Quản trị trường học hiệu quả hay nhất

Ian Wilson lộ mét nhộ lởnh ệỰothùc hộnh vộ hai tịc giờ khịc cựa cuèn sịch lộ Bertie Everard vộ Geoffrey Morris ệÒu ệở tõng lộ cịn bé quờn lý cÊp cao trong cịc ngộnh cềng nghiỷp, vộ chóng

GEOFREY MORRIS IAN WILSON

QU¶N trÞ HIÖU QU¶

Effective School

Management

Fourth Edition

K B Everard, Geoffrey Morris

and Ian Wilson

Paul Chapman Publishing

A SAGE Publishing Company

Lêi nãi ®Çu 9

1 GIíI THIÖU 18

GI¸O VI£N PHæ TH¤NG Cã CÇN HäC VÒ QU¶N Lý KH¤NG? 18

B¶N N¡NG, HIÓU BIÕT CHUNG, Kü N¡NG Vµ Kü THUËT 20

QU¶N Lý Lµ G×? AI Lµ NG¦êI QU¶N Lý? 21

NG¦êI QU¶N Lý Vµ Tæ CHøC 21

§¹O §øC Vµ NG¦êI QU¶N Lý 25

VAI TRß Vµ Sø MÖNH CñA TR¦êNG HäC: Cã PH¶I GI¸O DôC Vµ QU¶N Lý KH¤NG T¦¥NG THÝCH VíI NHAU? 26

PHÇN I QU¶N Lý CON NG¦êI 2 NG¦êI QU¶N Lý Lµ NHµ L·NH §¹O 32

C¸C Kü N¡NG C¦ Xö GI÷A NG¦êI VíI NG¦êI 32

C¸C M¤ H×NH C¸CH QU¶N Lý 33

§ÞNH H¦íNG Vµ HµNH VI 36

C¸C PH¦¥NG PH¸P TIÕP CËN CHI PHèI Vµ Dù PHßNG 36

§IÒU CHØNH HµNH VI PHï HîP VíI HOµN C¶NH 37

NHËN RA C¸CH C¦ Xö KH¤NG PHï HîP 37

VAI TRß L·NH §¹O Vµ KINH NGHIÖM LµM VIÖC 38

§ÞNH H¦íNG THô §éNG/ MANG TÝNH CHÝNH TRÞ 40

PHONG C¸CH Vµ NG¦êI QU¶N Lý TR¦êNG HäC 40

C¸C PH¹M TRï L·NH §¹O 41

CHUÈN QU¶N Lý Vµ L·NH §¹O 42

§ÆC §IÓM CñA HIÖU TR¦ëNG Vµ PHã HIÖU TR¦ëNG 43

3 §éNG VI£N CON NG¦êI 45

§éNG VI£N 45

CHóNG TA CÇN §éNG VI£N AI? 46

THáA M·N NHU CÇU 46

B¶NG XÕP H¹NG C¸C NHU CÇU CñA MASLOW 47

TÝNH X¸C §¸NG CñA HÖ THèNG THø BËC 48

Lý THUYÕT X Vµ Lý THUYÕT Y 50

FREDERICK HERZBERG 50

Sự THAM GIA 53

NHU CầU THàNH TíCH 53

NGƯờI THàNH đạt DO ĐộNG CƠ Cá NHÂN 54

Lý LUậN Về Sự ĐộNG VIÊN Và NGƯờI QUảN Lý TRƯờNG HọC 56

4 TIếP NHậN Và THựC HIệN QUYếT ĐịNH 69

BIếN ý TƯởNG THàNH HIệN THựC 69

RA QUYếT ĐịNH 69

CáC TUầN Tự LOGIC TRONG VIệC RA QUYếT ĐịNH 70

THI HàNH QUYếT ĐịNH 74

CƠ CấU THựC HIệN 74

CáCH RA QUYếT ĐịNH 75

RA QUYếT ĐịNH KIểU THAM VấN - “HợP ĐồNG QUảN Lý” 77

CAM KếT 80

Sự Uỷ QUYềN 80

NHữNG NGUYÊN TắC CHíNH 82

5 QUảN Lý CáC CUộC HọP 83

CáC CUộC HọP Và NHà QUảN Lý 83

NHóM 83

TRắC NGHIệM Về MộT CUộC HọP HIệU QUả 84

MụC ĐíCH CUộC HọP 84

CáC CUộC HọP LớN 87

RA QUYếT ĐịNH 88

TRAO ĐổI THÔNG TIN 89

TổNG HợP ý KIếN 90

NHóM NĂNG ĐộNG 93

CHUẩN Bị CHO MộT CUộC HọP 97

6 TUYểN DụNG, Sử DụNG, THẩM ĐịNH, PHáT TRIểN Và SA THảI CáN Bộ 103

CON NGƯờI NHƯ MộT NGUồN LựC 103

VIệC TUYểN DụNG CáN Bộ 104

THUÊ CáN Bộ 116

THỏA THUậN Về KHốI LƯợNG CÔNG VIệC 118

QUảN Lý VIệC ĐáNH GIá Và KếT QUả CÔNG TáC 120

ĐáP ứNG NHU CầU PHáT TRIểN 124

VấN Đề TáI HòA NHậP 124

HUấN LUYệN NHóM 125

SA TH¶I C¸N Bé 127

CñNG Cè §OµN KÕT TËP THÓ 132

7 QU¶N Lý XUNG §éT 134

Kü N¡NG C¥ B¶N 134

GI¸ TRÞ CñA Sù XUNG §éT 134

Lý DO Vµ T×NH C¶M TRONG XUNG §éT 135

NGUY C¥ CñA XUNG §éT 136

Sù GANH §UA GI÷A C¸C NHãM 136

TH¸I §é §èI VíI XUNG §éT 137

GI¶I QUYÕT C¸C VÊN §Ò CñA Sù XUNG §éT 140

GI¶I QUYÕT XUNG §éT TRONG Tæ CHøC 141

PHßNG NGõA NH÷NG XUNG §éT KH¤NG MONG MUèN 143

H¦íNG DÉN GI¶I QUYÕT XUNG §éT 143

C¸C Kü N¡NG QU¶N Lý XUNG §éT 144

8 QU¶N Lý B¶N TH¢N 159

NG¦êI QU¶N Lý Lµ MéT NGUåN LùC 159

VIÖC Sö DôNG Vµ L¹M DôNG THêI GIAN 159

THIÕT LËP C¸C ¦U TI£N 160

CHØ TI£U VÒ TÝNH HIÖU QU¶ 161

C¸C Kü THUËT QU¶N Lý THêI GIAN 161

CHÕ NGù Sù C¡NG TH¼NG (strees) 163

TÝnh QUYÕT §O¸N 166

PH¸T TRIÓN N¡NG LùC CñA B¶N TH¢N 167

QU¶N Lý VIÖC HäC CñA B¹N 170

KIÓM SO¸T TH¸I §é Vµ C¸CH HµNH VI CñA CHóNG TA 173

C¸C C¥ HéI B×NH §¼NG 176

C¸CH QU¶N Lý TÝCH CùC Vµ TI£U CùC 177

PHÇN II QU¶N Lý tæ chøc 9 Tæ CHøC 182

QUY M¤ Tæ CHøC 182

C¸C MôC TI£U CñA Tæ CHøC 182

C¸C B£N LI£N QUAN 185

vËn dông vµo b¶n th©n 187

M¤I TR¦êNG 187

C¸C M¤ H×NH CñA Tæ CHøC 190

THµNH PHÇN CñA C¸C Tæ CHøC 198

C¸C HÖ THèNG §AN XEN NHAU 201

DÊU HIÖU PH¢N BIÖT TR¦êNG HäC HIÖU QU¶ 204

10 C¸C NHãM C¤NG T¸C 206

B¶N CHÊT CñA NHãM 206

C¸C VAI TRß TRONG NHãM 207

§ÞNH H¦íNG VµO HµNH §éNG 209

§ÞNH H¦íNG VµO CON NG¦êI 209

NH÷NG VAI TRß LI£N QUAN §ÕN TRÝ N·O 211

X¢Y DùNG NHãM 213

QU¶N Lý HIÖU QU¶ HO¹T §éNG CñA NHãM 219

11 QU¶N Lý Vµ ®iÒu chØnh CH¦¥NG TR×NH GI¸O DôC 222

§IÒU CHØNH CH¦¥NG TR×NH CHO PHï HîP VíI NHU CÇU THùC TÕ 222

CH¦¥NG TR×NH QUèC GIA 223

§¸P øNG NHU CÇU CñA NH÷NG C¤NG D¢N T¦¥NG LAI 224

X¢Y DùNG TH¸I §é TÝCH CùC 226

THU HóT Sù THAM GIA CñA C¸C B£N LI£N QUAN 228

LËP KÕ HO¹CH TËP THÓ 228

MôC §ÝCH Vµ C¸C HÖ THèNG GI¸ TRÞ 229

X¢Y DùNG CH¦¥NG TR×NH TRONG THùC TÕ 231

QU¶N Lý GI¸O DôC MÇM NON, CH¡M SãC TRÎ, T¹O DùNG Vµ DUY TR× KH¤NG GIAN CH¥I CHO TRÎ 232

L·NH §¹O Vµ QU¶N Lý TRONG CH¦¥NG TR×NH 234

QU¶N Lý VIÖC §¸NH GI¸ HäC SINH 234

NHU CÇU §ÆC BIÖT Vµ KÕ HO¹CH HOµ NHËP 236

C¸C TR¦êNG CHUY£N 238

12 QU¶N Lý CHÊT L¦îNG, RñI RO, SøC KHáE Vµ AN TOµN 239

CHÊT L¦îNG 239

§ÇU T¦ VµO Nç LùC CHUÈN BÞ THAY V× Nç LùC SöA SAI 242

TËP TRUNG VµO QUY TR×NH THAY V× TËP TRUNG VµO KÕT QU¶ 242

RñI RO 246

SøC KHOÎ Vµ Sù AN TOµN 247

QU¶N Lý Sù AN TOµN CñA TR¦êNG HäC 249

MéT Sè VÊN §Ò CÇN QUAN T¢M CHUNG 253

13 QUảN Lý NGUồN LựC 258

NGUồN LựC Là ĐộNG LựC HAY NHU CầU Là ĐộNG LựC? 258

PHụ Nữ Và QUảN Lý GIáO DụC 259

ĐầU TƯ TIềN CủA 260

QUảN Lý TRƯờNG HọC THEO LãNH THổ 260

PHÂN TíCH QUAN Hệ VốN - LãI 262

GIá TRị TốT NHấT 263

KIểM SOáT TàI CHíNH Và NGÂN SáCH 264

KIểM SOáT NGUồN LựC 266

ĐIềU CHỉNH NGUồN LựC HIệN Có Để PHù HợP VớI NHU CầU 266

VAI TRò CủA THủ QUỹ Và VIệC GÂY QUỹ 268

CáC NHà THầU ĐộC LậP Và ĐấU THầU CạNH TRANH 269

14 QUảN Lý MÔI TRƯờNG 271

MÔI TRƯờNG Tự NHIÊN 271

QUAN Hệ ĐốI NGOạI 272

PHụ HUYNH GIậN Dữ 273

PHụ HUYNH Là ĐốI TáC 273

ủY VIÊN HộI ĐồNG TRƯờNG 274

CáC Kỹ NĂNG CầN THIếT Để ĐốI PHó VớI PHụ HUYNH, CáC ủY VIÊN HộI ĐồNG Và NGƯờI Sử DụNG LAO ĐộNG 275

QUảN Lý CUộC THANH TRA CủA CƠ QUAN CHUẩN GIáO DụC 277

TRƯờNG HọC TRONG CộNG ĐồNG 281

PHầN III QUảN lý sự thay đổi 15 MÔ Tả Sự THAY ĐổI 286

BảN CHấT Sự THAY ĐổI 286

ĐáNH GIá ĐúNG TíNH PHứC TạP CủA Sự THAY ĐổI 290

TạI SAO Kế HOạCH THựC HIệN THAY ĐổI LạI THấT BạI 291

16 những TIềN lệ CủA sự THAY ĐổI THàNH CÔNG 294

CáC ĐIềU KIệN DẫN ĐếN Sự THAY ĐổI THàNH CÔNG CủA Tổ CHứC 294

CHấT LƯợNG QUảN Lý CầN THIếT Để TIếN HàNH Sự THAY ĐổI 301

17 TIếP CậN sự THAY ĐổI một cách Hệ THốNG 306

GIớI THIệU CáCH TIếP CậN 306

ĐáNH GIá MứC Độ HợP Lý CủA Đề XUấT Về Sự THAY ĐổI 309

Sự THĂM Dò 311

M¤ T¶ T¦¥NG LAI 313

M¤ T¶ HIÖN T¹I 315

Sù S½N SµNG Vµ KH¶ N¡NG 317

PH¢N TÝCH YÕU Tè ¶NH H¦ëNG - M¤I TR¦êNG T¢M Lý 319

NH÷NG VÊN §Ò CÇN GI¶I QUYÕT 321

NGUåN LùC CHO Sù THAY §æI 322

18 QU¶N Lý sù QU¸ §é 326

C¥ CÊU QU¶N Lý Sù QU¸ §é 326

C¸C NHIÖM Vô §èI VíI VIÖC QU¶N Lý Sù QU¸ §é 330

X¢Y DùNG KÕ HO¹CH 331

THø BËC CñA C¸C MôC TI£U 333

Sù CAM KÕT 334

LËP BIÓU §å TR¸CH NHIÖM 337

THEO DâI Vµ §¸NH GI¸ Sù THAY §æI 341

LêI NãI ậẵU

Nẹng cao hiỷu quờ quờn lý trđêng hảc vÉn lộ mét trong nhọng

mèi quan tẹm chự yạu cựa chóng ta.

(Cể quan Rộ soịt Giịo viến phữ thềng, 1995, ệoỰn 134)

Môc ệÝch chÝnh cựa cuèn sịch nộy lộ gióp cho cịc giịo viến chỡu trịch nhiỷm quờn

lý cÊp cao trong nhộ trđêng, còng nhđ cịc trđêng phữ thềng vộ cao ệỬng nểi hả ệangcềng tịc, trẻ nến hiỷu quờ hển ậẹy khềng phời lộ cuèn sịch cựa nhọng nhộ lýthuyạt viạt cho nhọng nhộ lý thuyạt, mộ cựa nhọng ngđêi thùc hộnh viạt cho nhọngngđêi thùc hộnh Nhđng thùc hộnh cềng viỷc gừ? Ian Wilson lộ mét nhộ lởnh ệỰothùc hộnh vộ hai tịc giờ khịc cựa cuèn sịch lộ Bertie Everard vộ Geoffrey Morris ệÒu

ệở tõng lộ cịn bé quờn lý cÊp cao trong cịc ngộnh cềng nghiỷp, vộ chóng tềi ệở dộnhrÊt nhiÒu thêi gian trong sù nghiỷp cựa mừnh ệÓ gióp ệì nhọng ngđêi khịc, cờ trongngộnh cềng nghiỷp vộ giịo dôc, hảc ệđĩc cịch trẻ thộnh nhọng nhộ quờn lý hiỷuquờ hển, còng nhđ nẹng cao tÝnh hiỷu quờ cựa cịc tữ chục − thđểng nghiỷp, cềngnghiỷp, giịo dôc vộ giịo héi Do vẺy chóng tềi cã thÓ nãi rỪng chóng tềi khềng chửthộnh thỰo vÒ thùc hộnh quờn lý vộ hoỰt ệéng cựa tữ chục mộ cưn vÒ phđểng phịp

ệÓ cời thiỷn hai lỵnh vùc nộy

Trong hai tịc giờ ệẵu tiến cựa cuèn sịch, mét ngđêi (Morris), ệở giờng dỰy vộ quờn

lý ẻ cịc trđêng hảc vộ ẻ cềng ty Unilever, lộ giịm ệèc ệiÒu hộnh cựa mét cềng ty tđvÊn vÒ quờn lý cựa Chẹu ằu, cềng ty nộy ệở ệãng mét vai trư rÊt nẽng ệéng trong viỷcphịt triÓn ệộo tỰo quờn lý trđêng hảc tõ nẽm 1971 Tịc giờ cưn lỰi (Everard) lộ cịn

bé quờn lý giịo dôc vộ ệộo tỰo cựa ICI, vộ tõ nẽm 1982 ệở ệộo tỰo trến 1000 Hiỷutrđẻng cịc trđêng phữ thềng vÒ lỵnh vùc quờn lý, chự yạu vắi tđ cịch lộ giịo sđ thửnhgiờng tỰi Hảc viỷn Giịo dôc thuéc ậỰi hảc Luẹn ệền Chóng tềi cho rỪng ệiÒu nộykhiạn cuèn sịch cựa chóng tềi lộ ệéc nhÊt về nhỡ, bẻi rÊt Ýt ngđêi cã ệự trịch nhiỷmquờn lý vộ kinh nghiỷm ệộo tỰo trong cờ nhộ trđêng vộ trong cịc ngộnh cềng nghiỷp

ệÓ lÊp kÝn chẫ trèng vÒ vẽn hoị vộ thuẺt ngọ Chóng tềi ệÒu tham gia Tữ chục Giịo

dôc vộ Héi ệăng quờn trỡ cựa CNAA trong viỷc cềng nhẺn giị trỡ cịc khoị hảc cã cÊpbỪng vÒ quờn lý giịo dôc, vộ ệÒu ệở tõng giờng dỰy cịc khoị ệã Do vẺy chóng tềi cãchẫ ệụng trong giắi hảc thuẺt vộ rÊt quen thuéc vắi chđểng trừnh giờng dỰy vÒ quờn

lý ẻ bẺc ệỰi hảc, vộ vắi hỷ thèng giị trỡ réng khớp ẻ cịc cể sẻ giịo dôc Thùc vẺy, ệã

lộ phÈm chÊt vộ nẽng lùc cựa chóng tềi

TÊt nhiến lộ nhọng kinh nghiỷm nộy ệở ệỡnh hừnh cịch nhừn cựa chóng tềi vÒ quờn

lý vộ lởnh ệỰo nhộ trđêng Nhọng kinh nghiỷm nộy ệở thuyạt phôc chóng tềi vÒ giịtrỡ cựa viỷc xẹy dùng Ộcẵu nèi hảc tẺpỢ giọa cịc tữ chục giịo dôc vộ phi giịo dôc (chựyạu lộ thđểng mỰi), ệÓ viỷc thùc hộnh quờn lý vộ xẹy dùng tữ chục thộnh cềng cã thÓ

ệđĩc chuyÓn giao qua lỰi giọa hai nhãm tữ chục Tuy nhiến, do cịc ngộnh cềngnghiỷp cã bÒ dộy truyÒn thèng vÒ phịt triÓn quờn lý vộ lởnh ệỰo lẹu hển, vộ ệẵu tđnhiÒu hển cho cịc lỵnh vùc nộy hển ngộnh giịo dôc, nến phẵn lắn viỷc chuyÓn giaoqua cẵu nèi nộy lộ hđắng vÒ giịo dôc Chóng tềi tin rỪng chử mét sè bÝ quyạt sỳ ệđĩcchuyÓn giao qua cẵu nèi nộy, vộ ngay cờ ệiÒu nộy cã thÓ còng cẵn phời chuyÓn ệữihoẳc ệiÒu chửnh cho thÝch hĩp trđắc khi ệđa vộo sỏ dông mét cịch họu Ých LuẺn ệiÓm cựa chóng tềi lộ nhọng ngđêi khềng tin lộ nhộ trđêng cã thÓ hảc tẺp tõcịc ngộnh cềng nghiỷp ệở cẽn cụ vộo cịc lý luẺn sai lẵm vộ thiạu kiạn thục cể bờn

vÒ quờn lý cềng nghiỷp Hả cã khịi niỷm vÒ cịc tữ chục vộ cịn bé quờn lý trongngộnh cềng nghiỷp mộ chóng tềi rÊt Ýt khi cềng nhẺn lộ thẺt, hoẳc nạu lộ thẺt, thừkhềng hiỷu quờ Chóng tềi biạt nhọng lêi buéc téi viỷc bãc lét vộ ệiÒu ngđêi ta cho

lộ xÊu xa vÒ ệéng cể lĩi nhuẺn, nhđng chóng tềi khềng chÊp nhẺn rỪng ệỰo ệục cựaphẵn lắn cịc tữ chục kinh doanh ệÒu lộ xÊu cờ NhẺn ệỡnh cựa chóng tềi lộ:

Mét sè cềng ty cã hiỷu quờ, cã tđ cịch tèt vộ thộnh cềng, mét phẵn bẻi vừ hả ệđĩc lởnh

ệỰo vộ tữ chục tèt, mộ ệã lỰi mét phẵn nhê nhọng cịn bé quờn lý cựa hả ệở hảc quờn

lý mét cịch cã hỷ thèng Tđểng tù nhđ vẺy, mét sè trđêng phữ thềng vộ cao ệỬng cã hiỷu quờ vộ thộnh cềng, mét phẵn bẻi vừ hả ệđĩc lởnh ệỰo vộ tữ chục tèt, trong ệã mét phẵn lỰi nhê vộo Hiỷu trđẻng vộ cịc cịn bé quờn lý cựa hả ệở hảc quờn lý mét cịch cã hỷ thèng.

ChÝnh vừ vẺy mộ Hiỷu trđẻng vộ cịn bé quờn lý ẻ cịc trđêng phữ thềng vộ cao ệỬng

cã thÓ hảc ệđĩc cịch quờn lý tèt hển nhê viỷc hảc tẺp nhọng ngđêi cã cỉng trịchnhiỷm ẻ cịc cềng ty vộ nhộ trđêng thộnh cềng vộ thẺm chÝ cờ ẻ nđắc ngoội, nhđvỉng ậỰi Tẹy Dđểng hay BiÓn Bớc

Viỷc hảc tẺp nhđ vẺy cẵn cã thêi gian Chóng ta khềng ý kiạn gừ khi ệẵu tđ 4 ệạn 6nẽm ệÓ ệộo tỰo ệđĩc mét bịc sỵ, luẺt sđ, dđĩc sỵ hay bịc sỵ thó y, nhđng thỏ hái cã

bao nhiếu cịn bé quờn ệđĩc ệộo tỰo vắi sè tuẵn nhđ vẺy? Mộ quờn lý còng phục tỰp

vộ ệưi hái cao nhđ nhọng nghÒ kia

Gièng nhđ nhọng sai lẵm cựa bịc sỵ vộ bịc sỵ thó y cã thÓ lộm chạt con bỷnh, cịn bé quờn lý cã thÓ khaituwr tữ chục cựa mừnh Chóng ta cã thÓ hảc tõ sai lẵm cựa nhọng

ngđêi khịc, vộ ngộnh cềng nghiỷp ệở mớc rÊt nhiÒu sai lẵm (ngộnh giịo dôc còngvẺy) Cho nến chóng ta cẵn phẹn biỷt nhọng gừ chóng ta sỳ ụng dông tõ ngộnh cềngnghiỷp sang ngộnh giịo dôc Ngộnh cềng nghiỷp còng ệở cã sù phẹn biỷt tđểng tùvừ nhiÒu ý tđẻng mắi vÒ tữ chục vộ quờn lý bớt nguăn tõ cịc trđêng ệỰi hảc Mét sè

cã tịc dông vộ mét sè thừ khềng Cuèn sịch nộy viạt vÒ nhọng ý tđẻng cã tịc dông,

vộ cờnh bịo ngđêi ệảc vÒ mét sè bÉy cẵn cờnh giịc

Trong mét thêi gian rÊt dội sịch vẻ vộ cịc khoị hảc vÒ quờn lý giịo dôc bỡ sinh viếncoi lộ quị Ộnẳng vÒ lý thuyạtỢ, Ộhộn lẹmỢ, Ộkhềng thùc tạỢ, thẺm chÝ lộ Ộkhềng phỉhĩpỢ; sịch vẻ vộ khoị hảc khềng ệÒ cẺp ệạn cịc ệiÒu kiỷn thùc vÒ cịn bé quờn lý,

mộ lỰi nãi ệạn mét vai trư ệđĩc lý tđẻng hoị nộo ệã Tõ nẽm 1988, khịi niỷm vÒ viỷchảc tẺp dùa trến nẽng lùc vộ vẽn bỪng dùa theo tiếu chÝ ệở chụng tá ệã lộ mét lùclđĩng ệèi lẺp mỰnh mỳ, ệđĩc khuyạn khÝch bẻi cể quan TriÓn khai tiếu chuÈn BéLao ệéng (Employment DepartmentỖs Standards Initiative) trđắc ệẹy vộ bẻi Héi

ệăng quèc gia cịc Vẽn bỪng vÒ nghÒ (ẻ Scotland lộ SCOTVEC) − vộ nay ệđĩc thay thạbẻi Cể quan quờn lý Vẽn bỪng vộ Chđểng trừnh hảc tẺp Sù phịt triÓn nộy cã lỳ lộ métchử cịch lắn nhÊt trong giịo dôc vộ dỰy nghÒ kÓ tõ khi ậỰo luẺt vÒ Thĩ thự cềng

ệđĩc ịp dông nẽm 1543 ậiÒu nộy còng cã tÝnh cịch mỰng nhđ viỷc ban hộnhChđểng trừnh quèc gia Cịc trđêng ệở nhẺn thục ệđĩc ờnh hđẻng cựa hỷ thèngchụng chử quèc gia vÒ nghÒ nhđ mét phđểng phịp thay thạ cịc vẽn bỪng phữ thềngtrung hảc vộ dù bỡ ệỰi hảc

Héi ệăng quèc gia vÒ chụng chử bẺc ệỰi hảc thđêng lÊy nguyến tớc sau ệÓ ệịnh giịcịc khoị ệộo tỰo nghÒ:

Phđểng hđắng hảc tẺp cựa hảc sinh phời vđển tắi hiÓu biạt cao hển vộ nẽng lùctèt hển Do vẺy, trong khi mét chđểng trừnh cã thÓ bao găm vắi viỷc tiạp thu kủthuẺt vộ kủ nẽng, hoẽc hảc tẺp cịc dọ liỷu lộ thÝch hĩp, thừ nhọng kiạn thục nộyphời nẹng nẽng lùc thùc hiỷn trÝ tuỷ vộ sịng tỰo lến mục cao hển nhọng gừ tăn tỰibến trong viỷc hảc tẺp cịc kủ nẽng kủ thuẺt vộ cờ chÝnh thùc tạ nọa

Chóng tềi hoộn toộn tịn thộnh nguyến tớc trến, vộ toộn bé tÝnh ệét phị cựa cuènsịch nộy lộ nhỪm nẹng cao nẽng lùc vộ kạt quờ cềng tịc Chóng tềi khềng ệịnh giịthÊp lý thuyạt; cẹu cịch ngền cựa Lewin cã nãi khềng cã gừ cã tÝnh thùc hộnh hển lộ

mét lý thuyạt tèt lộ rÊt ệóng, nhđng chóng tềi còng tin rỪng cã quị nhiÒu sịch vÒquờn lý giịo dôc ệđĩc viạt tõ quan ệiÓm cựa nhộ lý thuyạt Môc ệÝch cựa chóng tềi

lộ lẺp lỰi thạ cẹn bỪng vộ bữ sung thếm mét sè vÊn ệÒ cã tÝnh thùc hộnh vộo nhọngbội viạt cựa nhọng hảc giờ chử nghiến cụu vÒ quờn lý mộ thiạu thùc hộnh (mẳc dỉnhiÒu ngđêi trong sè hả lộ nhọng hảc giờ xuÊt sớc)

Cã lỳ gĩi ý cho nhọng cịch tiạp cẺn khịc nỪm ngay trong nhọng tõ ệđĩc dỉng ệÓmiếu tờ Ộquờn lýỢ (management) Tõ nộy khịc vắi Ộquờn trỡỢ hay Ộhộnh chÝnhỢ(administration) (mẳc dỉ ẻ Bớc Mủ tõ nộy ệđĩc dỉng gẵn vắi nghỵa chóng tềi dỉng

cho Ộquờn lýỢ) vộ Ộlởnh ệỰoỢ, nhđng bao găm cờ hai Do vẺy, theo chóng tềi thừ cịn

bé quờn lý lộ ngđêi:

(1) Biạt ệiÒu hả muèn xờy ra vộ lộm cho nã xờy ra;

(2) Chỡu trịch nhiỷm kiÓm soịt cịc nguăn tội nguyến vộ ệờm bờo chóng ệđĩcdỉng mét cịch tèi đu;

(3) Khuyạn khÝch tÝnh hiỷu quờ trong cềng viỷc ệang lộm vộ từm kiạm sù cời thiỷnkhềng ngõng

(4) Lộ ngđêi chỡu trịch nhiỷm vÒ kạt quờ lộm viỷc cựa bé phẺn hả quờn lý, mộtrong ệã hả còng lộ mét thộnh phẵn

(5) TỰo ra mềi trđêng vộ tinh thẵn chung cã Ých gióp mải ngđêi cã thÓ phịt huytèt nhÊt khờ nẽng cựa hả

(Everard, 1984)

Tõ khi cuèn sịch ệđĩc xuÊt bờn lẵn thụ ba vộo nẽm 1996, cã mét sù chuyÓn biạn dẵndẵn tõ Ộquờn lýỢ sang Ộsù lởnh ệỰoỢ ậiÒu nộy ệđĩc minh hảa bỪng sù ra ệêi cựaTrđêng cao ệỬng quèc gia vÒ lởnh ệỰo trong trđêng hảc (www.ncsl.org.uk) vộ viỷc

ệữi tến cịc tiếu chuÈn quờn lý cựa MCI (cể quan tỰo lẺp cịc tiếu chuÈn vÒ nghÒnghiỷp quèc gia trong quờn lý) thộnh Ộcịc tiếu chuÈn vÒ quờn lý vộ lởnh ệỰoỢ(www.management-standards.org.uk);

Hừnh 1 lộ mét bờn ệă chục nẽng mắi mộ cịc tiếu chuÈn ệã dùa vộo, vộ môc ệÝch

quan trảng mắi nhÊt ệđĩc ệỡnh nghỵa lộ: Cung cÊp phđểng hđắng, dộnh ệđĩc sù cam kạt, ịp dông cịc thay ệữi vộ ệỰt ệđĩc kạt quờ thềng qua viỷc sỏ dông con ngđêi vộ cịc nguăn tội nguyến khịc mét cịch hiỷu quờ, sịng tỰo vộ cã trịch nhiỷm.

Hình 1 Quản lý và lãnh đạo tích hợp

Phẵn lắn nhọng ngđêi ệảc cựa chóng tềi sỳ nhẺn thÊy rỪng cờ hai ệỡnh nghỵa ệÒumiếu tờ vai trư cựa Hiỷu trđẻng, ngđêi ệụng ệẵu, nhộ lởnh ệỰo trong cịc trđêng phữthềng vộ cao ệỬng Mét sè hđắng tắi nhọng vỡ trÝ nhđ vẺy, hoẳc cÊp thÊp hển tiạptheo: Hiỷu phã, Trĩ lý hiỷu trđẻng, Hiỷu trđẻng cịc trđêng ẻ khèi thÊp hển, ngđêi

ệụng ệẵu cịc phưng ban, giịo viến chÝnh

Nhọng ệiÒu chóng tềi nãi ệÒu hđắng ệạn tiÓu hảc, trung hảc vộ cịc trđêng ệẳc biỷt,còng nhđ cịc trung tẹm giịo dôc mẵm non (mẳc dỉ cịc phẵn ệÓ giời quyạt cịc vÊn

ệÒ giọa cÊp phưng ban cựa cịc cể sẻ giịo dôc lắn chớc chớn lộ khềng ịp dông vắitrđêng tiÓu hảc ẻ mét lộng nhá); vộ ệiÒu nộy lộ phỉ hĩp vắi cịc trđêng dẹn lẺp còngnhđ cềng lẺp

Chóng tềi tin rỪng nhiÒu ệiÒu chóng tềi nãi còng ịp dông ệđĩc vắi viỷc quờn lý cịctrđêng cao ệỬng vộ ệỰi hảc vộ chóng tềi hy vảng ệiÒu nộy còng sỳ ệđĩc nhọng ngđêi

ệảc lộm viỷc trong cịc trđêng nhđ vẺy nhắ trong ệẵu Mẳc dỉ vẺy, chóng tềi muèndộnh sù hđắng dÉn cho cịc giịo viến lộm cềng tịc quờn lý giịo dôc dù cịc khoị hảcngớn hỰn vộ dội hỰn vÒ nhọng vÊn ệÒ mộ theo kinh nghiỷm cựa chóng tềi, nhọnggiịo viến vắi tđ cịch lộ cịn bé quờn lý thùc sù muèn hảc hái Dỉ cuèn sịch dùa vộocịc nghiến cụu vÒ quờn lý hiỷu quờ vộ nhọng tữ chục thộnh cềng, vộ nã ệđĩc diÔn

ệỰt ẻ mục ệé rÊt cã tÝnh thùc hộnh, nã còng vÉn ệđĩc gớn liÒn vắi lý thuyạt Nạucuèn sịch khềng ệịnh giị ệđĩc mét sè trđêng phịi quan trảng, thừ ệã lộ bẻi vừ chóngtềi ệở cè từnh chản cịc cịch tiạp cẺn mộ chóng tềi ệở sỏ dông, vộ thÊy rỪng chóngthÝch hĩp

Chóng tềi ệở thếm vộo nhọng bội tẺp ngớn mộ ngđêi ệảc cã thÓ liến hỷ ệạn hoộncờnh nhộ trđêng cựa hả Mét trong sè cịc bội tẺp cã thÓ dỉng cho viỷc thờo luẺnnhãm - hảc nhãm lộ mét phđểng phịp họu Ých cã thÓ ệđĩc lẺp ra ẻ bÊt cụ trđêngnộo hoẳc trong nhãm ệăng nghiỷp tõ cịc trđêng khịc nhau trong khu vùc NhọngvÊn ệÒ khịc dộnh cho thờo luẺn còng ệđĩc bữ sung vộo bờn in lẵn thụ tđ Khi nộo cãthÓ, chóng tềi ệÒu thếm vộo cịc vÝ dô tõ nhộ trđêng

Nhọng sù liến hỷ cã ý thục tõ cuèn sịch ệạn vắi hoộn cờnh cựa ngđêi ệảc gióp choquị trừnh hảc tẺp Chóng tềi tịn thộnh mề hừnh hảc tẺp kinh nghiỷm ệđĩc mề tờ bẻiKolb (1984, trang 33), mề hừnh nộy dùa trến cềng trừnh cựa Lewin vộ Dewey trđắc ệã.Mề hừnh nộy ệưi hái mét chu kú nẹng cao nẽng lùc bỪng viỷc quan sịt vộ thÓ hiỷnbỪng kinh nghiỷm cô thÓ, răi tỰo ra cịc khịi niỷm trõu tđĩng hoẳc khịi quịt, sau ệãkiÓm tra ý nghỵa cựa nhọng khịi niỷm nộy trong cịc hoộn cờnh mắi Do vẺy viỷc hảctẺp tững hĩp cịc quị trừnh kinh nghiỷm, nhẺn thục, tđ duy vộ hộnh vi; nã khềng chử

lộ sù truyÒn ệỰt hay tiếu hoị kiạn thục Cuèn sịch nộy khềng cung cÊp kinh nghiỷm

cô thÓ, nến nã sỳ khềng cã Ých cho ngđêi ệảc khềng lộm cềng tịc quờn lý, nhđng

chóng tềi hy vảng nã sỳ gióp Ých cho viỷc nhẺn biạt, thÓ hiỷn lỰi vộ chuyÓn thộnhkhịi niỷm, vộ chóng tềi gĩi ý nhọng cịch ệđa kạt quờ cựa cịc quị trừnh trÝ tuỷ nộyvộo thùc tạ

Chóng tềi nhừn thÊy cuèn sịch sỳ ệđĩc dỉng cho viỷc tù hảc ẻ nhộ vộ ẻ cể quan; lộ mét phẵn cựa tội liỷu thếm cho cịc khoị hảc ngớn vộ dội hỰn; dỉng cho thờo luẺn nhãm khềng chÝnh thục; hay nhđ mét cuèn sữ tay tham khờo dộnh cho cịn bé thùc hộnh quờn lý Chóng tềi khềng nghỵ rỪng quị nhiÒu môc tiếu nhđ vẺy lộ nhiÒu tham

vảng bẻi vừ ệã lộ cịch chóng tềi ệở dỉng cịc cuèn sịch cã néi dung tđểng tù vÒ quờn

lý Mèi quan tẹm lắn nhÊt cựa chóng tềi lộ nhiÒu ngđêi cã thÓ thu ệđĩc nhiÒu lĩi Ých

tõ cuèn sịch thừ lỰi ệển giờn lộ khềng cã thêi giê ệÓ ệảc; sù đu tiến cựa hả khềngdộnh chẫ cho sù phịt triÓn bờn thẹn Chóng ta nến nghỵ kủ xem sù sớp xạp nhđ vẺy

thừ cã lĩi nhÊt cho nhộ trđêng hay khềng bẻi vừ khềng thÓ cời thiỷn từnh hừnh ẻ mét nhộ trđêng mộ khềng cã sù thay ệữi trong con ngđêi

Bờn bịo cịo cựa Lùc lđĩng ệẳc biỷt vÒ quờn lý nhộ trđêng (1990), cã tến lộ Phịt triÓn quờn lý nhộ trđêng − con ệđêng lến phÝa trđắc, kếu gải mét Ộcịch tiạp cẺn mắi

trong phịt triÓn quờn lý, trong ệã tẺp trung sù chó ý vộo viỷc hẫ trĩ bến trong vộ gẵnvắi nhộ trđêng vộ nhọng cể sẻ giịo dôc khềng chó trảng vộo huÊn luyỷn bến ngoộinhộ trđêng.Ợ Quan ệiÓm nộy nhừn sù phịt triÓn quờn lý nhđ mét quị trừnh quyạt

ệỡnh trong viỷc gióp ệì cịc tữ chục ệỰt ệđĩc môc ệÝch cựa hả, vộ dÉn ra ệỡnh nghỵacựa Everard vÒ quị trừnh nộy nhđ lộ Ộmét cịch tiạp cẺn hẫ trĩ, thóc ệÈy, vộ liến hỷmét cịch hội hoộ vắi sù phịt triÓn cựa tữ chụcỢ Lý luẺn nộy bao trỉm lến toộn bécuèn sịch cựa chóng tềi, cuèn sịch chó trảng ệạn hẵu nhđ tÊt cờ cịc tÝnh chÊt cựacịc nhộ trđêng hiỷu quờ ệở ệđĩc bờn bịo cịo kÓ ệạn, vộ cho thÊy mẫi tÝnh chÊt cãthÓ ệđĩc nhộ trđêng tù phịt triÓn nhđ thạ nộo

Chóng tềi chia sĨ quan ệiÓm cựa lùc lđĩng ệẳc biỷt rỪng nhộ trđêng phời vẺn ệénghđắng tắi mét cịch tiạp cẺn kạt hĩp hội hoộ ệạn sù phịt triÓn cựa lùc lđĩng lao

ệéng, dđắi sù chử ệỰo cựa Hiỷu trđẻng, ệÓ viỷc dộnh ệđĩc cịc môc tiếu tẺp thÓ vộ

ệịp ụng cịc nhu cẵu cựa cị nhẹn trẻ thộnh vÊn ệÒ thuéc vÒ lĩi Ých chung thay vừthuéc vÒ cịc nhu cẵu cỰnh tranh nhau Bờn bịo cịo còng khuyến cịc trđêng nến ịpdông nghiỷp vô trong ngộnh cềng nghiỷp; cuèn sịch cựa chóng tềi ệở bao găm ệiÒunộy dđắi dỰng tđểng tịc mộ nhộ trđêng cã thÓ sỏ dông tù lùa chản chự ệÒ, kủ thuẺt

vộ bội tẺp nộo ệịp ụng ệđĩc nhu cẵu cựa hả

Nẽm 1995, cể quan ệộo tỰo giịo viến (TTA) ệở nhẺn trịch nhiỷm hđắng dÉn phịttriÓn nghÒ nghiỷp cho giịo viến trong toộn quèc, bao găm cờ nhọng ngđêi lộm cềngtịc quờn lý, ệở khẻi ệéng chđểng trừnh HEADLAMP vắi môc ệÝch huÊn luyỷn cho cịchiỷu trđẻng mắi ệđĩc bữ nhiỷm, chđểng trừnh nộy nay ệđĩc ệữi tến lộ Chđểng trừnh

NhẺp mền Hiỷu trđẻng (HIP), vộ cã rÊt nhiÒu ngđêi tham gia KÓ tõ ệã hai chđểngtrừnh khịc còng ệở ệđĩc bữ sung thếm vộ cềng viỷc nộy ệđĩc Trđêng Cao ệỬng Quècgia Lởnh ệỰo trong ngộnh Giịo dôc chỡu trịch nhiỷm

Chóng tềi xin thó nhẺn lộ trong quị trừnh viạt cuèn sịch nộy, chóng tềi lộ nhọng kĨ

ệỰo sịch cã sịng tỰo, mét hiỷn tđĩng lan trộn trong giắi ệộo tỰo vÒ quờn lý Tõ lẹuchóng tềi ệở thu thẺp tõ nhọng bội giờng, nhọng tội liỷu ệđĩc phịt, nhọng bội bịo,nhọng bịo cịo néi bé, sịch vẻ vộ cịc cuéc thờo luẺn vắi cịc ệăng nghiỷp cã chuyếnmền cờ mét cể sẻ nhọng ý tđẻng ệan xen lÉn nhau mộ tõ ệã chóng tềi ệở xẹy dùngthộnh vèn riếng cựa mừnh, nhđ nhọng con chim xẹy tữ Thđêng thừ gèc cựa ý tđẻngban ệẵu bỡ mÊt ệi vừ nã ệđĩc sang sỏa vộ sớp xạp lỰi ệÓ ệđĩc dỉng theo cịch mắi.Chóng tềi còng biạt mừnh mang nĩ rÊt nhiÒu nhọng nhộ tđ tđẻng lắn trong quờn lý.Còng nhđ sù biạt ển ệạn tÊt cờ nhọng ngđêi mộ chóng tềi ệở dỉng ý tđẻng cựa hả,chóng tềi cè gớng viạt ra hạt tến hả nạu chóng tềi biạt ệđĩc nguăn cựa ý tđẻng.Nhđng còng cã nhọng ngđêi mộ chóng tềi mang mét mãn nĩ ệẳc biỷt

Bertie Everard cã hẹn hỰnh ệđĩc lộm viỷc nhiÒu nẽm vắi Giịo sđ Dick Beckhard cựaMIT, khi ềng tham vÊn cho ICI, vộ vắi nhọng ệăng nghiỷp cựa ICI khịc nhđ ArthurJohnston vộ Derek Sheane Phẵn III sỏ dông nhiÒu nhọng kiạn thục sẹu sớc ệđĩc xẹydùng tõ kinh nghiỷm nộy Giịo sđ Bill Reddin, ềng Ralph Coverdale ệở quị cè vộ cịchảc trư cựa ềng, Meredith Belbin còng ệở gióp ệì ệÓ gảt giòa nhọng ý tđẻng cựa

ềng Sau nộy lộ nhọng ệăng nghiỷp ẻ Hảc viỷn Giịo dôc thuéc ậỰi hảc Luẹn ệền vộHéi ệăng phịt triÓn quờn lý giịo dôc BEMAS, ệẳc biỷt lộ Janet Ouston

Geoff Morris muèn gỏi lêi cịm ển ệạn nhọng ệăng nghiỷp cựa ềng ẻ EMAS (Dỡch vô

tđ vÊn Quờn lý chẹu ằu), nhọng ngđêi ệở ệãng gãp cho viỷc phịt triÓn ý tđẻng ệđĩc

sỏ dông trong cuèn sịch nộy, ệạn Tom Lea tõ Bịch khoa Brighton, ngđêi ệở lộm viỷccỉng ềng trong nhiÒu khoị hảc trong suèt 20 nẽm; ệạn Malcolm Mander tõ ậỰi hảcBrunel, ệạn Carmen Newsome, Hiỷu trđẻng trđêng tiÓu hảc Tockwith - Yorkshire,ngđêi ệở cung cÊp nhọng thềng tin bến trong vÒ cịc ệiÒu tra cựa Ofsted (Cể quanTiếu chuÈn Giịo dôc) vộ sù thay ệữi trong trđêng tiÓu hảc ấng còng muèn bộy tá sùbiạt ển ệèi vắi sù chử trÝch (phẵn lắn cã tÝnh tÝch cùc) cựa vĩ ềng (nguyến lộ giịoviến), con gịi ềng (còng lộ giịo viến) vộ con trai ềng (mét cịn bé quờn lý), vộ cịm ển

hả vừ ệở cho phĐp ềng vớng mẳt tinh thẵn mét cịch tỰm thêi trong gia ệừnh Ian Wilson muèn bộy tá sù biạt ển cựa mừnh tắi nhọng cuéc thờo luẺn họu Ých mộanh ệở cã ệđĩc vắi ban lởnh ệỰo cÊp cao cựa trđêng Rydens vộ Trung hảc Woodcote

ấng còng chỡu ờnh hđẻng bẻi cịc ệăng nghiỷp lộm viỷc tỰi dù ịn quèc tạ nghiến cụu

vÒ lởnh ệỰo nhộ trđêng mộ ềng cã tham gia ấng còng ệịnh giị rÊt cao sù hẫ trĩ vộ

ệéng viến cựa cịc thẵy hiỷu trđẻng, trong ệã cã Sandy Davies, Roy Blatchford vộKeith Sharp vộ cịc ệăng nghiỷp ẻ Surrey, ệẳc biỷt lộ Judy Nettleton ệở cung cÊpthềng tin vÒ cịc trđêng ệẳc biỷt Gia ệừnh cựa ềng luền luền, nhđ mải khi, rÊt vỡ thacho nhọng thêi gian ềng ngăi bến mịy tÝnh thay vừ dộnh cho hả

TÊt cờ chóng tềi còng luền ệđĩc ệèc thóc mét cịch ệóng ệớn bẻi MarianneLagrange, ngđêi biến tẺp cựa chóng tềi, Berteke Ibbett vộ Irene Greenstreet, cịc thđ

ký cựa Morris, nhọng ngđêi ệở xỏ lý vẽn bờn cho bờn thờo Chóng tềi muèn bộy tá

sù biạt ển ệạn hả vộ nhọng ngđêi chđa ệđĩc nếu tến

GIắI THIỷU

GIịO VIặN PHữ THấNG Cã CẵN HảC VÒ QUờN Lý KHấNG?

Cã ệóng nhọng nhộ quờn lý giái lộ do bÈm sinh chụ khềng phời do ệđĩc ệộo tỰo haykhềng? Nẽng lùc quờn lý cã tù nhiến ệạn vắi chóng ta hay khềng? Trđắc khi trờ lêicịc cẹu hái trến, bỰn sỳ thÊy trờ lêi phiạu hái ngớn dđắi ệẹy sỳ rÊt bữ Ých BỰn hởylẵn lđĩt trờ lêi tõng cẹu hái, khềng cẵn do dù quị lẹu, vộ còng ệõng ệảc trđắc

Phiạu hái vÒ nguyến tớc quờn lý

Hởy cho tõ ệiÓm 0 (hoộn toộn khềng ệăng ý) ệạn 4 (hoộn toộn ệăng ý) ệÓ cho thÊybỰn ệăng ý hoẳc khềng ệăng ý ệạn mục nộo vắi tõng ý kiạn dđắi ệẹy BỰn nhắ saukhi trờ lêi xong cịc cẹu hái tõ 1 ệạn 5 mắi xem cịc cẹu hái tõ 6 ệạn 10

(1) Ngđêi ta nến bá qua mét sè lẫi nhÊt ệỡnh trong cềng viỷc cựa cÊp dđắi ệÓ khềnglộm hả nờn chÝ

0 1 2 3 4(2) Tềi ệở mÊt rÊt nhiÒu thêi gian ệÓ giời quyạt cịc vÊn ệÒ mộ ệịng ra cÊp dđắi cựatềi phời tù giời quyạt ệđĩc

0 1 2 3 4(3) Tềi cè gớng truyÒn ệỰt mét cịch chÝnh xịc cho nhọng ngđêi cÊp dđắi biạtnhọng gừ hả phời lộm vộ tềi muèn hả lộm nhọng viỷc ệã nhđ thạ nộo

0 1 2 3 4(4) Tềi ệự biạt vÒ phỰm vi trịch nhiỷm ệÓ cã thÓ ra phẵn lắn quyạt ệỡnh mét cịchnhanh chãng mộ khềng cẵn phời tham khờo ý kiạn cựa nhọng ngđêi cÊp dđắi

0 1 2 3 4(5) Tềi luền giời thÝch cho cịn bé cựa tềi biạt tỰi sao chóng tềi cã nhọng thay ệữi

0 1 2 3 4

(6) Nạu nhđ cã ai ệã phịt hiỷn ra bÊt cụ lẫi gừ trong viỷc tềi lộm, tềi muèn hả nãithỬng vắi tềi hển

Giời thÝch phiạu hái

Khi lộm gẵn hạt phiạu hái, bỰn chớc ệở nhẺn ra cã mèi liến hỷ giọa cẹu 1 vộ cẹu 6,cẹu 2 vộ cẹu 7, v.v Thùc tạ, 5 cẹu hái ệẵu liến quan ệạn cịch chóng ta quờn lý ngđêikhịc hoẳc tin rỪng ta phời quờn lý ngđêi khịc Trong khi ệã, cịc cẹu hái 6-10 lỰi liếnquan ệạn cịch chóng ta tin lộ chóng ta ệđĩc quờn lý, hoẳc phời ệđĩc quờn lý

Cã vĨ hĩp lý lộ chóng ta phời quờn lý ngđêi khịc nhđ cịch chóng ta vÉn muèn ệđĩcquờn lý Tuy nhiến, bỰn sỳ nỪm trong sè lắn nhọng ngđêi ệở trờ lêi phiạu hái nộybỪng cịch cho ệiÓm Ộ4Ợ, nạu bỰn khỬng ệỡnh chớc chớn rỪng ỘNạu nhđ cã ai ệã phịthiỷn ra bÊt cụ lẫi gừ trong viỷc tềi lộm, tềi muèn hả nãi thỬng vắi tềi hểnỢ (Cẹu hái6), nhđng lỰi ệăng thêi ệÒ xuÊt ệiÓm Ộ3Ợ hoẳc Ộ4Ợ lộ ỘNgđêi ta nến bá qua mét sè lẫinhÊt ệỡnh trong cềng viỷc cựa cÊp dđắi ệÓ khềng lộm hả nờn chÝỢ (Cẹu hái 1).Cịc cẹu trờ lêi cựa mét nhãm nẽm mđểi giịo viến chự nhiỷm tiếu biÓu ệở cho métbờn kạt quờ trung bừnh thÓ hiỷn trong Hừnh 1.1

Hừnh 1.1 Bờng ệiÓm cựa phiạu hái vÒ nguyến tớc quờn lý

Khi nhừn vộo sè ệiÓm bỰn ệở cho hoẳc vộo bờng ệiÓm trến, cã thÓ sỳ xuÊt hiỷn 2 cịchphờn ệèi

(1) ỘCịc cẹu hái khềng hoộn toộn tđểng xụngỢ ậóng nhđ vẺy, nhđng cẵn thiạt vừkhềng muèn ệÓ viỷc trao ệữi quị lé liÔu khi trờ lêi phiạu hái Nhđng sù tđểngxụng rÊt gẵn nhau ệÓ thÊy ệđĩc vÊn ệÒ

(2) ỘCịch bỰn quờn lý hay muèn ệđĩc quờn lý rÊt khịc nhau tõ cÊp nộy sang cÊpkhịc.Ợ Cịc giịo viến chự nhiỷm muèn ệđĩc nghe nãi vÒ cịc sai lẵm cựa hả,(vộ cã thÓ hoộn toộn yến tẹm khi nghe vÒ cịc sai lẵm cựa hả vừ hả ệự chÝn chớn

ệÓ khềng cờm thÊy bỡ nờn lưng), tuy nhiến vắi cịc cịn bé trĨ hển, mải chuyỷnkhềng phời nhđ thạ.Ợ Thạ nhđng, phiạu hái nộy ệđĩc ệđa cho cịc nhãm cịn

bé nhộ trđêng ẻ mải cÊp vộ kạt quờ chung gẵn nhđ gièng nhau

Nhđ trong trđêng hĩp Cẹu hái sè 10, cịch dỉng tõ ệđĩc ệữi thộnh: ỘNhiÒu quyạt

ệỡnh cựa giịo viến chự nhiỷmẦỢ Cẹu trờ lêi còng ệđa ra quan ệiÓm râ rộng lộ ẻ mảicÊp chóng ta ệÒu tin rỪng mừnh ệở thềng bịo cho ngđêi khịc biạt lý do cựa sù thay

ệữi Tuy nhiến, trong phẵn lắn cịc trđêng hĩp, chóng ta ệang sèng trong ờo tđẻng

BờN N¡NG, HIÓU BIạT CHUNG, Kủ N¡NG Vộ Kủ THUẺT

Tõ nhọng ệiÒu chóng ta nhừn thÊy trến ệẹy, chóng ta cã thÓ thÊy rỪng Ộbờn nẽng tùnhiếnỢ cựa chóng ta vÒ quờn lý ngđêi khịc cã vĨ nhđ khềng ệóng thùc tạ lớm Trongthùc tạ, chóng ta cã thÓ vừ suy tÝnh mét cịch lý trÝ mộ trịnh viỷc ệèi ệẵu vắi bỰn ệăngnghiỷp hoẳc ngđêi cÊp dđắi trong viỷc giời quyạt mét sè vÊn ệÒ, nhđng sù lờng trịnhcịc vÊn ệÒ cã thùc lộ mét viỷc lộm rÊt gẹy bùc mừnh, mang tÝnh tiếu cùc vộ mÊt thêigian cho cịc bến

Hẵu nhđ nhọng ệiÒu chóng tềi muèn nãi ệạn trong cuèn sịch nộy cã thÓ chử lộ sùnhọng lỳ thềng thđêng, vÝ dô nhđ nhọng vÊn ệÒ nờy sinh phời ệđĩc suy nghỵ thÊu

ệịo Ýt nhÊt 1 lẵn ậịng tiạc lộ trong cuéc sèng bừnh thđêng, nhđ ta vÉn nhừn thÊynhọng ngđêi xung quanh, con ngđêi thđêng khềng xỏ sù theo ệóng vắi cịc nguyếntớc mộ lỳ ra rÊt hiÓn nhiến ệèi vắi hả Phđểng thuèc chọa trỡ cã lỳ lộ hả phời nhẺnbiạt ệđĩc râ:

(1) Nhọng cịi bÉy,

(2) Nhọng nguyến tớc chử ệỰo gióp chóng ta trịnh ệđĩc cỰm bÉy - hoẳc thoịt rakhái nhọng cỰm bÉy mộ ta từnh cê sa vộo; vộ

(3) Nhọng cờnh bịo sắm vÒ nhọng ệiÒu rớc rèi

Luyỷn tẺp phờn ụng theo cịc nguyến tớc nộy sỳ phịt triÓn ệđĩc cịc Ộkủ nẽngỢ quờn lý

Cuèi cỉng, cuèn sịch sỳ gĩi ý mét sè kủ thuẺt vộ Ộcềng côỢ nhÊt ệỡnh mộ chóng ta

cã thÓ sỏ dông ệÓ nẹng cao hiỷu quờ cựa ỘtẺp thÓỢ mộ chóng ta chỡu trịch nhiỷmhoẳc trong ệã chóng ta lộ thộnh viến

QUờN Lý Lộ Gừ? AI Lộ NGẩêI QUờN Lý?

Nhđ tÊt cờ giịo viến ệÒu biạt tõ khi hả cưn ngăi trến giờng ệđêng ệỰi hảc, ệẹy lộ métkhịi niỷm ệở tèn nhiÒu giÊy mùc Cịc ệỡnh nghỵa vÒ quờn lý thừ rÊt nhiÒu vộ ệa dỰng

ệạn mục chóng ta cã thÓ dộnh 20 trang tiạp chử ệÓ nãi vÒ vÊn ệÒ nộy thềi Tuy nhiến,môc tiếu cựa chóng ta khềng phời lộ triạt lý mộ lộ hđắng dÉn thùc tiÔn Do vẺy chóng

ta cẵn ngớn gản

ThẺt khềng phời khi hiÓu quờn lý lộ thùc hiỷn mét nhiỷm vô kế sơn theo mét cịch

ệỡnh trđắc Nhđ chóng ta ệở trao ệữi ẻ Phẵn mẻ ệẵu, quờn lý theo nghỵa réng nhÊt lộ:(1) ậÒ ra phđểng hđắng, môc ệÝch vộ môc tiếu;

(2) LẺp kạ hoỰch tiạn trừnh thùc hiỷn hoẳc môc tiếu ệỰt ệđĩc nhđ thạ nộo;(3) Tữ chục cịc nguăn lùc cã sơn (nhẹn lùc, thêi gian, vẺt lùc), ệÓ cã thÓ ệỰt ệđĩcmôc tiếu mét cịch kinh tạ nhÊt theo ệóng kạ hoỰch ệÒ ra

(4) KiÓm soịt tiạn trừnh thùc hiỷn (vÝ dô: ệèi chiạu kạt quờ ệỰt ệđĩc vắi kạ hoỰch

vộ thùc hiỷn viỷc sỏa sai khi cẵn thiạt)

(5) ậÒ ra vộ nẹng cao chuÈn cựa tữ chục

Do toộn bé nghÒ dỰy hảc ệÒu chụa ệùng Ýt nhÊt mét yạu tè Ộquờn lýỢ nộo ệã theonghỵa nộy nến ngđêi ta cã thÓ lẺp luẺn rỪng mẫi giịo viến lộ mét nhộ quờn lý Nhọng ệỡnh nghỵa hứp hển vÒ quờn lý lỰi lẺp luẺn rỪng mét cịn bé quờn lý cưn phời

Ộchử ệỰoỢ thếm cềng viỷc cựa ngđêi khịc Vộ mét lẵn nọa, trong vai trư cựa giịo viến

ệụng lắp, ệỡnh nghỵa nộy cã thÓ ịp dông cho tÊt cờ cịc giịo viến vộ, thùc tạ, hẵu hạtcịc nguyến tớc quờn lý ệÒu cã thÓ ụng dông trùc tiạp trong Ộquờn lýỢ lắp hảc

Tuy nhiến, mèi quan tẹm hộng ệẵu cựa chóng ta sỳ lộ Ộcịn bé quờn lýỢ trđêng hảc theo nghỵa thềng thđêng, nghỵa lộ nhọng giịo viến cã trịch nhiỷm lẺp kạ hoỰch, tữ chục, chử ệỰo vộ kiÓm soịt cềng viỷc cựa nhọng giịo viến khịc

NGẩêI QUờN Lý Vộ Tữ CHụC

ỘTữ chụcỢ− dỉ lộ mét khoa, mét trđêng, mét trđêng cao ệỬng, ệỰi hảc, cể quan quờn

lý giịo dôc, hoẳc, ệóng ra lộ hỷ thèng giịo dôc nãi chung − mong ệĩi 3 ệiÒu ẻ nhọng

Ộngđêi quờn lýỢ Ba ệiÒu ệã lộ hả sỳ:

(1) tÝch hĩp cịc nguăn lùc ệÓ theo ệuữi cịc môc tiếu mét cịch hiỷu quờ;

(2) lộ tịc nhẹn cựa sù thay ệữi họu hiỷu; vộ

(3) duy trừ vộ phịt triÓn cịc nguăn lùc

Sù tÝch hĩp cịc nguăn lùc

Vai trư quờn lý − ngđĩc lỰi vắi vai trư dỰy hảc − lộ ỘchÊt kạt dÝnhỢ trong tữ chục, hyvảng rỪng khềng theo nghỵa ỘgớnỢ cềng viỷc lỰi vắi nhau − dỉ nhọng ngđêi ệđĩc bỰnquờn lý sỳ tÊt yạu cã nhọng lóc thÊy nhđ vẺy − nhđng theo nghỵa giọ tữ chục lỰi vắi nhau

Cềng viỷc ệẵu tiến ẻ ệã mét giịo viến phời lẺp kạ hoỰch, tữ chục, chử ệỰo vộ kiÓmsoịt cềng viỷc cựa cịc giịo viến khịc liến quan ệạn mét thay ệữi cể bờn vÒ tiếu chÝthộnh cềng cựa cềng viỷc NhiÒu ngđêi phời vÊt vờ mắi hảc ệđĩc nhọng bội nộy

Trong suèt quy trừnh giịo dôc, thộnh cềng cựa hảc sinh cã xu hđắng phô thuéc vộo

viỷc thÓ hiỷn vộ khai thịc ý tđẻng vộ tội nẽng cựa riếng mừnh ậiÒu nộy còng cã thÓ

lộ tẹm ệiÓm cựa nhiỷm vô giờng dỰy ệẵu tiến Mẳt khịc, lộ mét cịn bé quờn lý, thộnh cềng phô thuéc vộo viỷc sỏ dông ý tđẻng vộ tội nẽng cựa mét tẺp thÓ, vộo viỷc

ệi ệạn nhọng quyạt ệỡnh vộ hộnh ệéng mộ cịc thộnh viến trong tẺp thÓ phời tẺn tẹm, vộ vộo viỷc ệờm bờo thùc hiỷn ệđĩc nhọng quyạt ệỡnh vộ hộnh ệéng ệã Mẳc

dỉ bỰn cã thÓ cờm nhẺn rỪng mét ý tđẻng cựa mét ngđêi nộo ệã khềng hay bỪng ýtđẻng cựa mừnh, nhđng bỰn vÉn cã thÓ khền ngoan ựng hé ý tđẻng ệã, ệẳc biỷt nạungđêi ệÒ ra ý tđẻng ệã cã vai trư chự chèt trong thùc hiỷn

Ngđêi quờn lý Ýt quan tẹm ệạn viỷc mừnh lộ nguăn lùc hển viỷc sỏ dông nguăn lùc.

ẻphẵn lắn cịc cÊp quờn lý trđêng hảc, giịo viến lộ ngđêi phời hoộn thộnh cờ vai trưtrến lắp vộ quờn lý, vộ ệiÒu nguy hiÓm lộ ngđêi ta quến rỪng cịch ụng xỏ ệem lỰithộnh cềng trến lắp hảc khịc vắi cịch ụng xỏ cẵn thiạt ệÓ ệéng viến tẺp thÓ

Geoffrey Morris chđa quến trđêng hĩp khi trong nẽm ệẵu tiến lộm trđẻng bé mền,

ềng ệở thay ệữi sịch giịo khoa vộ chđểng trừnh giờng dỰy mộ khềng thu hót tÊt cờcịn bé trong bé mền mừnh vộo cuéc!

Thay ệữi mét cịch cã hiỷu quờ

Thay ệữi lộ mét trong nhọng chục nẽng quan trảng cựa vai trư quờn lý Thay ệữi cãthÓ ệđĩc khẻi xđắng ngay bến trong nhộ trđêng hoẳc bỡ ịp ệẳt tõ bến ngoội Thay

ệữi cã thÓ dđắi hừnh thục cã nhọng cời tiạn nhđ thạ nộo ệã ệÓ ệỰt ệđĩc môc tiếu,hoẳc ta phời ệđểng ệẵu vắi nhọng môc tiếu vộ thịch thục mắi

Trong vưng 35 nẽm trẻ lỰi ệẹy, nhộ trđêng ệở phời trời qua rÊt nhiÒu cời tữ cẽn bờn

do nhọng biạn ệéng vÒ chÝnh trỡ, triạt lý vộ tũ lỷ sinh ệĨ Trong nhọng nẽm sớp tắi,

cã mét ệiÒu dđêng nhđ chớc chớn lộ tử lỷ nhọng thay ệữi vÒ cềng nghỷ vộ xở héi sỳ

ngộy mét tẽng nhanh, vộ khờ nẽng thộnh cềng, hoẳc nãi ệóng ra, lộ sù tăn tỰi cựa hảc sinh chóng ta trong mét mềi trđêng thay ệữi sỳ phô thuéc vộo khờ nẽng chóng

ta thay ệữi néi dung, phđểng phịp vộ ệẳc tÝnh cựa giịo dôc cho thÝch hĩp vắi nhu cẵu mắi

Sù thay ệữi ệđĩc nãi ệạn kủ hển ẻ cịc trang sau Theo ệỡnh nghỵa, thừ quyạt ệỡnh cãtÝnh chiạn lđĩc liến quan ệạn sù thay ệữi Vắi tđ cịch lộ ngđêi quờn lý, chóng ta cẵnthu hót mải ngđêi tham gia vộo sù thay ệữi, vộ chóng ta còng cẵn nhắ rỪng nhọnghiỷn tđĩng sau thđêng xuyến xờy ra, tịc ệéng ệạn chóng ta vộ cờ nhọng ngđêi chóng

ta quờn lý

ỘKhềng phời ệđĩc phịt minh tõ chẫ nộyỢ.Lẵn tắi khi bỰn dù mét cuéc hảp vộ cã ai

ệã ệÒ xuÊt mét loỰt viỷc lộm, bỰn hởy ghi lỰi cÈn thẺn cịc ý kiạn phịt sinh xem cãbao nhiếu ý kiạn ựng hé vộ bao nhiếu ý kiạn phờn ệèi (Chó ý: Ộậóng, nhđng Ầ.Ợ

ệđĩc coi lộ phờn ệèi) Khuynh hđắng tù nhiến cựa con ngđêi lộ chèng lỰi vộ thẺmchÝ phÉn né trđắc nhọng ý kiạn khềng phời cựa mừnh Khuynh hđắng nộy cưn mỰnhhển nạu sù thay ệữi lộ ịp ệẳt ệèi vắi hả Hởy lớng nghe nhọng lêi nhẺn xĐt khi métthềng bịo cựa giịo viến trđẻng bé mền dịn trến bờng trong phưng héi ệăng thềngbịo vÒ hẵu hạt nhọng thay ệữi hoẳc mẫi khi chÝnh phự ệđa ra mét thềng tđ mắi nộo

ỘTềi lộm gừ cã thêi gianỢ Thùc hiỷn cịc thay ệữi ệÒu mÊt thêi gian, vộ thêi gian cựa

giịo viến thừ luền thiạu Sỳ dÔ dộng hển nhiÒu nạu cụ ịp dông mét giời phịp chuÈn

ệở ệđĩc ịp dông hiỷu quờ tõ trđắc, dỰy lỰi kiạn thục cò, nhớc lỰi mét chđểng trừnhhảc cò vắi phđểng phịp cò hển lộ chuÈn bỡ vộ ịp dông mét phđểng phịp mắi Cho

dỉ cã ý ệỡnh tèt ệạn ệẹu chẽng nọa, thừ khựng hoờng vộ cịc thãi quen sỳ chiạm đuthạ hển so vắi viỷc sơn sộng thay ệữi Cịch duy nhÊt ệÓ vđĩt qua nhọng cờn trẻ vÒthêi gian lộ xịc ệỡnh râ cịc mèc thêi hỰn cuèi cỉng cho cịc hoỰt ệéng Dỉ thêi giandộnh cho nhọng hoỰt ệéng nộy cã nhiÒu thạ nộo ệi chẽng nọa, ta vÉn thđêng thÊyrỪng phời ệạn phót chãt nhọng hoỰt ệéng ệã mắi ệđĩc thùc hiỷn − bẻi chÝnh chóng

ta hoẳc ngđêi khịc − khi nã ệđĩc nẹng lến mục ệé Ộkhựng hoờngỢ vừ ai ệã ệang

Ộgiịm sịt ệỪng sau taỢ

Ộ¡n chớcỢ (nghỵa ệen: mét con chim nớm trong tay tèt hển hai con chim ẻ ngoội bôi).Thay ệữi ệăng nghỵa vắi rựi ro vộ nhọng khã khẽn khềng lđêng trđắc ệđĩc Liỷu thêikhoị biÓu cã bỡ trỉng nhau khềng? Liỷu hảc sinh cã hđẻng ụng nhđ ta hy vảng hay

khềng? Liỷu chóng ta cã ệự cịc nguăn lùc ệÓ ệịp ụng khềng? Liỷu chóng ta cã thÓụng phã vắi từnh hừnh mắi hay khềng?

ỘTẵm nhừn hỰn chạỢ Nghiến cụu cho thÊy chử sè quan trảng nhÊt cựa tiÒm nẽng quờn

lý cao vộ kạt quờ quờn lý cã hiỷu quờ lộ chÊt lđĩng Ộlến thỬngỢ − khờ nẽng cã tẵm nhừnréng hển cịc hoỰt ệéng cựa mừnh vộ thÊy ệđĩc cịc hoỰt ệéng ệã trong bèi cờnh chung Tuy nhiến, chóng ta cã xu hđắng nhừn thÊp xuèng mét bẺc thay vừ phãng réng tẵmmớt, ệẳc biỷt trong nhọng lóc bỡ sục Đp cẽng thỬng Do vẺy, chóng ta cã thÓ:

(1) vừ ghen tợ mộ giọ lĩi Ých cựa bờn thẹn hoẳc cựa phưng ban mừnh thay vừ gớnvắi lĩi Ých chung cựa toộn tữ chục; vộ

(2) ệđa ra nhọng quyạt ệỡnh ệÓ ệèi phã vắi nhọng khựng hoờng tục thừ mộ quếnrỪng quyạt ệỡnh nộy cã thÓ tỰo ra tiÒn lỷ nguy hiÓm sỳ dÉn ệạn thếm nhọngkhựng hoờng khịc (lỡch sỏ cựa mèi quan hỷ giọa bến quờn lý vộ cềng ệoộn

ệẵy rÉy nhọng mđu mề ngớn hỰn tai hảa)

VÊn ệÒ vÒ tịi tữ chục, vỡ thạ, ranh giắi, quyÒn hỰn Ngoội viỷc phời tèn nhiÒu thêigian, nhiÒu ngđêi cưn xem thay ệữi chụa ệùng nhiÒu Ộnguy cểỢ Thềng thđêng, phờnụng ệẵu tiến cựa chóng ta lộ tẺp trung vộo nhọng nguy cể nộy thay vừ từm kiạm cịccể héi Ngđêi ta nãi mét biÓu hiỷn cựa sù tù tin cị nhẹn hay tÝnh lộnh mỰnh cựa tữchục nỪm ngay trong nẽng lùc ệờo ngđĩc lỰi xu thạ trến

Thiạu tiÒn.Dđêng nhđ sù thay ệữi nộo còng luền tèn tiÒn

Duy trừ vộ phịt triÓn cịc nguăn lùc

Cịc nguăn lùc họu hừnh cựa mét tữ chục cã thÓ ệđĩc phẹn loỰi thộnh:

(1) nhẹn lùc (nhọng ngđêi ệđĩc tữ chục tuyÓn dông)

(2) vẺt lùc (nhộ xđẻng vộ trang thiạt bỡ), vộ

(3) tội lùc (nguăn quủ mộ tữ chục cã thÓ dỉng).

Nạu nhọng nguăn lùc nộy khềng ệđĩc duy trừ thừ giờn ệển lộ chóng ta sỳ khềng cưn

cã cờ tữ chục ệÓ mộ kạt hĩp hoẳc thay ệữi

Bến cỰnh ệã cưn cã cịc nguăn lùc ệđĩc coi lộ về hừnh, trong ệã cã Ộhừnh ờnhỢ vộ

Ộdanh tiạngỢ lộ hai thụ ệđĩc thđêng xuyến cềng nhẺn Nạu khềng cã hừnh ờnh tèt,

thừ sù tăn tỰi cựa bÊt cụ doanh nghiỷp nộo, kÓ cờ trđêng tđ thôc, chớc chớn sỳ bỡ nghingê, ngay cờ trong hỷ thèng nhộ nđắc, thừ hừnh ờnh còng rÊt quan trảng ẻ bÊt kú chẫnộo cã lùa chản, vÝ dô nhđ viỷc tuyÓn dông ngđêi lao ệéng, sớp xạp hảc sinh theocềng viỷc vộ viỷc chản trđêng cựa cha mứ hảc sinh vộ bờn thẹn cịc em Hởy suy

ngÉm vÒ cịc nguăn lùc về hừnh khịc mộ nhộ trđêng sẻ họu vộ tẵm quan trảng tđểng

ệèi giọa cịc nguăn lùc ệã: chuÈn ệỰo ệục? chuÈn kũ luẺt? cịc mèi quan hỷ vộ ựng hé

1 Yạu tè nhẹn lùc− viỷc lùa chản, thiạt kạ cềng viỷc, quờn lý kạt quờ cềng viỷc,lẺp kạ hoỰch ngộnh nghÒ, ệộo tỰo, cịc ệÒ ịn, huÊn luyỷn

2 Yạu tè vẺt lùc: mua bịn, kiÓm soịt hộng trong kho, quờn lý tội sờn; vộ

3 Yạu tè tội lùc: lẺp ngẹn sịch, kiÓm soịt giị thộnh, gẹy quủ, phẹn tÝch vèn/lởi.

Trong khi tội chÝnh thđêng ệđĩc coi lộ trẻ ngỰi trong viỷc xẹy dùng chđểng trừnh giịodôc, thừ vÊn ệÒ thùc sù lỰi thđêng lộ yạu tè con ngđêi ậéi ngò cựa chóng ta cã ệự kủnẽng vộ kiạn thục cẵn thiạt ệÓ giắi thiỷu nhọng mền hảc vộ phđểng phịp mắi haykhềng? Hả cã muèn tỰo ra sù thay ệữi hay khềng? Mèi quan hỷ giọa mét bến lộ kủnẽng vộ kiạn thục, vộ mét bến lộ niÒm khao khịt ệữi mắi lộ từnh huèng Ộcon gộ vộquờ trụngỢ ậÓ hẫ trĩ mét mền hảc mắi chóng ta cẵn hiÓu râ nã; ệÓ mong muèn từmhiÓu vÒ mền hảc, chóng ta lỰi cẵn phời tin vộo tÝnh thÝch hĩp cựa nã

Mét cịn bé quờn lý trđêng hảc cẵn phời cã khờ nẽng lẺp kạ hoỰch, tữ chục vộ kiÓmsoịt tÊt cờ cịc nguăn lùc, nhđng kủ nẽng quan trảng nhÊt râ rộng lộ phịt triÓn nguănnhẹn lùc

ậỰO ậụC Vộ NGẩêI QUờN Lý

Lộ nhộ giịo chóng ta ệãng mét vai trư quan trảng vộ cã ờnh hđẻng ệạn ệêi sèng cựacịc em hảc sinh Lộ cịn bé quờn lý, thừ thếm vộo ệã, chóng ta trẻ thộnh mét trongnhọng ờnh hđẻng quan trảng nhÊt ệạn ệêi sèng cềng tịc cựa cịn bé trùc tiạp hoẳcgiịn tiạp dđắi quyÒn chóng ta Lộ ngđêi ệụng ệẵu chóng ta tỰo ra hỷ thèng giị trỡ cựanhộ trđêng

VÒ viỷc lộm vộ thịi ệé cựa chóng ta phô thuéc rÊt lắn vộo:

(1) Viỷc cịn bé lộm viỷc cã vui vĨ hay khềng;

(2) Cịc đu tiến trong cềng viỷc cựa hả; vộ

(3) Nhọng tiếu chuÈn mộ hả tuẹn theo vộ thÓ hiỷn

Lộ Ộngđêi lởnh ệỰoỢ mét nhãm cịn bé, chóng ta cã ỘnÒn tờng quyÒn lùcỢ mỰnh mỳ

cã thÓ dỉng ệÓ tịc ệéng ệạn cịc quyạt ệỡnh Cịn bé quờn lý tăi sỳ gẹy khã dÔ chonhọng cịn bé trong phưng ban khềng ựng hé hả trong cịc buữi hảp cể quan, cho dỉcịc vÊn ệÒ ệang ệđĩc trao ệữi ệở ệđĩc bộn ệạn trđắc ệẹy trong cịc nhãm ẻ phưngban răi Cịc tõ nhđ Ộtrung thộnhỢcã thÓ bỡ hiÓu lỷch lỰc ệÓ ịm chử sù gớn bã mỉ quịng Nhđ chóng ta thÊy Ộviỷc quờn lý hảp hộnhỢ tèt sỳ cã thÓ trẻ thộnh Ộsù thao tóngỢ;nãi mét cịch khịch quan, sù trung thùc vộ cềng bỪng cã thÓ mÊt ệi khi cã xung ệét;

vộ mải trư chểi sỳ diÔn ra

Trong cịch cđ xỏ cựa mừnh, mẫi cịn bé quờn lý phời luền luền thÓ hiỷn tđ cịch ệỰo

ệục Nhọng ngđêi khịc, nhÊt lộ cịn bé quờn lý lẹu nẽm hển, thđêng nhỰy cờm hểnvắi nhọng thự ệoỰn phi ệỰo ệục hển cờ mục ngđêi gẹy ra nã cã thÓ tđẻng tđĩng

ệđĩc Nhọng ngđêi cụ ngẹy ngề tđẻng mừnh lộ cịc nhộ quờn lý trĨ giái giang, hoẳc

lộ nhọng ngđêi ệiÒu hộnh sớc xờo vộ ệăng cờm, trong thùc tạ, cã khi lỰi bỡ coi lộ méttến ệÓu giờ về nguyến tớc trong mớt cịc ệăng nghiỷp

Cịc chuÈn vÒ nẽng lùc, ệđĩc dỉng cho cịc vẽn bỪng hảc nghÒ quèc gia (NVQ), nay

ệđĩc yếu cẵu bao găm nhọng ệưi hái vÒ nghÒ nghiỷp bớt nguăn tõ ệỰo ệục vộ giị trỡ,

vộ hỷ quờ thùc tiÔn cựa kạt quờ hoỰt ệéng tuẹn theo mét cể sẻ giị trỡ phời ệđĩc lăngghĐp vộo cịc bờn mề tờ kạt quờ ệẵu ra (NCVQ, 1995) Cịc chuÈn mắi vÒ quờn lý vộlởnh ệỰo bao găm cờ phẵn Ộậờm bờo tuẹn thự cịc giị trỡ, khuền khữ ệỰo ệục vộphịp luẺtỢ (trang thềng tin ệiỷn tỏ: www.managementstandards.org)

VAI TRư Vộ Sụ MỷNH CựA TRẩêNG HảC: Cã PHờI GIịO DôC Vộ QUờN Lý KHấNG TẩầNG THÝCH

VắI NHAU?

Hẵu hạt cịc tịc giờ viạt vÒ ệÒ tội nộy ệÒu sơn sộng dung hưa giọa giịo dôc vộ quờn

lý Tuy nhiến, vÉn cã nhiÒu ngđêi tin tđẻng mỰnh mỳ rỪng vai trư vộ sụ mỷnh cựangđêi quờn lý, nhđ chóng tềi ệở miếu tờ, lộ khềng tđểng thÝch vắi vai trư vộ sụ mỷnhcựa nhộ trđêng Ngđêi ta lẺp luẺn rỪng nhộ trđêng, vắi cịc giị trỡ giịo dôc sẹu sớc vộ

tÝnh chuyến mền vÒ hảc thuẺt, khềng phời lộ loỰi tữ chục cã thÓ ệđĩc quờn lý bẻimét Ộngđêi ệụng ệẵu chự chètỢ (linchpin head) hoẳc thẺm chÝ mét nhãm ngđêiquờn lý hay lởnh ệỰo cÊp cao - nhộ trđêng phời lộ nhọng céng ệăng tù quờn, vắi viỷctiạp cẺn quyÒn lùc phẹn ệÒu cho cịn bé Trđêng hĩp nộy ệở ệđĩc tranh luẺn trến

bịo cựa Hảc viỷn Giịo dôc Luẹn ệền, ỘCềng ty cữ phẵn họu hỰn ệỰi chóng vÒ giịo dôc Ợ (Maw, vộ cịc tịc giờ khịc., 1984), trong ệã phờn ịnh quan ệiÓm cựa mét sè cịc

nhộ xở héi hảc giịo dôc vộ cịc nhộ lý luẺn khịc ẻ cịc cể sẻ giịo dôc ệỰi hảc vộ cịcgiịo viến ệở qua huÊn luyỷn ệÓ nớm bớt tđ duy nộy Nhọng lẺp luẺn chÝnh ệđĩc ệđa

ra lộm dÉn chụng ệÓ ựng hé cho quan ệiÓm nộy ệđĩc trừnh bộy dđắi ệẹy Chóng tềi

ệđa ra cịc luẺn ệiÓm nộy ẻ phẵn ệẵu cựa cuèn sịch vừ nạu chóng khềng ệđĩc ệèichÊt, thừ phẵn lắn nhọng gừ ẻ phẵn tiạp theo sỳ bỡ ệéc giờ cã quan ệiÓm tđểng ệăngbịc bá

(1) ỘTrđêng phịi quờn lýỢ ệèi lẺp vắi giị trỡ vộ môc ệÝch cựa nhộ trđêng

(2) Viỷc ệÒ cao phđểng tiỷn hển lộ môc ệÝch lộm giờm giị trỡ nẽng lùc chuyến mền.(3) Nhộ trđêng ệđĩc tữ chục theo thụ bẺc sỳ lộm cho giịo viến khềng tham giavộo tđ duy giịo dôc cể bờn

(4) Trịch nhiỷm giời trừnh theo ngộnh dảc ệang suy yạu; viỷc nộy dÉn ệạn sù nghingê, oịn giẺn, chia rỳ, cịc vÊn ệÒ vÒ tÝnh hĩp phịp vộ (trong trđêng hĩp phờithÈm ệỡnh) sỳ kÌm theo nhọng tữn hỰi vÒ tẹm lý cho cịc cị nhẹn bỡ cề lẺp (5) Quan niỷm vÒ mèi quan hỷ quyÒn lùc trong hỷ thèng giịo dôc ệi ngđĩc lỰi cịcnguyến tớc dẹn chự dÉn ệạn hiỷu quờ khềng mang tÝnh giịo dôc cho hảc sinh.(6) Hảc sinh khềng nến ệđĩc giịo dôc vÒ mẳt chÝnh trỡ qua viỷc vộo mét cể sẻgiịo dôc do mét Ộngđêi ệụng ệẵu chự chètỢệiÒu hộnh

(7) Néi dung cựa cịc tữ chục giịo dôc vộ cịc tữ chục thđểng mỰi khịc nhau métcịch cể bờn; tữ chục thđểng mỰi bá qua nhọng chó ý quan trảng vÒ ệỰo ệục,trong khi ệèi vắi tữ chục giịo dôc thừ ệỰo ệục lỰi lộ vÊn ệÒ trung tẹm

(8) ậÒ xuÊt thùc tiÔn quờn lý (Ộlý thuyạt bÊt trớcỢ) cã giị trỡ tđểng ệđểng vắi ệéngcể cị nhẹn vộ sù thao tóng; viỷc loỰi bá tõ Ộtham giaỢ còng lộ mét tÝnh toịnrÊt xờo quyỷt

(9) Lý thuyạt vÒ quờn lý lộ mét giờ thuyạt, ệđĩc ệđa ra nhỪm lđêng gỰt dđắi hừnhthục Ộkhoa hảc hộnh viỢ, nhđng khềng cã cể sẻ khoa hảc; lý thuyạt nộy tỰo ratÝnh hĩp phịp giờ mỰo cho nhọng viỷc lộm mang tÝnh thao tóng cựa ngđêiquờn lý

(10) Mét yếu cẵu vÒ quờn lý nẳng vÒ thđểng mỰi sỳ chử cã thÓ phờn béi chụ khềngthÓ nẹng cao bờn chÊt giịo dôc ệẳc thỉ cựa trđêng hảc, bẻi vừ giị trỡ, trảngtẹm vộ cịch vẺn hộnh cựa nã mang tÝnh phị huũ vộ hoộn toộn xa lỰ ệèi vắi sù

tđ duy giịo dôc tiạn bé

(11) Cịc nhộ quờn lý lĐn lót tẺn hđẻng viỷc sỏ dông quyÒn lùc vộ bá ệi ệỰo ệụctruyÒn thèng vộ Đp buéc ngđêi lao ệéng phời tuẹn theo nhọng yếu cẵu cựa tữchục Do vẺy, khềng nến coi nhọng ngđêi ệụng ệẵu trđêng hảc lộ Ộnhộ quờnlýỢ mộ lộ ngđêi hộng ệẵu vÒ chuyến mền giọa nhọng ngđêi ngang hộng Chóng tềi tin rỪng nhọng lẺp luẺn nộy dùa trến nhọng cể sẻ sai lẵm vộ thiạu hiÓubiạt vÒ nhọng tữ chục thđểng mỰi ệđĩc quờn lý tèt thừ sỳ nhđ thạ nộo, (vÝ dô nhđ tữchục ỘNhọng nhộ ệẵu tđ vộo con ngđêiỢ − Investors in People) Mét sè ngđêi thừ mẳcnhiến cềng nhẺn mề hừnh cữ ệiÓn cựa mét tữ chục cềng nghiỷp ệở bỡ thay thạ tõ lẹu;mét sè thừ khềng thÝch hĩp vắi hoỰt ệéng trong nhọng tữ chục nhđ chóng tềi ệở tõngtrời nghiỷm vai trư cịn bé quờn lý vộ ngđêi bỡ quờn lý Thùc tạ lộ cã sù khịc biỷt rÊtlắn giọa cềng nghiỷp vộ thđểng mỰi, vộ trong sù khịc biỷt nộy ngđêi ta lỰi thÊynhọng tữ chục vộ phưng ban tiếu biÓu mộ ẻ nhọng ngđêi quờn lý nhọng tữ chục nộyphẵn lắn giịo viến lỰi thÊy phẵn nộo cã mèi quan hỷ tèt Chử cã mét bé phẺn cựangộnh cềng nghiỷp liến quan ệạn nhiỷm vô sờn xuÊt hộng loỰt thềng thđêng: cịc béphẺn nghiến cụu, kạ toịn, ệộo tỰo gièng trđêng hảc trong viỷc sỏ dông cịn bé lộnhọng ngđêi cã chuyến mền cã kủ nẽng, ẽn nãi lđu loịt, vộ ệđĩc quờn lý phỉ hĩpvắi hả

Nạu chóng tềi nghỵ rỪng nhọng phđểng phịp tiạp cẺn mộ chóng tềi chự trđểngtrong phẵn cưn lỰi cựa cuèn sịch nộy sỳ ệem lỰi hiỷu ụng lộm cho cịc nhộ phế bừnh

Ộtrđêng phịi quờn lýỢ lo ngỰi, thừ lỳ ra chóng tềi ệở khềng nến viạt nã ra Chóng tềisơn sộng bờo vỷ tÊt cờ nhọng gừ chóng tềi ệở viạt vắi cịc lý do vÒ ệỰo ệục vộ luẹn lý.Chóng tềi còng tền trảng nẽng lùc chuyến mền, tÝnh riếng biỷt vộ tÝnh trung tẹm vÒgiị trỡ trong chđểng trừnh giịo dôc (thđêng khềng lé diỷn) cựa nhộ trđêng Métngđêi trong nhãm chóng tềi lộ thộnh viến sịng lẺp cựa Hiỷp héi quèc gia vÒ giị trỡ

trong giịo dôc vộ ệộo tỰo (NAVET) vộ ệở tham gia viạt mét chđểng vÒ ỘCịc giị trỡ lộ trung tẹm cựa thùc tiÔn chuyến mền tètỢ cho cuèn sịch vÒ ệÒ tội ỘQuờn lý giịo viến vắi tđ cịch lộ cịc nhộ chuyến mền trong trđêng hảcỢ (Everard, 1995b) Theo chóng tềi viỷc quờn lý khềng phời, vộ khềng chử ệển thuẵn bao hộm viỷc sỏ dông quyÒn lùc, còng khềng phời sù quợ lôy cựa ngđêi bỡ quờn lý, sù thiạu nhỰy cờm trđắc cịc nhu cẵu cựa cị nhẹn, vộ cộng khềng phời sù tõ bá cịc giị trỡ con ngđêi Tuy nhiến,

nã lỰi ệưi hái sù hoộ hĩp giọa cịc giị trỡ xở héi vộ kinh tạ, nhđ nhọng sĩi dảc vộ sĩi ngang dỷt nến tÊm vời

Chóng tềi sơn sộng thõa nhẺn nhọng khịc biỷt vÒ vẽn hoị giọa nhộ trđêng vộ cịc tữ

chục khịc, vắi nhọng lý do tăn tỰi (raisons dỖếtre) khịc nhau, vộ chóng tềi nhẺn thục

sẹu sớc (qua nhọng kinh nghiỷm cay ệớng) vÒ nhọng vÊp ngở trong viỷc sỏ dông cịckhịi niỷm vộ thuẺt ngọ cã ý nghỵa khịc nhau vÒ con ngđêi ẻ cịc khÝa cỰnh khịc nhautrong sù ngẽn cịch vÒ vẽn hoị Cã thÓ chÝnh nhọng có vÊp ngở ệã ệở phẵn nộo giờithÝch lý do tỰi sao chóng tềi cã thÓ chÊp nhẺn 5 kạt luẺn vÒ ệộo tỰo quờn lý trđêng

hảc mộ Fielding ệở dỉng ệÓ kạt thóc cho bội phế bừnh cựa ềng trong sịch ỘCềng ty

cữ phẵn ệỰi chóng vÒ giịo dôc? (Maw vộ cịc tịc giờ khịc., 1984), trong lóc lỰi bịc bá

phẵn lắn nhọng lẺp luẺn mộ ềng lÊy lộm cẽn cụ ệÓ ệđa ra nhọng kạt luẺn trến; vộcòng giời thÝch tỰi sao chóng tềi tẹm phôc khÈu phôc quan ệiÓm cựa Mitchell vÒ vaitrư cựa hiỷu trđẻng, trong cỉng cuèn sịch nhá ệã, chử tranh cởi vÒ khuền mÉu cịn

bé quờn lý cềng nghiỷp cựa ềng mộ thềi

Tuy nhiến, ệã khềng phời lộ cuèn sịch vÒ triạt lý vộ luẹn lý vÒ giịo dôc vộ quờn lý;

ệã lộ cuèn sịch vÒ thùc tiÔn quờn lý hiỷu quờ Do vẺy, tÊt cờ nhọng gừ chóng tềi cẵnphời lộm vộo thêi ệiÓm nộy lộ nếu khịi quịt vÒ viỷc chóng tềi nhẺn thục nhđ thạ nộo

vÒ viỷc trđêng hảc lộ mét tữ chục, vộ sụ mỷnh cựa tữ chục nộy lộ gừ:

(1) Lý do tăn tỰi cựa nhộ trđêng lộ ệéng viến hảc sinh hảc tẺp, trong phỰm vi

chđểng trừnh ệđĩc cịc bến liến quan chÊp nhẺn, hoẳc ệđĩc luẺt phịp quy ệỡnh.(2) Tữ chục nhộ trđêng phời ệỰt ệđĩc cịc môc tiếu nộy vắi hiỷu suÊt vộ hiỷu quờkinh tạ cao

(3) Trong mét tữ chục nhđ vẺy sỳ nờy sinh nhọng cẽng thỬng giọa cịc giị trỡ xởhéi vộ giị trỡ kinh tạ ; giọa tù chự vÒ chuyến mền vắi sù kiÓm soịt quờn lý ; giọatÝnh riếng biỷt vộ thụ bẺc ; giọa thÈm quyÒn cã tÝnh cể cÊu vắi viỷc ra quyạt

ệỡnh tẺp thÓ ; giọa vai trư kĐp cựa ngđêi hiỷu trđẻng, võa lộ ngđêi Ộcã chuyếnmền hộng ệẵuỢ võa lộ Ộquờn trỡ trđẻngỢ ; giọa cịi tèt cựa giịo dôc ệèi vắinhiÒu ngđêi vộ lĩi Ých cị nhẹn cựa mét sè Ýt ngđêi ; giọa tÝnh nguyến tớc cao

vộ ệéng cể cị nhẹn cã tÝnh thùc dông − vộ bao nhiếu nhọng ệiÒu nan giời khịc

mộ ệềi khi ệưi hái phời cã mét quyạt ệỡnh chản lÊy mét ệiÒu Ýt tăi tỷ hển giọa

2 ệiÒu ỘxÊuỢ, vÝ dô nhđ phời: Ộtộn nhÉn ệÓ trẻ thộnh tỏ tạỢ

(4) ậÓ ệỰt ệđĩc sù cẹn bỪng giọa nhọng từnh huèng nan giời nhđ vẺy ệưi hái sùphịn xĐt khã khẽn, phời ệđĩc nhớc ệạn nhđ bé giị trỡ bến ngoội tữ chục vộ lắnhển nhọng giị trỡ cựa cị nhẹn trong tữ chục

(5) ẻ mục ệé trõu tđĩng cao nhÊt, nhọng giị trỡ ệã ệđĩc vẺn dông vộo, vộ thđêngdÉn dớt tÊt cờ nhọng tữ chục thộnh ệỰt, dỉ ệã lộ tữ chục giịo dôc hay thđểngmỰi, vộ cịc giị trỡ nộy lộm cẵu nèi giọa hai loỰi tữ chục

Trong phẵn cưn lỰi cựa cuèn sịch, chóng tềi sỳ thđêng xuyến nhớc lỰi nhọng vÊn ệÒcể bờn nộy trong viỷc khịm phị cịch cịc nhộ quờn lý lộm ệÓ hoộn thộnh vai trư cị nhẹn cựa mừnh vộ ệăng thêi ệãng gãp cho cịc cể sẻ giịo dôc nểi hả ệđĩc giao quyÒn

VẺn dông cị nhẹn

Hỷ thèng cịc giị trỡ cị nhẹn cựa bỰn cã cờn trẻ gừ ệạn viỷc bỰn trẻ thộnh mét nhộ quờn lý

cã hiỷu quờ hển khềng? Nhọng ệiÓm nộo lộ ệiÓm ệịng chó ý nhÊt? BỰn cã thÓ từm cho mừnhmét ngđêi hđắng dÉn ệÓ gióp bỰn hội hoộ giọa nhọng ệục tin sẹu xa nhÊt vắi nhọng ệưihái khềng thÓ lay chuyÓn mộ cềng viỷc ệẳt lến vai bỰn hay khềng? Cã ai trong sè cịn bécựa bỰn còng cẵn ệđĩc hđắng dÉn vắi lý do tđểng tù hay khềng?

PHÇN 1

QU¶N Lý CON NG¦êI

NGẩêI QUờN Lý Lộ NHộ LởNH ậỰO

Lởnh ệỰo lộ mét quy trừnh ờnh hđẻng ệạn ngđêi khịc nhỪm ệỰt ệđĩc môc ệÝch ệẳt ra

(Dickmann and Stanford Blair, 2002)

CịC Kủ N¡NG Cẩ Xỏ GIọA NGẩêI VắI NGẩêI

Trđắc khi chóng ta bớt ệẵu vắi vai trư vộ nhiỷm vô cựa ngđêi quờn lý, chóng ta cẵn

cã mét kủ nẽng nộo ệã trong quan hỷ vắi ngđêi khịc Chóng ta cẵn phời hiÓu râ cịcquy trừnh ụng xỏ khịc nhau cã thÓ ệang hiỷn họu, vộ dỉng sù hiÓu biạt cựa mừnh ệÓgẹy ờnh hđẻng hoẳc Ộlởnh ệỰoỢ cịc cị nhẹn hay tẺp thÓ Trong mét cuéc hảp, nhđchóng ta sỳ thÊy rỪng cịc quyạt ệỡnh ệđa ra cã tịc ệéng hiỷu quờ hển rÊt nhiÒu bỪngcịch ịp dông cịc Ộquy trừnhỢ ụng xỏ cựa cuéc hảp thay vừ nếu lỰi cịc luẺn ệiÓm, cho

dỉ cịc luẺn ệiÓm ệã cã ờnh hđẻng vang déi nhđ thạ nộo ệi chẽng nọa Viỷc chóng

ta sỏ dông nhẺn thục cựa mừnh vÒ cịc quy trừnh ụng xỏ nhđ thạ nộo lộ mét khÝa cỰnhchự yạu trong nguyến tớc xỏ thạ cựa ngđêi quờn lý VẺy chóng ta sỳ phời sỏ dông nã

ệÓ ỘệiÒu hộnhỢ hay dỉng nã ệÓ ỘtỰo ệiÒu kiỷn thuẺn lĩiỢ cho cềng viỷc?

ậÓ gióp chóng ta cã thÓ hiÓu thếm vÒ hộnh vi quờn lý vộ cềng tịc lởnh ệỰo, ngđêi ta

ệở tỰo ra nhiÒu mề hừnh Do cịc lĩi Ých kinh tạ cựa viỷc ệộo tỰo cịn bé quờn lý,nhọng mề hừnh nộy ệở sinh sềi nờy nẻ tắi mục hẫn loỰn vộ cịc tịc giờ cã lóc quờngcịo cho mề hừnh cựa mừnh bỪng cịch chử trÝch mề hừnh cựa ngđêi khịc

Môc tiếu cựa chóng tềi lộ sỳ khềng tham gia vộo danh sịch trến, còng nhđ khềngmuèn dộnh thêi gian vộo viỷc xem xĐt lỰi cịc cịch tiạp cẺn khịc nhau cựa cịc nhộ lýthuyạt khịc Thay vộo ệã chóng tềi sỳ tẺp trung vộo mét sè nguyến tớc ệở ệđĩc cềngnhẺn réng rởi vộ mét sè nhọng mề hừnh ệđĩc lẺp ra mét cịch toộn diỷn mộ chóng

tềi thÊy cã Ých cho cịc nhộ quờn lý nãi chung vộ cịn bé quờn lý trong nhộ trđêng nãi riếng

Nhọng bỰn ệảc nộo ệở ệi dù cịc lắp hảc lởnh ệỰo vộ ệở ệảc cịc tội liỷu vÒ quờn lý

khịc, trong ệã cã cuèn ỘSù hiÓu biạt vÒ từnh cờmỢ(Emotional Intelligence) cựa

Goleman (1996), thừ gẵn nhđ chớc chớn ệở lộm quen Ýt nhiÒu vắi néi dung cựachđểng nộy vộ chđểng sau Sau khi lđắt qua cịc tiếu ệÒ, hả sỳ muèn chuyÓn tiạpthỬng sang chđểng 4

CịC Mấ HừNH CịCH QUờN Lý

Mề hừnh cịch quờn lý ệđĩc biạt ệạn nhiÒu nhÊt lộ mề hừnh dùa trến giờ thuyạt rỪngmẫi cịn bé quờn lý ệÒu cã hai mèi quan tẹm Nhọng mèi quan tẹm nộy lộ:

1 ậỰt ệđĩc kạt quờ (cã nghỵa lộ anh hay chỡ lộ ngđêi cã ệỡnh hđắng cềng viỷc)

2 Vừ cịc mèi quan hỷ (cã nghỵa lộ anh hay chỡ lộ ngđêi cã ệỡnh hđắng con ngđêi).Nhọng mề hừnh ra ệêi trđắc ệã nhđ mề hừnh thÓ liến tôc cựa Schmidt-Tannenbaum(1958), gĩi ý rỪng hai mèi quan tẹm nộy xung ệét vắi nhau vộ nạu mét ngđêi cộngquan tẹm nhiÒu ệạn kạt quờ bao nhiếu thừ hả sỳ cộng Ýt quan tẹm hển ệạn cịc mèiquan hỷ bÊy nhiếu, vộ ngđĩc lỰi DỰng cựa mề hừnh cịch quờn lý ệđĩc mề tờ tronghừnh 2:

Kạt quờ

Hừnh 2.1 Mề hừnh kiÓu quờn lý dùa theo lý thuyạt cựa Tannenbaum vộ Schmidt (1958)

Tuy nhiến, sau ệã khềng lẹu ngđêi ta nhẺn ra rỪng mèi quan tẹm cựa cịn bé quờn

lý vÒ kạt quờ vộ cịc mèi quan hỷ khềng nhÊt thiạt phời trịi ngđĩc nhau, vộ cưn cã thÓquan tẹm ệạn cờ hai vÊn ệÒ cỉng lóc, (lộm sao tềi cã thÓ ệỰt ệđĩc kạt quờ tèt nhÊtnhê vộo yạu tè con ngđêi?); hoẳc, thùc ra, lộ khềng quan tẹm ệạn vÊn ệÒ nộo cờ

ậẹy lộ mét khịi niỷm ệđĩc chÊp nhẺn trong mét sè mề hừnh kiÓu quờn lý ẻ ệã ngđêi

ta ệđa kạt quờ vộ mèi quan hỷ vộo hai trôc khịc nhau cựa mét biÓu ệă vộ chản ệẳt tếnhoẳc sè cho nhọng vỡ trÝ ẻ cịc cùc, vÝ dô nhđ Bờng cựa Blake (Blake vộ Mounton, 1994)

ậéc ệoịn Gia trđẻng Tham vÊn Dẹn chự

(chử ra lỷnh) (lộm cho hả tin quyạt

ệỡnh cựa mừnh lộ ệóng) (cã sù tham gia) (cỉng ra quyạt ệỡnh)

Hừnh 2.2 ệđa ra mét mề hừnh găm cịc chọ sè cựa Blake vộ cịc mề tờ bỪng ngền ngọ.(Ngđêi ệảc nến lđu ý lộ nhọng mề tờ trong mề hừnh ệđĩc dỉng trong mét néi dung

cô thÓ nhđ ệở ệđĩc xịc ệỡnh Cịc tõ nhđ Ộcã tÝnh chÝnh trỡỢ ệđĩc dỉng ẻ phẵn saucuèn sịch nộy trong mét ngọ cờnh xịc thùc hển)

Mét sè thuéc tÝnh cựa tõng vỡ trÝ trong sè nẽm vỡ trÝ ệđĩc ệẳt tến nhđ sau:

Quyạt ệoịn

Ớ muèn mải thụ ệđĩc lộm theo ý hả;

Ớ chử ỘnãiỢ thay vừ Ộlớng ngheỢ:

Hừnh 2.2 Mề hừnh kiÓu quờn lý 2 chiÒu dùa vộo lý thuyạt cựa Blake vộ Mouton 1994

Ớ khềng quan tẹm lớm ệạn từnh cờm vộ ý kiạn cựa ngđêi khịc;

Ớ hung hởn nạu bỡ thịch thục;

Ớ ỘlịiỢ mải thụ tiạn vÒ phÝa trđắc; vộ

Ớ kiÓm tra ệền ệèc cịn bé

Quan tẹm

Ớ quan tẹm ệạn mải ngđêi;

Ớ muèn ệđĩc mải ngđêi yếu mạn;

Ớ trịnh xung ệét cềng khai − dỡu dộng vộ ngon ngảt;

Ớ ỘvÊn ệÒ lộ miÔn sao Ộcờ trđêng ệÒu Ộvui vĨỢỘ;

Ớ khen ngĩi thộnh tÝch ệạn mục tẹng bèc;

Ớ che ệẺy nhọng trừ trỷ hoẳc kạt quờ hoỰt ệéng kĐm; cã xu hđắng Ộquờn lý theoban bỷỢ; vộ

Ớ sơn sộng gióp ệì

ậéng viến giời quyạt vÊn ệÒ

Ớ thèng nhÊt vắi môc tiếu vộ mong ệĩi thộnh tÝch;

Ớ giịm sịt cịc hoỰt ệéng theo môc tiếu ệÒ ra;

Ớ gióp cịn bé từm ra giời phịp giời quyạt kạt quờ hoỰt ệéng kĐm;

Ớ bừnh tỵnh ệèi mẳt vắi xung ệét;

Ớ tịn thộnh vộ giịm sịt cịc kạ hoỰch hộnh ệéng;

Ớ thu hót cịn bé tham gia vộo cịc quyạt ệỡnh tịc ệéng ệạn chÝnh hả;

Ớ phẹn cÊp râ rộng; vộ

Ớ ra quyạt ệỡnh khi cẵn

Thô ệéng, mang tÝnh chÝnh trỡ (Chó ý: Nhọng ngđêi khềng quan tẹm ệạn kạt quờ

còng nhđ khềng quan tẹm ệạn con ngđêi thđêng hay nờn chÝ, vì méng, hoẳc cờmthÊy bỡ ệe doỰ Hả thđêng ụng phã mét cịch bỡ ệéng hoẳc bỡ sa vộo nhọng hoỰt ệéngmang ỘtÝnh chÝnh trỡỢ)

Cịch ụng xỏ bỡ ệéng:

− khềng lộm gừ hển nhọng gừ ệđĩc yếu cẵu

− khềng chỡu thay ệữi

− trẻ nến lđêi biạng chÓnh mờng khi khềng bỡ kiÓm tra

− ệữ lẫi cho nhọng ngđêi khịc, Ộbản trĨ ngộy nayỢ, Ộsù cời cịchỢ, ỘchÝnh phựẦỢ ệÓtỰo ra nhọng hoộn cờnh khềng thÓ chỡu ệùng nữi

Cịch ụng xỏ mang tÝnh chÝnh trỡ:

− quị quan tẹm ệạn ệỡa vỡ

− hay véi vở chử trÝch ngđêi khịc

− tẺp trung sù chó ý vộo lẫi cựa ngđêi khịc

TẺp trung vộo viỷc hộnh chÝnh

− lộm nhđ trong sịch

− duy trừ hỷ thèng hiỷn thêi

− tẺn tẹm chu ệịo hển lộ sịng tỰo hoẳc cịch tẹn

− vọng vộng

ậỡnh hđắng cể bờn, ệềi khi ệđĩc biạt ệạn dđắi cịi tến Ộcịch tiạp cẺn quờn lýỢ, sỳ

ệđĩc duy trừ tđểng ệèi thđêng xuyến Chóng ta ệÒu cã thÓ nghỵ ngay ệạn nhọngngđêi cã xu hđắng Ộquyạt ệoịnỢ trong tÊt cờ cịc cềng viỷc hả lộm, nhọng ngđêiquan tẹm ệạn viỷc giời thÝch cho cÊp dđắi chÝnh xịc ệiÒu cẵn lộm vộ phời ệđĩc lộmnhđ thạ nộo vộ nhọng ngđêi cã xu hđắng cè chÊp − hoẳc khềng lớng nghe − nhọng

ý kiạn khịc ngoội ý kiạn cựa chÝnh mừnh Mẳt khịc, chóng tềi còng ệở gẳp nhọngngđêi cể bờn rÊt Ộquan tẹmỢ, nhọng ngđêi muèn duy trừ mèi quan hỷ tèt lến trến hạt

Tuy vẺy, hộnh vi lỰi rÊt ệa dỰng − vộ cẵn phời biạn ệữi − tỉy thuéc vộo hoộn cờnh vộcon ngđêi Nhđ chóng ta sỳ thÊy sau nộy, mét trong nhọng ệẳc tÝnh cựa nhọng ngđêithùc sù quan tẹm ệạn cờ con ngđêi vộ kạt quờ cềng viỷc lộ hả cã thÓ ệiÒu chửnh hộnh

vi cựa mừnh theo nhu cẵu cựa ngđêi mộ hả ệang giao thiỷp

CịC PHẩầNG PHịP TIạP CẺN CHI PHèI Vộ Dù PHưNG

Khi bỡ ịp lùc ngđêi ta thđêng tù ệéng chuyÓn tõ cịch tiạp cẺn ệđĩc gải lộ Ộchi phèiỢsang mét cịch tiạp cẺn hoộn toộn khịc, mộ ngđêi ta thđêng nãi ệạn lộ Ộdù phưngỢ

VÝ dô nhđ nhọng ngđêi ệụng ệẵu cã thãi quen lộm viỷc gừ hả thÝch mộ khềng quantẹm ệạn ý kiạn cựa cịn bé, khi bỡ ệèi ệẵu, cã thÓ hả lỰi luền măm xin lẫi, nãi nhọngcẹu nhđ lộ: ỘSao anh khềng bờo cho tềi biạt?Ợ, ỘTềi khềng nghỵ lộ anh lỰi coi chuyỷnnộy nghiếm trảng nhđ vẺyỢ, ỘCịnh cỏa cựa tềi luền réng mẻỢ Sù thay ệữi tõ quyạt

ệoịn sang quan tẹm nhđ vẺy lộ rÊt phữ biạn TÊt nhiến, sau khi khựng hoờng ệở quathừ nhọng thự trđẻng nhđ vẺy cã thÓ vÉn tiạp tôc lộm nhọng gừ hả muèn, nhđngnhọng cịn bé khền ngoan sỳ lđu ý cịch phờn ụng nộy ệÓ dỉng trong tđểng lai Ngđêi ta khềng nến dùa vộo nhọng loỰi phờn ụng kiÓu nhđ thạ nộy Trong mét sètrđêng hĩp, cịch tiạp cẺn chi phèi lỰi cộng trẻ nến cụng rớn khi bỡ thịch thục hoẳc

ịp lùc Hển nọa, ngay cờ ẻ mét cị nhẹn, cịch tiạp cẺn chi phèi cã thÓ phời nhđêng

bđắc cho cịch tiạp cẺn quan tẹm, thẺm chÝ cờ cịch tiạp cẺn dù phưng thô ệéng, khi

bỡ thịch thục, mét sè cị nhẹn vèn luền quan tẹm gióp ệì cã thÓ biạn thộnh nhọngcon sđ tỏ gẵm ró nạu bỡ ệÈy quị xa

ậIÒU CHửNH HộNH VI PHỉ HĩP VắI HOộN CờNH

Nạu chóng ta muèn quờn lý mèi quan hỷ cựa mừnh vắi cha mứ hảc sinh, cịc ựy viếnhéi ệăng, ệăng nghiỷp, cÊp trến vộ cÊp dđắi, thừ kủ nẽng quan trảng lộ phời ụng xỏcho phỉ hĩp vắi hoộn cờnh vộ phỉ hĩp vắi cị nhẹn Kủ nẽng nộy ệđĩc gải lộ ỘsùnhỰy cờm vắi từnh huèngỢ vộ Ộsù mÒm dĨo vÒ phong cịchỢ (Reddin, 1971)

Trong trđêng hĩp cã chịy hay mét trđêng hĩp khÈn cÊp khịc thừ phong cịch quyạt

ệoịn cựa ngđêi lởnh ệỰo cã thÓ lộ phỉ hĩp nhÊt - cã lỳ lóc nộy khềng cã thêi gian ệÓhái ý kiạn hoẳc ệÓ mải ngđêi Ộtù lộm cềng viỷc cựa mừnhỢ Mẳt khịc, nạu mét ngđêi

ệang ệau khữ, buăn bùc, thừ cịch tiạp cẺn quan tẹm lỰi cã thÓ lộ tèt nhÊt − ỘHởy bácềng viỷc sang mét bến, vÒ nhộ, giời quyạt cềng viỷc cho xong, răi quay trẻ lỰi lộmviỷc khi cã thÓỢ Cịch tiạp cẺn nhđ vẺy cã lỳ sỳ mang lỰi nhiÒu kạt quờ nạu tÝnh ệạn

sù trung thộnh vộ cềng viỷc trong tđểng lai

NHẺN RA CịCH Cẩ Xỏ KHấNG PHỉ HĩP

ậóng lộ cã nhọng lóc khi bÊt kú cịch cđ xỏ nộo còng thÝch hĩp nhđ nhau, nhđngchóng ta phời nhắ rỪng cã nhọng lóc khịc khi mét cịch ụng xỏ cô thÓ nộo ệã rÊtkhềng phỉ hĩp ậiÒu về cỉng quan trảng lộ chóng ta phời nẹng cao:

(1) kủ nẽng nhẺn biạt khi nộo mét kiÓu ụng xỏ cô thÓ nộo ệã lộ sai; vộ

(2) khờ nẽng sỏ dông cịc hừnh thục ụng xỏ khịc ệÓ thay thạ

Hởy nhắ rỪng còng nhđ Ộmèi quan tẹm ệạn kạt quờỢ vộ Ộquan tẹm ệạn cịc mèi quanhỷỢ, thừ ai còng cã mèi quan tẹm thụ ba − Ộquan tẹm ệạn bờn thẹnỢ, hoẳc, nãi métcịch khỬng ệỡnh hển, lộ Ộquan tẹm ệạn hiỷu quờ cị nhẹnỢ Con ngđêi − vộ tữ chục −

ệÒu thÝch nghi rÊt nhanh vắi bÊt kú kiÓu hộnh vi ụng xỏ nộo mộ ệđĩc coi lộ ỘệửnhcaoỢ vộ sỳ trịnh kiÓu hộnh vi nộo khềng Ộệem lỰi thộnh cềngỢ Do ệã, cã mét mèiquan hỷ qua lỰi rÊt thó vỡ trong phong cịch quờn lý ậiÒu râ rộng lộ trong mét tữchục mộ Ộai hĐt to nhÊt lộ ngđêi ệđĩc nhiÒu nhÊtỢ, thừ sỳ cã rÊt nhiÒu ngđêi to măm.Nạu sù kÝnh trảng hay lđểng bững phô thuéc vộo sè lđĩng cịn bé cÊp dđắi ệềng, thừnhọng ệạ chạ sỳ ệđĩc xẹy dùng

Trong lóc khềng thÓ ệđa ra cịch giời quyạt cho tõng sù kiỷn bÊt ngê, lỰi cã mét sènguyến tớc theo kinh nghiỷm mộ mét cịn bé quờn lý cã thÓ dỉng ệÓ nhẺn ra métcịch ụng xỏ khềng thÝch hĩp vÒ phẵn mừnh Hởy nhắ rỪng nhọng nguyến tớc nộy chử

vẺn dông vộo viỷc sỏ dông cịc cịch ụng xỏ khềng phỉ hĩp mộ thềi, vộ nhắ rỪng

trong khi cịch ụng xỏ quyạt ệoịn, chỬng hỰn, lỰi cã tịc ệéng tiếu cùc ệạn mét sèngđêi, nhđng lỰi cã nhọng ngđêi khịc thÝch ệđĩc ệèi xỏ theo cịch quyạt ệoịn, vộchỬng phờn ụng vắi bÊt kú thụ nộo khịc

Nhọng cị nhẹn khịc nhau cẵn ệđĩc ệèi xỏ theo cịc cịch khịc nhau VÝ dô nhđ,trong khi cã mét sè ngđêi cã thÓ hộnh ệéng rÊt chẺm nạu khềng bỡ Ộthóc giôcỢ, thừ

cã nhọng nguêi lỰi cã ệẵy ệự ệéng cể cị nhẹn ệÓ ệỰt ệđĩc kạt quờ tèt nhÊt khi khềngcẵn ai quờn

Trong khi xỏ lý mèi quan hỷ vắi hảc sinh, kủ thuẺt ỘdiÔnỢ mét sớc thịi từnh cờm lộhừnh thục mộ phẵn lắn chóng ta ệở sỏ dông Khi ụng xỏ vắi cịn bé, chóng ta còngcẵn mét mục ệé kiÓm soịt tđểng tù Mèi nguy hiÓm luền lộ viỷc chóng ta sa vộo mét

sè cịch ụng xỏ cã thÓ gẹy phờn tịc dông

VAI TRư LởNH ậỰO Vộ KINH NGHIỷM LộM VIỷC

Trong quan hỷ vắi cÊp dđắi, cung cịch lởnh ệỰo thÝch hĩp cã thÓ biạn ệữi phô thuécvộo ngđêi cÊp dđắi ệở lộm cềng viỷc ệã bao lẹu (theo Hersey, Blanchard vộ Johnson,

1996) Khi mắi vộo lộm hả cã thÓ sỳ chê ệĩi cịch ụng xỏ Ộchử bờo nhiỷm vôỢ tõ sạp, cã nghỵa lộ hả trềng chê sạp bờo cho hả sạp mong ệĩi gừ tõ hả vộ dỰy cho hả cô thÓ phời lộm gừ ẻ giai ệoỰn hai thừ cịch ụng xỏ khuyạn khÝch thỬng thớn hển, vÝ dô nhđ sạp

cã thÓ thoờ thuẺn vÒ nhọng gừ sạp mong ệĩi hả lộm nhđng ệÓ cho cÊp dđắi cã nhiÒu quyÒn quyạt ệỡnh vÒ viỷc hả sỳ thùc hiỷn nhiỷm vô ra sao vộ sau ệã ệđa ra phờn hăi

vÒ kạt quờ thu ệđĩc ẻ giai ệoỰn thụ ba thừ ngđêi lộm cềng chử cẵn ệạn phờn hăi tÝch cùc hoẳc tiếu cùc vÒ kạt quờ cềng viỷc (thÓ hiỷn sù quan tẹm thẺt sù) Vộ cuèi cỉng, mét ngđêi lộm cềng cã ý thục tù giịc hoộn thộnh cềng viỷc thừ cã thÓ ệÓ tù anh ta giời quyạt cềng viỷc, mẳc dỉ cịch tiạp cẺn nộy cã thÓ khềng phời lóc nộo còng ệóng vắi mét sè cÊp dđắi nhÊt ệỡnh

Cịc dÊu hiỷu cựa viỷc sỏ dông khềng ệóng chẫ cịch ụng xỏ

ệéc ệoịn

ậèi vắi mét ngđêi cÊp dđắi

1 Ngđêi cÊp dđắi cã thÓ ịp dông mét vai trư bỡ ệéng; ỘNạu sạp cựa tềi khềngnghe cịc ý tđẻng cựa tềi, tềi sỳ khềng tham gia trõ khi ệđĩc ệÝch danh hái ệạnhoẳc bờo phời lộmỢ

Nạu bỰn cã mét cÊp dđắi thô ệéng, bỰn luền phời hái xem ệã lộ mét khuynh hđắng vèn cã thềng thđêng hay bỰn ệở gẹy ra nã

Mét trđẻng phưng cã lẵn nãi vắi chóng tềi: ỘTềi ệđĩc trờ lđểng ệÓ ra quyạt ệỡnh vộtềi ệở lộm ệóng nhđ vẺy VÊn ệÒ tỷ hỰi nhÊt cựa tềi vắi tđ cịch lộ trđẻng phưng ệã lộtềi ệở lộm cịc giịo viến trong phưng ỘmÊt hụngỢ vộ tềi hừnh nhđ khềng lộm cho hảhẽng hịi lộm viỷc ệđĩc.Ợ

2 Ngđêi cÊp dđắi cã thÓ phờn ụng mét cịch chÝnh trỡ hển, vộ bớt ệẵu qua mẳtbỰn bỪng cịch ệđa ý tđẻng vộ nhọng gĩi ý cựa hả cho nhọng ngđêi chỡu quantẹm hển, vộ ệiÒu ệã gièng nhđ lộ ganh ệua chụ khềng cưn lộ ệãng gãp ý kiạnnọa

3 Còng cã thÓ cã sù phờn khịng hoẳc chèng ệèi trùc tiạp, (Nhđ chóng tềi nhẺnthÊy, mét sè ngđêi lởnh ệỰo cã tÝnh ệéc ệoịn khi phời ệèi mẳt vắi hoộn cờnhnộy thđêng ệữi ngđĩc sang thịi ệé quan tẹm gióp ệì Nhđng cịch xỏ sù quantẹm gióp ệì nộy chử thđêng cã tuữi thả rÊt ngớn)

ậèi vắi ngđêi ngang hộng:

1 Mét sè ệăng nghiỷp sỳ phờn ụng bỪng nhọng biỷn phịp ệéc ệoịn tđểng tù vộmét cuéc chiạn sèng mịi sỳ nhanh chãng xờy ra (Chđểng 7)

2 Mét sè ệăng nghiỷp khịc thừ cã khuynh hđắng quan tẹm gióp ệì, cã thÓ lộmcho vÊn ệÒ trẻ nến dÔ chỡu hển bỪng cịch khềng phờn ụng quyạt liỷt Nhđngcòng cã thÓ hả sỳ phị hoỰi vỡ trÝ cựa bỰn theo nhọng cịch khã nhẺn biạt hển

Cịc dÊu hiỷu cựa viỷc sỏ dông khềng ệóng chẫ cịch ụng xỏ quan tẹm gióp ệì

ậèi vắi mét ngđêi cÊp dđắi

Ngđĩc lỰi vắi nhọng mong ệĩi cựa ngđêi quờn lý hay quan tẹm gióp ệì, hẵu nhđ mảingđêi ệÒu khềng tÝch cùc lộm viỷc bẻi thịi ệé xun xoe hoẳc cịch quờn lý bá sãt cịc

vi phỰm trong cềng tịc ỘNạu sạp khềng quan tẹm ệạn kạt quờ lộm viỷc cựa tềi, thừtỰi sao tềi phời lo nghỵ lộm gừ?Ợ ChÝnh vừ suy nghỵ ệã mộ ẻ ệẹy cã thÓ cã uÓ oời lđêibiạng vộ thiạu ệéng cể hoộn thộnh cềng viỷc

ậèi vắi ngđêi ngang hộng

Mét ngđêi ệăng nghiỷp luền ệăng ý vắi bỰn ẻ ngoội mẳt (nhđng lỰi cã thÓ phị bỰnkhi bỰn vớng mẳt) thừ sỳ khềng cưn ệđĩc bỰn tền trảng nọa

ậỡNH HẩắNG THô ậéNG/ MANG TÝNH CHÝNH TRỡ

Mẳc dỉ cịch xỏ sù thô ệéng hay mang tÝnh chÝnh trỡ ệềi khi còng thÝch hĩp, sùhđắng dÉn khềng hđắng tắi kạt quờ cềng viỷc còng khềng hđắng tắi lĩi Ých cịc mèiquan hỷ thừ còng khềng chớc sỳ cã giị trỡ thùc nộo ệèi vắi tữ chục hoẳc trđêng hảcngoỰi trõ trong trđêng hĩp thùc hiỷn nhọng nhiỷm vô hoộn toộn chẹn tay dđắi sùgiịm sịt gớt gao Cịc bỰn còng nến nhắ rỪng, ệã còng cã thÓ lộ vẽn hoị riếng cựatrđêng ệã hoẳc hộnh vi cựa ngđêi quờn lý ệở tỰo ra khuynh hđắng ệã

ậỪng sau rÊt nhiÒu giịo viến lộm viỷc theo giê hộnh chÝnh tõ 9 giê sịng ệạn 4 giêchiÒu lộ cờ quị trừnh dội hả cờm thÊy thÊt vảng vộ bỡ lởng quến Vội ngđêi trong sè

hả ẻ bến ngoội nhộ trđêng lộ nhọng ngđêi cã lưng nhiỷt từnh vộ khờ nẽng lộm viỷcvắi tđ cịch lộ thộnh viến ệụng ệẵu trong céng ệăng ệỡa phđểng hay thẺm chÝ lộthộnh viến Héi ệăng nhẹn dẹn VẺy thừ cã cịi gừ khềng ữn ẻ ệẹy?

PHONG CịCH Vộ NGẩêI QUờN Lý TRẩêNG HảC

Ngộy nộo chóng ta còng nhừn thÊy bao nhiếu cịch ụng xỏ khịc nhau tõ nhọng bỰn

ệăng nghiỷp ệđĩc ệộo tỰo hỬn hoi cựa chóng ta, tõ cịc em hảc sinh cựa chóng ta, tõnhọng ngđêi cịn bé hộnh chÝnh vộ phô trĩ, vộ nhọng ngđêi chóng ta phời liến hỷhộng ngộy Trong tõng trđêng hĩp thừ cịch cđ xỏ cể bờn cựa tõng cị nhẹn sỳ thay

ệữi Ýt nhiÒu, cã chự ệỡnh hay tù nhiến, ệÓ ệèi phã lỰi vắi hoộn cờnh mộ cề ta hay anh

ta phời ệđểng ệẵu

Kinh nghiỷm nhiÒu nẽm gióp chóng ta hảc ệđĩc cịch ụng phã mét cịch hiỷu quờhển trong cịc hoộn cờnh mộ chóng ta phời ệèi diỷn, lộm sao ệÓ kiÓm soịt ệđĩc cịcphờn ụng bờn nẽng cựa mừnh ệÓ ệỰt ệđĩc kạt quờ mong ệĩi Tuy vẺy, cã nhọng cịchụng xỏ mộ chóng ta sỳ khềng bao giê thỏ lộm trõ khi chóng ta thùc sù cè gớng Hểnnọa, chóng ta cã thÓ bỡ trãi buéc bẻi nhọng giờ ệỡnh về cẽn cụ vÒ cịch ngđêi ta sỳphờn ụng lỰi

Mét sù hiÓu biạt vÒ phong cịch quờn lý sỳ gióp chóng ta mẻ ra cịnh cỏa ệở ệãng cựanhọng sù lùa chản, khiạn chóng ta phời xem xĐt lỰi nhọng giờ ệỡnh thiạu cẽn cụ cựamừnh vộ nhọng hỷ quờ ụng xỏ, ệÓ răi gióp chóng ta trẻ thộnh nhọng ngđêi lởnh ệỰo

cã hiỷu quờ hển