Thiết kế bài giảng ngữ văn 11 tập 2 part 10 pdf

e Nhimg diém can luu y - Bài điếu văn - chính luận đặc biệt về một thiên tài vĩ đại của lịch sử nhân loại mà người viết và đọc không chỉ là người bạn thân thiết số một, người đồng chí c

TUẦN 30 Tiết 106 - 107 VĂN HỌC

BA CỐNG HIẾN VĨ ĐẠI CỦA CÁC MÁC

Ph Ang-ghen

A Két qua can dat

Giúp HS:

- Nhận thức được nội dung và tầm vóc ba cống hiến vĩ đại của Các Mác đối

với lịch sử tư tưởng nhân loại

- Hiểu được tình cảm thương tiếc vô hạn của Áng- ghen đối với Các Mác

- Hiểu được nghệ thuật so sánh tầng bậc để làm tăng sức mạnh và sự chặt chẽ

của lập luận trong bài viết

e© Trọng tâm bài học

Làm rõ ba cống hiến ví đại của Các Mác qua nghệ thuật lập luận của Ang-ghen

e Nhimg diém can luu y

- Bài điếu văn - chính luận đặc biệt về một thiên tài vĩ đại của lịch sử nhân

loại mà người viết và đọc không chỉ là người bạn thân thiết số một, người đồng chí

chiến đấu mà còn là một nhà tư tưởng, nhà chính trị, nhà cách mạng, một thiên tài

vĩ đại - cây đàn vi-ô-lôn thứ hai sau Mác: Ph Áng-ghen Bởi vậy, để hiểu sâu văn

bản, tất nhiên cần hiểu về Các Mác, nhưng không thể không tìm hiểu về Ang-ghen

— Nét đặc biệt của bài văn điếu này là nhấn mạnh những công lao, cống hiến

vi đại của người vừa khuất chứ không nghiêng về bày tỏ tình cảm nhớ nhung, thương tiếc thông thường Tác giả cốt khẳng định khía cạnh sống, sự bất tử của Mác chứ không dừng ở khía cạnh mất mát đau thương

— Nhấn mạnh ý nghĩa thời sự của bài điếu văn trong hoàn cảnh hiện thời,

trong phong trào công nhân và cộng sản châu Au và thế giới

B Chuan bị của thay va tro

- Ảnh chân dung Mác - Ăng-ghen phóng to

- Các tài liệu: Tuổi trẻ Các Mác; Điếu văn Chủ tịch Hồ Chí Minh của BCHTƯ Đảng Cộng sản Việt Nam; C Mác - Ăng-ghen toàn tập, tập 19, NXB

Chính trị quốc gia —- Sự thật, 1995

C Thiết kế bởi dạy — hoc

Hoạt động I TỔ CHỨC KIỂM TRA BÀI CŨ

(Hình thức: vấn đáp)

1 Nêu tóm tắt những luận điểm chủ yếu của Phan Châu Trinh trong đoạn trích Về luân lí xã hội ở nước ta

2 Phân tích những điểm tiến bộ và hạn chế của quan điểm tư tưởng Phan Chau Trinh

3 Qua bài diễn thuyết, ta hiểu được những phẩm chất tinh thần cao quý nào của cụ Phan Châu Trinh?

4 Theo em, bài chính luận này có những đặc sắc gì về nghệ thuật lập luận?

Hoạt động 2 DẪN VÀO BÀI

1 Khi nắp quan tài đã đậy lại mới là lúc cái quan định luận tổng kết về một con người Nhưng người được định luận là ai? Và cũng rất quan trọng, người viết lời ai điếu, đánh giá công lao sự nghiệp của người vừa qua đời là a1? Ở đây, trong trường hợp cụ thể này, cả hai đều là những thiên tài vĩ đại - hai nhà tư tưởng, cách

mạng, lãnh tụ của phong trào công nhân và cộng sản thế giới thế ki XIX, lại là hai người bạn thân thiết, hai người đồng chí chiến đấu, hai nhà khoa học xã hội kiệt xuất Bởi vậy, bài Điếu văn của Ăng-ghen đọc trước mộ Các Mác đã mang ý nghĩa rất đặc biệt

2 GV hỏi sau khi HS xem ảnh chân dung Mác - Ăng-ghen: Vì sao thường có anh hai người chụp chunø? (sau này còn ghép thêm ảnh cua V Lénin)

* HS trả lời

* GV dẫn dắt:

Điều đó nói lên tình bạn thắm thiết, thuỷ chung giữa hai ông và sau đó thể

hiện chân dung những người sáng lập chủ nghĩa Mác - Lênin — chủ nghĩa xã hội

khoa học Theo dánh giá của Ang-ghen, cong hién và công lao to lớn nhất của Các Mác với tư cách là nhà tư tướng, nhà bác học - nhà cách mạng vào lịch sử nhân loại là gì? Nhà chính trị - tư tưởng - khoa học - cách mạng Ăng-ghen đã trình bày vấn đề đó thật tuyệt vời như thế nào trong bài điếu văn nổi tiếng?

Hoạt động 3 HƯỚNG DẪN TÌM HIỂU KHÁI QUÁT VỀ TÁC GIẢ, TÁC PHẨM

1 Tac gia Phri-drich Ang-ghen (1820 — 1895)

* HS doc Tiéu ddn — SGK tr 92

* GV bổ sung: Nêu tên một số tác phẩm nổi tiếng của Ang-ghen (Phép biện

chứng tự nhiên, Chống Đuy-rinh) Ang ghen là người viết tiếp và hoàn chỉnh tác

phẩm nổi tiếng nhất của Mác: bộ T bản, cùng Mác soạn Tuyên ngôn Đảng cộng sản; là người giúp đỡ Mác rất nhiều khi Mác gặp khó khăn Tình bạn lâu bền của

hai ông là tình bạn vĩ đại và cảm động của hai bậc thiên tài, hai nhà cách mạng

e Các Mác (1818- 1883)

* HS đọc Tiểu dẫn

* GV bổ sung: Quan niệm về hạnh phúc của Mác:

— Người nào đem lại hạnh phúc cho nhiều người nhất thì người đó là kẻ hạnh

phúc nhất Người đi đường không biết mỏi Hạnh phúc là đấu tranh

- Một con người trong lịch sử không có một thiên tài nào có thể so sánh - người thầy và lãnh tu vi dai nhất của giai cấp công nhân và nhân dân lao động toàn

thế giới (Lê Duẩn)

2 Văn bản tác phẩm (1883)

Lưu ý: Nhan đề do NBS đặt Thực chất đây là bài điếu văn - chính luận do Ăng-ghen đọc trước mộ Các Mác tại nghĩa trang Hai-ghết, Luân Đôn (vương quốc

Anh) - một bài văn tế đặc biệt, khác nhiều so với các bài văn tế thông thường

3 Đọc diễn cảm

- Chú ý giọng chậm, hơi buồn (đoạn đầu), nhưng nhiều câu, đoạn tiếp theo,

phải trang nghiêm, dứt khoát, mạnh mẽ, trầm hùng và tự hào Và đó là giọng chủ

yếu của bài văn điếu này, không nên đọc với giọng quá bị thương

- GV và 3 —- 4 HS đọc một lần Nhận xét cách doc

4 Cnải thích từ khó: Theo chú thích chân trang Lưu ý giải thích rõ và giản di,

dễ hiểu khái niệm giá trị thăng dư (m) — một trong những khái niệm quan trọng

của học thuyết kinh tế của Mác

5, Thể loại và bố cục

a Thể loại: Văn tế (điếu văn): bài văn viết để đọc trong buổi lễ truy điệu, đưa tang, hoặc trước mộ nguời mới qua đời Liên hệ đến các bài Văn tế nghĩa sĩ Cần

Giuộc (Nguyễn Đình Chiểu), Văn tế Phan Châu Trinh (Phan Boi Chau), Diéu van

Hồ Chủ tịch (BCHTU DCSVN) Cac bài văn tế trung đại thường được viết theo

thể phú Đường luật hoặc thơ song thất lục bát (Văn chiêu hồn - Nguyễn Du) Các

bài văn tế hiện đại thường được viết bằng văn xuôi chính luận

b Bố cục ba phần: (1) Từ đầu đến vĩ nhân ấy gây ra: Nhắc lại thời điểm Các Mác qua đời, tiên lượng sự mất mát, trống vắng của giai cấp vô sản và nhân dân thế giới và khoa học lịch sử trước cái chết của Người; (2) Tiếp đến không làm gì

thêm nữa: đánh giá ba cống hiến vĩ đại của Các Mác; (3) Phần còn lại: Giải thích

vì sao Mác bị nhiều người thù ghét và vu khống nhất nhưng lại không có kẻ thù cá

nhân - đánh giá sự bất tử của Mác

* HS nhận xét sự đặc biệt của bố cục so với bố cục của bài văn tế thông

thường

* GV lưu ý: Giảm thiểu các phần ai vãn, kể lể, nói nỗi xót xa thương tiếc để tập trung vào phần thích thực, đánh giá tổng hợp về công lao, sự nghiệp của người

quá cố

Hoạt động 4 HƯỚNG DẪN ĐỌC - HIỂU CHI TIẾT

1 Phan mở đầu

* HS doc lại phần mở đầu và nhận xét về cách mở đầu cua tac gia

* Định hướng: Đoạn văn ngắn gọn, giản dị, đã cùng lúc có những tác dụng sau:

- Thông báo cụ thể, rõ ràng (đến từng phút), thời điểm ra đi mãi mãi của Các Mac (liên hệ đến trường ca Lê-nin của MalI-a-cốp-xKI:

Hôm qua

vào 6 giờ l5 phút,

đông chí Lênin từ trần,

Hôm nay

chỉ thấy một lần

niềm thất vọng

nghìn lần không thấy nữa

Ngày hôm nay

ghi vao lich su

câu chuyện này

am dam

xót xa

(Xuân Diệu dịch)

hay Thông báo của BCHTƯĐCSVN và HĐCPNVNDCCH về thời điểm qua đời

của Chủ tịch Hồ Chí Minh: 9h47 ngày 2 (3) - 9 — 1969, tai Ha Noi)

- Giản dị như một chi tiết, một sự việc trong cuộc sống hằng ngày của Mác và

các bạn Người: để Mác ở lại một mình vẻn vẹn có 2 phút, mà khi trở vào phòng,

ông đã ngủ thiếp đi trên chiếc ghế bành — giấc ngủ ngàn thu

— Mối quan hệ giữa cái bình thường và cái vĩ đại, con người bình thường giản

dị qua đời và sự ra đi thanh thản của một vĩ nhân, thời khắc cụ thể, bình thường

bỗng hoá thiêng liêng

— Đánh giá khái quát về Mác: Nhà tư tưởng vĩ đại nhất trong số những nhà tư tưởng hiện đại (Người cả đời không ngừng suy nghĩ để tìm ra con đường dẫn đến

tự do hạnh phúc cho nhân dân lao động và g1a1 cấp công nhân thế giới) Đó là lời đánh giá rất cao, rất chính xác và đầy tự hào về Các Mác, với tư cách là nhà bác

học, triết ø1a, tư tưởng hiện đại - đương thời Hiện đại là mới mẻ, sáng tạo, là sự

vượt trội về phẩm chất so với thời đại, là tính chiến đấu, cách mạng của học

thuyết, tư tưởng

- Sự thương tiếc sâu xa vì sự tổn thất, trống vắng không sao lường hết được, mang tầm thế giới, nhân loại: với giai cấp công nhân và nhân dân lao động, với khoa học lịch sử

- Vậy những cống hiến quan trọng nhất, vĩ đại nhất, để Người xứng đáng với những lời ca ngợi và những tình cảm trên là gì?

2 Trình bày và luận giải, đánh giá ngắn gọn ba cống hiến vĩ đại của Các Mác

e Cong hién vĩ đại thứ nhất

* HS đọc đoạn: Giống nhĩ Đác-uyn người ta đã làm

* GV nêu vấn dé:

Theo đánh giá của tác giả: cống hiến vĩ đại đầu tiên của Mác là gì? Vì sao nó được xem là vi đại? Cách nêu của tác giả có gì đặc biệt?

* HS suy nghĩ, thảo luận, trả lời

* Dinh hướng:

- Nội dung cống hiến: tìm ra quy luật phát triển của lịch sử loài người

- Đó là lịch sử hình thành và phát triển của kinh tế xã hội (phương thức sản xuất; bao gồm sức sản xuất (tư liệu sản xuất, công cụ sản xuất, con người sản

xuất) và quan hệ sản xuất.)

— Đó là mối quan hệ giữa cơ sở hạ tầng (kinh tế: tư liệu sản xuất và sinh hoạt

trực tiếp: lương thực, thực phẩm, quần áo, nhà ở, ) và thượng tầng kiến trúc

(chính trị, tư tưởng, văn hoá, nhà nước, luật pháp, khoa học, giáo dục, tôn giáo, )

Cơ sở hạ tầng có trước và quyết định thượng tầng kiến tric Thuong tang kiến trúc

có sau và ảnh hưởng trở lại đến hạ tầng cơ sở

- Mỗi giai đoạn phát triển kinh tế nhất định của một dân tộc hay một thời đại nào đó tạo ra cơ sở để phát triển thượng tầng kiến trúc tương ứng

— Đó là phát hiện hết sức mới mẻ, quan trọng đến mức vĩ đại Nó làm đảo lộn

và phá sản tất cả các cách giải thích về lịch sử xã hội trước đó và đương thời Nó trở thành hạt nhân của chủ nghĩa duy vật lịch sử, một trong những nền móng cơ

ban của triết hoc Mac

- Cách trình bày và đánh giá: giản dị, cơ bản, dễ hiểu So sánh tương đồng,

bình luận:

Trong KHIN (sinh học): Cống hiến vĩ đại | Trong KH XH (lịch sử, triết học): Cống của Đác-uyn: tìm ra quy luật tiến hoá và | hiến vĩ đại của Các Mác: tìm ra quy luật

phát triển của thế giới hữu cơ (muôn loài) phát triển của loài người

Đánh giá: Sự thật đơn giản nhưng hàng trăm nghìn năm bị che mờ, phủ lấp bởi các tư tưởng, học thuyết giải thích, đánh giá sai lầm (duy tâm, duy vật máy móc, ví dụ: con người và muôn loài đều do Thượng đế, Chúa sinh ra và xếp đặt)

e Cống hiến vĩ đại thứ hai

* HS đọc đoạn: Nhưng không chỉ có thế thôi bóng tối

* GV hỏi: Câu Nhưng không chỉ có thế thôi đóng vai trò gì? Cống hiến thứ

hai của Mác là gì? Đọc chú thích và giải thích lại khái niệm gid tri thdng du Vi

sao lại nói cống hiến thứ hai còn vĩ đại hơn cống hiến thứ nhất? Với hai cống hiến

này, đã quá đủ để đánh giá Mác như thế nào?

* HS lần lượt trả lời

* Định hướng:

- Câu: Nhưng không chỉ có thế vừa có tác dụng chuyển ý, nối đoạn vừa ngầm

so sánh, đánh giá rằng, cống hiến này còn lớn hơn, giá trị hơn cống hiến trước

— Nội dung cống hiến: Nếu cống hiến l1 mang tâm vĩ mô, khái quát hết sức

lớn (quy luật chi phối, quyết định lịch sử phát triển của xã hội loài người trên tất

cả các lĩnh vực từ xưa đến nay, thì cống hiến thứ hai mang tầm vi mô, rất mới mẻ

và tinh vi, sâu sắc Đó là quy luật vận động riêng của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa đương thời và của xã hội tư sản do phương thức ấy đẻ ra

— Đó là giá trị thặng dư (kí hiệu: zz) và quy luật của giá trị thăng dư

- Nhắc lại và làm rõ hơn khái niệm ứr: giá trị do lao động sống tạo thêm ra ngoài giá trị sức lao động Là lao động không công của người công nhân làm thuê

— GiaI cấp tư sản bóc lột công nhân lao động làm thuê cho nó chính là ở giá

tri thang du nay Ching giàu lên nhanh chóng, g1ai cấp công nhân bị bần cùng hoá

cũng là từ đây Bản chất đặc thù của PTSXTBCN là ở đây

Tác dụng của cống hiến (so sánh):

Công trình nghiên cứu khoa học của các | Bộ 7 bản của Các Mác, với cống hiến về nhà kinh tế hoc TS va phê bình XHCM: | giá trị thặng dư: lập tức một ánh sáng xuất

mo mam trong bong tdi hién

— Với chỉ l trong 2 cống hiến này, Mác đã đủ trở thành nhà tư tưởng vĩ đại của mọi thời đại, huống chi ông lại có cả hai Rõ ràng Mác xứng đáng là nhà tư tưởng lớn nhất trong các nhà tư tưởng đương thời

— Thế nhưng, đó vẫn chưa phải là cống hiến lớn nhất của Người?!

e Cống hiến vĩ đại thứ ba

* HS đọc 2 đoạn tiếp theo và trả lời câu hỏi

* GV hoi: Tac dung cua doan van: Con người khoa học lịch sử nói chung? Cống hiến vĩ đại thứ 3 của Mác là gì? Tại sao có thể nói như vậy? Em có biết quan

niệm của Mác về hạnh phúc? Em có hoàn toàn tán thành quan niệm ấy? Vì sao?

* HS trả lời lần lượt

* Dinh hướng:

Doan van vừa có tính chất tổng kết, khẳng định ý của 2 đoạn trên vừa liên kết

để giới thiệu và sơ bộ đánh giá cống hiến thứ 3 vĩ đại hơn nữa của Các Mác

Đó là sự kết hợp giữa lí luận và thực tiễn, biến các lí thuyết cách mạng —- khoa học thành hành động cách mạng

Lí do giải thích, vì với Mác: Khoa học là động lực lịch sử, là lực lượng cách mạng

- Mác không chỉ là một nhà bác học, nhà tư tưởng vĩ đại mà còn là nhà cách

mạng, con người suốt đời sống và tranh đấu để phổ biến, tuyên truyền và thực hiện

tư tưởng của mình với quan niệm: hành động đấu tranh cách mạng là niềm vui, là

hạnh phúc, say sưa, kiên cường, là sứ mệnh thiết thân của cuộc đời, là lẽ sống tự

nhiên của Mác

- Hạnh phúc là gì? Theo Mác, là làm cho nhiều người khác hạnh phúc, càng nhiều người khác hạnh phúc, thì cá nhân Mác càng hạnh phúc Hoặc khi ông trả

lời con gái: Hạnh phúc là đấu tranh (vì sự nghiệp giải phóng gia1 cấp vô sản toàn thế giới, vì hạnh phúc của nhân loại)

- Đó mới là cống hiến vĩ đại nhất của Các Mác Mác khác các nhà triết học,

tư tưởng khác của cả thế giới là ở chỗ: Các nhà tư tưởng, triết học khác chỉ đi tìm

cách giải thích thế giới, còn Mác, ông không chỉ tìm cách giải thích thế giới một cách đúng đắn, mới mẻ, khoa học mà còn tìm mọi cách và tự mình dấn thân vào sự

nghiệp cải tạo thế giới Nghĩa là vừa là nhà lí thuyết, lập thuyết, nhà tư tưởng vừa

là nhà tổ chức, lãnh đạo và thực hành tư tưởng, học thuyết của mình, với giai cấp

công nhân và nhân dân lao động toàn thế giới, ông vừa là người thầy, vừa là người đồng chí, người bạn kính trọng, thân yêu và tin tưởng

3 Đoạn kết

* HS đọc đoạn văn kết thúc bài

* GV nêu câu hoi thao luận nhóm:

— Vì sao Mác là một người bị căm ghét nhiều nhất, bị vu khống, nguyền rủa nhiều nhất?

— Những a1 thương khóc ông nhiều nhất? Vì sao?

— Tại sao ông có nhiều kẻ đối địch nhưng chưa chắc có một kẻ thù riêng nào?

— Lời kết luận về Các Mác có ý nghĩa gì?

* HS thảo luận nhóm, cử đại diện trình bày ý kiến, thảo luận giữa các nhóm

GV định hướng kết luận

* Định hướng:

- Đánh giá tổng hợp về con người Các Mác trong quan hệ với các nhà nước,

chính phủ, với các loại kẻ thù

— Người bị căm ghét, vu khống, nguyền rủa nhiều nhất Vì sao? Vì chúng bị

lột bản chất, bóc trần chân tướng trước giai cấp công nhân, và nhân dân lao động toàn thế giới Chúng căm ghét và run sợ vì đó là sự thật, đó là khoa học mà chúng

không thể chối cãi hay bác bỏ Chúng chỉ có thể vu khống, xuyên tạc một cách cố ý: Chẳng hạn: chủ nghĩa Mác - bóng ma ám ảnh châu Âu! Điều đó càng chứng tỏ

sự đúng đắn, mới mẻ, tiến bộ, cách mạng của tư tưởng Mác, uy tín và nhân cách

lớn lao của ông

— Hàng triệu triệu người: cộng sự, g1ai cấp công nhân và nhân dân lao động trên toàn thế giới kính yêu, thương tiếc ông, chính là bằng cứ hùng hồn nhất chứng

tó sức mạnh và sự bất tử của học thuyết Mác

Ông có nhiều kẻ thù, kẻ đối địch nhưng chưa chắc đã có kẻ thù riêng Đúng như vậy, vì mục tiêu phê phán, công kích và đấu tranh của Mác suốt đời là xã hội

tư sản, là tư tưởng, học thuyết phản động, duy tâm, phản khoa học, là hiện tượng bất công, bất bình đẳng trong xã hội đương thời chứ không phải là một cá nhân cụ thể nào

Hoạt động 5 HƯỚNG DẪN TỔNG KẾT VÀ LUYỆN TẬP

1 HS đưa ra mô hình chung về lập luận của toàn bài:

(Thông báo về cái chết - Đánh giá sự nghiệp người quá cố - bày tỏ sự tiếc thương của người sống

- Giống như A đã thì B đã

— Nhưng không phải chỉ như A mà B còn

- Nhưng đó chưa phải là điều chủ yếu của B mà B vĩ đại còn là ở chỗ

Tóm lại, B là

Đó là cách lập luận vừa trùng điệp vừa tăng tiến với những so sánh đặc biệt:

những tính hoa, đỉnh cao của thời đại để làm rõ điều khăng định: Mác là đỉnh cao

của những đỉnh cao, người khổng lồ của những người khổng lồ, vĩ nhân của moi vĩ

nhân và cuối cùng, trở về với đánh giá ban đầu: Nhà tư tưởng vĩ đại nhất trong số những nhà tư tưởng hiện đại)

2 Nét đặc biệt của bài văn tế là gì?

(Hài hoà giữa đề cao và ca ngợi với tiếc thương; Chủ yếu là ca ngợi tự hào; Tiếc

thương tự đáy lòng, chân thành và kìm nén; Không nặng nề, bi ai, hoặc khuôn sáo)

3 HS đọc Gh¡ nhớ - SGK tr 95

4 Làm các Bài tập 1, 2 (phần Luyện tập)

5 Soạn bài Một thời dai trong thi ca

6 Tham khảo

6.1 Nếu con người làm việc chỉ vì bản thân thì may ra có thể trở thành nhà

bác học nổi tiếng, nhà thông thái vĩ đại, nhà thơ ưu tú, nhưng không bao giờ có thể

trở thành một người hoàn thiện và thực sự vĩ đại

Lịch sử thừa nhận những vĩ nhân là những người làm việc cho mục đích

chung, và do đó mà bản thân họ cũng trở nên cao thượng hơn Kinh nghiệm cho thấy rằng người nào đem lại hạnh phúc cho nhiều người nhất thì người đó là kẻ hạnh phúc nhất

Nếu ta chọn một nghề trong đó ta có thể làm nhiều việc hơn cho nhân loại, thì

ta sẽ không còng lưng dưới gánh nặng của nó Bởi vì đó là sự hi sinh vì mọi người

Khi đó, ta cảm thấy một niềm vui không tội nghiệp, thiển cận, ích kỉ, mà hạnh

phúc của chúng ta sẽ thuộc về hàng triệu người Những việc làm của chúng ta sẽ

sống cuộc sống âm thầm, nhưng mãi có hiệu quả Và trên thi hài của chúng ta sẽ nhỏ xuống những giọt nước mắt nóng bỏng của những con người cao quý

(Ê-lê-na I-li-na, Tuổi trẻ Các Mác, NXB Thanh niên, 1969,

Trần Khuyến - Nhữ Thành - Cao Xuân Hạo dịch)

6.2 Đây là một hiện tượng đã gây cho tôi một ấn tượng sâu sắc Đó là một

nhà triết học chân chính, lớn nhất và có lẽ duy nhất trong số những người còn sống

hiện nay Về tư tưởng cũng như về học vấn triết học, anh ta vượt xa cả Phơ-bách

Đó là thần tượng của tôi Anh mới 24 tuổi nhưng sẽ giáng đòn cuối cùng chí mạng vào tôn giáo và chính trị trung thế ki Trong Mác, sự thâm thuý cùng cực của nhà triết học được kết hợp với óc trào phúng sắc sao Hay tưởng tượng Rút-xô, Vôn-te,

Hôn-bắc, Lét-xinh, Hai-nơ và Hê-ghen cùng kết hợp trong một người - đó là tiến

sĩ Mác Anh ta, tuy là một tay cách mạng liều lĩnh, chính là một trong những

người thông minh nhất mà tôi được biết

(Mô-rét-hét, trong Tuổi trẻ Các Mác, sđd)

Tiết 108 TIẾNG VIỆT

PHONG CÁCH NGÔN NGỮ CHÍNH LUẬN

A Két qua cGn dat

- Hiểu được khái niệm ngôn ngữ chính luận, các loại văn bản chính luận va đặc điểm của phong cách ngôn ngữ chính luận

— Tích hợp với các kiến thức về Văn và tích hợp với vốn sống thực tế đã tích

luỹ được

— Biết phân tích và viết bài văn nghị luận chính trị

B Thiết kể bòi dạy — học

Hoạt động I TÌM HIỂU VĂN BẢN CHÍNH LUẬN VÀ NGÔN NGỮ CHÍNH LUẬN

* GV yêu cầu HS tìm hiểu mục I trong SGK và trả lời các câu hỏi:

1 Phong cách ngôn ngữ chính luận là gì?

2 Phân tích các ví dụ ở mục I.1 trong SGK để làm rõ khái niệm trên

2 Nhận xét chung về văn bản chính luận và ngôn ngữ chính luận

* GV gợi dẫn HS trao đối, thảo luận và trả lời:

1 Phong cách ngôn ngữ chính luận

Phong cách chính luận là khuôn mẫu thích hợp để xây dựng lớp văn bản trong

đó thể hiện vai của người tham gia giao tiếp trong lĩnh vực chính trị - xã hội Nói

cụ thể hơn, đó là vai của nhà lãnh đạo, nhà hoạt động chính trị xã hội, đảng viên, đoàn viên, hội viên tất cả những a1 tham gia các hoạt động động viên, tuyên

truyền, giáo dục về mặt chính trị — xã hội

Phong cách chính luận dựa chủ yếu trên kiểu ngôn ngữ viết - phi nghệ thuật,

nhưng có thể bao gồm rộng rãi những cấu trúc của các kiểu viết và miệng - nghệ

thuật của lời nói Yếu tố cá tính đóng vai trò rất quan trọng

2 Phân tích các ví dụ

a Đoạn trích Tuyên ngôn Độc lập

- Những tuyên ngôn, tuyên bố của một đảng phái chính trị hoặc một vị nguyên thủ quốc gia nhằm trình bày quan điểm chính trị của một đảng phái hay

quốc gia, nhân dịp một sự kiện trọng đại, đều thuộc văn bản chính luận