skkn một số biện pháp chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học mônđ

Chính vì lẽ đó, trong dạy học đòi hỏi luôn nhiệt tình, tâm huyết đào sâu suy nghĩ để nắm bắt vững vàng về hệ thống kiến thứcTiếng Việt, thực sự coi trọng việc đổi mới phương pháp, hình t

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN TIẾNG VIỆT TẠI TRƯỜNG TH SỐ 2

LIÊN THỦY

Họ và tên: đặng thị Lan

P.Hiệu trưởng Tiểu học số 2 Liên Thủy

Phần thứ nhất : mở đầu

Môn Tiếng Việt cấp tiểu học có tầm quan trọng đặc biệt, mục tiêu của môn học là: nhằm hình thành và phát triển ở học sinh các kỹ năng sử dụng Tiếng Việt (Nghe, nói, đọc, viết ) để giúp các em học tập và giao tiếp trong môi trường hoạt động của lứa tuổi Thông qua việc dạy học môn Tiếng Việt góp phần rèn luyện cho học sinh các kỹ năng, thao tác tư duy cơ bản (phân tích, tổng hợp ) Đồng thời cung cấp cho học sinh kiến thức về Tiếng Việt và những hiểu biết cơ bản về xã hội, tự nhiên, con người, văn hóa, văn học Việt Nam và nước ngoài Đồng thời bồi dưỡng tình yêu Tiếng Việt và hình thành thói quen giữ gìn sự trong sáng, giàu đẹp của Tiếng Việt, góp phần hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa Trong thực tiễn đã khẳng định những nét tính cách chính của con người đều được hình thành từ trước và đầu tuổi đi học Để thực hiện mục tiêu của cấp học nói chung, môn Tiếng Việt nói riêng đạt hiệu quả cao, điều đặc biệt quan trọng là mồi thầy giáo, cô giáo cần xác định đúng vai trò, trách nhiệm của mình Giáo viên là người thiết kế, là người cố vấn, trọng tài, là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục Chính vì lẽ đó, trong dạy học đòi hỏi luôn nhiệt tình, tâm huyết đào sâu suy nghĩ để nắm bắt vững vàng về hệ thống kiến thứcTiếng Việt, thực sự coi trọng việc đổi mới phương pháp, hình thức, phương tiện dạy học làm thế nào để tập trung rèn luyện cho học sinh tính năng động và sáng tạo theo hướng tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh, lấy học sinh làm nhân vật trung tâm.Trong dạy học người thầy có quan tâm vào hoạt động của người học mới có điều kiện rèn luyện cho trẻ em những năng lực cần thiết đáp ứng với yêu cầu đổi mới của đất nước, phù hợp với xu thế giáo dục của khu vực thế giới Hiện nay, trong đổi mới giáo dục phổ thông thay sách giáo khoa mới thể hiện rất rõ về mục đích dạy học Con đường đạt đến mục đích hoàn toàn khác với phương pháp dạy học cũ Mục đích giờ học hiện nay không phải giáo viên truyền thụ lời giảng của mình, học sinh nghe, ghi nhớ một cách thụ động, máy móc, không được quyền đánh giá mình, đánh giá bạn với phương pháp cũ, mục đích cao nhất của phương pháp mới là làm sao để chủ thể HS , dưới sự hướng dẫn của giáo viên chiếm lĩnh được tri thức, hình thành phát triển kỹ năng, tạo ra được sự phát triển toàn diện về tri tuệ, tâm hồn, nhân cách, năng lực Con đường đạt đến hiệu quả tự phát triển là sự vận động tự thân của mỗi chủ thể sinh (Học sinh tích cực tham gia các hoạt động, đào sâu suy nghĩ, nghe, nói, đọc, viết dưới sự hướng dẫn, điều hành của thầy giáo) Mọi phương pháp, biện pháp hình thức hoạt động của thầy và trò đều nhằm thúc đẩy trí tuệ từng học sinh Tất cả các hoạt động đó không thể có bằng những hình thức tác động từ bên ngoài mà phải bằng một hệ thống những thao tác, biện pháp cho hoạt động được vật chất hóa Phương pháp dạy học phải vật chất hóa hoạt động bên trong của học sinh, tạo được sự hoạt động và phát triển bên trong của học sinh, làm cho người học linh hoạt, sáng tạo, tự tìm tòi, phát hiện, chiếm lĩnh kiến thức, vận dụng kiến thức thành thạo trở thành kỹ năng, kỹ xảo tạo thành hệ thống tri thức và kỹ năng thực hành, hình thành nhân cách người học Mục tiêu đặt ra là như vậy, nhưng trong thực tế giảng dạy ở trường tiểu học

số 2 Liên thủy còn gặp không ít khó khăn, so với đích cần đạt thì nó có sự cách biệt bởi lẽ: năng lực đội ngũ còn bộc lộ những hạn chế nhất định Khả năng tiếp nhận cái mới

còn chậm, còn nặng về phương pháp dạy học theo lối cải cách giáo dục Kỹ năng sư phạm tổ chức dạy học trên lớp thiếu linh hoạt ở một số khâu quan trọng như : khâu giao việc, hướng dẫn, tiếp sức, kiểm soát hoặc tiếp cận các đối tượng học sinh, kỹ năng sử dụng đồ dùng dạy học nhằm bổ trợ cho thực hiên đổi mới phương pháp dạy học hạn chế, dẫn đến nhiều giờ dạy các phân môn Tiếng Việt chưa nhẹ nhàng, chưa tự nhiên, hiệu quả chưa thật cao

Xuất phát từ nhận thức về vị trí, tầm quan trọng của môn Tiếng Việt cấp Tiểu học

và tầm quan trọng của đổi mới phương pháp dạy học Xuất phát từ thực tế giảng dạy ở trường, là phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn, tôi đã băn khoăn, trăn trở, suy nghĩ và mạnh dạn đưa ra một số biện pháp chỉ đạo thực hiện, rút kinh nghiệm đổi mới phương pháp dạy học môn Tiếng Việt cấp Tiểu học Trong phạm vi bài viết này tôi chỉ đi sâu vào ba phân môn đó là : Tập đọc; Luyện từ và câu và Tập làm văn

Phần thứ hai : nội dung

I - Những cơ sở thực tiễn và lý luận đổi mới cách thực hiện PHương pháp dạy học (PPDH)

1- Cơ sở lý luận

Thực hiện đổi mới PPDH trước hết cần phải nhận thức sâu sắc về cơ sở lí luận dạy

học Từ cơ sở lý luận dạy học để vận dụng soi rọi vào quá trình dạy học Nói đến cơ sở

lý luận dạy học trước hết chúng ta phải tiếp cận hệ thống, tiếp cận nhân cách, tiếp cận

hoạt động và công nghệ dạy học

Tiếp cận hệ thống là cách thức nghiên cứu đối tượng như một hệ thống toàn vẹn, phát triển tự động, tự sinh thành và phát triển thông quan việc giải quyết mưu thuẫn nội tại do sự tương tác hợp quy luật của các thành tố tạo ra Qua đó phát hiện ra yếu tố sinh thành, yếu tố bản chất tất yếu và lô gic phát triển của đối tượng trở thành hệ toàn vẹn, tích hợp mang chất lượng mới

Ví dụ: Quá trình dạy học được coi là một hệ thống, nó bao gồm nhiều thành tố và các thành tố này có mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau, ảnh hưởng qua lại với nhau, quyết định chất lượng của nhau Mối quan hệ giữa thầy, trò, phương tiện và điều kiện dạy học, mục đích, nội dung và PPDH với quá trình kiểm tra đánh giá trong quá trình dạy học có những quan hệ phụ thuộc nhau Toàn bộ quá trình dạy học này chịu sự ảnh hưởng của môi trường kinh tế - xã hội

Trong quá trình dạy học, thầy và trò cũng là chủ thể có mối quan hệ Quá trình dạy học muốn kiến tạo và phát triển nhân cách phải thông qua sự thống nhất ba mặt đó là : + Tính riêng biệt, độc đáo của cá nhân: Dạy học phải tạo được môi trường thuận lợi nhất cho mỗi cá nhân phát huy được tiềm năng để trở thành chính mình

+ Hòa đồng các mối quan hệ liên nhân cách: Giúp người học tham gia vào các hoạt động và các mối quan hệ xã hội

+ ảnh hưởng của nhân cách tới xã hội, cộng đồng: Giúp học sinh có thể đóng góp cống hiến sáng tạo cho xã hội, cộng đồng

Quá trình dạy học phải coi hoạt động là bản chất của mình có nghĩa là dạy học chính

là quá trình tổ chức các hoạt động khác nhau để học sinh được hoạt động và lĩnh hội

kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo Chuyển hóa vào thực tiễn dạy học những thành tựu mới nhất của khoa học công nghệ từ mục tiêu, nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức

Sử dụng tối đa phương tiện kĩ thuật hiện đại đa kênh, đa hình vào dạy học Chú ý đến điều kiện xây dựng công nghệ dạy học Dạy học phải theo hướng cộng tác, thầy có chức năng thiết kế , tổ chức chỉ đạo và kiểm tra quá trình học, không làm thay, hoc sinh tự điều chỉnh quá trình chiếm lĩnh tri thức của bản thân, tự thiết kế, tổ chức thi công, kiểm tra việc học của chính mình dưới sự hướng dẫn tổ chức, điều hành của giáo viên Kiểu dạy học này là coi trọng quá trình học của học sinh, tập trung chú ý hình thành ở học

sinh những kỹ năng " Học cách học" Thầy giáo chỉ là trọng tài khoa học, cố vấn khoa

học để các em chiếm lĩnh đối tượng ( bài học) một cách chuẩn xác lôgic và hợp lý, vai trò của giáo viên hoàn toàn không bị hạ thấp mà được nâng cao lên nhiều với những yêu cầu cao hơn

Như vậy, người giáo viên hình thành ở học sinh cách học đúng đắn nhờ đó mà phát triển ở các em những kỹ năng cơ sở của quan sát, thu nhập thông tin, đưa ra những suy luận, phán đoán và kết luận Để làm được điều đó đòi hỏi người thầy không những có

đủ tri thức mà phải có phương pháp, kinh nghiệm và đầy sáng tạo, phải hiểu được tâm

lý đối tượng để lựa chọn và xây dựng những phương pháp phương tiện và hình thức dạy học phù hợp mang lại hiệu quả cao trong đổi mới PPDH Dạy và học là một hoạt động song phương giữa thầy và trò Dạy và học luôn gắn chặt với nhau, tồn tại với nhau, sinh thành ra nhau và thống nhất với nhau Để đạt được mục tiêu dạy học rõ ràng người thầy

phải “lao tâm, khổ tứ trăn trở, nghĩ suy” và thông qua nhiều con đường nhưng có lẽ

PPDH, các thủ pháp sư phạm là cách thức, là con đường, là phương tiện duy nhất

2- Cơ sở thực tiễn

Đổi mới giáo dục Việt Nam trong giai đoạn hiện nay đang được toàn Dảng, Nhà nước đầu tư quan tâm, trong đó đổi mới cách thực hiện PPDH là linh hồn, cốt lõi, là vấn

đề then chốt của chính sách đổi mới giáo dục Việt Nam trong giai đoạn hiện nay Đổi mới cách thực hiện PPDH sẽ làm thay đổi tận gốc nếp nghĩ, nếp làm của bao thế hệ học trò, chủ nhân tương lai của đất nước Như vậy đổi mới PPDH sẽ tác động vào mọi thành

tố của quá trình giáo dục và đào tạo Nó tạo ra sự hiện đại hóa của quá trình này

Đổi mới cách thực hiện PPDH là đổi mới cái gì? Đổi mới như thế nào? Chúng ta cần nhấn mạnh rằng: không phải cái gì cũng tồi và cái gì cũng hoàn hảo Hiệu quả hay không của PPDH là do người sử dụng, tiến hành nó như thế nào? Xét bản thân phương pháp thì không có phương pháp nào là phương pháp tồi, không có phương pháp nào là phương pháp tích cực hay thụ động, mà phương pháp ấy trở nên tồi, thụ động khi con người ta không khai thác hết tiềm năng của nó hoặc sử dụng nó không đúng lúc, đúng chỗ, đúng đối tượng, thực tế không có phương pháp nào tồn tại lại không có ý nghĩa nào

đó Đổi mới PPDH thực chất không phải thay thế các PPDH cũ bằng các loại PPDH mới

Như vậy đổi mới PPDH không phải là sự thay thế các phương pháp quen thuộc hiện

có bằng phương pháp mới lạ Thực chất chúng ta phải hiểu lại cho đúng cách làm, cách tiến hành các PPDH, cách linh hoạt sáng tạo trong khi sử dụng nó ở những hoàn cảnh và tình huống khác nhau để PPDH có tác động tích cực đến người học Ngoài ra, cùng với

sự phát triển của phương tiện dạy học và của chính khoa học về PPDH, một số PPDH hiện đại cần được bổ sung trong " va li PPDH " của giáo viên

* Cơ sở thực tiễn của đổi mới PPDH là xuất phát từ sự phát triển sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đòi hỏi những con người năng động, sáng tạo, tự lực,

tự cường Hơn nữa thế giới đã chuyển sang thời kỳ kinh tế tri thức, cho nên đầu tư vào chất xám sẽ là cách đầu tư hiệu quả nhất cho sự hưng thịnh của mỗi quốc gia Vì vậy mà nhu cầu học tập của người dân ngày càng nhiều, trình độ dân trí ngày càng tăng, xã hội học tập đang hình thành và phát triển của khoa học công nghệ đã mở ra những khả năng

và điều kiện thuận lợi cho việc sử dụng phương tiện công nghệ thông tin vào quá trình dạy học Như vậy, khi đổi mới mục tiêu và nội dung dạy học và cách đánh giá kết quả học tập của học sinh thì PPDH buộc phải cũng phải thay đổi theo Đổi mới PPDH là nội dung hết sức quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dạy và học Trong giáo dục tiểu

học để thục hiện có hiệu quả mục tiêu giáo dục Tiểu học đặt ra là " Giúp học sinh hình

thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để hoc sinh tiếp tục học trung học cơ sở"

Điều cực kỳ quan trọng đòi hỏi người thầy phải dạy cái gì? Dạy như thế nào? Dạy bằng cách nào? để hình thành năng lực, hứng thú, khả năng hợp tác, phát huy hết tiềm năng,

sự sáng tạo, khả năng tự học, tự đánh giá, tham gia đánh giá bạn của học sinh

II Điều tra phân tích xử lí tình huống

1 - Tiến hành điều tra khảo sát

* Khảo sát tình hình đội ngũ

* số lượng

Tổng số cán bộ giáo viên: 13 - Giáo viên đứng lớp :10

Trong đó: Tuổi đời bình quân

Tuổi đời : từ 40 trở lên : 09 đ/c Đạt tỉ lệ 69,2%

Dưới 40 04 đ/c Đạt tỉ lệ 30,8%

Dưới 30 không

Tuổi nghề: Dưới 5 năm Không

Dưới 10 năm Không Dưới 15 năm 03 đ/c Đạt tỉ lệ 23,0%

Dưới 25 năm 05 đ/c Đạt tỉ lệ 38,5%

Trên 25 năm 05 đ/c Đạt tỉ lệ 38,5%

* Chất lượng đội ngũ :

Trên chuẩn : 16/13 Đạt tỉ lệ 46,2%

Đạt chuẩn: 07/13 Đạt tỉ lệ 53,8%

Chưa đạt chuẩn: Không

b Năng lực giảng dạy:

c Năng lực sư phạm

- Giáo viên dạy giỏi cấp huyện: 03 tỉ lệ 23,1%

- Giáo viên dạy giỏi cấp trường : 06 tỉ lệ 46,2%

d Nhận thức

- 100% tổng số giáo viên nhận thức tốt về quan điểm, mục tiêu, ý nghĩa của việc đổi mới giáo dục phổ thông Tuy nhiên trong vận dụng PPDH mới vẫn còn một bộ phận giáo viên thực hiện đổi mới PPDH còn chậm

2 - Thực trạng của việc sử dụng PPDH

Cùng với quá trình triển khai thực hiện nghị quyết 40/2000/QH10 về đổi mới chương trình giáo dục phổ thông thay sách giáo khoa mới ở cấp Tiểu học nước ta nói chung, sự chuyển biến mạnh mẽ của ngành giáo dục Lệ Thủy nói riêng Trường Tiểu học số 2 Liên thủy đã có những nỗ lực, cố gắng trong việc triển khai thực hiện đổi mới phương pháp dạy học dạy học Một số tiết dạyTiếng Việt đã thể hiện sự linh hoạt, nhẹ nhàng Hiện nay đổi mới PPDHnói chung,môn Tiếng Việt nói riêng đã được quan tâm đúng mức, là vấn đề cấp bách, then chốt của chính sách đổi mới giáo dục Việt Nam trong giai đoạn hiện nay Đây là vấn đề đang tác động và thu hút sự tập trung của đội ngũ Tuy nhiên vẫn còn một bộ phận giáo viên chưa thực sự chú ý đến việc vận dụng PPDH theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh, hoặc thực hiện mang tính hình thức, năng lực giáo viên chưa đáp ứng với yêu cầu đặt ra Cụ thể:

*Luyện từ và câu: Nhiều giáo viên chưa đặt bài dạy Luyện từ và câu trong hệ

thống kiến thức đã học và sắp học, mối quan hệ của hệ thống các bài tập trong một tiết học, chưa khai thác triệt để các PPDH luyện theo mẫu, PP thực hnàh giao tiếp chưa khắc sâu kiến thức sau mỗi bài tập hoặc khái quát kiến thức cuối tiết học

*Tập đọc: Quy trình dạy học thể hiện rõ ràng , cụ thể tuy nhiên trong từng hoạt

động bộc lộ những hạn chế nhất định qua các hoạt động luyện đọc(hướng dẫn, định hướng giọng đọc,sự nhanh nhạy trong khâu phát hiện và chữa lỗi ); Hoạt động tìm hiểu bài ,đọc mẫu tiếp sức cho học sinh hoặc chưa linh hoạt ở khâu tổ chức luyện đọc diễn cảm

*Tập làm văn: Do đặc điểm phân môn là rèn kỹ năng tổng hợp (nghe, nói, đọc,

viết)đòi hỏi học sinh biết phát huy cao độ trí tuệ và cảm xúcđể thực hiện tốt các yêu cầu của bài học Là môn học mang tính tích hợp cao Nhưng thực tế học sinh khả năng vốn

từ hạn chế, dùng từ diễn đạt vụng, ít học sinh biết dùng từ ngữ miêu tả, biện pháp nghệ thuật, so sánh để viết câu văn có hình ảnh sinh động (Văn miêu tả ) do vậy giáo viên khi thao giảng, dự giờ ngại dạy Tập làm văn Tronggiờ dạy chưa tạo được tình huống giao tiếp tự nhiên, học sinh ít hứng thú học tập

III Các biện pháp chỉ đạo đổi mới PPDH môn Tiếng việt

1 Đổi mới PPDH nhất thiết phải đổi mới nhận thức trong cán bộ chỉ đạo đội ngũ

giáo viên

Những năm gần đây( từ năm 2002 đến nay) Phòng giáo dục Lệ thủy đã tổ chức hội thảo nhiều chuyên đề Trọng tâm của hội thảo là trao đổi ý kiến về thực trạng dạy học theo chương trình mới đổi mới giáo dục phổ thông Đi sâu vào tổ chức sinh hoạt chuyên môn cụm trường giảng dạy thực tế, dạy học theo từng vùng miền mục đích chỉ đạo bồi dưỡng đội ngũ thực hiện đổi mới PPDH Chính vì thế phong trào đổi mới PPDH theo hướng tích cực hóa học tập của học sinh nhằm tạo điều kiện cho mọi học sinh được bộc

lộ, được phát triển được diễn ra sôi nổi, rầm rộ trên diện rộng

Trường Tiểu học số 2 Liên Thủy cũng đang hòa vào trong không khí phong trào đó Bằng nhiều việc làm trước mắt, lâu dài bằng nhiều tài liệu văn bản chỉ đạo như tài liệu bồi dưỡng thường xuyên chu kỳ III ( 2003-2007) tài liệu bồi dưỡng các Mô đun dành cho quản lý, giáo viên tạp chí giáo dục, sách giáo khoa, sách giáo viên

Chuyên môn đã tổ chức cho giáo viên nghiên cứu học tập bồi dưỡng kĩ nội dung ở tài liệu Tổ chức trao đổi thảo luận, rút kinh nghiệm qua thao giảng, dự giờ, hội thảo chuyên môn theo tuần, tháng

Những việc làm trên đã giúp đội ngũ hiểu, nắm chắc về cốt lõi của tinh thần đổi mới giáo dục phổ thông thay sách giáo khoa từ lớp 1 đến lớp 5 thấu suốt được vị trí, tầm quan trọng của đổi mới PPDH là vấn đề then chốt có tính chất quyết định chất lượng dạy học góp phần tạo ra kĩ năng, kĩ xảo, nhân cách của học sinh Từ đó càng thẩm thấu được vai trò, trách nhiệm của người giáo viên là: Trong quá trình dạy học, thầy đóng vai trò chủ đạo, tổ chức hướng dẫn điều hành cỗ vũ, động viên khuyến khích học sinh hoạt động học tập, học sinh là người chủ động, tích cực làm việc tự tìm kiếm kiến thức, vận dụng kiến thức , tập cách tự đánh giá, đánh giá lẫn nhau

Nhận thức được đội ngũ giáo viên là lực lượng quyết định chất lượng giáo dục đào tạo, tạo nên uy tín, sự tồn tại, sống còn của nhà trường Việc dạy học của giáo viên Tiểu học vừa mang tính khoa học, vừa mang tính nghệ thuật, là ngươì thầy tổng thể dạy đủ 9 môn học mà mỗi môn học chứa đựng một phương pháp, cách thức tổ chức khác nhau

Do vậy, khi lên lớp giáo viên phải đồng thời sử dụng nhiều phương pháp, hình thức, phương tiện dạy học khác nhau trên các phân môn khác nhau trong một buổi học Do đặc thù của cấp học nên đòi hỏi người giáo viên Tiểu học phải bằng nhiều hình thức bồi

dưỡng " Học tập suốt đời" để tích lũy vốn hiểu biết, về tri thức, khoa học, nắm thật

vững chắc về chuẩn kiến thức của từng lớp học, môn học vận dụng các PPDH đúng đặc trăng các phân môn trong môn Tiếng Việt Chú ý quan tâm đầu tư bồi dưỡng đội ngũ

một cách toàn diện mới có được đội ngũ “vừa hồng, vừa chuyên ”mới có thể đảm

đương được công việc của trường, ngành phân công, mới làm tròn sứ mạnh của mình

Để kế hoạch bồi dưỡng thực hiện chủ động, đúng quy trình mang lại hiệu quả thiết thực, người cán bộ quản lý phải nghiên cứu, thiết lập kế hoạch bồi dưỡng kĩ càng, chu đáo phù hợp với tình hình thực tế trường mình theo quy trình khép kín

2- Lập kế hoạch bồi dưỡng: Xác định đây là khâu cực kỳ quan trọng

Sau khi tiến hành quan sát, nắm bắt tình hình đội ngũ ( Trình độ, hoàn cảnh, điều

kiện, năng lực sư phạm, năng lực giảng dạy, ) Từ đó người quản lý có cách nhìn tổng quát, thiết lập quy trình bồi dưỡng: Xác định nội dung trọng tâm cần bồi dưỡng, chú trọng những điểm yếu, thiếu, đối tượng được bồi dưỡng, lực lượng tham gia bồi dưỡng, hình thức bồi dưỡng, thời điiểm bồi dưỡng ở trường tôi đã thực hiện như sau:

Ví dụ:

*Nội dung cần bồi dưỡng là : Kỹ năng tổ chức dạy trên lớp môn Tiếng Việt đi sâu

chuyên đề: Dạy Luyện từ và câu, Tập làm văn, Tập đọc, những vấn đề đội ngũ vướng mắc, khó khăn

* Hình thức bồi dưỡng : thông qua sinh hoạt chuyên môn, tổ chuyên môn, coi tổ

chuyên môn là hạt nhân, là nơi bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ hoặc thông qua dự giờ kiểm tra thường xuyên

* Xây dựng lực lượng bồi dưỡng

+ Ban giám hiệu (Phó hiệu trưởng trực tiếp chỉ đạo)

+ Tổ chuyên môn

+ Giáo viên dạy giỏi

* Thời gian bồi dưỡng : Mỗi tuần sinh hoạt tổ chuyên môn một lần, mỗi tháng sinh

hoạt chuyên môn chung 1 lần Tháng 9 đi sâu chuyên đề đổi mới PPDH môn Tiếng Việt, triển khai hàng tháng có rút kinh nghiệm, đến tháng 4 tổng kết

- Nội dung sinh hoạt tổ, sinh hoạt chuyên môn là phải có kế hoạch trước đưa vào quy trình đầu năm, tuy nhiên có một số yêu cầu cần thiết giải đáp vướng mắc trong thực tế thì chuyên môn chỉ đạo thay đổi, tiến hành kịp thời, phù hợp với điều kiện nhằm tạo động lực thúc đẩy đội ngũ

3- Chỉ đạo lập kế hoạch bài dạy, kỹ năng sư phạm tổ chức lớp học

a Chỉ đạo lập kế hoạch dạy học ( Dạy cái gì? Dạy bằng cách nào? Đối tượng nào?

Thời lượng cho mỗi hoạt động? Phương tiện bổ trợ cho thực hiện PPDH : Từ đó định rõ các hoạt động) nhằm đạt được mục tiêu kiến thức, kỹ năng của từng tiết học, môn học phù hợp với đối tượng học sinh

b Dạy trên lớp: chú trọng hoạt động dạy học Tiếng Việt của thầy, trò để tích cực

hóa hoạt động của học sinh:

* Giáo viên :

+ Giao việc đây là khâu quan trọng phải cụ thể rõ ràng,tường minh

+ Kiểm tra học sinh: Kiểm tra kĩ, kịp thời động viên, giúp đỡ tiếp sức, tạo mọi điều kiện để học sinh tham gia

+ Tổ chức báo cáo kết quả làm việc ( nhiều hình thức)

Tổ chức đánh giá: Hình thức đánh giá đa dạng, phong phú, khách quan, công bằng

* Học sinh

+ Hoạt động giao tiếp ( đặc thù của môn Tiếng Việt )

+ Hoạt động Phân tích, tổng hợp, thực hảnh lý thuyết( như các môn học khác)

Tất cả các hoạt động trên có thể tổ chức theo nhhiều hình thức tổ chức khác nhau ( đọc lập, nhóm, lớp ) và được thực hiện qua các PP đặc trưng của môn học : PP thực hành giao tiếp, PP đóng vai, PP rền luyện theo mẫu, PP phân tích ngân ngữ

Sau mỗi chuyên đề, tiết dạy thao giảng, dự giờ, tổ chuyên môn tổ chức thảo luận rút

ra những thnàh công, hạn chế định ra hướng khắc phục Với cách làm này đã góp phần bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho đội ngũ về thực hiện đổi mới PPDH môn tiếng Việt Với cách làm một số dạng bài điển hình trên các phân môn sau đó chuyên môn khái quát hóa, nhân rộng điển hình để giáo viên thực hiện

Ví dụ : Một số biện pháp chỉ đạo dạy các phân môn

1 Phân môn luyện từ và câu

Một số biện pháp dạy dạng bài, kiểu bài luyện từ và câu ở lớp 2

* Khi dạy bài : Mở rộng vốn từ về vật nuôi - Câu kiểu Ai thế nào?( lớp 2 tuần 17)

Đây là kiểu bài tập mở rộng vốn từ qua tranh vẽ

Mục tiêu là: Mở rộng vốn từ , các từ chỉ đặc điểm của loài vật (Bài tập 1)

Khi dạy bài tập này giáo viên cần biết: Dạng bài tập này vừa có tác dụng giúp học

sinh nhận biết " Nghĩa biểu vật" của từ ( từ nào biểu thị sự vật, hoạt động, tính chất)

vừa có tác dụng giúp học sinh mở rộng, phát triển vốn từ Đây là hình thức luyện tập về

từ ở mức độ đơn giản nhận biết đặc điểm, tính chất của sự vật các từ cho sẵn là tính từ : nhanh, chậm khỏe, trung thành

Cách dạy dạng bài tập này là giáo viên phải chuẩn bị đồ dùng dạy học và phương pháp sử dụng cụ thể :

+ GV vẽ phóng to tranh minh họa ở SGK - TV2-Tập 1, trang 142

+ 4 thẻ từ dùng để viết tên 4 con vật: Trâu, rùa, chó, thỏ

+ Thẻ từ viết 4 từ chỉ đặc điểm: nhanh, chậm, khỏe, trung thành

- GV tổ chức cho học sinh họat động cá nhân ( 100% HS đều được tham gia) sau đó hướng dẫn HS lần lượt đối chiếu từng từ cho sẵn với hình ảnh tương ứng thông qua tổ

chức một trò chơi " gắn nhanh đúng, các từ chỉ đặc điểm phù hợp với con vật " ở bài

tập này đòi hỏi GV phải vận dụng đồ dùng thiết bị dạy học linh hoạt, hình thức phù hợp giúp học sinh nắm được nghĩa biểu vật đồng thời được mở rộng thêm vốn từ về vật nuôi với những con vật gần gũi, thân thuộc xung quanh các em

* Dạy kiểu bài tập điền từ vào chỗ trống dạng từ có sẵn cần điền

Bài: Từ ngữ về Bác Hồ ( trang 104 - TV2- tập 2)

- Bài tập 1: Chọn từ ngữ trong ngoặc đơn điền vào chỗ trống: ( nhà sàn, râm bụt, đạm bạc, tinh khiết)

Bác Hồ sống rất giản dị Bữa cơm của Bác như bữa cơm của mọi người dân Bác thích hoa huệ, loài hoa trắng Nhà Bác là một ngôi khuất trong vườn Phủ Chủ tịch đường vào nhà trồng hai hàng ., hàng cây gợi nhớ hình ảnh miền Trung quê Bác Sau giờ làm việc, Bác thường chăm sóc cây, cho cá ăn

- Bằng các vật thật, tranh ảnh GV giúp học sinh hiểu nghĩa các từ cần thiết đã cho sẵn

- HS phải biết lựa chọn và kết hợp từ đã chọn với những từ đứng trước, đứng sau nó trong chuỗi lời nói bằng hai thao tác cơ bản của hoạt động sử dụng từ ngữ GV hướng dẫn HS đọc các từ ngữ trong câu hoặc đoạn chưa hoàn chỉnh đã cho để sơ bộ nắm nội dung các câu, đoạn, sau đó cho HS đọc các từ đã cho sẵn một lượt rồi lần lượt chọn và điền từ ngữ cho sẵn vào từng chỗ trống Xem từ nào có khả năng kết hợp với những từ trong câu phù hợp với nghĩa của câu thì điền từ đó

Phân môn luyện từ và câu đối với lớp 2 nói riêng và với các lớp khác nói chung hệ thống bài tập, kiến thức kỹ năng được hình thành từ thấp đến cao vì vậy trong quá trình giảng dạy phải chỉ đạo giáo viên vận dụng các phương pháp dạy học, hình thức, phương tiện dạy học một cách linh hoạt, phù hợp với đặc trưng từng dạng bài theo từng lớp

* Nhiệm vụ của phân môn luyện từ và câu là :

- Rèn học sinh dùng từ đúng, nói viết thành câu

+ Cần khai thác triệt để thế mạnh của PPDH luyện tập theo mẫu, phân tích ngôn ngữ, phương pháp thực hành giao tiếp

1- PP Luyện tập theo mẫu

GV đưa các mẫu cụ thể về lời nói hoặc mô hình lời nói có chứa các hiện tượng từ ngữ - ngữ pháp là nội dung của giờ học qua đó hướng dẫn HS nhận xét phân tích rút ra kiến thức kĩ năng mà yêu cầu vừa học đặt ra

2- PP phân tích ngôn ngữ : Thường dùng trong dạy TLV câu

Dưới sự hướng dẫn tổ chức của GV , HS tiến hành tìm hiểu các hiện tượng ngôn ngữ, quan sát và phân tích các hiện tượng đó theo định hướng của bài học làm cơ sở rút

ra những nội dung, lý thuyết hoặc thực hành cần ghi nhớ

3 - PP thực hành giao tiếp : là phương pháp đặc thù bởi vì mọi hiện tượng ngôn ngữ, ngữ pháp trong sách giáo khoa không nằm ngoài môi trường giao tiếp của lứa tuổi học sinh PP này không chỉ là phương pháp hướng dẫn HS vận dụng lý thuyết được học

và thực hiện các nhiện vụ trong quá trình giao tiếp, mà còn là PP cung cấo lý thuyết cho

HS trong quá trình giao tiếp Việc sử dụng PP thực hành giao tiếp trong dạy học phân môn luyện từ và câu là rất cần thiết, giúp HS có cơ hội vận dụng và tích lũy kinh nghiệm trong việc sử dụng ngôn ngữ trong các quá trình tình huống giao tiếp cụ thể Ngoài các PPDH nói trên trong giờ Luyện từ và câu tùy từng nội dung dạy học, điều kiện lớp học và đối tượng HS từng vùng miền, GV có thể vận dụng nhiều PPDH khác

để giờ học gây được hứng thộhc tập của các em như PP trò chơi học tập, PP thảo luận nhóm, PP đóng vai

2 - Phân môn Tập đọc

a Những biện pháp hướng dẫn HS biết cách nghĩ hơi đúng khi đọc

Để đọc được lưu loát, người đọc phải có cấch nghỉ hơi đúng nhất là khi đọc những câu dài:

- Trước hết, cần nghỉ hơi ở những chỗ có dấu kết thúc câu hoặc dấu ngăn cách các bộ phận với câu (các dấu chấm, chấn hỏi, chấm lửng hoặc các dấu phẩy, chấm phẩy ) người đọc cần nghỉ một khoảng bằng khoảng thời gian phát âm một tiếng Trong từng trường hợp dấu kết thúc câu đồng thời cũng kết thúc đoạn để xuống dòng, quãng nghỉ sẽ dài gấp đôi khoảng nghỉ phát âm một tiếng

- Bên cạnh những dấu kết thúc câu hoặc ngăn cách các bộ phận câu còn có một số dấu câu có cách dùng đặc biệt, cụ thể là:

* Dấu chấm lửng thể hiện lời nói ngắt quãng:

- Ngắt quảng giữa một tiếng Ví dụ: Bỗng một tiếng " kít .ít" làm cậu sững lại (Tiếng Việt 3, tập 1, trang 54) trong trường hợp này, người đọc không nghỉ hơi mà phải phát âm kéo dài chỗ có dấu chấm lửng

- Ngắt quảng giữa các tiếng hoặc từ Ví dụ: Ông ơi cụ ơi ! Cháu xin lỗi cụ.(Tiếng Việt 3, tập 1, trang 55) ; chúng cháu đánh giặc Mỹ đến một trăm năm cũng không sợ, chỉ sợ một điều là Bác trăm tuổi ( Tiếng việt 3, tập 1, trang100) Trong trường hợp này người đọc chỉ cần nghỉ hơi ở chổ có dấu chấm lững một quảng bằng khoảng thời gian phát âm một tiếng

* Dấu chấm lững làm giãn cách lời nói để chờ đợi một thông tin bất ngờ, VD : Mặt trời mọc ở đằng Tây! (Tiếng việt 3, tập 2, trang 52) Trong trường hợp này người đọc cần nghỉ ở chỗ có dấu chấm lửng một quãng bằng thời gian phát âm một tiếng