Vậy là kiểu tác dụng ‘giãn động mạch trực tiếp’: a Giãn các tiểu động mạch ngoại vi nên giảm được lực kháng ngoại vi hệ thống [cần trong điều trị THA], giảm được hậu tải [cần trong điều
Trang 1Chỉ uống thuốc hai lần (thường bỏ bớt lần thứ ba);
Thuốc tác dụng kéo dài thì chỉ dùng một lần trong ngày
b) hoặc mỗi tuần lễ để trống, không Nitrat 20-24 giờ(**)
Trong những khoảng trống không Nitrat đó, có thể trám bằng thuốc MV khác, ví dụ Molsidomin (bd Corvasal 2mg, 4mg), Chẹn bêta, UCMC
-
(*) Đối với đa số bn khoảng không Nitrat ấy không nên xếp vào buổi sáng sớm; đối với người cứ đi nằm là bị cơn đau ngực thì khoảng không thuốc không nên là buổi tối (**) Cần 10-20giờ là xoá được cái lờn Nitrat ấy
THUỐC ĐỐI KHÁNG CALCI
Ion calci qua ‘kênh nhập chậm calci’ ở màng tế bào cơ, lọt vào nội bào sẽ khuếch đại sự phóng thích calci nội sinh của tương cơ (sarcoplasma) để tạo ra actimyosin hoạt hoá co bóp cơ Thuốc đối kháng calci (còn gọi ‘kháng calci’, hoặc ‘ức chế calci’) là thuốc ức chế hoạt động của các kênh nói trên tại màng sợi cơ vân (ở cơ tim) và cơ trơn (ở thành mạch) Do ngăn bớt sự thâm nhập calci, mà giảm co bóp các sợi cơ này
Giảm co bóp cơ trơn ở thành động mạch có nghĩa là giãn động mạch Vậy là
kiểu tác dụng ‘giãn động mạch trực tiếp’:
a) Giãn các tiểu động mạch ngoại vi nên giảm được lực kháng ngoại vi hệ thống [cần trong điều trị THA], giảm được hậu tải [cần trong điều trị suy thất trái]
b) Giãn động mạch vành tim, tức xoá bớt độ bít hẹp vành, tăng cung cho vùng cơ tim tương ứng [cần trong điều trị BTTMCB]
c) Giúp tăng tuần hoàn thận, điều trị tăng áp động mạch phổi (ở đây cần liều lượng thuốc cao hơn)
d) Giãn động mạch não (chỉ một số thuốc đối kháng calci có có khả năng này)
Còn giảm co bóp cơ vân ở cơ tim là ‘co sợi cơ âm tính’ Vậy thuốc đối kháng calci (nhất là Verapamil, Diltiazem), giảm công cho cơ tim nên cũng góp phần điều trị BTTMCB, suy thất trái nhẹ và vừa (nhưng chống chỉ định đối với suy tim nặng)
120
Trang 2PHÂN LOẠI THEO CÔNG THỨC HOÁ HỌC
Nhóm DHP (Dihydropyridin) là nhóm lớn nhất, thế hệ đầu là Nifedipin, đều
có tiếp vĩ ngữ là -dipin , được gọi là nhóm “tác dụng chính ở mạch máu ngoại vi” NIFEDIPIN bd Adalat, Procardia, Timol 5, 10, 20, 30 mg
NILUDIPIN
NISOLDIPIN
NICARDIPIN bd Loxen 50 mg; Loxen ™ 5 ml (5 mg), 10 ml (10 mg) NITRENDIPIN bd Baypress 10, 20 mg
LACIDIPIN(1990) bd Caldine 2,4 mg
FELODIPIN (1990) bd Plendil LP 5 mg
AMLODIPIN (1992) bd Amlor 5 mg
ISRADIPIN (1992) bd Icaz 2,5 5 mg
MANIDIPIN bd Madiplot 10, 20 mg
LERCANIDIPIN (1996) bd Zanedip 10, 20 mg
Nhóm Diphenylakylamin đại diện là Verapamil là nhóm xưa nhất, thuở đầu chỉ dùng điều trị LNT nhanh
Nhóm Benzothiazepin đại diện là Diltiazem
Cả 2 nhóm này có vài tính chất giống chẹn bêta, lại ngược tính chất nhóm lớn DHP nên được mệnh danh là nhóm “Non-Dihydropyridin”
Cũng gọi là “nhóm tác dụng chính ở tim”
Nhóm đối kháng calci tác dụng chính ở mạch máu não
Nimodipin (1987) bd Nimotop 30 mg
Flunarizin (1991) bd Sibellium 10 mg, Nomigrans
Cinnarizin bd Stugeron, Stutgeron, Cinnageron, Sureptil… 25 mg
121
Trang 3 Và các đối kháng calci có cơ chế phức hợp:
Urapidil; Bepridil (bd Cordium100mg)
CHỈ ĐỊNH Ở LÂM SÀNG
1) Hội chứng ĐTN Nhất là Biến thể ĐTN Prinzmetal tức Co thắt động mạch vành lớn, ĐTN nghỉ tĩnh (ngẫu phát, hoặc ban đêm, không liên quan gắng sức): Dùng DHP
ví dụ Amlodipin chứ Nifedipin (thế hệ đầu của DHP) thì nên tránh vì tác dụng quá đột ngột và quá ngắn nên tạo ra phản xạ nhịp nhanh (tăng ‘cầu’ bất lợi thêm cho cán cân
‘cung- cầu’ ôxy)
2) ĐTN có cơ chế bệnh sinh hỗn hợp: thuốc đối kháng calci nên phối hợp với chẹn bêta Đối với ĐTNKOĐ, NMCT không sóng Q: càng cần sự phối hợp trị liệu rộng hơn, nhưng thuốc đối kháng calci trong đó nên là Diltiazem
3) THA THA kèm suy thận: thuốc đối kháng calci được chọn, nhưng tránh Nifedipin (vì giãn chọn lọc mạch đến – ở vi cầu thận – làm nặng thêm protein niệu) Cơn THA, nếu bệnh nhân không kèm BMV: có thể dùng Nifedipin, thử vài giọt, nếu không bị tụt huyết áp thì ngậm cả nang (hạ được 25% mức HA)
4) Tăng áp động mạch phổi: DHP, Verapamil, Diltiazem
5) Hội chứng Raynaud
6) Loạn nhịp tim: Rung nhĩ-Flutter nhĩ đáp ứng thất nhanh Nhịp nhanh kịch phát trên thất (Verapamil tm hoặc uống)
7) Bệnh cơ tim phì đại tắc nghẽn (HOCM): dùng Verapamil
8) Rối loạn tuần hoàn não, hội chứng migraine, chóng mặt nguyên nhân tuần hoàn tiền đình, xuất huyết dưới màng nhện: chỉ một nhóm mấy thuốc mà thôi
CHỐNG CHỈ ĐỊNH
Đang mang thai, dị ứng thuốc này, hội chứng yếu nút xoang, blôc nhĩ-thất độ cao chưa được cấy máy, suy tim mất bù
122
Trang 4PHẢN ỨNG PHỤ (BẤT LỢI)
Đau đầu, bừng mặt, phù chân (bn không suy tim) nhất là với Nifedipin, Nicardipin Nhịp xoang nhanh (với DHP), nhịp chậm (với Verapamil Diltiazem)
Ít gặp hơn: buồn ói, đau thượng vị Diltiazem đôi khi kéo dài thời khoảng
PR (trên điện tim), gây ‘yếu nút xoang’, tăng men transaminase máu./
123