Đề cương quản lý và phát triển tổ chức hành chính nhà nước

Đề cương quản lý và phát triển tổ chức hành chính nhà nước, tài liệu dành cho các bạn tham khảo, nghiên cứu và ôn luyện trong quá trình học môn học Quản lý và phát triển tổ chức nhà nước, một tài liệu hữu ích cho học sinh, sinh viên

QU ẢN Lí VÀ PHÁT TRIỂN TỔ CHỨC HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

Câu 1.Tổ chức: khái niệm, các cách tiếp cận, tại sao nói tổ chức là một thực thể xã

hội phức tạp?sự khác nhau giữa tổ chức hành chính nhà nớc với các tổ chức xã hộikhác

Câu 2.phân tích các đặc trng cơ bản của một tổ chức

Câu 3.Phân tích các đặc trng cơ bản của tổ chức hành chính nhà nớc?Dấu hiệu để

phân biệt tổ chức hành chính nhà nớc với các tổ chức khác

Câu 4 tại sao lại hình thành tổ chức HCNN ở trung ơng và địa phơng

Câu 5 Phân tích các nguyên tắc cơ bản trong mối quan hệ giữa tổ chức hành chính

nhà nớc ở trung ơng và địa phơng

Câu 6 Trình bày các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ máy hành chính nhà

nớc? Phân tích các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ máy hành chính nhà

n-ớc Việt nam

Câu 7 Trình bày các mô hình tổ chức tổ chức HCNN ở trung ơng và phân tích sự

khác nhau giữa các mô hình này? Mối quan hệ giữa các quyền lập pháp và hànhpháp có ảnh hởng gì đến việc hình thành các tổ chức hành chính nhà nớc ở trung -

ơng

Câu 8 Hãy thể hiện bằng sơ đồ hệ thống các cơ quan thực thi quyền hành pháp của

nớc cộng hoà xã hội chủ nghĩa việt nam

Câu 9 Trình bày các cách thức (mô hình) tổ chức hệ thống tổ chức hành chính điạ

phơng hiện nay?Liên hệ với Việt nam

Câu 10 Thiết kế tổ chức là gì? trình bày các phơng pháp thiết kế tổ chức hành

chính nhà nớc?

Câu 11 Phân tích các yếu tố hiệu quả của tổ chức hành chính nhà nớc.

Câu 12 TRình bày các yếu tố ảnh hởng tới hiệu quả hoạt động của các tổ chức

hành chính nhà nớc?Yếu tố nào là quan trọng nhất?Tại sao?

Câu 13 Cơ cấu tổ chức có ảnh hởng nh thế nào đến hiệu quả của tổ chức ? Phân

tích các yếu tố cơ bản ảnh hởng tới việc lựa chọn cơ cấu tổ chức

Câu 14 Phát triển tổ chức là gì? Phân tích những nội dung cơ bản của phát triển tổ

4.Trỡnh bày cỏc loại mục tiờu của tổ chức ?

Đề cương : ôn tập quản lý và phát triển tổ chức hành chính nhà nớc

Câu 1.Tổ chức: khái niệm, các cách tiếp cận, tại sao nói tổ chức là một thực thể xã hội phức tạp?sự khác nhau giữa tổ chức hành chính nhà nớc với các tổ chức xã hội khác.

#Tổ chức là một thuật ngữ đợc sử dụng rất phổ biến trong đời sống hàng ngày.Xéttrên tổng thể tổ chức đòi hỏi ít nhất 2 ngời trở lên có sự liên kết với nhau nhằm h-ớng tới mục tiêu chung.Tổ chức là một hệ thống gồm nhiều phân hệ có những mốiquan hệ hữu cơ hợp lý , rõ ràng hợp tác và phân phối chặt chẽ tác động lẫn nhautrong một tổng thể Nh vậy có thể hiểu :tổ chức là một hệ thống tập hợp của hai haynhiều ngời, có sự phối hợp một cách có ý thức, có phạm vi ( lĩnh vực chức nănghoạt động)tơng đối rõ ràng; hoạt động nhằm đạt đợc một hoặc nhiều mục tiêuchung

Có nhiều cách tiếp cận “tổ chức”.Cách đa ra các cách tiếp cận khác nhau về tổ chứccũng xuất phát từ cách nghiên cứu tổ chức từ nhiều giác độ

là một thực thể xã hội

-Tổ chức là một thực thể xã hội phức tạp.Tổ chức bao gồm rất nhiều yếu tố cấuthành trong mỗi yếu tố cấu thành đó lại có rất nhiều yếu tố cấu thành bé hơn và vớimỗi yếu tố đó, mỗi bộ phận lại có sự khác nhau về cơ cấu, mục tiêu, cơ chế quyềnlực, môi trờng Sự phức tạp của tổ chức do đó đòi hỏi nhà lãnh đạo phải có sự kếthợp của nhiều yếu tố để đạt đợc mục đích quản lý.Có thể nói gắn gọn các yếu tốcấu thành của tổ chức nh sau:

+Mục tiêu: Nó phụ thuộc vào quy mô của tổ chức và chức năng nhiệm vụ của tổchức đợc giao Để đảm bảo sự tồn tại và phát triển của tổ chức thì mỗi tổ chức ngay

từ ban đầu mỗi tổ chức đã đa ra những mục tiêu cho tổ chức đó Trong một tổchức có rất nhiều loại mục tiêu trong đó có: mục tiêu chiến lợc giành đợc cho cả tổchức; mục tiêu phối hợp là mục tiêu của mỗi bộ phận nhằm đạt đợc mục tiêu chiến

2

lợc Phân loại theo thời gian có mục tiêu dài hạn, mục tiêu ngắn hạn, mục tiêutrung và dài hạn.

+Cơ cấu tổ chức: Mỗi tổ chức đều phải phân định rõ chức năng nhiệm vụ quyềnhạn của các bộ phận trong tổ chức để thực hiện mục tiêu đã đặt ra Chính vì vậyviệc bố trí sắp xếp các vị trí trong tổ chức là rất quan trọng Cơ cấu tổ chức phụthuộc vào quy mô tổ chức, cùng nhiệm vụ của tổ chức Tuỳ theo mỗi tổ chức khácnhau mà có thể sắp xếp cơ cấu khác nhau

+Nguồn lực của tổ chức: Mỗi tổ chức muốn tồn tại và phát triển đợc thì các yếu tốquyết định nhất đó là nguồn lực của tổ chức Nguồn lực của tổ chức của tổ chức đ-

ợc chia thành: +)nguồn nhân lực , bất kỳ một tổ chức nào đều đòi hỏi đợc cung ứng

về nguồn nhân lực phù hợp với sự phát triển của tổ chức Đây là nguồn lực quantrọng nhất quyết định đến sự tồn tại và phát triển của tổ chức

.Nguồn cơ sở vật chất.Tổ chức muốn tồn tại và phát triển cần có cơ sở vật chất, vốnphơng tiện, trang thiết bị máy móc , nhà xởng ,

+Văn hoá của tổ chức Các yếu tố văn hoá có ảnh hởng lớn đến việc hình thànhnhân cách con ngời và đơng nhiên ảnh hởng sâu sắc đến tổ chức tồn tại trong môitrờng văn hoá đó Văn hoá của tổ chức bao gồm các yếu tố:

.mối quan hệ các thành viên trong tổ chức

.phối hợp làm việc

.chấp hành nội quy tổ chức

.mối quan hệ nhân viên thủ trởng

+Môi trờng của tổ chức Trong thời đại ngày nay mọi tổ chức muốn cạnh tranh thìcần có áp dụng về khoa học công nghệ mới nhằm cải tiến cách thức quản lý , cáchthức sản xuất, trang thiết bị làm việc sự lạc hậu của khoa học công nghệ là yếu tốkìm hãm sự tồn tại của tổ chức

Có thể nói tổ chức bao gồm rất nhiều yếu tố rất phức tạp và có tác động qua lại lẫnnhau.Đòi hỏi ngời lãnh đạo trong tổ chức cần phải phối hợp không ngừng nâng caotrình độ chuyên môn của mình để đạt đợc mục tiêu của tổ chức

#Sự khác nhau giữa tổ chức hành chính nhà nớc với các tổ chức xã hội khác:

-tổ chức hành chính nhà nớc là thực hiện chức năng hành pháp đây là đặc trng cơbản để phân biệt với các tổ chức khác nh: tổ chức chính trị xã hội , đoàn thể

-Tổ chức hành chính nhà nớc là những tổ chức hoạt động vì lợi ích công cộng cungcấp hàng hoá, dịch vụ công cho xã hội, công dân mà không vì lợi nhuận

-Các hoạt động của cơ quan hành chính nhà nớc mang tính thứ bậc cao, và thờng ápdụng các biện pháp cỡng chế, độc quyền, mệnh lệnh hành chính mang tính đơn ph-

ơng

-Các tổ chức không phải tổ chức hành chính nhà nớc thờng có ảnh hởng trongphạm vi nhỏ trong khi đó hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nớc xã hộirộng lớn

-Các sản phẩm dịch vụ của các cơ quan hành chính nhà nớc tạo ra không phải làsản phẩm mua bán, trao đổi trên thị trờng, trong khi đó sản phẩm của các tổ chứckinh tế , tổ chức xã hội thờng để mua bán, trao đổi trên thị trờng vì mục tiêu lợinhuận

-Do bị quy định bởi hành lang pháp lý về quyền hạn nhiệm vụ trong hoạt động màtính linh hoạt thích ứng của các cơ quan hành chính nhà nớc còn nhiều hạn chế sovới các tổ chức khác.

Câu 2.phân tích các đặc trng cơ bản của một tổ chức

Đặc trng của một tổ chức bao gồm nhiều đặc trng nh sau:

1.Mục tiêu của tổ chức

Mục tiêu của tổ chức là cái đích mà tổ chức mong muốn đạt đến.Mục tiêu của bất

kỳ tổ chức nào trong xã hội cũng đều có vai trò quan trọng đối với sự hình thành,tồn tại, vận động và phát triển của tổ chức.Mục tiêu đợc xác định khi thành lập khithành lập tổ chức và đợc cùng phát triển, bổ sung cùng với sự trởng thành của tổchức.Mục tiêu là sự mong muốn, đòi hỏi phải xác định có cơ sở khoa học và biếtcách thức để đạt đợc.Bất kỳ một tổ chức nào muốn hoạt động tốt cũng phải đề ramục tiêu hết sức rõ ràng cho mình.Xác định đợc mục tiêu xác đáng, rõ ràng đòi hỏiphải có sự phân tích và lựa chọn từ một khối lợng lớn những yếu tố, nhân tố diễn ratrong môi trờng hoạt động tơng lai.Có nhiều loại mục tiêu trong tổ chức nh: mụctiêu chiến lợc;mục tiêu mang tính phối hợp; các mục tiêu tác nghiệp, hoạt

động.Mục tiêu của tổ chức cũng có thể chia thành mục tiêu chung, tổng quát vàmục tiêu cụ thể.Cấp độ của mục tiêu chi tiết có thể khác nhau tuỳ thuộc vào quymô của tổ chức và vấn đề mà tổ chức quan tâm Một tổ chức là doanh nghiệp sảnxuất, kinh doanh kiếm lời, mục tiêu chung là lợi nhuận Nhng để đạt lợi nhuận,

doanh nghiệp phải đề ra nhiều nhóm mục tiêu khác.Mục tiêu dài hạn là các kết

quả mong muốn đợc đề ra cho một khoảng thời gian tơng đối dài Số năm thực hiện

mục tiêu này thờng dài hơn một chu kỳ quyết định.Mục tiêu trung hạn nhằm

làm thế nào để phát triển tổ chức và điều chỉnh tổ chức phù hợp với sự thay đổi của

môi trờng.Mục tiêu ngắn hạn, đó là các mục tiêu mà tổ chức dự định đat đợc trong

chu kỳ quyết định

2 Cơ cấu của tổ chức

Đây cũng là đặc trng cơ bản của một tổ chức.Cơ cấu tổ chức đợc hiểu nh là cấu trúcbên trong và các quan hệ giữa các cá nhân , bộ phận cấu thành tổ chức nhằm đảmbảo cho tổ chức vận hành tốt, đạt đợc các mục tiêu của tổ chức.Mỗi một tổ chức dùlớn hay bé đều có sự phân chia nhất định những hoạt động của tổ chức để đạt đếnmục tiêu của tổ chức đã đề ra Nếu tổ chức cành có nhiều hoạt động và càng cónhiều ngời tham gia, việc bố trí, chia nhóm thành các bộ phận khác nhau có ýnghĩa ảnh hởng đến năng suất, hiệu quả của tổ chức Các nhóm hay từng bộ phậnnhằm thực hiện một công việc hay nhiều công việc giống nhau do những ngời cótrình độ nhất định đảm nhận

#Có nhiều yếu tố ảnh hởng đến việc lựa chọn cơ cấu tổ chức nh:

-chiến lợc phát triển tổ chức

-quy mô tổ chức

-công nghệ mà tổ chức sử dụng

-môi trờng

-quyền và sự kiểm soát quyền lực

#Cơ cấu tổ chức có nhiều loại:

4

-Mô hình cứng nhắc

-Mô hình hữu cơ, thích ứng linh hoạt

-mô hình trực tuyến hay còn gọi cơ cấu tổ chức thẳng đứng

+)sức mạnh của tổ chức tạo ảnh hởng ra bên ngoài tổ chức, tức đòi hỏi đwocjnhững tổ chức khác có thể có những hành vi nhất định đối với tổ chức Đó cũngchình là khả năng ảnh hởng của tổ chức đến các yếu tố bên ngoài

4.Con ngời và các nguồn lực

Con ngời trong tổ chức là nguồn tài nguyên, là nhân tố quyết định sự tồn tại, vận

động và phát triển của các tổ chức Con ngời là hạt nhân cơ bản cấu thành tổ chức

và đảm nhận các chức năng , nhiệm vụ cụ thể của tổ chức.Trong bối cảnh nguồnlực tài chính ngày càng trở nên eo hẹp, nguồn nhân lực không đợc tăng thêm trongcác tổ chức trong khi sự đòi hỏi của khách hàng và xã hội ngày càng cao thì vai tròphát triển về chất đối với nguồn nhân lực nh là một đòi hỏi khách quan Đó cũngchính là lý do ngày naym quản lý nguồn nhân lực đang dần thay thế quản lý nhân

sự trong các tổ chức nhằm tăng sức mạnh cộng hởng của nhân tố con ngời

5.Môi trờng tổ chức

Có nhiều cách hiểu thuật ngữ “môi trờng” trong thực tiễn hoạt động quản lý cũng

nh trong nghiên cứu khoa học tuỳ theo mục đích và cách tiếp cận Môi trờng có nộidung rộng lớn và đa dạng Theo nghĩa rộng, môi trờng là tổng hợp các điều kiệnbên ngoài có ảnh hởng tới một vật thể hoặc một sự kiện

Đối với tổ chức, môi trờng là tất cả các yếu tố nằm bên ngoài ranh giới của tổ chứcnhng có ảnh hởng đến hoạt động mục tiêu, mục đích của tổ chức theo nhiều cáchthức khác nhau.Sự phân loại các yếu tố môi trờng tổ chức thờng mang ý nghĩa tơng

đối Có thể môi trờng tổ chức thành các nhóm yếu tố sau:

-Các yếu tố thuộc về chính trị pháp luật

-Các yếu tố về đối thủ cạnh tranh

rõ Trong mỗi giai đoạn phát triển có nhiều yếu tố thay đổi trong tổ chức Mỗi mộtgiai đoạn phát triển, tổ chức phải có những sự thay đổi để phù hợp với sự thay đổi

-Sự thay đổi của mục tiêu thờng bắt đầu từ đối tác có liên quan sự mong muốn củanhà quản lý hay do những nguyên nhân về chính trị

+ tổ chức có các mục tiêu sau:

-mục tiêu ban đầu: là mục tiêu khởi điểm khi hình thành tổ chức

-mục tiêu phát triển: là mục tiêu đợc hình thành và phát triển theo quá trình hìnhthành và phát triển của tổ chức

-Mục tiêu chiến lợc: là mục tiêu tổng quát mang tầm vĩ mô đó là những gì đặt racho tổ chức trong tơng lai

-Mục tiêu dài hạn: là những kết quả mong muốn đề ra trong một khoảng thời giandài, mục tiêu trúng hạn là mục tiêu trong một thời gian vừa phải và còn có mục tiêungắn hạn

*cơ cấu của tổ chức: đợc hiểu nh là cấu trúc bên trong và mối quan hệ giữa các cánhân, bộ phận cấu thành tổ chức nhằm đảm bảo cho tổ chức vận hành và đạt đợcmục tiêu của tổ chức

6

-tổ chức có cách sắp xếp khác nhau nh sắp xếp các yếu tố bộ phận nằm ngang, theothứ bậc hay còn gọi là thẳng đứng và sắp xếp theo khu vực địa lý Nhng trên thực tếthì không có một tổ chức nào lại sắp xếp tổ chức theo sách mà thờng là sự kết hợpcủa các cách sắp xếp đó để có một cơ cấu hợp lý khắc phục phù hợp với môi trờng

mà tổ chức đang hoạt động

-Việc lựa chọn cơ cấu tổ chức phụ thuộc vào các yếu tố nh:

chiến lợc phát triển của tổ chức vì một tổ chức có chiến lợc phát triển lớn thì cơ cấu

tổ chức phải phù hợp

Quy mô tổ chức gắn liền với cơ cấu tổ chức

Yếu tố công nghệ mà tổ chức áp dụng thì tuỳ vào mô hình sản xuất hình thức sảnxuất mà có thể có những cơ cấu hợp lý

Yếu tố môi trờng nếu thiếu yếu tố này thì tổ chức không thể hợp nh khi môi trờng

ổn định, thì xác định quy mô của tổ chức đơn giản

Yếu tố quyền hạn, sức mạnh của tổ chức đối với tổ chức khác nghĩa là nếu quyềnlực tập trung thì tổ chức có một dạng cơ cấu phân công nếu quyền hạn của tổ chức

đợc mở rộng với sự tham gia của nhiều ngời thì lại tổ chức khác

Việc xác định cơ cấu tổ chức phải đợc tiến hành theo các bớc sau:

B1: Xem xét đánh giá lại mục tiêu của tổ chức để làm cơ sở xác địnhcơ cấu

B2: xác định các hoạt động cần thiết để đạt mục tiêu đó

B3: Phân loại các hoạt động thành nhóm vì đây là cong việc quan trọng, trong trờng

là sắp xếp của hoạt động có tiêu chí chung giống nhau thành một nhóm

B4: thiết lập các mối quan hệ quyền hạn và trách nhiệm giữa các yếu tố cấu thànhcủa tổ chức, thông thờng phải trả lời dợc các câu hỏi “tôilà ai? Tôi phải báo cáo tớiai”, “nhân báo cáo từ ai”

B5: Vẽ sơ đồ cơ cấu tổ chức và điều chỉnh lại

-Các loại cơ cấu tổ chức

+Mô hình cơ cấu cứng nhắc, hay là mô hình máy móc cơ học dây là loại mô hình

đợc nhiều tổ chức sử dụng và nó là loại mô hình truyền thống có nét đặc trng là:Thiếu mói quan hệ ngang, mà chủ yếu là theo chiều dọc

Mang tính tập trung quyền lực tổ chức

Sự kiện ** mang tính thứ bậc

Sự chính thức hoà cao đó là cơ cấu v và các thủ tục đợc thiết lập một cách chínhthức thông qua việc xác định các luật lệ nội quy của tổ chức

Các kênh giao tiếp dợc chính thức hoá

+Mô hình cơ cấu tổ chức có linh hoạt, mô hình này dợc khá nhiều tổ chức áp dụng

và mang lại thành công hơn mô hình cứng nhắc cơ học Và mô hình này có một nét

đặc trng

sự khác biệt theo chiều ngang không cao

phối hợp cả ngang dọc

nhiệm vụ qua sự chấp nhận

giao tiếp không chính thức, sự chính thức hoá không cao phân quyền quyết định

+Mô hình cơ cấu trực tuyến hay thẳng đứng, có nghĩa là các yếu tố cấu thành sắpxếp theo chiều ngang Nó có nét đặc trng.

là loại hình tổ chức đơn giản, tồn tại từ lâu, chỉ có cấp trên, cấp dới trực tiếp Mỗinhà điều hành thực hiện quyền lực trực tuyến đối với thuọc địa

Lãnh đạo mang tính trực tuyến, mỗi ngời phải báo cáo với một ngời

đây là loại tổ chức thích hợp với quy mô nhỏ ổn định

Loại ** hình này đơn giản, rõ ràng là thuận lợi cho việc ra quyết định về kiểm tra,kiểm soát Nhng lại thiếu sự phối hợp thiếu sự giám sát

+Mô hình cơ cấu tổ chức theo chức năng Mô hình này áp dụng triệt để theo mụctiêu phân công lao động, theo chuyên môn hoá là mô hình tổ chức thích hợp chomột phân xởng, một bộphận sản xuất

-mô hình này có u điểm: phân chia nhiệm vụ rõ ràng, chuyên môn hoá cao

Tạo ra các biện pháp kiểm tra, giám sát chặt chẽ

Nhng lại hạn chế sự phát triển của (quản lý chung) tạo cách nhìn hẹp đối với cán bộchủ chốt, quyền lực và trách nhiệm nhiều lúc bị chồng chéo dẫn tới việc không rõràng về trách nhiệm

+mô hình co cấu tổ chức theo ma trận: đây là loại hình tổ chức áp dụng cho tổ chức

ở giai đoạn phát triển mạnh, có nhiều hoạt động thay đổi

+mô hình cơ cấu tổ chức thờng sử dụng trong tổ chức kinh tế là mạng thì thiết kế tổchức này dựa trên những thành tựu KHCN và liên kết mạng thông tin nội bộ, loại vnày có thể khai thác những lợi thế của mạng thông tin nọi bộ và toàn cầu Nhng ng-

ợc lại tổ chức phải chỉ ra các khoản phí lớn

+mô hình cơ cấu tổ chức theo quan điểm bộ máy th lại: bộ máy trở lại là bộ phậnthực hiện chức năng của Chính phủ hay không phải Chính phủ quyền hạn để thựcthi nhiệm vụ hàng ngày đợc phân chia giữa các bộ phận khác nhau Nó có đặc trngcơ bản là: tính chuyên môn hoá cao

công việc mang tổ chức lặp lại ngày này qua ngỳa khác

những công nghệ kỹ thuật chính đợc thiết lập những cáhc thức để làm một số công

cụ trong tổ chức

có một hệthống quy chế, quy tắc hoạt động

các hình thức giao tiếp chính thức

Có nhiều ngời làm việc không nắm giữ các vị trí nguyên lý

Các hoạt động đợc sắp xếp theo nhóm chức năng cơ cấu tổ chức phức tạp, hệ thốngmệnh lệnh rõ ràng

Mọi quy chế quy định đều thể hiện thông qua văn bản

Nếu tổ chức bộ máy th lại là có sự phân công lao động, cơ cấu tổ chức mang tínhthứ bậc và quyền hạn có một** quy tắc, quy chế rõ ràng, ** nhân xng trong hoạt

động NGợc lại nó có sự hạn chế đó là quyền hạn cả trách nhiệm không đợc rõràng, có sự mập mờ, quan hệ giữa các thành viên của tổ chức mang tính cá nhâncác hoạt động của tổ chức thờng mang tính ứng biến, công tác tuyển chọn nhân sựkhông chỉ dựa trên khả năng chuyên môn mà còn quan hệ, việc thăng tiến đề bạtkhông đợc các yếu tố khách quan

8

Quyền lực trong tổ chức là sức mạnh của v để làm thế nào tổ chức đạt đợc mục tiêu

đã vạch ra Là quyền lực trong tổ chức chia thành 2 nhóm

+quyền của tổ chức đối với thành viên của tổ chức hay là quyền lực bên trong tổchức: quyền lực này có đợc khi 1 trong những thành viên của tổ chức phụ thuộc vàocác thành viênkhác

Nay khả năng đem lại cho ngời khác một sự hài hoà

Khả năng, năng lực của 1 ngời

Nguồn xuất phát từ sự a chuộng a thích

Là nguồn quyền xuất phát từ ** PL của tổ chức

+quyền lực của tổ chức đối với tổ chức khác thể hiện ở khả năng về tài chính, vềcông nghệ, nhân sự, khả năng cung cấp các yêu cầu

Yếu tố con ngời và các nguồn lực

Con ngời là nguồn tài nguyên là z tố quyết định sự tồn tại, vận động và phát triểncủa tổ chức, con ngời là hạt nhân cơ bản cấu thành tổ chức và đảm nhận các chứcnăng, nhiệm vụ cụ thể của v

-còn nguồn lực tổ chức trong tổ chức bao gồm các công cụ thiết bị nguồn tài chính

đáp ứng cho quá trình vận động và phát triển của tổ chức

*môi trờng tổ chức: là tất cả các yếu tố nằm bên ngoài của tổ chức nhng lại có ảnhhởng đến mục tiêu, mục đích của tổ chức theo các cách thức khác nhau

-những yếu tố môi trờng này bao gồm

Yếu tố chính trị – Pháp luật môi trờng này bao gồm các luật lệ, quy tắc và hoạt

động của các cơ quan Nhà nớc ngày nay sự tác động của yếu tố này rất rộng lớntrên cả ** diện quốc tế

Các yếu tố kinh tế: có tác động rất lớn đến tổ chức đặc biệt là hệ thống kinh tế màtrong đó tổ chức hình thành và phát triển

Yếu tố kinh tế công nghệ

Yếu tố hoà tác đọng tới tổ chức, chủyêú ở điểm là hình thành ngời các con ngờitrong tổ chức

Yếu tố về thị trờng, khách hàng, nguồn nhân lực, đối thủ cạnh tranh

Yếu tố độ tin cậy rủi ro, không chắc chắn của yếu tố môi trờng

Chu trình của tổ chức đó là sự hình thành, phát triển tàn lụi vì v có thế tồn tại rấtlâu nhng cũng có giới hạn

Câu 3.Phân tích các đặc trng cơ bản của tổ chức hành chính nhà nớc?Dấu hiệu để phân biệt tổ chức hành chính nhà nớc với các tổ chức khác.

1.Mục tiêu của tổ chức hành chính nhà n ớc

-Mỗi một tổ chức khi thành lập đều có những mục tiêu cụ thể và đó là cái đích mà

tổ chức cần hớng tới.Mục tiêu của tổ chức đợc xác định dựa trên ý chí chung củacác thành viên.Mỗi tổ chức hành chính nhà nơc đợc thành lập ra nhằm thực hiện

những mục tiêu không phải do tự tổ chức đặt ra mà do nhà nơc và các cơ quanquyền lực nhà nớc tạo ra.

-Mỗi tổ chức hành chính nhà nơc đợc thành lập ra nham thc hiện chức năng quản lýmọi hành vi xã hội và đa pháp luật vào cuộc sống

-Mục tiêu của tổ chức hành chính rất rông và ảnh hởng tói nhiều đôi tọng trong xãhội,nhũng ngời nghèo hay ngời giầu đều là đối tợng phục vụ củấcc tổ chức hànhchínhvì the mục tiêu của các tổ chức hànhchính mang ý nghĩa xã hội hơn là mang ýnghĩa kinh tế

-Mục tiêu hoạt động của tổ chức hành chính thờng khó lợng hoá.:Vd để thi hànhmột văn bản pháp luât hiệu quả thờng không tính đợc ngay thành các số liệu cụ thể,

có thể chỉ xác địnhduợc sau nhiều năm tác động của văn bản

-Một số tổ chức đợc thành lập nhằm mục tiêu chính trị của nhà nớc Mục tiêu thờngkhông cụ thể nà có thể biểu hiện thông qua nhiều khía cạnh khác

Về nguyên tắc hoạt động nào của các cơ quan hành chính nhà nớcthực hiện đềunhằm mục đích phục vụ lợi ích chung chứ không phải nhằm động cơ lợi nhuận Nhiều tổ chức hành chính nhà nớcvừa thực hiện hoạt đọng quản lý hành chính nhànớc vừa thực hiện các hoạt động cung cấp hàng hoá dịch vụ(công) cho xã hội Hoạt

động cung cấp dịch vụđố mang tính chất phục vụ

2.Cách thức thành lập hay vị trí pháp lý của các cơ quan hành chính trong hệ thốngcác cơ quan nhà nớc nói chung

Các cơ quan hành chính nhà nớc đều do nhà nớc thành lập và thay mặt nhà nớcthực hiện các hoạt đọng quản lý mọi lĩnh vực kinh tế , văn hoá, an ninh quốcphòng Các cơ quan hành chính nớc đều có vị trí pháp lý nhất định

Địa vị pháp lý của các cơ quan hành chính nhà nớc đợc quy định dới nhiều hìnhthức nh hiến pháp, luật, văn bản dới luật Việc xác định địa vị pháp lý có ý nghĩarất quan trọng vì đó là cơ sở để xem xét thẩm quyền và các dặc trng của tổ chức

Địa vị pháp lý quy định cách thức thành lập cơ quan nhà nớc nói chung và cơ quanhành chính nhà nớc nói riêng

Các tổ chức hành chính nhà nớc đợc thành lập htờng mang ý trí của quyền lực nhànớc Không có tổ chức hành chính nhà nớc ra đời mang ý trí cá nhân mà do nhucầu của hoạt động quản lý hành chính nhà nớc Mặt khác tổ chức hành chính nhà n-

ớc ra đời khi cần thiết

Hệ thống các cơ quan hành chính nhà nớc trong một só phân hệ thờng tơng đối ổn

định Trong một só phân hệ só lợng các tổ chức thờng không cố định và đợc thànhlập mới hay xoá bỏ tuỳ theo nhu cầu của công việc

3.Vấn đề quyền lực – thẩm quyền

Các cơ quan hành chính nhà nớc đợc nhà nớc trao quyền lực để làm phơng tiện thựchiệm các chức năng QLNN của mình Các cơ quan hành chính nhà nớc có quyềnlực pháp lý và đợc sử dụng quyền đó đẻ cỡng bức xã hội làm theo ý chí nhà nớc.+Quyền lục pháp lý đợc thể hiện thông qua các yếu tố:

-Các cơ quan hành chính nhà nớc có quyền ra các văn bản pháp lý có ý nghĩa bắtbuộc đối với các cơ quan cấp dới trong hệ thống các cơ quan hành chính nhà nớc,cán bộ , công chức, công dân

-Quyền kiểm tra viẹc thực hiện các văn bản pháp luật hoặc thành lập các đoàn kiểmtra việc thực hiện các quyết định đó

10

-Tiến hành các biện pháp giáo dục thuyết phục, giải thích khen thởng kỷ luật trongviệc thực hiện các quyết định quản lý và có thể áp dụng các biện pháp cỡng chế.Việc thành lập các tổ chức hành chính nhà nớc phải đợc xác định rõ ràng chính xáccả về nội dung và cách thức thực hiện.

Các cơ quan hành chính nhà nớc thực thi các hoạt đọng QLNN đòi hỏi phải đợctrao những quyền hạn nhất định Đó chính là tập hợp cácbiện pháp lý và nhữngbiện pháp pháp luật tạo ra khả năng pháp lý để thực hiện chức năng QLNN

Thẩm quyền trao cho mỗi cơ quan, tổ chức hành chính là tổng thể các chức năng vàquyền hạn tơng ứng

Mỗi tổ chúc hành chính nhà nớc ra đời phải có sự tơng xứng giữa chức năng vànhiệm vụ, quyền hạn

Thẩm quyền của các cơ quan hành chính nhà nớc phải đợc quy định cụ thể rõ ràngMỗi loại cơ quan hành chính nhà nớc đợc trao những chức năng quyền hạn cụ thểThẩm quyền chung đợc trao cho những tổ chức hành chính thực hiện chúc năngquản lý trên quy mô rộng và nhiều mặt

Thẩm quyền riêng đợc trao cho các nhóm theo ngành và theo chức năngcụ thể4.Quy mô hoạt động của tổ chức hành chính nhà nớc

Quy mô hoạt động của các tổ chức hành chính nhà là vô cùng rộng lớn Tuy nhiênhoạt đọng của các tổ chức hành chính nhsà nớc thờng bị hạn chế bởi những quy

định của pháp luật trao cho tổ chức đó Hành lang hoạt động thờng bị hạn chế vàtính linh hoạt thích ứng gặp khó khăn hạn chế so với các tổ chức khác

5.Vấn đề nguồn lực

+Nguồn nhân lực

những ngời là việc trong tổ chứcHCNN là những ngời của nhà nớc Họ đợc nhà

n-ớc thuê và sử dụng những ngời đó phải tuân thhủ các quy định của nhà nn-ớc Mỗimột ngời đợc trao những nhiệm vụ cụ thể theo từng vị trí chức vụ

+Nguồn tài chính cho hoạt động của các cơ quan HCNN

Nguồn tài chính để các cơ quan HCNN hoạt động lấy từ ngân sách nhà nớc Do dómọi hoạt động liên quan đến sử dụng ngân sách nhà nớc phải chịu sự điều tiết quy

định của pháp luật Sử dụng ngân sách nhà nớc chịu sự kiểm toán của nhà nớc

#Ngoài ra một số đặc trng để phân biệt với các tổ chức khác

-Các tổ chức hành chính nhà nớc hoạt động thờng mang tính cỡng chế độc quyền-Hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nứoc có ảnh hởng rộng lớn đến xã hội -Các sản phẩm do cơ quan hành chính nhà nớc làm ra thờng không phải là để muabán trao đổi trên thị trờng theo nguyên tắc của nền kinh tế thị trờng

-Các tổ chức hành chính nhà nớc do những nét đặc trng trên nên ntrong quá trìnhtiến hành các hoạt động quản lý hành chính nhà nớc cũng nh hoạt động cung cấphàng hoá và dịch vụ công cho xã hội và công dân thờng bị hạn chế ràng buộc bởimột số yếu tố sau:

-tính cứng nhắc của tính pháp lý chính thức, tập trung quá nhiều vào tiến trình vàcác cơ chế giám sát

-Bị hạn chế nhiều hơn ở phạm vi và thủ tục; khả năng đa ra các quyết định thờng bịhạn chế do thủ tục quy định.

-Chịu sự kiểm soát ngày càng gia tăng của các tổ chức bầu cử, giám sát của lậppháp

-Số lợng lớn các nguồn lực và ảnh hởng bên ngoài của các cơ quan thẩm quyềncùng với sự phối hợp “rời rạc” giữa chúng

-Chịu sự tác động của chính trị và phải báo cáo mang tính chính trị

-Chịu sự tác động của nhân tố chính trị không chính thức nh: D luận quần chúng,các nhóm quyền lợi khác nhau, khách hàng, áp lực cử tri

-Cần sự ủng hộ chính trị của các nhóm khách hàng, các cử tri, các cơ quan chínhthức để giành đợc thẩm quyền quýêt định

Câu 4: tại sao lại hình thành tâm lý HCNN ở TW và địa phơng

*Nguyên nhân hình thành tổ chức HCNN ở TW

-tổ chức HCNN ở TW là nhằm thực hiện chức năng QLNN ở tấm vĩ mô, quản lýchung tổng thể của cả ban hành thể chế HC Nhà nớc chung để quản lý hoạt độngcủa toàn bộ hệ thống cơ quan Nhà nớc

-thành lập ra tổ chức HCNN ở TW để nắm quyền điều khiển và kiểm soát mọi hoạt

động của cấp địaphơng, thê HCNN ở TW đợc lập ra để thống nhất đại diệnchoquyền lợi của quốc gia, điều hoà mâu thuẫn đại diện bè cánh** đp

đặc biệt việc thành lập HCNN ở TW, còn để thống nhất các biệnpháp quản lý nềnHCNN, điều phối hoạt động ở khắp các địa phơng ở tấm chiến lợc

họ tập trung vào những vấn đề vĩ mô của quốc gia

-hơn nữa mỗi một địa phơng đều có các đặc điểm đặc thù riêng, điều kiện địalýkhác nhau và lại ở rất xa chính quyền TW đôi khi TW mkhi ban hành quyết địnhquản lý thờng xa vời hoặc không sát thực ở địa phơng, hay không nắm bắt đợc tìnhhình ở các địa phơng để kịp thời ra quyết định quản lý vì vậyphải có chính quyền

đp thay mặt chính quyền TW giải uyết các công việc ở ĐP

thành lập chính quyền ĐD còn là conog cụ để thực hiện và triển khai các quyết

Câu 5.Phân tích các nguyên tắc cơ bản trong mối quan hệ giữa tổ chức hành chính nhà nớc ở trung ơng và địa phơng

Ba nguyên tắc chính chi phối hoạt động của tổ chức hành chính nhà nớc, cụ thể làmối quan hệ giữa trung ơng và địa phơng là :tập quyền, phân quyền, và tảnquyền.Ba nguyên tắc trên đợc áp dụng với các mức độ khác nhau ở các nớc khácnhau, tuy nhiên có thể nêu tóm tắt những đặc điểm của ba nguyên tắc này nh sau:1.Nguyên tắc tập quyền

Theo nguyên tắc này , chính quyền trung ơng nắm giữ mọi quyền hành , là cơ quanduy nhất để quyết định và điều hành mọi công việc quốc gia Cơ quan hành chínhnhà nớc trung ơng điều khiển , kiểm soát cấp dới Trong trờng hợp áp dụng mộtcách triệt để nguyên tắc tập quyền chỉ có chính quyền trung ơng mới có t cách phápnhân , nghĩa là có ngân sách riêng, có năng lực pháp lý để kiện tụng

#Ưu điểm của nguyên tắc này:

-Bộ máy hành chính trng ơng đại diện và bênh vực quyền lợi quốc gia, không bị

ảnh hởng bởi quyền lợi địa phơng, không có bè phái , mâu thuẫn giữa trung ơng và

địa phơng;

-Thống nhất đợc các biện pháp quản lý hành chính trên toàn bộ lãnh thổ quốc gia

để kiểm soát và điều khiển các bộ máy hành chính địa phơng;

-Phối hợp đợc các hoạt động của địa phơng ở chiến lợc ; dung hoà quyền lợi tráingợc nhau giữa các địa phơng với nhau;

-Có đầy đủ phơng tiện hoạt động hơn các địa phơng về mặt tài chính; kỹ thuật vànhân viên;

-Trong tình huống khẩn cấp(chiến tranh, khủng hoảng )chính sách tập quyền thíchhợp để bảo vệ quyền lợi tối cao của tổ quốc và tránh đợc các xung đột quyền lợigiữa các địa phơng

Nhợc điểm:

-Xa địa phơng nên các cơ quan trung ơng khôn glu ý đến và ít hiểu biết đặc điểmcủa mỗi địa phơng, không nắm kịp thời tình hình địa phơng, tâm t nguyện vọng vànhu cầu của nhân dân địa phơng, vì thế một số chính sách của trung ơng ban hànhhoặc không khả thi ở địa phơng hoặc không đợc dân địa phơng ủng hộ

-Bộ máy hành chính trung ơng cồng kềnh , bận rộn, nhiều tầng nấc Vì tập trungquá nhiều việc, các cơ quan hành chính nhà nớc trung ơng không thể theo dõi vàgiải quyết kịp thời mọi vấn đề của địa phơng, làm thiệt hại đến quyền lợi của địaphơng và cả trung ơng

-Trái với tinh thần dân chủ , ít tạo điều kiện để phát huy tính tự quản và sáng tạocủa địa phơng trong việc phát huy thế mạnh của từng đại phơng, nhân dân địa ph-

ơng, không đợc hoặc rất ít tham gia vào công việc hành chính của quốc gia

2.Nguyên tắc phân quyền

Có hai hình thức phân quyền chính:Phân quyền lãnh thổ và phân quyền công sở.Phân quyền chuyên môn là sự phân giao của một cơ quan bên trên cho một tổ chứcbên dới chức năng, nhiệm vụ đợc quy định rõ ràng Phân quyền lành thổ là sự phângiao quyền hạn, nhiệm vụ, trách nhiệm, phơng tiện vật chất, tái chính nhân sự chochính quyền địa phơng Trong chế độ phân quyền lãnh thổ, chính quyền trung ơng

công nhận quyền tự quản trong những phạm vi và mức độ khác nhau của các đơn vịhành chính đại phơng các cấp.

Một tổ chức hành chính địa phơng đợc hởng phân quyền phải có những yếu tố :-Có công việc địa phơng

-Có quyền bầu cử các nhà chức trách địa phơng

-Có tính tự quản địa phơng

-Chịu sự kiểm soát của chính quyền trung ơng:phân quyền không dành độc lập cho

địa phơng vì trong chế độ phân quyền, sự kiểm soát của chính quyền trung ơng vẫntồn tại, tuy nhiên không quá chặt chẽ

Quyền hành chính dành cho bang hay địa phơng theo chế dộ phân quyền là do luậtquốc gia quy định, chính quyền trung ơng có thể dành nhiều hay ít quyền hànhchính cho các địa phơng, còn quyền dành cho bang hay liên bang do hiến phápbang quy định Hiến pháp vạch rõ giới hạn thẩm quyền của chính quyền bang vàchính quyền liên bang

-Phân quyền làm giảm bớt khối lợng công việc của bộ máy hành chính nói chung

và chính quyền trung ơng nói riêng.Vai trò của chính quyền trung ơng thu hẹp, tậptrung thu hẹp, tập trung vào các công việc quốc gia mang tầm chiến lợc quan trọng.Nhợc điểm:

-Các nhà chức trách địa phơng do dân đại phơng bầu ra có thể không có đủ khảnăng chuyên môn để đảm đơng công việc hành chính;

-Các nhà chức trách địa phơng đợc bầu nên là lãnh tụ của các nhóm xã hội, đảngphái nên có thể không hoàn toàn vô t trong công việc,

-Do sự kiểm soát của trung ơng lỏng lẻo nên có xu hớng lạm chi công quỹ, hoặc sửdụng không có hiệu quả ngân sách của địa phơng

-Có thể xảy ra trờng hợp các nhà chức trách địa phơng do chú trọng vào quyền lợi

địa phơng mà sao nhãng quyền lợi quốc gia

3.Tản quyền

Đây là nguyên tắc nằm giữa hai thái cực là phân quyền và tản quyền Là biện phápvừa khắc phục những khuynh hớng sai lệch phân tán, địa phơng chủ nghĩa của phânquyền Để công việc địa phơng đợc giải quyết nhanh hơn, chính quyền trung ơngchuyển một phần quyền lực của mình cho chính quyền địa phơng và bổ nhiệm cáccông chức địa phơng đại diện cho các cơ quan trung ơng sử dụng quyền hànhchính, chịu trách nhiệm trớc chính quyền trung ơng Tuy nhiên, các đơn vị hànhchính đó không có pháp nhân tính, không đợc hởng năng lực pháp lý để kiện tụng,không có tài sản và ngân sách riêng

#Ưu điểm:

14

-Đơn giản hoá tổ chức và điều hành của bộ máy hành chính trung ơng, đồng thờităng cờng hiệu năng của bộ máy.

-Tạo đợc sự uy tín của chính quyền trung ơng với dân địa phơng Vì đóng ngay trên

địa bàn địa phơng nên các nhà chức trách sát dân hơn, hiểu đợc quyền lợi cung nhtâm t nguyện vọng của nhân dân đại phơng, vì có thể dung hoà đợc quyền lợi giữatrung ơng và điạ phơng

#Nhợc điểm:

-Do vẫn còn bị lệ thuộc vào trung ơng nên các nhà chức trách địa phơng không thể

và không có đủ quyền lực để bảo vệ triệt để quyền lợi của địa phơng

-Nếu sự kiểm soát của trung ơng quá lỏng lẻo sẽ làm các nhà chức trách đại phơnglạm quyền, dẫn đến sự khác biệt một cách sâu sắc giữa các điah phơng với nhau do

có những quan điểm, chính sách và phơng pháp quản lý khác nhau

Liên hệ với Việt nam

ở Việt Nam theo nguyên tắc phân công, phân cấp bằng cách quy định trớc nhiệm

vụ quyền hạn của mỗi cấp theo nguyên tắc tập trung dânchủ nghĩa là , quyền điềuhành tập trung trong tay Chính phủ là đồng thời phát huy tính năng động sáng tạocủa các cấp địa phơng, bên cạnh đó chính quyền ĐP có tính tự quyết và tính tựquản

Câu 6 Trình bày các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ máy hành chính nhà nớc? Phân tích các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ máy hành chính nhà nớc Việt nam.

Mỗi một quốc gia đều có những nguyêntắc rất cơ bản cho việc xây dựng cơ cấu tổchức hành chính nhà nớc nhằm đảm bảo cho việc quản lý nhà nớc thống nhất,thông suốt, có hiệu lực và hiệu quả, bảo đảm sự phát triển ổn định và bền vững củaquốc gia

1).Nguyên tắc nền hành chính phù hợp với những yêu cầu của chức năng thực thiquyền hành pháp.Tổ chức nền hành chính trớc hết phải phù hợp với những yêu cầucủa chức năng quản lý của chính phủ, phải dựa vào mục tiêu chức năng mà định rathể chế và lập ra các bộ máy tổ chức tơng ứng Đây là một nguyên tắc quan trọngtrong tổ chức nền hành chính

2).Nguyên tắc hoàn chỉnh thống nhất Tổ chức hành chính nhà nớc phải là một tổchức hoàn chỉnh và thống nhất ở các nớc hiện nay, dù thực hành theo chế độ nhànớc đơn nhất hay chế độ liên bang, thực hành chế độ tập quyền hay phân quyềntrong quốc gia liên bang hay một quốc gia đơn nhất, hay một nớc thành viên, chỉ cómột chính phủ thực hành quyền quản lý, thống nhất quản lý nền hành chính nhà n-

ớc và bộ máy tổ chức Chính phủ là một tổ chức hoàn chỉnh thống nhất Bộ máyhành chính càng thể hiện rõ, đầy đủ nguyên tắc thống nhất Bộ máy hành chínhcàng thể hiện rõ, đầy đủ nguyên tắc thống nhất, hoàn chỉnh thì càng phát huy tácdụng, hiệu lực của nó Đó là sự thể hiện quản lý tập trung trong nguyên tắc tậptrung dân chủ trong tổ chức hành chính nhà nớc xã hội chủ nghĩa

3).Nguyên tắc phân định thẩm quyền quản lý hợp lý cho các cấp, các bộ phận Nềnhành chính là một hệ thống quyền lực phức tạp, nó vừa phải hoàn chỉnh, thống nhấtlại vừa phải thực hiện sự phân công quyền lực, phân định nhiệm vụ, quyền hạntrách nhiệm và thẩm quyền cho từng cấp, từng bộ phận Thẩm quyền hành chính