TIỂU LUẬN ĐỀ TÀI: RỪNG NHIỆT ĐỚI – HIỆN TRẠNG VÀ CÁC CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ pot

Và phần diện tích này được phân bố ở hầu hết các châu lục trên thế giớiCụ thể: Ở Châu Mý: rừng nhiệt đới chủ yếu phân bố ở vùng lòng chảo sông Amazôn dưới 1300m hoặc 1800m, mở rộng về p

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC

là một môi trường sống quan trọng cho động vật di cư và duy trì khoảng 50 phần trăm các loài trên trái đất, cũng như một số nền văn hóa đa dạng và độc đáo bản địa Thí dụ, chỉ trong một ha của rừng nhiệt đới Amazon ở Ba Tây, có thể cung cấp nhiều đến ba trăm loại cây cho gỗ, một vùng thực vật đa dạng nhất Trái lại, những vùng đất ở thông thường chỉ cung cấp mười hai loại cây cho gỗ - không quá nhiều loại

Rừng nhiệt đới quá phong phú với sự sinh trưởng của cây cối nên người ta

từ lâu đã nghĩ rằng chúng không thể bị hủy diệt, cắt hạ một cây và rồi hai ba cây khác có thể mọc lên nơi ấy Những tài nguyên trong những khu rừng dày đặc nhiệt đới chắc chắn sẽ được dùng một cách tự do Những chính phủ cũng cho rằng rừng nhiệt đới có thể biến thành lợi tức một cách dễ dàng Sự tăng trưởng dường như quá dày đặc; dường như nó tái sinh một cách dễ dàng Đối với những đại nông gia, rừng nhiệt đới là kẻ thù; nó bao trùm những vùng đất mà họ cần cho những cánh đồng nông nghiệp Họ ngay cả tin rằng rừng nhiệt đới sẽ mọc lại khi họ ngừng trồng trọt Tuy thế điều này sẽ không xảy ra Mặc dù hệ thống sinh thái của rừng nhiệt đới bao gồm nhiều loại thực vật cũng như nhiều chủng loại động vật, hệ thống sinh thái này thì mong manh Sự cân bằng bị ảnh hưởng rất dễ dàng Và ngày nay,chúng ta đang dần dần mất đi những sự đa dạng sinh học ấy.và sự mất dần này đã đi đến sự báo động lớn trên thế giới Và trong hoàn cảnh như vậy, cần

có những biện pháp nhằm bảo vệ rừng nhiệt đới cũng chính là bảo vệ cuộc sống của chúng ta Tuy nhiên, với diện tích trải dài trên nhiều châu lục qua rất nhiều quốc gia với những trình độ phát triển và nhận thức khác nhau nên có rất nhiều khó khăn trong công tác bảo vệ và phát triển lá phổi xanh của thế giới này Từ những

vấn đề cấp thiết trên, tôi lựa chọn đề tài tiểu luận “Rừng nhiệt đới - Hiện trạng và các chính sách quản lý”

Cấu trúc nội dung bao gồm 3 chương:

Chương 1: Khái quát chung về Rừng nhiệt đới

Chương 2: Hiện trạng của rừng nhiệt đới

Chương 3: Các chính sách và biện pháp quản lý rừng nhiệt đới

Chương 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ RỪNG NHIỆT ĐỚI

1.1 Vị trí địa lý

Rừng nhiệt đới hay rừng mưa nhiệt đới là những quần hệ phụ của rừng mưa

phân bố ở vùng chí tuyến nóng ẩm, tạo thành một vành đai bao quanh trái đất và phần nào bị đường xích đạo cắt thành hai phần không đều nhau, ở phía bắc bán cầu nhiều hơn ở nam bán cầu Ranh giới phía Bắc và Nam không hoàn toàn ăn khớp với bất kì một ranh giới nào đã được phân định theo vĩ độ Nhưng nhìn chung, rừng nhiệt đới bị hạn chế vào vùng đất nhỏ giữa các vĩ độ 22,5 ° Bắc và 22,50

Namcủa xích đạo, hay nói cách khác giữa chí tuyến và chí tuyến Vì phần lớn đất đai của Trái Đất nằm ở phía bắc của vùng nhiệt đới, rừng nhiệt đới tự nhiên giới hạn

Phân bố:

Cách đây vài nhìn năm, , rừng nhiệt đới bao phủ nhiều gần 12% diện tich bề mặt của trái đất, hay khoảng 6 triệu dặm vuông (15.500.000 vuông km), nhưng ngày nay chỉ còn khoảng 5% diện tích bề mặt của Trái đất được bao phủ bởi những rừng (về 2.410.000 dặm vuông hoặc 625000000 ha) Và phần diện tích này được phân

bố ở hầu hết các châu lục trên thế giớiCụ thể:

Ở Châu Mý: rừng nhiệt đới chủ yếu phân bố ở vùng lòng chảo sông Amazôn

dưới 1300m hoặc 1800m, mở rộng về phía tây đến các sườn đông của dãy Angdơ

và về phía đông đến Guyana Phía nam là miền Grantraco và về phía bắc chạy dọc theo sườn đông của Trung Mỹ đến tận miền nam Mexico và quần đảo Angtin Ở cực Tây Bắc có 1 dãy rừng mưa trên sườn tây của núi Ăngđơ và bờ sông Brazin có

1 đai hẹp khác kéo dài từ 60 VN đến gần chí tuyến

Ở Châu Phi: rừng nhiệt đới có diện tích lớn nhất ở Trung Phi và mở rộng về

phía tây đến Gabong, Camorun, và kéo dài thành 1 dải hẹp song song với bờ biển Ghine Phía đông rừng chưa tới hồ lớn và phía nam tới Roodedia

Ở Châu Á: chiếm diện tích lớn nhất là khu vực rừng nhiệt đới tại Srilanca và

miền tây Ấn Độ đến Thái Lan, Việt Nam, Philippin, xuyên qua quần đảo Mã Lai đến Niu Ghinê Tập trung ở độ cao duwois 700 – 1000m

Ở Châu Úc: có 1 dải hẹp ở đông bắc, và mở rộng đế các đảo Xôlômôn, tận

Heebrido, Figi, Xamoa…

Hình 1.1: Sơ đồ phân bố rừng nhiệt đới trên thế giới

Hầu hết các rừng mưa nhiệt đới không có ranh giới rõ ràng, nhưng có thể kết hợp với rừng ngập mặn liền kề, rừng ẩm, rừng núi, hoặc rừng rụng lá nhiệt đới

1.2 Đặc điểm tự nhiên của rừng nhiệt đới

Mặc dù Rừng mưa nhiệt đới trên toàn thế giới là khá đa dạng nhưng do đều phân

bố ở giữa hai chí tuyến nên hầu như tất cả các rừng nhiệt đới ở từng khu vực đều

có các đặc điểm khá tương đồng với nhau về điều kiện tự nhiên: khí hậu,lượng mưa, cấu trúc tán, mối quan hệ cộng sinh phức tạp và đa dạng của các loài

1.2.1 Đặc điểm khí hậu

a Nhiệt độ

Rừng mưa nhiệt đới nằm trong "vùng nhiệt đới," giữa chí tuyến và chí tuyến

Ở khu vực này có góc nhập xạ lớn nên lượng bức xạ mặt trời nhận được rất lớn Điều này phù hợp ánh sáng mặt trời cung cấp năng lượng thiết yếu cần thiết cho sức mạnh của rừng thông qua quang hợp

Do năng lượng mặt trời phong phú, rừng mưa nhiệt đới thường ấm quanh năm với nhiệt độ từ khoảng 72-93F (220

-340C), mặc dù rừng ở độ cao cao hơn, đặc biệt là rừng mây, có thể được làm mát đáng kể Nhiệt độ có thể dao động trong năm, nhưng trong một số khu rừng xích đạo trung bình có thể khác nhau ít nhất là 0.5F (0.3C) trong suốt cả năm Nhiệt độ thường được kiểm duyệt bởi đám mây che

và độ ẩm cao

Biên độ nhiệt giữa mùa đông từ 1 - 60C Nhiệt độ tháng lạnh nhất cũng trên

180C Nhiệt độ cao nhất ít khi 35 -360C Nhiệt độ trung bình ngày từ 24 - 300

C

b Lượng mưa

Rừng mưa nhiệt đới nằm trong vùng hội tụ giữa hai chí tuyến, nơi năng lượng mặt trời cường độ cao tạo ra một vùng đối lưu của không khí tăng mất độ ẩm của mình thông qua mưa bão thường xuyên Rừng mưa nhiệt đới có thể mưa lớn, ít nhất 80 inch (2.000 mm), và trong một số khu vực trên 430 inch (10.920 mm) mưa mỗi năm

Ở vùng xích đạo, lượng mưa có thể quanh năm mà không rõ ràng "ướt" hoặc

"khô" mùa, mặc dù không có nhiều rừng mưa theo mùa Ngay cả trong các khu rừng theo mùa vụ, thời gian giữa những cơn mưa thường không đủ dài cho các lứa

lá để khô hoàn toàn Trong các bộ phận của năm khi ít mưa, các đám mây che liên tục là đủ để giữ ẩm không khí và ngăn ngừa cây bị khô

Một số khu rừng nhiệt đới neotropical hiếm khi đi một tháng trong năm mà không có ít nhất 6 "của mưa khí hậu ổn định, với lượng mưa đồng đều và sự ấm áp, Cho phép cây rừng nhiệt đới thường xanh hầu hết được lưu giữ lá trong cả năm

và không bao giờ bỏ tất cả các lá ở bất kỳ một mùa

Rừng hơn nữa từ đường xích đạo, như những người của Thái Lan, Sri Lanka, và Trung Mỹ, nơi mà mùa mưa là rõ nét hơn, chỉ có thể được coi là "bán thường xanh" kể từ khi một số loài cây có thể đổ tất cả các lá của họ vào lúc bắt đầu của mùa khô Lượng mưa hàng năm là thuần nhất, đủ để cho phép tăng trưởng nặng của cây lá rộng thường xanh, hoặc ít nhất là nửa rụng lá cây Độ ẩm của rừng nhiệt đới từ lượng mưa, mây che phủ không đổi, và thoát hơi (nước mất qua lá), tạo ra cường độ ẩm địa phương

Hình 1.2:Biểu đồ lượng mưa của rừng nhiệt đới so với các rừng khác trên thế giới

1.2.2 Thủy văn

Rừng mưa nhiệt đới có một số trong những con sông lớn nhất thế giới, giống như Amazon, Madeira, Cửu Long, Negro, Orinoco, và Zaire (Congo) Hầu hết các lưu vực của các con sông ở khu vực này đều nhận được lượng mưa rất lớn trong năm Những lưu vực sông được đổ vào với vô số nhánh sông nhỏ, suối, lạch Ví

dụ, Amazon một mình có một số 1.100 nhánh, 17 trong đó có hơn 1.000 dặm dài Mặc dù con sông lớn nhiệt đới là khá đồng nhất về chế độ nước, nhưng ở nhánh sông của họ rất khác nhau Nhiều con sông nhiệt đới, suối nước có mức độ cực cao

và thấp xảy ra ở các phần khác nhau trong năm

Ngoài các con sông mà rừng nhiệt đới có thông thường thì hồ được hình thành khi một con sông thay đổi dòng chảy ứ đọng Vùng biển nhiệt đới, cho dù chúng được các con sông lớn, suối, hoặc hồ Oxbow, gần như là phong phú về các loài động vật như là các khu rừng nhiệt đới bao quanh chúng Nhưng chúng cũng đang ngày

càng bị đe dọa bởi các hoạt động của con người, bao gồm ô nhiễm, lắng bùn sinh

từ nạn phá rừng, các dự án thủy điện, và hơn thu hoạch của các loài cư trú

1.2.3 Thổ nhưỡng

Một đặc điểm chung của rừng nhiệt đới là tầng đất mỏng và nghèo nàn Chủ yếu là limôn hoặc sét cát pha, nghèo kiềm nên chua Hàm lượng mùn thấp Thành phần sét tương đối giàu alumi và nghèo silic Do lượng mưa lớn làm cho đất khô cằn vì nguồn dinh dưỡng hòa tan bị cuốn trôi Đất đỏ, cằn cỗi và dễ bị ảnh hưởng bởi thời tiết được hình thành trên nền cổ xưa Tình trạng mục rữa nhanh chóng do

vi khuẩn ngăn cản việc tích lũy đất mùn Sự tâp trung ôxit sắt và ôxit đồng gây ra bởi quá trình đá ong hóa, tạo nên màu đỏ tươi cho đất và đôi khi tạo ra những khoáng thể (như bôxit ) Trên những lớp nền trẻ hơn, đặc biệt là nền đất hình thành từ núi lửa, đất nhiệt đới có thể khá màu mỡ, như đất ở những khu rừng có lũ lụt theo mùa, được cung cấp thêm phù sa mỗi năm

Mưa rừng cuốn sạch dinh dưỡng từ lá cây khi nó rơi xuống Nước mưa này

đi thẳng đến cây cối Không ngạc nhiên rằng có một mạng lưới dày đặc của rể cây phía dưới bề mặt của tầng thảm Hệ thống sinh thái của rừng nhiệt đới không lệ thuộc gì trên sự màu mở của đất rừng Khi cây cối bị dời đi, lớp phân giàu có của rừng cũng biến mất Hệ thống sinh thái của rừng nhiệt đới thật là giản dị Điều này bác bỏ việc làm thế nào hệ thống đó làm nên kết quả trong những vùng đất hoang hóa

Những người cần đất cho trồng trọt phải di chuyển nông trại của họ thường xuyên bởi vì đất nghèo dinh dưỡng Hầu hết đất rừng nhiệt đới bị thoái hóa sau một hay hai năm trồng trọt Đó là lý do tại sao nông dân đốn hạ nhiều cây cối hơn

Đây là nơi trú ngụ của các cây lá rộng nên rất giàu loài Trong rừng mưa nhiệt đới, tính đa dạng là nguyên sinh do sự phong phú lớn về các loài động vật, nhất là côn trùng.

Vùng tân nhiệt đới (trung và nam Mỹ) ước tính có khoảng 86.000 loài thực vật

có mạch, vùng nhiệt đới và nửa khô hạn châu Phi có 30.000 loài, vùng Madagascar

có 8200 loài, vùng nhiệt đới châu á bao gồm cả New Guinea và vùng nhiệt đới Austrailia có khoảng 45.000 loài Xét chung, vùng nhiệt đới chiếm 2/3 con số ước tính 250.000 loài thực vật có mạch của thế giới Theo số liệu của Alwyn Gentry, Norman Myers ước tính rằng 2/3 số loài thực vật nhiệt đới được tìm thấy ở các rừng nhiệt đới ẩm (các rừng rậm rụng lá và thường xanh) Như vậy, khoảng 45% các loài thực vật mạch gỗ của thế giới được tìm thấy trong các rừng rậm nhiệt đới

- Đa dạng về cấu trúc:

Do thành phần loài ở đây rất phong phú nên cấu trúc ở tầng ở đây rất đặc biệt Tầng cây Rừng mưa nhiệt đới được chia làm 5 tầng khác nhau với hệ động thực vật khác nhau, thích ứng với sự sống trong từng khu vực riêng biệt Chúng bao gồm: tầng cỏ và quyết, tầng cây bụi, tầng dưới tán, tầng tán, tầng trội

Tầng trội bao gồm một số lượng nhỏ các cây rất lớn phát triển cao hơn chiều cao chung của tầng tán, đạt độ cao 45-55 mét Trong một số trường hợp, một vài mảnh rừng trội có thể đạt tới chiều cao 70-80 mét Những mảnh rừng này cần có khả năng chống chụi với nhiệt độ cao mà gió mạnh (Đại bàng, buớm, dơi và một

số loài khỉ sống ở tầng này)

Những tầng cao trên đỉnh như thế của thực vật hình thành khi những cành cây vươn ngang ra tại cùng một độ cao Những cành cây của chúng giữ những dây leo; lá của cây và dây leo tạo thành một tấm trần của rừng Dưới một tán dù hay tấm trần của rừng, những cây non mọc lên trong bóng râm Chỉ những cây với lá trên ngọn của tán dù mới có thể nhận trực tiếp ánh sáng của mặt trời Thực tế, tầng thảm của rừng thì thật tối tăm Do bởi những tán dù trong rừng nhiệt đới, chi một hay hai phần trăm ánh sáng mặt trời mới có thể đến mặt đất, tầng thảm của rừng

Tầng tán là tầng chính cho một lượng lớn các lòai động vật sinh sống như ếch rừng, khỉ, chim, đười ươi, và côn trùng Tần tán là tầng gồm những cây sống ngay dưới tầng trội

b Động vật

Tỷ lệ các loài của rừng nhiệt đới trên tổng số các loài của thế giới không thể ước lượng được chính xác bởi lẽ tổng số loài của một số đơn vị phân loại và nhóm sinh thái lớn có nhiều tiềm năng, bao gồm côn trùng, giun tròn và động vật không xương sống đáy biển, vẫn chưa được biết rõ Tuy vậy, một nửa số loài động vật có xương sống và thực vật có mạch là tồn tại trong rừng nhiệt đới và nếu độ phong phú rất lớn về loài của nhóm động vật chân khớp trong quần xã sinh vật này là một chỉ số thì ít nhất 50%, thậm chí đến 90% tổng số loài của thế giới là được tìm thấy trong các rừng kín nhiệt đới

- Động vật có xương sống:

Tỷ lệ số loài động vật có xương sống ở cạn tìm thấy trong các rừng nhiệt đới có thể

so sánh với con số này của thực vật Số loài chim của rừng nhiệt đới ước tính là

2600, trong đó 1300 loài tìm thấy ở vùng tân nhiệt đới, 400 loài ở vùng nhiệt đới

châu Phi, 900 loài ở vùng nhiệt đới châu á Con số này xấp xỉ 30% tổng số loài toàn cầu Tỷ lệ này thấp hơn so với thực vật, nhưng không bao gồm các loài chim tìm thấy ở rừng nhiệt đới mà không hoàn toàn phụ thuộc vào nơi cư trú này Bruce Beehler cho rằng 78% các loài chim không phải ở biển của New Guinea là tồn tại ở các rừng mưa, mặc dù nhiều loài có thể cũng sống ở cả những nơi cư trú khác nữa

- Động vật không xương sống:

Độ phong phú tương đối của các loài động vật không xương sống trong rừng nhiệt đới hầu hết vẫn chưa được biết chắc chắn Cho tới gần đây, tính đa dạng tương đối của nhóm động vật chân khớp của vùng nhiệt đới so với vùng ôn đới vẫn được coi

là tương tự đối với những nhóm sinh vật đã biết như thực vật có mạch hoặc chim Tuy nhiên, khám phá của Terry Erwin về độ phong phú rất lớn của các loài bọ cánh cứng trong tán rừng của một rừng nhiệt đới ẩm đã cho thấy độ phong phú tương đối của động vật chân khớp trong vùng nhiệt đới là lớn hơn rất nhiều Khoảng 30 triệu loài động vật chân khớp, chiếm 96% tổng số loài trên trái đất, có thể tồn tại trong các rừng nhiệt đới

CHƯƠNG 2 HIỆN TRẠNG CỦA RỪNG NHIỆT ĐỚI

2.1 Hiện trạng của rừng mưa nhiệt đới hiện nay

Rừng mưa nhiệt đới là nơi có 50 phần trăm loài trên thế giới, làm cho họ một thư viện rộng lớn các nguồn tài nguyên sinh học và di truyền Ngoài ra, khu rừng nhiệt đới giúp duy trì khí hậu bằng cách điều chỉnh khí quyển và lượng mưa

ổn định, bảo vệ chống sa mạc hóa, và cung cấp nhiều chức năng sinh thái khác

Tuy nhiên, theo số liệu của Tổ chức gỗ rừng nhiệt đới quốc tế (ITTO) công

bố tháng 5/2006, chỉ có 5% diện tích rừng nhiệt đới trên thế giới được bảo vệ và khai thác bền vững, trong khi 95% diện tích còn lại đang bị tàn phá nghiêm trọng

do các hoạt động khai thác gỗ trái phép và do sự tàn phá rừng nặng nề Nếu tốc độ phá rừng hiện tại vẫn được duy trì, phân nửa khu rừng nhiệt đới trên thế giới sẽ biến mất trong vòng 50 năm tới

Nghiên cứu mới nhất của Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) công bố ngày 7/5 cho biết mỗi năm thế giới mất tới 13 triệu hécta rừng nhiệt đới, tương đương diện tích của Hy Lạp Diện tích rừng bị mất hàng năm này làm gia tăng 6 tỷ tấn CO2 gây hiệu ứng nhà kính, gấp 3,6 lần lượng khí thải do các nhà máy điện và các nhà máy công nghiệp của Liên minh châu Âu thải vào khí quyển năm 2010 theo chương trình tín dụng khí thải của Nghị định thư Kyoto về biến đổi khí hậu

Tuy nhiên, những hệ thống quý giá là những đe dọa nhiều nhất trên hành tinh Mặc dù diện tích chính xác được tranh luận, mỗi ngày ít nhất 80.000 mẫu Anh (32.300 ha) rừng biến mất khỏi Trái đất Ít nhất một 80.000 mẫu Anh (32.300 ha) rừng đang bị suy thoái Cùng với chúng, hành tinh này mất bao nhiêu là hàng trăm loài tuyệt chủng, phần lớn trong số đó đã không bao giờ được ghi nhận bởi khoa học Khi các khu rừng mùa thu, carbon được thêm vào bầu khí quyển, điều kiện climactic lại được thay đổi, và nhiều lớp đất mặt bị mất để xói mòn

Mặc dù nhận thức gia tăng về tầm quan trọng của các khu rừng này, tỷ lệ phá rừng đã không bị chậm lại Phân tích các số liệu của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp của Liên hợp quốc (FAO) cho thấy tỷ lệ phá rừng nhiệt đới đã tăng