LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI: Khoa Bổ Túc Văn Hóa của Trung Tâm KTTH- Hướng Nghiệp Tỉnh Đồng Nai được giao nhiệm vụ quản lý học viên đang theo học các lớp trung cấp nghề hệ ba năm về việc bổ sung
Trang 1
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ
KHOA BỔ TÚC VĂN HÓA TẠI TRUNG TÂM
KỸ THUẬT TỔNG HỢP- HƯỚNG NGHIỆP
TỈNH ĐỒNG NAI
Trang 2
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Khoa Bổ Túc Văn Hóa của Trung Tâm KTTH- Hướng Nghiệp Tỉnh Đồng Nai được giao nhiệm vụ quản lý học viên đang theo học các lớp trung cấp nghề hệ ba năm về việc bổ sung thêm kiến thức một số bộ môn văn hóa theo chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo để từ đó sau
ba năm theo học ở đây, các em có thể đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT và học nâng cao trình độ của mình ở các trường Cao Đẳng, Đại học
Tuy số lượng học viên trong khoa ít hơn nhiều so với các trường BTVH khác nhưng công việc quản lý toàn diện trong khoa đòi hỏi người được phân công phụ trách phải thường xuyên trao dồi học hỏi kinh nghiệm những cán bộ quản lý tại trung tâm và ở các đơn vị khác
Bản thân tôi đã từng là giáo viên giảng dạy trong khoa BTVH từ năm 1998 và được phân công quản lý khoa từ năm 2006 đến nay, tôi đã học được một số kinh nghiệm qua công việc này Tuy còn nhiều thiếu sót, nhưng tôi mong được chia sẻ cùng các bạn đồng nghiệp và nhận được nhiều góp ý để tôi có thể tiến bộ hơn nữa trong thời gian sau này
II TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI:
1 Cơ sở lý luận:
Về tâm lý lứa tuổi: Lứa tuổi học sinh vào học trung cấp nghề và bổ túc văn hóa THPT tại trung tâm hiện nay chủ yếu có độ tuổi từ 16 đến 18, lứa tuổi vị thành niên Ở lứa tuổi này, các em có sự phát triển mạnh về thể chất và thay đổi rõ rệt về tâm sinh lý Nhiều học sinh rất hăng hái trong mọi hoạt động, chăm ngoan, nghe lời thầy cô, nhưng ngược lại một
số không ít học sinh tỏ ra ngang bướng, dễ nổi cáu, ù lì, lười biếng, và có những hành động không kiểm soát được bản thân Các em hình như muốn tự khẳng định mình, muốn mọi người coi mình là người lớn
Trang 3
Do vậy, nếu không nắm được tâm lý lứa tuổi thì việc giáo dục các em không đạt kết quả như mong đợi
Về giao tiếp xã hội: học sinh ở lứa tuổi này có nhu cầu giao tiếp với bạn bè rất lớn, muốn thể hiện mình qua nhiều hoạt động, muốn thoát khỏi sự quản lý của bố mẹ, thầy cô Để thể hiện mình, các em thích tụ tập cùng nhau chơi đùa, và rất dễ bị rủ rê lôi kéo vào những hoạt động không lành mạnh như trốn học đi chơi game online, cá độ đá bóng, đánh nhau,
cờ bạc, uống rượu bia…
Như vậy, nhiệm vụ của người làm công tác giáo dục không những chỉ dạy các môn văn hóa, cung cấp cho các em có được những kiến thức, những hiểu biết cần thiết trong cuộc sống mà còn phải dạy cho các em trở thành người có đạo đức, phẩm chất, có nhân cách, có lý tưởng, có hoài bảo trước khi bước vào cuộc sống cộng đồng và thực sự trở thành người công dân tốt cho xã hội
Ông bà ta ngày xưa có câu: “Nhất quỷ, nhì ma, thứ ba học trò”, thật đúng với thực tế học sinh đang theo học tại trung tâm, trong tổng số học sinh được trúng tuyển, chỉ có khoảng một phần mười là chăm ngoan, lễ phép và số đông còn lại là học sinh có tính tình cá biệt, ham chơi, lười học, …
Trước thực trạng này, đòi hỏi nhiệm vụ của người làm công tác giáo dục, làm công tác trồng người cần phải có những giải pháp, cách cư
xử hợp tình, hợp lý trong việc uốn nắn từng đối tượng học sinh để cảm hoá được các em, làm thay đổi nhận thức của các em và dần dần giúp các
em trở thành người có suy nghĩ, có hành động đúng đắn để trở thành người công dân tốt, tuyệt đối không để nảy sinh trong suy nghĩ của các
em là mình bị mọi người ghét bỏ, là nhân vật quậy quạng không ra gì, vô tình làm cho tính xấu ngày càng nẩy nở, càng phát triển không điểm dừng trong tư tưởng, trong hành động của các em…
Vì vậy việc giáo dục những học sinh này là một thử thách cho đội ngũ cán bộ, giáo viên tại trung tâm Do chất lượng học sinh tại trung tâm
Trang 4
hiện nay, việc quản lý học sinh ở độ tuổi THPT đòi hỏi phải cần đến sự kiên nhẫn, mềm dẻo, nhưng phải cương quyết đối với các trường hợp bất trị Đồng thời để giáo dục các em, chúng ta phải gương mẫu về mọi mặt, đoàn kết, nhất trí thành một khối thống nhất có tác dụng giáo dục mạnh
mẽ đối với học sinh Ngoài ra, chúng ta phải không ngừng tự hoàn thiện nhân cách của mình, phải thương yêu, tôn trọng, tin tưởng học sinh, có ý thức trách nhiệm về mọi hành vi ngôn ngữ, cử chỉ của mình đối với học sinh, đồng nghiệp, bản thân phải là tấm gương cho học sinh noi theo Từ
đó giúp cho tập thể sư phạm của trung tâm thấy được nhiệm vụ quan trọng này để ngoài việc dạy chữ cho tốt còn phải lưu tâm, hết lòng giáo dục các em phát triển toàn diện cả tài lẫn đức
2 Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài
a Quản lý qua công việc của từng thành viên trong khoa
Hiện tại khoa BTVH tại trung tâm có 2 thành viên được phân công
cụ thể công việc như sau:
* Nhiệm vụ chung :
Cả hai thành viên trong khoa BTVH đều có trách nhiệm trong việc quản lý học sinh, tài sản khoa, hồ sơ sổ sách của khoa và thực hiện tốt nội quy của cơ quan
Cả hai thành viên đều làm việc trong giờ hành chánh: buổi sáng từ 7.00 đến 11.00; buổi chiều từ 13.00 đến 17.00 từ thứ Hai đến thứ Bảy
* Nhiệm vụ cụ Thể :
Trưởng khoa:
- Bản thân tôi chịu trách nhiệm phân công giáo viên giảng dạy vào đầu học kỳ, sắp xếp thời khóa biểu cho các học kỳ mới kịp thời, liên hệ các đơn vị liên kết, và Sở Giáo dục về việc cập nhật chương trình học của
các khối lớp;
- Thường xuyên theo dõi tiến độ giảng dạy của giáo viên qua việc kiểm tra sổ đầu bài, sổ báo giảng, dự giờ đột xuất một số tiết;
Trang 5
- Thực hiện các báo cáo tuần, tháng, năm về công việc đã thực hiện
và phương hướng cho thời gian tới để báo cáo cho lãnh đạo trung tâm
trong các cuộc họp cơ quan;
- Thực hiện các báo cáo được phân công để gửi phòng
GDTX-SGD&ĐT đúng hạn;
- Trước khi kết thúc học kỳ một tháng, tôi lập kế hoạch kiểm tra học
kỳ, kiểm tra lại cho học sinh Yếu và tổ chức kiểm tra học kỳ cho các khối Tôi vừa theo dõi vừa tham gia công việc làm giám thị cho các kỳ kiểm tra này Sau đó kiểm tra lại việc cộng điểm, xếp loại, vào sổ điểm
và học bạ của giáo viên;
- Tôi cùng giáo viên chủ nhiệm họp xét duyệt điều kiện lên lớp, thi
lại, xét điều kiện dự thi tốt nghiệp THPT đối với các lớp cuối cấp;
- Xử lý các trường hợp học sinh vi phạm trong giờ học được giáo viên ghi nhận trong sổ theo dõi hàng ngày;
- Khi giáo viên vắng đột xuất, tôi sinh hoạt lớp để ổn định trật tự;
- Ghi nhận các trường hợp học sinh bỏ học, chuyển trường vào sổ đăng bộ kịp thời, lưu danh sách học sinh tốt nghiệp vào sổ cấp phát bằng;
- Chịu trách nhiệm triển khai các công văn quan trọng đến giáo viên
và học sinh các lớp học BTVH;
- Chịu trách nhiệm tất cả công việc có liên quan đến thi tốt nghiệp THPT và thi nghề phổ thông cho học sinh trung tâm như nhận hồ sơ đăng
ký dự thi, kiểm tra hồ sơ, nhập danh sách thi, hướng dẫn học sinh làm đơn dự thi, sinh hoạt quy chế thi, làm giấy báo dự thi và trả lại hồ sơ tốt
nghiệp sau khi thi ;
- Đề xuất kịp thời lên lãnh đạo trung tâm các trường hợp đặc biệt cần
xử lý;
- Trình Giám Đốc ký duyệt sổ sách, báo cáo trước khi lưu trữ;
- Họp phụ huynh học sinh các lớp sau mỗi học kỳ để báo cáo kết quả học tập của các em và cùng nhau trao đổi về biện pháp giúp các em học tập tốt hơn
Trang 6
Nhân viên trong khoa:
- Nhân viên trong khoa hỗ trợ tôi theo dõi về tình hình chuyên cần của học sinh, tổng hợp số ngày nghỉ hàng tuần của từng học sinh để kịp thời liên hệ phụ huynh, phụ trách việc điểm danh học sinh vắng vào máy, tổng hợp số ngày nghỉ của học sinh để đưa lên mạng kịp thời, đánh máy văn bản, báo cáo trong khoa;
- Trong các kỳ kiểm tra học kỳ, nhân viên hỗ trợ tôi công việc photo
đề thi, coi thi, rọc phách, ráp phách, nhập điểm lên mạng, làm giấy báo kết quả học tập gửi phụ huynh;
- Chuyển các công văn đã thực hiện trong khoa đến văn thư vào số, đóng mộc trước khi trình Giám Đốc ký;
- Theo dõi tác phong, trang phục và tình hình thực hiện nội quy của học sinh mỗi ngày
b Phân bổ thời gian hợp lý cho công việc trong khoa:
Công việc trong khoa BTVH giống như một trường Bổ Túc THPT thu nhỏ nên đòi hỏi phải được lập kế hoạch cụ thể
- Trước khi bắt đầu khai giảng lớp mới hoặc một học kỳ mới, tôi lập
kế hoạch phân công giáo viên giảng dạy ở các lớp, rồi trình giám đốc ký duyệt trước khi sắp thời khóa biểu
- Trước khi kết thúc học kỳ khoảng một tháng, tôi lên kế hoạch tổ chức kiểm tra học kỳ để giáo viên chuẩn bị ôn tập cho học sinh và soạn
đề kiểm tra cho phù hợp
- Trước khi kết thúc năm học tôi lập kế hoạch thi lại cho học sinh Yếu và ra thông báo về thời gian nghỉ hè, học lại cho mỗi lớp
- Sau mỗi học kỳ, tôi đều ghi nhận điểm số, nhận xét của giáo viên vào giấy báo kết quả học tập và gửi qua bưu điện cho phụ huynh học sinh
và đồng thời gửi kèm thư mời họp phụ huynh
- Sau học kỳ II của lớp 12, tôi lên kế hoạch tổ chức lớp ôn tập thi tốt nghiệp trình giám đốc ký duyệt và gửi về cho phụ huynh Lớp ôn tập thi tốt nghiệp luôn được tổ chức trước kỳ thi vài tháng để các em củng cố
Trang 7
kiến thức, vì đa số các em học yếu và chưa có ý thức tự giác trong học tập
c Quản lý học sinh:
* Xây dựng nội quy – khung xử lý kỷ luật:
Nội quy trung tâm được xây dụng và đưa ra bàn bạc, thảo luận trong các cuộc họp hội đồng sư phạm, họp phụ huynh Vào ngày đầu tiên nhập học, tôi đã trực tiếp sinh hoạt nội quy cho từng lớp học Theo đó, mỗi học sinh được giữ một bảng quy định những lỗi vi phạm và khung kỷ luật theo từng lỗi mà học sinh thường mắc phải, đồng thời bảng nội quy này được niêm yết công khai ở mỗi lớp học để các em xem và nhắc nhở nhau,
tự hạn chế lỗi vi phạm
* Tìm hiểu đặc điểm tình hình lớp, tình hình học sinh:
Do tính đặc thù của trung tâm, hàng năm tuyển sinh học sinh vào trường muộn, số học sinh đăng ký vào học trung cấp nghề hệ ba năm và
bổ túc văn hóa cấp ba đa số là không thi vào được các trường phổ thông khác hoặc nhiều học sinh bị kỷ luật đuổi học ở các trường trung học phổ thông Đối tượng học sinh của trung tâm có mối quan hệ gia đình rất đa dạng và phức tạp, nên việc tìm hiểu đặc điểm tình hình lớp, tình hình học sinh giúp cho tôi thuận lợi hơn trong việc quản lý, giáo dục học sinh Công việc đầu năm học của tôi là lập hồ sơ những thông tin khái quát về gia đình học sinh như: nơi ở, hoàn cảnh sống, lối sống, hoàn cảnh kinh tế gia đình, giáo dục của gia đình, sự quan tâm của cha mẹ đối với con cái, quan hệ của gia đình láng giềng Việc tìm hiểu này sẽ giúp tôi kết hợp tốt với gia đình trong công tác giáo dục đạo đức cho học sinh Ngoài
ra tôi phải nắm được đặc điểm từng học sinh về: sức khỏe, đạo đức, năng lực học tập, động cơ học tập, quan hệ của học sinh với cha mẹ, ông bà, anh chị em trong gia đình, ở trường với thầy cô và ngoài xã hội, cộng đồng Việc tìm hiểu học sinh về mọi mặt và trực tiếp giảng dạy là rất cần thiết vì tôi dễ dàng nắm bắt được số lượng học sinh cá biệt của mỗi
Trang 8
lớp, để từ đó tôi có những biện pháp giáo dục phù hợp cho từng đối tượng:
+ Học sinh cá biệt là con của gia đình khá giả, ít con: Một số gia đình có đời sống kinh tế khá giả, giàu có nhưng lại có một đứa con trai nên tâm lý chung các em được cha mẹ yêu thương, nuông chìu Do phụ huynh phải bận rộn nhiều với công việc kinh doanh nên thường dùng vật chất để bù đắp cho các em Từ đó dẫn đến việc các em tiêu xài phóng túng, thường dễ bị kẻ xấu lợi dụng, lôi kéo vào chuyện ăn chơi, cờ bạc…mà xao lãng chuyện học hành
+ Học sinh cá biệt là con của cán bộ, công chức có địa vị: Số học sinh này rất ít nhưng cũng có một vài trường hợp Do phụ huynh có địa vị trong xã hội nên thường xuyên vắng nhà, ít gần con, ít chăm sóc giáo dục con, vả lại gia đình thường được nhiều người nể nang nên các em có tư tưởng ỷ lại vào địa vị của cha mẹ mình mà dễ nảy sinh tính nết kiêu căng, gàn bướng, bất chấp, thiếu tôn trọng nội quy trường lớp
+ Học sinh cá biệt là con mồ côi hoặc gia đình ly tán: Số học sinh này chiếm số đông tại trung tâm Nhiều phụ huynh do hoàn cảnh riêng tư
đã ly thân, ly hôn, …đã tác động mạnh mẽ đến tâm sinh lý của lứa tuổi mới lớn này dẫn đến các em đang ngoan ngoãn bỗng trở nên trầm cảm, ít nói, mặc cảm xấu hổ với bạn bè và nếu không kịp suy nguy nghĩ sẽ dẫn đến mất định hướng về tương lai nên các em sống buông thả, chán nản và không học tập được nữa
+ Học sinh cá biệt là con của gia đình nghèo khó, cha mẹ thiếu quan tâm: qua tiếp xúc với phụ huynh những học sinh này, đa số họ rất tiến bộ
về nhận thức nên dù rất khó khăn, vất vả vẫn cố gắng cho con ăn học, mong con sẽ thoát khỏi cảnh nghèo như cha mẹ sau này Tuy nhiên do trình học vấn thấp, ít hiểu biết về chuyện học hành của con nên không thể chỉ dạy, kiểm tra con Do hoàn cảnh làm thuê mướn nên thường không có thời gian dự họp với trung tâm Và vì khó khăn nên việc đầu tư mua sắm sách vở, dụng cụ học tập cho con bị thiếu thốn, dẫn đến tình trạng học tập
Trang 9
sa sút, yếu kém, mất căn bản, và cuối cùng là học sinh bỏ tiết, cúp tiết, và
bỏ học
+ Học sinh cá biệt là học sinh có tâm – sinh – lý không được bình thường: Nhìn chung, đối tượng học sinh này không nhiều, nhưng lại là nỗi lo của Thầy Cô, nhất là đối với giáo viên chủ nhiệm và người quản lý khoa Dù ai cũng biết rằng những nhược điểm của học sinh này là do bẩm sinh, các em thích quậy phá, muốn làm nổi, ưa chọc phá người khác, dễ làm liều khi có ai kích thích hoặc xúi giục
- Nói tóm lại, các em thuộc diện cá biệt thường do tính ham vui, hay đua đòi, thích làm nổi hoặc nhẹ dạ, dễ bị lợi dụng, rủ rê, lôi kéo Gia đình
do phải bận rộn nhiều cho mưu sinh nên ít quan tâm đến các em, dần dần những tính xấu sẽ phát triển và hình thành trong con người của các em
mà nếu không được ngăn chặn kịp lúc sẽ trở thành gánh nặng cho xã hội
- Để giáo dục đối tượng học sinh này, tôi đã tổ chức cuộc họp tất cả giáo viên và phụ huynh để bàn về biện pháp để từng bước giúp đỡ các em tiến bộ hơn Ngày nay, sự giáo dục không còn dựa vào sự trừng phạt bằng roi vọt nữa mà thầy cô phải hóa thân thành bậc phụ huynh, những người bạn thân thiết để các em đặt niềm tin mà cởi mở tâm sự hết những uẩn khúc trong tâm hồn các em Còn phụ huynh nên dành một thời gian nhất định hằng ngày để quan tâm đến các em hơn, từ đó chúng ta tìm cách giải thích và chỉ rõ hướng đi đúng cho các em Nhìn chung, việc giáo dục các em học sinh này nói thì dễ nhưng khi thực hiện thì rất khó khăn, bởi tâm tính khác thường của các em đã hình thành từ lâu trước khi bước vào trung tâm chúng tôi Có những học sinh sau khi dùng mọi biện pháp mềm dẻo, khuyên răn, rồi đến kỷ luật nặng các em vẫn không thay đổi gì Đến lúc này chúng tôi phải nhờ đến các đồng chí công an trong khu vực giải quyết
- Để có thể liên hệ phụ huynh các em nhanh nhất, tôi đã lưu lại toàn
số điện thoại của cha mẹ các em trong hồ sơ học sinh và danh bạ điện thoại cá nhân Trong các buổi sinh hoạt lớp, những trường hợp học sinh
Trang 10
vi phạm nội quy được tôi xử lý trước tập thể lớp để các em cùng có ý kiến đóng góp công bằng và rút kinh nghiệm cùng nhau Những trường hợp vi phạm nhiều lần ở mức độ nghiêm trọng, tôi đề nghị hội đồng kỷ luật trung tâm họp xử lý Các mức độ vi phạm từ cảnh cáo trở lên sẽ bị đưa lên bảng “ Người Xấu – Việc Xấu” để học sinh toàn trung tâm cùng theo dõi Ngược lại những gương học tốt, việc tốt tôi cũng đề nghị đưa lên “Bảng Vàng Danh Dự” để làm gương cho học sinh khác noi theo
* Các phương pháp giáo dục học sinh được áp dụng trong khoa BTVH:
Đối tượng chính trong công việc quản lý khoa của tôi chủ yếu vẫn là học sinh, nên tôi đã kết hợp với giáo viên để ứng dụng các phương pháp phù hợp cho đối tượng học sinh đặc biệt này tại trung tâm:
Phương pháp thuyết phục
Là phương pháp tác động vào lý trí tình cảm của học sinh để xây dựng những niềm tin đạo đức, gồm các nội dung sau:
- Giảng giải về đạo đức: được tiến hành trong giờ sinh hoạt lớp, cũng như trong các giờ học khác, sinh hoạt chủ nhiệm…
- Giảng dạy về kỹ năng sống: nêu gương người tốt, việc tốt bằng nhiều hình thức như: nói chuyện, kể chuyện, đọc sách báo, mời những người có gương phấn đấu tốt đến nói chuyện, nêu gương tốt của giáo viên và học sinh trong trung tâm
- Trò chuyện với học sinh cá biệt hoặc nhóm học sinh để khuyến khích động viên những hành vi cử chỉ đạo đức tốt của các em, khuyên bảo, uốn nắn những mặt chưa tốt
- Thực hiện tốt chủ trương: “ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, “ Mỗi thầy cô là một tấm gương cho học sinh noi theo”
Phương pháp rèn luyện:
Là phương pháp tổ chức cho học sinh hoạt động để rèn luyện cho các em những thói quen học tập và rèn luyện hạnh kiểm, thể hiện được nhận thức và tình cảm của các em thành hành động thực tế: