TẠP CHÍ KHOA HỌC, Đại học Huế, Số 57, 2010 XÁC ĐỊNH MỘT SỐ HỢP CHẤT VÀ TÁC DỤNG BẢO VỆ CỦA DỊCH CHIẾT NẤM HOÀNG CHI TRÊN TẾ BÀO NẤM MEN KHI BỊ CHIẾU TIA CỰC TÍM Cao Đăng Nguyên Trường
Trang 1TẠP CHÍ KHOA HỌC, Đại học Huế, Số 57, 2010
XÁC ĐỊNH MỘT SỐ HỢP CHẤT VÀ TÁC DỤNG BẢO VỆ CỦA DỊCH CHIẾT NẤM HOÀNG CHI TRÊN TẾ BÀO NẤM MEN KHI BỊ CHIẾU TIA CỰC TÍM
Cao Đăng Nguyên Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế
TÓM TẮT
Sử dụng 4 chủng C1, C4, C15 và C16 thuộc loài nấm Hoàng chi (Ganoderma colossum) đã nuôi trồng thành công trên giá thể keo tai tượng để đánh giá khả năng tích lũy một số hợp chất cơ bản và bước đầu tìm hiểu tác dụng dược lý của nấm nuôi trồng này, kết quả cho thấy:
Hầu hết các chủng nấm Hoàng chi nuôi trồng đều có khả năng tích lũy cellulose và tinh bột cao hơn hẳn nấm tự nhiên; trong khi đó sự tích lũy dextrin và pectin có sự sai khác phức tạp giữa nấm tự nhiên cũng như giữa các chủng nuôi trồng Trong các nấm nuôi trồng, chủng C15
và C16 có tỷ lệ thành phần của các chất polysaccharide nghiên cứu gần với nấm tự nhiên hơn
cả Trừ chủng C1, các chủng nấm còn lại có hàm lượng protein hòa tan tổng số cao gấp hơn hai lần so với nấm tự nhiên và khả năng hòa tan của protein trong các dung môi rất khác nhau, chúng thường tan tốt trong môi trường kiềm và ít tan hơn trong môi trường nước Dịch chiết nấm Hoàng chi nuôi trồng ở nồng độ 3,67% có khả năng bảo vệ tế bào nấm men S cerevisiae với tỷ lệ sống sót từ 22-53% khi bị chiếu tia cực tím ở bước sóng λ = 253,7nm trong thời gian chiếu từ 2- 10 giây
1 Mở đầu
Hoàng chi (Ganoderma colossum) là loài đặc biệt quý hiếm vừa mới phát hiện
và đã được nuôi trồng thành công tại Thừa Thiên Huế [1] Nó có thể được coi là loài đặc hữu của Việt Nam [1], [18]
Trong nấm Linh chi nói chung, có nhiều nhóm nhóm hoạt chất như polysaccharide, protein mà tiêu biểu loại protein - lingzhi-8 là tác nhân chống dị ứng phổ rộng và tăng cường tính miễn dịch rất hữu hiệu, đồng thời duy trì các kháng thể chống kháng nguyên viêm gan B [14], [9] Theo một số công trình gần đây cho biết, loài
Linh chi (G lucidum) còn có các hoạt chất sinh học có bản chất protein có hoạt tính kháng sinh, ức chế vi khuẩn Salmonella typhi, Staphylococcus aureus [4], [5]
Đến nay, Phòng Thí nghiệm Nuôi trồng nấm, Bộ môn Thực vật, Khoa Sinh học, Trường Đại học Khoa học Huế đã trồng thành công nhiều chủng nấm phát triển tốt trên
Trang 2giá thể cây keo tai tượng Tuy nhiên, việc nghiên cứu nấm Hoàng chi ở mức độ phân loại và thử nghiệm nuôi trồng, còn việc nghiên cứu các hoạt chất sinh học trong nấm này còn rất ít công trình đề cập tới Do đó, việc xác định các hợp chất và tìm hiểu khả năng bảo vệ của dịch chiết nấm Hoàng chi này ngoài việc làm cơ sở cho việc chọn chủng nuôi trồng thích hợp mà còn như là bước đầu kiểm tra tác dụng dược lý, từ đó để bào chế và sử dụng loại nấm quý hiếm này
2 Đối tượng và phương pháp
2.1 Đối tượng
Đối tượng nghiên cứu của chúng tôi là 4 chủng nấm Hoàng chi (Ganoderma colossum (Fr.) C F Baker); có ký hiệu: C1, C4, C15 & C16 được TS Ngô Anh nuôi tại
trồng trên giá thể keo tai tượng tại Phòng Thí nghiệm Nuôi trồng nấm, Bộ môn Thực vật, Khoa Sinh học, Trường Đại học Khoa học Huế Mẫu nấm nghiên cứu là quả thể đã trưởng thành (4 tháng tuổi), được sấy khô tới khối lượng không đổi
Nấm men thuần khiết được cung cấp bởi Viện Vi sinh vật và Công nghệ Sinh học (VTCC) - Đại học Quốc gia Hà Nội
2.2 Phương pháp nghiên cứu
2.2.1 Xác định hàm lượng một số hợp chất thuộc polysaccharide
- Phương pháp định lượng cellulose trên nguyên tắc hòa tan bằng acid và kiềm [22]
- Định lượng tinh bột theo phương pháp thủy phân bằng acid [17]
- Phương pháp định lượng dextrin bằng phương pháp kết tủa với cồn [15]
- Phương pháp định lượng pectin bằng phương pháp canxi pectat [15]
2.2.2 Phương pháp nghiên cứu protein
- Xác định hàm lượng protein bằng phương pháp Bradford [3]
2.2.3 Phương pháp tìm hiểu tác dụng của dịch chiết nấm Hoàng chi trên nấm men dựa trên nguyên tắc chiếu tia cực tím (UV) trực tiếp ở bước sóng λ = 253,7 nm để gây đột biến tế bào nấm men [2], [22]
3 Kết quả và bàn luận
3.1 Xác định một số thành phần hợp chất thuộc polysaccharide
Hikino, H và cộng sự (1985-1989) đã chứng minh hoạt lực hạ đường huyết của nhiều polysaccharide Đó là các heteroglycan có cả hoạt tính chống ung thư [19] Các
polysaccharide, đặc biệt là β- D glucan của Ganoderma lucidum có tác dụng chống khối
u, tăng khả năng miễn dịch [11] Ngoài ra các thành phần polysaccharide hòa tan trong nước như chất xơ pectin và dịch nhầy dextin có tác dụng chống táo bón, giảm
Trang 3cholesterol huyết, giảm nguy cơ xơ vữa động mạch, u mạch máu đặc biệt chống các bệnh ung thư đường tiêu hóa hữu hiệu [7], [16], [23]
Trên cơ sở đó, chúng tôi tiến hành tìm hiểu về khả năng tích lũy một số các hợp chất thuộc polysaccharide ở các chủng Hoàng chi nghiên cứu Kết quả thu được ở bảng 1
Bảng 1 Hàm lượng (%) các hợp chất thuộc polysaccharide trong các chủng Hoàng chi
Hàm lượng
(%)
Chủng
Cellulose 49,95 ± 0,04 48,96 ± 0,15 46,44 ± 0,29 47,27 ± 0,16 40,01 ± 0,82 Tinh bột 17,02 ± 0,11 16,1 ± 0,05 12,6 ± 0,08 13,6 ± 0,04 13,27 ± 0,13 Dextrin 2,61 ± 0,05 2,17 ± 0,01 2,65 ± 0,08 3,49 ± 0,02 3,45 ± 0,21 Pectin 28,1 ± 0,07 30,95 ± 0,04 23,93 ± 0,02 31,64 ± 0,01 28,72 ± 0,19
MTN*: sử dụng kết quả đã công bố
Ghi chú: MTN-Mẫu nấm tự nhiên
Qua bảng 1, chúng tôi nhận thấy, hàm lượng cellulose trong các chủng Hoàng chi nghiên cứu đạt khá cao, từ 40 - 50% Hàm lượng này cao nhất ở chủng C1 (49,95%)
Ở các chủng C15, C16 và C4 hàm lượng cellulose chênh lệch không đáng kể, chúng xấp
xỉ 47% và cao hơn so với mẫu thu hái tự nhiên (40,01%)
So sánh với các kết quả nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Chính và cs ở nấm
Linh chi (Ganoderma lucidum) nuôi trồng [12] thì thấy rằng sự tích lũy celllulose ở các
chủng Hoàng chi nghiên cứu cao hơn nhiều so với kết quả nghiên cứu của nhóm tác giả này (36%) Trong khi các nghiên cứu trước đó cho thấy từ 30-39% đã có tác dụng tốt trong việc điều trị khối u và chống ung thư [6]
Hàm lượng tinh bột ở các chủng nấm Hoàng chi nghiên cứu đạt từ 13-26% Hàm lượng này ở cao nhất ở chủng C1 (17,02%); tiếp theo là chủng C4 (16,1%) Trong khi
đó, ở các chủng C15 và C16 hàm lượng này gần giống so với nấm tự nhiên, chúng đều xấp xỉ 13%
Kết quả này tương đối phù hợp với các nghiên cứu của nhóm tác giả Nguyễn Thị
Chính và cs trên loài Hồng chi (Ganoderma lucidum) nuôi trồng (6-20%)
Hàm lượng dextrin trong các chủng nấm nghiên cứu từ 2-3,5% Hàm lượng này
ở chủng C16 gần giống so với mẫu thu hái tự nhiên (xấp xỉ 3,5%) Trong khi đó, ở các chủng còn lại hàm lượng dextrin chỉ đạt từ 2- 2,6%, chúng đều thấp hơn so với mẫu nấm tự nhiên
Sự tích lũy pectin ở các chủng nấm nghiên cứu không giống nhau Hàm lượng
Trang 4pectin cao nhất ở chủng C4 và C16 (xấp xỉ 31%); thấp nhất ở chủng C15 (24%) Trong khi ở chủng C1 cho kết quả khá giống với nấm thu hái tự nhiên, chúng đều xấp xỉ 28%
- Đánh giá về tỷ lệ hàm lượng các hợp chất thuộc polysaccharide
Chúng tôi cho rằng, tác dụng dược lý của nấm Linh chi không chỉ phụ thuộc vào thành phần mà còn phụ thuộc vào tỷ lệ các thành phần của các hợp chất trong nấm Trên
cơ sở phân tích hàm lượng của một số hợp chất thuộc polysaccharide ở các chủng Hoàng chi nghiên cứu, chúng tôi tiến hành đánh giá tỷ lệ các thành phần của cellulose, tinh bột, dextrin và pectin trên bảng 2
Bảng 2 Tỷ lệ giữa cellulose : tinh bột : dextrin : pectin
MNN* Sử dụng kết quả đã công bố
Qua bảng 2, chúng tôi nhận thấy trong 4 chủng nuôi trồng chủng C1 và C4 tỷ lệ này khác so với nấm tự nhiên, nhưng chủng C16 và sau đó là chủng C15 có tỷ lệ giữa cellulose, tinh bột, pectin, dextrin gần giống so với nấm tự nhiên hơn cả Từ đó cho thấy, liệu nấm nuôi trồng có tác dụng dược lý như nấm tự nhiên hay không là vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu
3.2 Xác định các dạng protein hòa tan
Kino K, Yamashita A, Yamaoka K và cs (1989) đã tìm ra nhóm hoạt chất có bản chất protein tiêu biểu là Lingzhi-8 Loại protein này là một tác nhân chống dị ứng phổ rộng và điều hòa miễn dịch rất hữu hiệu, đồng thời duy trì tạo kháng thể chống các kháng nguyên viêm gan B [13]
Trên cơ sở đó, chúng tôi tiến hành tìm hiểu khả năng tích lũy ở một số protein ở các chủng Hoàng chi nuôi trồng
Protein hoà tan tổng số:
Các protein khác nhau có thể được hòa tan trong các môi trường khác nhau như nước, muối, acid loãng và base loãng Để tìm hiểu đặc trưng về các protein hòa tan của các chủng Hoàng chi nghiên cứu, chúng tôi tiến hành chiết rút protein lần lượt trong các môi trường nước, muối, acid loãng và base loãng, thu được kết quả được ở bảng 3
Trang 5Bảng 3 Hàm lượng protein hòa tan tổng số
Hàm lượng (%) 1,3 ± 0,03 3,64 ± 0,05 4,23 ± 0,04 3,76 ± 0,04 1,79 ± 0,04
MTN*: sử dụng kết quả đã công bố
Qua bảng 3, chúng tôi nhận thấy, hầu hết các chủng nuôi trồng có khả năng tích lũy protein hòa tan tổng số cao hơn nấm tự nhiên Trong đó, hàm lượng đạt cao nhất ở chủng C15 (4,23%) ; ở chủng C4 là 3,64% và C15 là 3,76% (chúng đều cao gấp khoảng
2 lần so với mẫu nấm thu hái tự nhiên (1,79%)) Tuy nhiên, hàm lượng này ở chủng C1 chỉ đạt 1,3%, thấp hơn nhiều so với nấm tự nhiên
Đánh giá tỷ lệ cellulose và protein :
Như đã biết, trong các thành phần các hợp chất trong nấm Linh chi, cellulose và protein là hai hợp chất quan trọng bậc nhất Điều đó được thể hiện qua công bố của Ukai S và cs (1983) về thành phần hoạt chất trong nấm Linh chi và đã kết luận rằng phức hợp polysaccharide - protein có hoạt tính chống khối u và tăng khả năng miễn dịch [21] Ngoài ra, các nghiên cứu về polysaccharide không tan trong nước của các tác giả Nhật Bản và Trung Quốc chứng tỏ hiệu lực chống khối u rất rõ, thậm chí làm tan khối u
với tỷ lệ ¾ với các loài Ganoderma applanatum và Ganoderma lucidum [19] Trên cơ
sở đó, chúng tôi đánh giá tỷ lệ cellulose/ protein, kết quả được trình bày ở bảng 4
Bảng 4 Tỷ lệ giữa hàm lượng cellulose và protein hòa tan tổng số
Tỷ lệ cellulose/
MTN*: sử dụng kết quả đã công bố
Qua bảng 4 chúng tôi nhận thấy, trong bốn chủng nấm nuôi trồng, không có chủng nào có tỷ lệ cellulose/protein gần giống nấm tự nhiên Cụ thể là: tỷ lệ giữa cellulose/protein của ở ba chủng C4, C15 và C16 là tương đối giống nhau (xấp xỉ 13 : 1) Riêng chủng C1 là xấp xỉ 38 : 1, cũng khác xa với nấm tự nhiên Như vậy, liệu chất lượng nấm nuôi trồng ảnh hưởng như thế nào khi tỷ lệ các thành phần trên không giống với nấm tự nhiên là vấn đề cần nghiên cứu tiếp tục để đánh giá và có thể đưa ra những kết luận xác đáng về công hiệu của các nấm này
Khả năng hòa tan của protein trong một số loại dung môi:
Protein có khả năng hòa tan trong các dung môi khác nhau Để tìm hiểu tính chất này, chúng tôi chiết rút protein trong một số loại dung môi: H2O, dung dịch NaCl 1M, PBS pH 6, PBS pH 7,4 và PBS pH 8; kết quả được trình bày ở bảng 5
Trang 6Kết quả ở bảng 5 cho thấy, nhìn chung, protein các chủng nấm nuôi trồng có khả năng hòa tan tốt trong đệm PBS có pH từ 6- 8 và ít tan hơn trong môi trường nước Đặc biệt, trong môi trường pH 8 từ 75- 96% protein trong các chủng đều dược chiết rút Mặt khác, đánh giá tỷ lệ các dạng protein hòa tan cũng thấy khác nhau giữa các chủng và khác cả với nấm tự nhiên Một lần nữa lại cho thấy để lựa chọn chủng thích hợp cần phải tiếp tục nghiên cứu thêm nhiều nữa
Bảng 5 Hàm lượng (%) protein trong các loại dung môi khác nhau (M ± SE)
Dung môi
Chủng nấm nghiên cứu
C1 Tỷ lệ
(%) C4
Tỷ lệ (%) C15
Tỷ lệ (%) C16
Tỷ lệ (%) MTN*
Tỷ lệ (%)
H20 0,26 ±
0,03 20,8
0,25 ± 0,03 6,9
1,99 ± 0,02 47
0,47 ± 0,02 12,5
1,22 ± 0,04 68,16
0,03 30,4
0,09 ± 0,04 2,5
2,96 ± 0,03 70
2,64 ± 0,09 70,21
1,09 ± 0,05 60,89
PBS pH 6 0,89 ±
0,02 71,2
0,29 ± 0,03 8
3,09 ± 0,05 73
1,14 ± 0,08 30,32
0,30 ± 0,03 16,76
PBS pH 7,4 1,04 ±
0,06 83,2
0,51 ± 0,04 14
3,74 ± 0,05 88,4
3,49 ± 0,03 92,82
1,35 ± 0,01 75,42
PBS pH 8 1,21 ±
0,03 96,8
2,64 ± 0,05 73
3,52 ± 0,05 83,2
2,84 ± 0,05 75,53
0,92 ± 0,04 51,4 Protein tổng
số
1,3 ± 0,03 100
3,64 ± 0,05 100
4,23 ± 0,04 100
3,76 ± 0,04 100
1,79 ± 0,04 100
MTN*: sử dụng kết quả đã công bố
Ghi chú: PBS- Đệm phosphate có muối
3.3 Nghiên cứu tác dụng của dịch chiết nấm Hoàng chi trên nấm men (S cerevisiae)
Các chế phẩm từ Linh chi có tác dụng làm tăng hệ thống miễn dịch, chống các tế bào lão hóa, khử các gốc oxy tự do, sửa chữa cấu trúc ADN (gen) bị hỏng (Kupin, 1993) [20], ngoài ra, còn có khả năng đào thải chất phóng xạ, hạn chế và loại trừ những tổn thương phóng xạ ở mô và tế bào [19]
Sau nhiều lần thăm dò, chúng tôi sử dụng dịch chiết của chủng C15 là chủng có khả năng tích lũy protein cao nhất, cũng là chủng có tỷ lệ các thành phần hợp chất polysaccharide gần giống với nấm tự nhiên hơn cả ở nồng độ 3,67% (2g/60mL) để tìm
hiểu hoạt tính bảo vệ của nấm Hoàng chi trên đối tượng nấm men (Saccharomyces cerevisiae) trong điều kiện chiếu tia cực tím
Trang 7Khi chiếu tia cực tím ở bước sóng λ = 253,7nm, S cerevisiae bắt đầu chết ở liều
chiếu 2 giây và chết ồ ạt đến 100% ở liều chiếu 12 giây Xác định tỷ lệ tế bào sống sót sau khi chiếu tia cực tím 2 giây, 4 giây, 6 giây, 8 giây,10 giây và 12 giây Các thí nghiệm được lặp lại 3 lần với 5 đĩa thí nghiệm mỗi lần Kết quả được trình bày ở bảng 6 và hình
1
Bảng 6 Ảnh hưởng của dịch chiết nấm Hoàng chi nồng độ 3,67% lên độ sống sót của
S cerevisiae bị chiếu tia cực tím
TT
Số lượng khuẩn lạc trung bình/ đĩa Đối chứng 1* 506 ± 15,52
Thời gian
Đối chứng 2 204 ± 9,67 60 ± 3,28 42,67 ± 4,67 38,33 ± 6,70 2,67 ± 0,67 0 Thí nghiệm 270 ± 7,15 201,67 ± 8,41 175 ± 4,04 129,33 ± 2,92 109 ± 5,56 0
* Không chiếu
Kết quả ở bảng 6 cho thấy, số lượng khuẩn lạc ở các lô thí nghiệm mọc nhiều hơn hẳn so với đối chứng 2 Cụ thể: ở liều chiếu 2 giây, tỷ lệ tế bào sống sót trung bình của lô thí nghiệm là 53,36% so với đối chứng 40,32% cùng thời gian chiếu trên nấm men có xử lý với dịch chiết nấm Linh chi Ở liều chiếu 4 giây tỷ lệ tế bào sống sót trung bình là 39,86% so với đối chứng là 11,80%, ở liều chiếu 6 giây tỷ lệ tế bào sống sót so với đối chứng là 34,58% Tỷ lệ tỷ lệ sống ở thời gian chiếu 8 giây so với đối chứng là 25,56%
Đáng chú ý ở thời gian chiếu 10 giây, tỷ lệ tế bào sống sót trung bình của lô thí nghiệm là 21,54% cao hơn hẳn so với đối chứng (0,53%)
Từ kết quả ở trên, rõ ràng nấm Hoàng chi nuôi trồng có khả năng bảo vệ tế bào nấm men khi bị chiếu tia cực tím Các nấm này có hoạt tính sinh học không kém so với
nấm Linh chi (Ganoderma lucidum) nuôi trồng trên đối tượng nấm men chiếu tia cực
tím đã được công bố [12], [20] Theo một số tác giả này, sở dĩ nấm men có tỷ lệ sống sót cao trong điều kiện chiếu tia cực tím là do khi được xử lý với dịch chiết nấm Linh chi, trong nấm đã có những hoạt chất có khả năng sửa chữa những gen bị sai hỏng do tác động của tia tử ngoại ở nấm men [10], [20]
Việc nghiên cứu khả năng chống tia cực tím của nấm Linh chi là vấn đề còn khá mới nên cần có nhiều nghiên cứu sâu hơn về hoạt tính sinh học của nấm Hoàng chi cũng như cần được tiếp tục nghiên cứu trên nhiều đối tượng khác với dịch chiết ở các nồng
độ khác nhau, để có thể đưa ra những kết luận xác thực
Trang 8Hình 1 Độ sống sót của nấm men sau khi chiếu tia cực tím 10 giây
4 Kết luận
- Hầu hết các chủng nấm Hoàng chi nuôi trồng đều có khả năng tích lũy cellulose và tinh bột cao hơn hẳn nấm tự nhiên; trong khi đó sự tích lũy dextrin và pectin có sự sai khác phức tạp giữa nấm tự nhiên cũng như giữa các chủng nuôi trồng
- Trong các nấm nuôi trồng, chủng C15 và C16 có tỷ lệ thành phần của các chất polysaccharide nghiên cứu gần với nấm tự nhiên hơn cả
- Trừ chủng C1, các chủng nấm còn lại có hàm lượng protein hòa tan tổng số cao gấp hơn hai lần so với nấm tự nhiên và khả năng hòa tan của protein trong các dung môi rất khác nhau, chúng thường tan tốt trong môi trường kiềm và ít tan hơn trong môi trường nước
- Dịch chiết nấm Hoàng chi nuôi trồng ở nồng độ 3,67% có khả năng bảo vệ tế
bào nấm men S cerevisiae với tỷ lệ sống sót từ 22 - 53% khi bị chiếu tia cực tím ở bước
sóng λ = 253,7nm trong thời gian chiếu từ 2 - 10 giây
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Ngô Anh, Trần Đình Hùng Một số nấm dược liệu được nuôi trồng thành công tại Thừa Thiên Huế Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển 4- 5 : (2005) 68- 70
2 American Society Microbiology Manual of Methods for General Bacteriology,
Washington, DC 20006, (1981), 224-226
Đối chứng1
Trang 93 Bradford M.M A rapid and sensitive method for the quantitation of microgram quantities of protein utilizing the principle of protein-dye binding, Analytical
Biochemistry, 72, (1976), 248-254
4 Nguyễn Thị Chính , Vũ Thành Công, Ick-Dong Yoo, Jong-Pyung Kim, Đặng Xuyến
Như, Dương Hồng Dinh Nghiên cứu một số thành phần và hoạt chất sinh học của nấm Linh chi Ganoderma lucidum nuôi trồng ở Việt Nam Báo cáo Hội nghị Sinh học toàn
quốc, Hà nội (2005) 429-432
5 Nguyễn Thị Chính, Kiều Thu Vân, Dương Đình Bi, Nguyễn Thị Đức Hiền Nghiên cứu một số hoạt chất sinh học và tác dụng chữa bệnh của nấm Linh chi (Ganoderma lucidum) Proceedings- Hội nghị công nghệ sinh học toàn quốc, Hà Nội (1999)
956-963
6 Choi, Seung Hee, Kim Byong Kak, Ha Won Kim, Jin Hwan Kwak, Eung Chil Choi,
Young Choong Kim, Young-Bok Yoo, Yong Hwan Park Studies on Protoplast Formation and Regeneration of Ganoderma lucidum Archives of Pharmacal Research,
10 (3), (1992), 158-158
7 Harrison, Goddard Foote Treatment of angiogenesis dependent conditions with dextrin sulphate Proc Phytochem Soc Eur, 44 (2004) 47-58
8 Hong KJ, Dunn DM, Shen CL., Pence BC Effects of Ganoderma lucidum on apoptotic and anti-inflammatory function in HT-29 human clonic carcinoma cells Phytother Res,
18(9): (2004) 768-70
9 Huimei Lu, Eikai Kyo, Toshihiro Uesaka, Osamu Katoh and Hiromitsu Watanabe A water-soluble extract from cultured medium of Ganoderma lucidum (Rei-shi) mycelia suppresses azoxy-methane-induction of colon cancers in malt F344 rats, Biosci
Biotechnol Biochem, 10: (2003) 375-379
10 Jin-Woo Kim, Byung-Sik moon, Young-Min Park, Nam-Hee Yoo, In-Ja Ryoo, Nguyen
Thi Chinh, Ick-Dong Yoo and Jong-Pyung Kim Structures and Antioxidant Activity of Diketopiperazines Isolation from the mushrooom Sarcodon aspatus J Korean Soc
Appl Biol.Chem,48(1), (2005) 93-97
11 Kazuo Ryoyama, Yumi Kidachi, Hideaki Yamaguchi, Hideki Kajiura and Hiroki Takata
Anti-Tumor Activity of an Enzymatically Synthesized α-1,6 Branched α-1,4-Glucan, Glycogen Biosci Biotechnol Biochem., 68, (2004) 2332-2340
12 Trinh Tam Kiet, Ngo Anh, Kleinwachter P., Grafe U New unusual sterol – type metabolites from a Vietnam mushroom, Ganoderma colossum, Tanth Asian Symposium
on medicinal plants, species and other natural products, Conf-Dhaka – Bangladesh
(2000)
Trang 1013 Kino K, Yamashita A, Yamaoka K et al Isolation and characterization of a new immunomodulatory protein, Ling Zhi-8, from Ganoderma lucidum J Biol Chem, (264),
(1989), 47-472
14 Kleinwachter P , Ngo Anh, Trinh Tam Kiet, Schlegel B., Dahse H M., Hartl A M
Grafe U Colossolactones, New Triterpenoid Metabolites from a Vietnamese mushroom Ganoderma colossum, J Nat Prod 64(2) (2001) 236-239
15 Nguyễn Văn Mùi, Thực hành hóa sinh học, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, 2001
16 Sanchez D., Muguerza B., Moulay L., Hernández R., Miguel M and Aleixandre A
Highly Methoxylated Pectin Improves Insulin Resistance and Other Cardiometabolic Risk Factors in Zucker Fatty Rats Journal of Agricultural and Food Chemistry, 56 (10),
(2008), 3574-3581
17 Phạm Văn Số, Bùi Thị Như Thuận Kiểm nghiệm lương thực, thực phẩm, Nxb Khoa
học và Kĩ thuật, Hà Nội, (1975), 250-266
18 Lê Xuân Thám Nấm Linh chi cấy thuốc quý Nxb Khoa học và Kỹ thuật, 1998
19 Lê Xuân Thám, Nấm Linh chi – Dược liệu quý ở Việt Nam, Nxb Mũi Cà Mau, 1996
20 Ngô Thị Ái Thương, Phạm Thuỳ Linh, Nguyễn Thị Chính Khả năng sửa chữa đột biến gen của nấm linh chi Ganoderma lucidum đối với Saccharomyces cerevisiae., Tóm tắt
các báo cáo khoa học tại Hội nghị khoa học Trường Đại học Khoa học Tự nhiên Hà Nội, (2004), 204-205
21 Ukai S; Kiho T; Hara C; Kuruma I; Tanaka Y Polysaccharides in fungi XIV Anti-inflammatory effect of the polysaccharides from the fruit bodies of several fungi J
Pharmacobiodyn, 6 (12), (1983) 90-983
22 Viện Thổ nhưỡng Nông hóa (1983), Sổ tay phân tích Đất - Nước - Phân bón - Cây trồng, Nxb Nông nghiệp Hà Nội, 1983
23 Zhao, J D and Zhang, X Q Resources and taxonomy of Ling zhi in China”, International Symposium on Ganoderma Research Beijing, Beijing Medical
University, (1994), 24-26
