Ương, nuôi mật độ cao là điều kiện thuận lợi cho ký sinh trùng phát triển như trùng bánh xe, sán ký sinh ở da, mang, tạo cơ hội cho nấm ký sinh và vi khuẩn bộc phát gây bệnh trên cá, nhấ
Trang 1Những điều lưu ý khi nuôi cá Tra sạch
Hiện nay rào cản kháng sinh trong nuôi cá xuất khẩu là vấn đề bức xúc của tất cả ai quan tâm đến xuất khẩu thủy sản như nhà quản lý, nhà khoa học, nhà kinh doanh và nhất là người nuôi cá Chúng tôi xin chia xẻ một số kinh nghiệm cho người nuôi khi thực hiện nuôi cá tra sạch Cá là động vật máu lạnh, cơ thể rất mẫn cảm với sự thay đổi của thời tiết và môi trường Do đó người nuôi cá phải quan tâm đến yếu tố này, không thể
lơ là được
Để thực hiện nuôi sạch, người nuôi cá phải nắm vững
kỹ thuật nuôi và áp dụng biện pháp quản lý dịch bệnh tổng hợp, luôn tâm niệm phòng bệnh là chính
Vào mùa nước đổ, chất lượng nước sông kém Nước
từ thượng nguồn về, đồng ruộng đổ ra, do đó khi lấy nước vào ao phải quan tâm nguồn nước Vào những
Trang 2thời điểm trời âm u, mưa, bão, áp thấp, nguồn nước nhiễm bẩn Ương, nuôi mật độ cao là điều kiện thuận lợi cho ký sinh trùng phát triển như trùng bánh xe, sán ký sinh ở da, mang, tạo cơ hội cho nấm ký sinh
và vi khuẩn bộc phát gây bệnh trên cá, nhất là cá
giống Cá thịt rất ít bệnh, ngoại trừ nước ao nuôi bị nhiễm bẩn
Người nuôi cá phải luôn quan sát đàn cá và màu nước
ao nuôi để xử lý kịp thời Nếu thấy cá yếu ăn, xem lại
do nguyên nhân gì Thức ăn, thời tiết, môi trường hay
bị ngoại ký sinh Nếu rơi vào trường hợp nào, thì xử
lý theo trường hợp ấy, để chặn đứng tác nhân gây
bệnh và ngăn chặn tác nhân thứ cấp kế tiếp
Các vi khuẩn gây bệnh trên cá nói chung là tác nhân thứ cấp hay tác nhân gây bệnh cơ hội Chỉ có một số loài vi khuẩn là tác nhân khởi phát Bệnh thường do
Trang 3biến động các yếu tố môi trường hoặc do stress cũng
có thể gây chết cao Bệnh có thể gây ra dưới dạng mãn tính, bán cấp tính và cấp tính Hầu hết các bệnh
do vi khuẩn gây ra trên cá đều có những triệu chứng giống nhau Vi khuẩn hiện diện bình thường trong nước, đặc biệt ao có nhiều chất hữu cơ, vi khuẩn cũng có thể không gây bệnh khi khu trú trong cơ thể
cá
Các giải pháp phòng bệnh tổng hợp
Cải tạo tốt môi trường nuôi:
Sau mỗi vụ ương, nuôi đều phải cải tạo bè, ao đúng theo kỹ thuật
Cần chọn giống tốt:
Mua giống ở trại giống có uy tín Sử dụng đàn cá bố
mẹ tốt, đàn cá giống không nhiễm các mầm bệnh
Trang 4Thả giống đúng mật độ, đúng kỹ thuật (Thả cá đều
cỡ, lúc mát trời, tránh gây xốc cá như xốc nhiệt, xốc môi trường )
Quản lý, chăm sóc tốt:
a- Nâng thể trạng của động vật thủy sản:
- Cần quan tâm đến công tác giống Tránh trường hợp giống thoái hóa do cá bố mẹ già cỗ̉i, hiện tượng cận huyết Cung cấp giống tăng trưởng nhanh và kháng bệnh tốt
- Thả cá đúng mật độ Mật độ thả cá phụ thuộc vào điều kiện ao nuôi, thời gian nuôi, hình thức nuôi, tay nghề, khả năng đầu tư Mật độ nuôi ảnh hưởng đến
sự xuất hiện bệnh và sản lượng cá nuôi
- Sử dụng thức ăn không mang mầm bệnh Cho ăn theo 4 đúng (chất lượng, số lượng, vị trí và thời gian) giúp cá khỏe, chóng lớn và hấp thu, chuyển hóa thức
ăn tốt
Trang 5- Khi thời tiết xấu, giao mùa, bổ sung Vitamine C, tỏi, sinh tố tỏi để giúp cá tăng cường sức đề kháng -Tránh gây sốc cá Lúc nhập giống, thiết kế ao, bè đúng kỹ thuật Chọn vị trí đặt bè, vị trí ao Quản lý môi trường tốt Nguồn thức ăn tốt, không thay đổi mồi đột ngột
- Sát trùng dụng cụ dùng trong nuôi thủy sản Không dùng chung dụng cụ từ ao, bè này sang ao bè khác, tránh lây lan mầm bệnh
b- Quản lý tốt môi trường nuôi
Quản lý các yếu tố môi trường nuôi thích hợp và ổn định; kìm hãm sự phát triển của các tác nhân gây
bệnh Nếu màu nước xanh, trong và độ trong khoảng
30 - 40cm là đạt yêu cầu Nếu không, phải xử lý, theo từng bước sau:
- Thay nước tầng đáy, có thể nối ống từ cống thoát xuống tới đáy Xử lý môi trường, bón vôi CaCO3
Trang 6hoặc vôi Dolomite, jucazeolite hoặc supper-pac (vừa lắng tụ làm trong nước vừa khống chế tảo phát triển
và hấp thu các khí độc)
- Dùng hóa chất diệt tác nhân gây bệnh, khống chế mật số tảo phát triển quá mức, có thể sử dụng như sau:
* Nếu nuôi cá bè, treo túi vôi, muối đầu bè
:1-2/kg/10m3 (vôi trộn trấu để không bị vón );hoặc treo, tạt thuốc ngừa ngoại ký sinh :Avaxide;
formol,iodine
* Nếu nuôi ao, vào lúc mưa dầm, mùa nước đổ, nước rút (tháng 10-12dl cá thường bị sán ký sinh ở mang
có thể sử dụng một trong các lọai hóa chất như
Formol, Avaxide tạt buổi sáng TCCA
(TRICLOISOCIANURIC AXIT) tạt lúc sáng sớm hoặc chiều mát Liều lượng theo hướng dẫn của nhà sản xuất
Trang 7* Vào lúc nắng gắt, mưa, bão, áp thấp, trời âm u,
nước ao nhiễm bẩn, thường bị trùng bánh xe ký sinh
Có thể sử dụng BKC, Formol, Biogreencut, seeweed, tạt buổi sáng, theo liều lượng của nhà sản xuất
* Nếu lúc nhiệt độ giảm thấp, hoặc nguồn nước
nhiễm bẩn, cá thường bị nấm ký sinh ở mang có thể dùng thuốc có gốc iode như Mizuphor,
iodine-complex, sundine 37, sundine 57 hoặc iodine
nguyên liệu Cách pha:100g iodine pha trong 1lít rượu, sử dụng cho ao 2000m2, độ sâu 3m)
Các hóa chất trên tạt liên tục 3 ngày thì ngưng (nếu liều thấp) Liều cao, thì cách ngày tạt một lần, tạt 3 đợt Sau đó cách ly 1-3 ngày (tùy loại hóa chất) dùng chế phẩm sinh học để cân bằng môi trường như Juca –Zeolite, Bio –DW (Viện công nghệ hóa sinh Hà
Nôi)
Tất cả những dấu hiệu bên ngoài xảy ra trên cá, đều giống nhau Nhưng tác nhân gây bệnh khác nhau Do
Trang 8đó ta phải xác định đúng tác nhân gây bệnh thì việc
xử lý mới đạt hiệu quả , sẽ hạn chế và tiến đến không dùng kháng sinh
Kỹ sư Nguyễn Thị Phi Phượng