TẠP CHÍ KHOA HỌC, Đại học Huế, Số 47, 2008 TÌNH HÌNH QUẢN LÝ, SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP HUYỆN A LƯỚI, TỈNH THỪA THIÍN HUẾ GIAI ĐOẠN 2005-2007 Nguyễn Văn Toăn Đại học Huế Nguyễn Ngọc Chđ
Trang 1TẠP CHÍ KHOA HỌC, Đại học Huế, Số 47, 2008
TÌNH HÌNH QUẢN LÝ, SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP
HUYỆN A LƯỚI, TỈNH THỪA THIÍN HUẾ GIAI ĐOẠN 2005-2007
Nguyễn Văn Toăn Đại học Huế Nguyễn Ngọc Chđu Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
TÓM TẮT
Quản lý vă sử dụng có hiệu quả nguồn tăi nguyín giới hạn lă một trong những mục tiíu quan trọng của hộ gia đình, câc doanh nghiệp cũng như câc cấp chính quyền Đề tăi tình hình quản lý vă sử dụng đất nông nghiệp của huyện A Lưới giai đoạn 2005-2007 cũng không ngoăi mục tiíu đó
Kết quả nghiín cứu cho thấy có nhiều kết quả khả quan trong việc quản lý sử dụng đất của huyện như tình hình quản lý đất đai ngăy căng chặt chẽ hơn, hiệu quả sử dụng đất cao hơn thể hiện ở diện tích, năng suất của hầu hết cđy trồng gia tăng đặc biệt lă lúa, ngô vă câc cđy trồng hăng hoâ như rau, sắn Hệ số sử dụng ruộng đất đều tăng nhanh Tuy nhiín, thực tế cho thấy tại
A Lưới việc cấp thẻ giao đất cho câc hộ dđn vẫn còn rất hạn chế Cơ cấu cđy trồng vẫn nặng về sản xuất tự cấp, tự túc, chưa phât triển mạnh sản xuất hăng hoâ Năng suất cđy trồng vẫn chưa
ổn định… Từ kết quả nghiín cứu câc giải phâp cũng đê được đề xuất
I Đặt vấn đề
A Lưới lă một huyện miền núi thuộc phía Tđy của tỉnh Thừa Thiín Huế, câch thănh phố Huế 75 km Với gần 85 km chiều dăi biín giới quốc gia nín A Lưới được coi
lă địa băn xung yếu về công tâc an ninh quốc phòng của tỉnh Huyện hiện có 20 xê vă 1 thị trấn, nhưng do điều kiện tự nhiín tương đối phức tạp, thuộc vùng núi cao vă trung bình có độ cao từ 680 m - 1.150 m, bị chia cắt mạnh bởi nhiều hệ thống khe suối, xen giữa câc vùng núi cao, đỉo dốc, có câc vùng đất bằng tạo thănh câc thung lũng với diện tích không lớn nín giao thông đi lại vă sản xuất lưu thông gặp nhiều khó khăn
Trong những năm qua, mặc dù chính quyền vă nhđn dđn trong huyện đê chú trọng đến việc quản lý vă sử dụng đất một câch hợp lý vă hiệu quả nhưng cũng không thể trânh khỏi những âp lực do dđn số trín địa băn huyện ngăy một tăng, tốc độ đô thị hoâ ngăy căng cao Hơn nữa, đa số người dđn trong huyện lă đồng băo dđn tộc thiểu số (chiếm 75%), thu nhập chủ yếu từ cđy trồng hăng năm, đời sống của nhđn dđn còn nhiều khó khăn, trình độ của người dđn ở đđy còn hạn chế, kỹ thuật canh tâc còn lạc hậu, do đó, quâ trình khai thâc vă sử dụng đất đạt hiệu quả chưa cao, thậm chí còn có nhiều diện tích đất chưa được sử dụng Chính vì vậy, việc nghiín cứu tình hình vă hiệu quả sử dụng đất từ
Trang 2đó đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế sử dụng đất trong thời gian tới
là việc làm hết sức quan trọng và cần thiết giúp tăng thu nhập và nâng cao mức sống cho
người dân
- Phương pháp nghiên cứu
Nguồn số liệu chúng tôi tham khảo một số sách báo, tạp chí có liên quan; các số liệu thống kê, các báo cáo tổng kết, các bản quy hoạch, các đề án, dự án, các mô hình,…của UBND huyện và các phòng: Thống kê, NN & PTNT, Tài nguyên & Môi trường huyện A Lưới
Trong bài viết này, chúng tôi chỉ tập trung nghiên cứu tổng thể tình hình sử dụng đất nông nghiệp của huyện A Lưới, từ đó đề xuất các giải pháp chung nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng đất của huyện
II Kết quả nghiên cứu và thảo luận
2.1 Tình hình sử dụng đất nông nghiệp của huyện A Lưới
Năm 2007, trong 97.448,03 ha đất nông nghiệp, số diện tích đất phân theo đối tượng sử dụng là 50.882,81 ha (chiếm 52,22%), còn lại 46.565,22 ha (chiếm 47,78%) được giao cho các đối tượng để quản lý (trong đó, cộng đồng dân cư quản lý 5.882,60 ha, UBND cấp xã quản lý 40.682,62 ha) Diện tích đất nông nghiệp giao cho các hộ gia đình
và cá nhân sử dụng là 8.920,15 ha (chiếm 17,53% diện tích đất nông nghiệp), giao cho UBND cấp xã là 49,46 ha (chiếm 0,10%), tổ chức kinh tế là 30.040,31 ha (chiếm 59,04%), giao cho cơ quan đơn vị nhà nước là 2,42 ha (chiếm 0,0048%), tổ chức khác là 10.670,27 ha (chiếm 20,97%) và giao cho cộng đồng dâncư là 1.200,20 ha (chiếm 2,36% đất nông nghiệp)
Bảng 1: Cơ cấu diện tích đất nông nghiệp huyện A Lưới năm 2007
(Theo đối tượng sử dụng) Đơn vị tính: ha Diện tích đất theo đối tượng sử dụng
Tổ chức trong nước Nhà đầu tư
nước ngoài Chỉ tiêu
Tổng số
Hộ gia đình
cá nhân UBND
cấp xã
Tổ chức kinh tế
Cơ quan đơn
vị nhà nước
Tổ chức khác
Liên doanh
100%
vốn nước ngoài
Cộng đồng dân cư
Tổng diện tích đất NN 50.882,81 8.920,15 49,46 30.040,31 2,42 10.670,27 - - 1.200
1 Đất SXNN 5.355,55 3.919,58 39,71 1.359,26 0,00 40,00 - - -
1.1 Đất trồng cây
hàng năm 2.599,37 2.437,46 39,71 122,20 0,00 0,00 - - - 1.2 Đất trồng cây lâu
Trang 32 Đất lâm nghiệp 45.442,42 4.939,80 - 28.674,15 0,00 3.262,80 - - -
2.1.Đất rừng sản xuất 17.520,45 4.937,80 - 28.674,15 0,00 10.630,27 - - -
2.2 Đất rừng phòng
2.3 Đất rừng đặc
3 Đất NTTS 78,84 65,77 9,75 0,90 2,42 0,00 - - -
4 Đất làm muối 0,00 0,00 - 0,00 0,00 0,00 - - -
(Nguồn: Phòng Tài nguyên & Môi trường huyện A Lưới)
Như vậy phần lớn diện tích đất nông nghiệp được giao về cho các tổ chức kinh tế, phần giao cho các hộ gia đình sử dụng là rất ít Nguyên nhân của vấn đề này là vì người dân ở đây chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số, trình độ sản xuất còn thấp, công cụ lao động còn thô sơ, kỹ thuật sản xuất còn lạc hậu, vốn đầu tư thấp nên họ chỉ tận dụng những cái có sẵn trong tự nhiên làm cho đất đai ngày càng trở nên thoái hóa Hơn nữa công tác giao đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (CNQSDĐ) còn chậm Vì thế việc giao đất cho các hộ gia đình cá nhân sử dụng lâu dài còn hạn chế Trong tương lai, để phát triển nền nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hoá, huyện cần có chính sách đầu tư để nâng cao dân trí, từng bước áp dụng các biện pháp khoa học kỹ thuật vào sản xuất, tập huấn kỹ thuật và giao đất cho người dân sử dụng Có như thế họ mới yên tâm sản xuất và đầu tư thâm canh trên mảnh đất của mình Nhờ vậy, việc nâng cao hiệu quả
sử dụng đất nông nghiệp sẽ được thực hiện một cách hiệu quả hơn
2.2 Biến động diện tích, năng suất các cây trồng hàng năm của huyện A Lưới giai đoạn 2005 – 2007
Là loại cây trồng mang lại thu nhập thường xuyên, cây trồng hàng năm luôn nhận được sự quan tâm sâu sắc của các nông hộ Trong những năm qua, mặc dù thời tiết diễn biến phức tạp nhưng nhờ sự tập trung đầu tư các nguồn lực vào sản xuất nên đã đạt được những kết quả đáng khích lệ, năng suất các loại cây trồng năm sau cao hơn năm trước
Đánh giá một cách tổng quát, giai đoạn này, diện tích và năng suất các loại cây trồng hàng năm có xu hướng tăng lên Trong đó đáng chú ý, một số cây trồng (lúa Đông xuân, ngô, sắn) tốc độ gia tăng của năng suất của hầu hết các loại cây trồng cao hơn tốc
độ gia tăng của diện tích, đã góp phần gia tăng sản lượng hàng năm Điều này có ý nghĩa lớn lao trong việc giải quyết vấn đề lương thực cho người dân
Trang 4Bảng 2: Diện tích, năng suất các cây trồng hàng năm của huyện A Lưới giai đoạn 2005 - 2007
(ha)
NS (tấn/ha)
DT (ha)
NS (tấn/ha)
DT (ha)
NS (tấn/ha)
DT (%)
NS (%)
1 Lúa 2.025,50 3,34 2.201,30 3,63 2.294,40 3,74 113,28 112,18
- Lúa Đông Xuân 770,30 3,90 805,90 4,83 851,60 4,78 110,55 122,56
- Lúa Hè Thu 1.255,20 2,99 1.395,40 2,94 1.442,80 3,13 114,95 104,68
2 Ngô 1.000,70 2,83 962,60 4,84 962,60 4,48 96,19 158,30
3 Khoai lang 136,90 3,58 119,20 3,61 116,90 3,59 85,39 100,28
4 Khoai các loại 105,00 6,20 112,80 6,25 109,60 6,30 104,38 101,61
5 Sắn 1.300,00 8,26 1.265,50 14,30 1.363,70 13,12 104,90 158,84
6 Rau các loại 138,30 6,56 158,00 6,67 157,80 6,69 114,10 102,04
7 Đậu các loại 51,70 0,49 54,80 0,50 59,00 0,50 114,12 101,77
8 Lạc 20,90 1,48 5,30 1,68 5,50 1,75 26,32 117,68
Tổng DT gieo trồng 4.779,00 - 4.879,50 - 5.069,50 - 106,08 -
Hệ số sử dụng đất
(Nguồn: Phòng NN & PTNT huyện A Lưới)
Để thấy được rõ hơn ảnh hưởng của việc thay đổi diện tích và năng suất lúa tới sản lượng lúa năm 2007 so với năm 2005, chúng tôi dùng phương pháp chỉ số để lượng hoá Kết quả cho thấy rằng: Tổng sản lượng lúa năm 2007 so với năm 2005 tăng 27,07% tương ứng là 1829,393 tấn, do ảnh hưởng của 2 nhân tố:
- Do diện tích trồng lúa năm 2007 so với năm 2005 tăng 12,46% đã làm cho tổng sản lượng lúa tăng 14,08% tương ứng là 951,4 tấn
- Do năng suất năm 2007 so với năm 2005 tăng 12,99% đã làm cho tổng sản lượng lúa tăng 12,99% tương ứng là 877,944 tấn
Nhìn chung, kết quả sản xuất của các cây trồng hàng năm của huyện chưa ổn định, năng suất và sản lượng một số cây trồng không cao Tuy nhiên, nhìn tổng thể thì tình hình sử dụng đất của huyện có tiến bộ đáng kể, thể hiện ở hệ số sử dụng đất của toàn huyện đã tăng từ 1,72 lần năm 2005 lên tới 1,95 lần năm 2007 (tăng 13,4%) Trong thời gian tới, để nâng cao năng suất, sản lượng các cây trồng của huyện cần vận động bà con nông dân đầu tư thâm canh, áp dụng các biện pháp KHKT vào sản xuất đồng thời phải thực hiện đúng lịch thời vụ Bên cạnh đó, cần có kế hoạch hỗ trợ giống cây trồng và phân
Trang 5bón giúp bà con tận dụng tối đa số diện tích hiện có, đảm bảo khai thác có hiệu quả số diện tích này
2.3 Phương hướng sử dụng đất trong thời gian tới của huyện A Lưới
Là một huyện thuần nông nên việc xác định phương hướng sử dụng đất của huyện
là một việc làm rất cấp thiết Nhằm đáp ứng yêu cầu tập trung phát triển nông nghiệp bền vững trên cơ sở hiệu quả kinh tế và theo hướng sản xuất hàng hoá, việc khai thác và sử dụng đất phải đáp ứng được nhu cầu sử dụng đất hiện tại nhưng vẫn tạo được tiềm năng cho phát triển trong tương lai, phù hợp với quá trình đô thị hoá của huyện nhà Phương hướng khai thác và sử dụng đất trong thới gian tới là:
- Tận dụng triệt để diện tích đất đai, kết hợp sử dụng đất theo chiều rộng và chiều sâu, trong đó đầu tư theo chiều sâu là con đường cơ bản và lâu dài Đẩy mạnh đầu tư thâm canh nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm; chú trọng xen canh, coi trọng tăng
vụ nhằm tăng hiệu quả đạt được trên một đơn vị diện tích; phát động phong trào khai hoang nhưng vẫn đảm bảo sử dụng đất đúng mục đích
- Nhanh chóng xây dựng bản đồ phân bố và hiện trạng sử dụng đất nhằm có cơ sở chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện tại địa bàn, bố trí cây trồng theo hướng sản xuất hàng hoá
- Phát triển kinh tế tổng hợp, đa dạng các sản phẩm nông lâm sản
- Đẩy mạnh công tác giao đất và cấp giấy CNQSDĐ cho từng hộ dân nhằm tăng cường khả năng quản lý, khuyến khích chuyển đổi và sử dụng đất theo hướng hiệu quả
III Phần kết luận
Là một huyện thuần nông nên việc nghiên cứu, đánh giá tình hình quản lý và sử dụng đất nông nghiệp để từ đó có phương hướng giải pháp sử dụng đất hợp lý là một việc làm rất cấp thiết Nghiên cứu cho thấy phần lớn diện tích đất nông nghiệp được giao về cho các tổ chức kinh tế, phần giao cho các hộ gia đình sử dụng là rất ít Công tác giao đất
và cấp giấy CNQSDĐ của huyện còn chậm, vì thế việc giao đất cho các hộ gia đình cá nhân sử dụng lâu dài còn hạn chế
Nhìn chung, kết quả sản xuất của các cây trồng hàng năm của huyện chưa ổn định, năng suất và sản lượng một số cây trồng không cao Tuy nhiên, nhìn tổng thể thì tình hình sử dụng đất của xã có tiến bộ đáng kể, thể hiện ở hệ số sử dụng đất của toàn huyện
đã tăng từ 1,72 lần năm 2005 lên tới 1,95 lần năm 2007 (tăng 13,4%) Diện tích và năng suất cây lương thực (lúa, sắn) của huyện tăng khá mạnh qua 3 năm đã góp phần đáp ứng nhu cầu lương thực cho người dân
Định hướng, giải pháp để tăng cường hiệu quả quản lý sử dụng đất là: Khai thác triệt để diện tích đất đai, kết hợp sử dụng đất theo chiều rộng và chiều sâu, đẩy mạnh đầu
tư thâm canh nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm; chú trọng xen canh, coi trọng tăng vụ nhằm tăng hiệu quả đạt được trên một đơn vị diện tích; phát động phong trào khai hoang nhưng vẫn đảm bảo sử dụng đất đúng mục đích Nhanh chóng xây dựng bản đồ phân
bố và hiện trạng sử dụng đất nhằm có cơ sở chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện tại địa bàn, bố trí cây trồng theo hướng sản xuất hàng hoá Phát triển kinh tế tổng
Trang 6hợp, đa dạng các sản phẩm nông lâm thuỷ sản Đẩy mạng công tác giao đất và cấp giấy CNQSDĐ cho từng hộ dân nhằm tăng cường khả năng quản lý tình hình chuyển đổi và
sử dụng đất
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Sally P.Marsh, T.Gordon MacAulay và Phạm Văn Hùng, Phát triển Nông nghiệp và
chính sách đất đai ở Việt Nam, Niên giám thống kê huyện Nam Đông năm 2005-2007
2 Báo cáo hàng năm của phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện A Lưới 2005,
2006, 2007
3 Báo cáo tình hình sử dụng đất của phòng Tài nguyên và Môi trường huyện A Lưới
2005-2007
4 Quy hoạch sử dụng đất đai huyện A Lưới tỉnh Thừa Thiên Huế
5 Niên giám Thống Kê tỉnh Thừa Thiên Huế từ năm 2005 - 2007
6 Văn kiện đại hội huyện Đảng bộ huyện A Lưới lần thứ X
SITUATION ON AGRICULTURAL LAND-USING
IN A LUOI DISTRICT, THUA THIEN HUE PROVINCE IN 2005-2007
Nguyen Van Toan Hue University Nguyen Ngoc Chau College of Economics, Hue University
SUMMARY
Effective management and use of the restricted resource is one the most significant goals of households, businesses as well as authority levels The research on situation on agricultural land using and management of Aluoi District in the period of 2005-2007 is also within the purpose The result reveals that with many satisfactory outcomes in the district land using and management such as: closer and closer land-management, more effective land-using which shown at intensively increasing area, productivity of most of crops such as rice, corn and crops for commodity like vegetables and cassava are much higher The co-efficient of cultivated land strongly goes up However, the issue of land hand-over card in A Luoi in reality still exists restrictions Crop structure is still self-sufficient, no considerable development in commodity production, crop productivity is not stable, etc Some solutions are proposed thanks to the research result
