Phân biệt triệu chứng lúa bị thiệt hại do muỗi hành và ngộ độc thuốc trừ cỏ Thường thường vào vụ Hè Thu, muỗi hành xuất hiện rải rác trên ruộng lúa ở giai đoạn đẻ nhánh đến làm đòng.. Do
Trang 1Phân biệt triệu chứng lúa bị thiệt hại do muỗi hành và ngộ độc thuốc trừ cỏ
Thường thường vào vụ Hè Thu, muỗi hành xuất hiện rải rác trên ruộng lúa ở giai đoạn đẻ nhánh đến làm đòng Do một số nông dân chưa biết rõ đối tượng nầy nên thường lầm với hiện tượng ngộ độc thuốc trừ cỏ Sau đây là sự khác biệt giữa muỗi gây lá hành (Rice stem gall midge), tên khoa học: Orseolia oryzae, họ: Cecidomyidae, bộ: Diptera và ngộ độc thuốc trừ cỏ 2,4D
Hiện tượng do
muỗi hành gây hại
Hiện tượng do ngộ độc thuốc trừ cỏ
Trang 2
Đọt non có màu đọt
chuối, lá lúa tròn se
lại lá giống như lá
hành
Đọt non có màu xanh đậm, lá lúa tròn se lại như lá hành
Bên trong đọt bị
muỗi lá hành: rỗng
Bên trong đọt bị muỗi
lá hành: đặc Một bụi lúa chỉ có
1-2 đọt non bị muỗi
hành
Một bụi lúa có 1-3 đọt non bị ngộ độc
Muỗi hành ( Muỗi lá hành)
Rice stem gall midge
Trang 3Phân bố và ký chủ
Tập trung ở những vùng trồng lúa, đặc biệt là châu Á: Thái Lan, Trung Quốc, Ấn Độ, Việt Nam, Châu Phi
Đặc điểm hình thái:
Thành trùng là 1 loài muỗi, có chiều dài 3 –5
mm, màu đỏ da cam
Trứng hình bầu dục, mới đẻ màu trắng bóng sau chuyển thành màu xanh đậm
Sâu non dạng dòi
Nhộng màu đỏ da cam có nhiều hàng gai ở trên thân
Tập quán sinh hoạt và đặc điểm gây hại:
Thành trùng sau khi vũ hoá bắt cặp ngay sau 1 ngày có thể đẻ trứng hoạt động như muỗi nhà Về
Trang 4ban đêm hút sương để sống thu hút bởi ánh sáng đèn, ban ngày gần nước
Thành trùng đẻ trứng trên phiến lá gần mặt nước Ấu trùng nở ra nhỏ, không chân nhờ 1 loại tiết tố làm dính ướt thân, chúng có thể bò gần gốc cây Sâu non có thể sống trên mặt nước hoặc mặt bùn 6 – 8 ngày Điều kiện khô hạn sâu non có thể chết ngay
Sâu non lách qua các bẹ lá và chùi dần vào bên trong và tiến qua các đỉnh sinh trưởng của cây, tại đây sâu non đục ăn phá điểm sinh trưởng Sâu non tiết ra một loại tiết tố llàm cho bẹ lá non phình to ra, kéo lên phía trên, đồng thời 2 mép lá dính lại tạo ra như cọng hành – gọi là muỗi hành
Sâu non được cọng hành bọc lại và nằm bên trong ăn phá, không chui ra ngoài, cọng hành thực
sự là bẹ lá của một phiến lá biến thành
Trang 57 ngày sau khi tấn công ống lúa mọc dài như cọng hành màu xanh nhạt dễ phát hiện, trong cọng hành chỉ có một con sâu Khi đủ lớn làm nhộng bên trong sâu có 1 gai, bò lên trên và bò ra ngoài khi vũ hóa
Thành trùng khi vũ hóa để lại vỏ nhộng màu trắng dính trong cọng hành Muỗi hành tấn công lúa
ở giai đoạn đẻ nhánh mạnh nhất Chồi chính bị hư đâm rất nhiều chồi phụ, thường có nhiều chồi Cây lúa thấp, thân thẳng, cứng, nhiều nhánh, lá xanh thẩm => muỗi năng
Phụ thuộc nhiều yếu tố ngoại cảnh : Thời tiết,
ẩm độ
Thiếu H% thành trùng không bò lên được đỉnh sinh trưởng
Trời u ám, sương mù, mưa nhỏ phù hợp cho muỗi năng phát triển
Trang 6
Biện pháp phòng trị:
- Canh tác: Tiêu diệt cỏ dại, lúa dại, lúa chét Gieo cấy đúng lúc, đúng thời vụ nhanh gọn
- Bón NPK hợp lý để giai đoạn đẻ nhánh gọn không kéo dài
- Có thể dùng các thuốc trừ sâu gốc lân hữu cơ khi ấu trùng mới nở: Furadan 3G, Basudin 10H, Mocap 10H, Padan 4H
Ks Phạm Thị Ngại Chi cục Bảo vệ thực vật An
Giang