng như nhợt nhạt đó Tô Hoài khẳng định được ngòi bút ở những trang văn miêu tả tinh tế hiện thực vốn có của cuộc sống xung quanh, gần gũi với nhà văn

Đó là sự thể nghiệm của hai nhà văn, xuất phát từ tài năng và tấm lòng,

trường Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXVII, số 2B-2008

từ sự chịu khó tìm tòi và sáng tạo khiến

cho những trang văn viết cách đây hai

phần ba thế kỷ mà vẫn mới, còn hiện

đại, còn dẻo dai, có sức chịu đựng trước thách thức của thời gian vốn nghiêm khắc và công minh

Tài liệu tham khảo

[1] Phan Cự Đệ, Tuyển tập Nguyên Hồng (tập 1), NXB Văn học, 1995

[2] Lê Bá Hán (chủ biên), Từ điển thuật ngữ Văn học, NXB Giáo dục, 2004

[3] Phạm Thành Hưng, Thuật ngữ Báo chí - Truyền Thông, NXB Đại học quốc gia

Hà Nội, 2007

[4] Nguyễn Đăng Mạnh, Nhà văn hiện đại chân dung và phong cách, NXB Văn học,

2003

[5] Nhiều tác giả, Nguyên Hồng - Về tác gia và tác phẩm, NXB Giáo dục, 2003, tr 15,

231

[6] Nhiều tác giả, Tô Hoài - Về tác gia và tác phẩm, NXB Giáo dục, 2003, tr 39, 398

Summary

The two memoirs’ styles, The one’s tender age

of Nguyen Hong and The wild gRass of To Hoai

By comparing the two memoirs, The one’s tender age of Nguyen Hong and The

wild grass of To Hoai, the writing determines specific characteristics in the style of the wto famous writer’s in the 1930 - 1945 critical realisticsm literature period

(a) Cao học 14 - Văn học Việt Nam, trường Đại học Vinh