skkn sử dụng phương pháp trực quan trong giảng dạy môn giáo dục công dân lớp 11

Môn GDCD có vaitrò rất quan trọng trong việc trang bị cho học sinh một cách có hệthống những kiến thức phổ thông, cơ bản, thiết thực của triết họcduy vật biện chứng, của lý luận về Chủ n

A - đặt vấn đề

I Lời giới thiệu

Nâng cao chất lợng dạy và học môn GDCD là một yêu cầu cơbản và quan trọng trong sự nghiệp GD & ĐT Môn GDCD có vaitrò rất quan trọng trong việc trang bị cho học sinh một cách có hệthống những kiến thức phổ thông, cơ bản, thiết thực của triết họcduy vật biện chứng, của lý luận về Chủ nghĩa xã hội, nhà nớc, phápluật, đạo đức, Môn học bớc đầu hình thành và bồi dỡng t tởngkhoa học và cách mạng, phơng pháp t duy biện chứng trong việcphân tích, đánh giá thế giới hiện thực, nhất là các hiện tợng xã hộiluôn vận động và biến đổi Bên cạnh đó môn học còn hình thànhmột cách đúng đắn về t tởng chính trị, đạo đức, lối sống cho mỗicông dân

Song để làm đợc điều đó đòi hỏi ngời giáo viên phải biết sửdụng khéo léo các phơng pháp dạy học, trong đó có phơng pháp

“Sử dụng phơng pháp trực quan” Vậy thế nào là dạy học bằng

ph-ơng pháp trực quan? Phph-ơng pháp trực quan có vai trò nh thế nàotrong dạy học bộ môn GDCD? Sử dụng nh thế nào để đạt hiệu quả?Trong khuôn khổ bài viết này tôi xin đề cập đến vấn đề “Sử dụngphơng pháp trực quan trong việc giảng dạy môn GDCD lớp 11 -

THPT”

II Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu và sử dụng phơng pháp trực quan tôi muốn tìm đếnmột trong những phơng pháp có hiệu quả trong dạy môn GDCDlớp 11 nhằm đáp ứng nhiệm vụ của bộ môn Qua đó giúp học sinh

có cách nhìn nhận, đánh giá đúng đắn các vấn đề xã hội đang diễn

ra Trong khuôn khổ bài viết này tôi xin đề cập đến vấn đề “ Sửdụng phơng pháp trực quan trong việc giảng dạy môn GDCD lớp

11 - THPT”

III Phạm vi, đối tợng và Phơng pháp nghiên cứu

1 Phạm vi nghiên cứu: Xuất phát từ yêu cầu của đề tài, tôi chỉ

trình bầy một số biện pháp bản thân đã suy nghĩ, tìm tòi, áp dụng

và thấy có nhiều khả quan để nâng cao chất lợng giờ dạy đối vớimôn GDCD lớp 11 - THPT

2 Đối tợng nghiên cứu : Học sinh lớp 11, khả năng nhận thức

và vận dụng những kiến thức để giải thích các vấn đề xã hội cònhạn chế

- Phơng pháp điều tra đánh giá: điều tra sau khi thực hiện giáo

án thực nghiệm, thông qua giờ kiểm tra ở lớp và kết quả bộ môncuối năm học

IV Thực trạng của việc sử dụng phơng pháp trực quan

Đối với môn GDCD là một môn khoa học mà lợng kiến thứckhông ít, mang tính chất khái quát hóa, trừu tợng hóa, tổng hợp caonhng nó gắn liền với đời sống hàng ngày, tác động trực tiếp, thờngxuyên đến suy nghĩ và hành động của học sinh Vì vậy đòi hỏi giáoviên trong quá trình giảng dạy phải làm cho những tri thức kháiquát, trừu tợng, lý luận mang tính đậm nét gắn liền với thực tiễnthông qua các phơng tiện trực quan

Mặc dù sử dụng các phơng tiện trực quan đem lại hiệu quả caotrong giảng dạy nhng thực tế hiện nay việc sử dụng còn hạn chế,các giờ dạy nếu có các phơng tiện trực quan thì đợc ghi nhận đó là

sự cố gắng của giáo viên, còn nếu không thì cũng chẳng sao, coi

nh đơng nhiên là không có Vì vậy chất lợng giờ dạy cha cao

2 Nguyên nhân của thực trạng.

- Các cấp quản lí cha thực sự tạo điều kiện về cơ sở vật chất,

ph-ơng tiện dạy học, tài liệu tham khảo đối với bộ môn này

- Do đặc điểm của bộ môn: tổng hợp, khái quát, trừu tợng, líluận, vì vậy đòi hỏi giáo viên phải đầu t nhiều thời gian để xâydựng, lựa chọn các phơng tiện trực quan

- Bản thân giáo viên cha tự ý thức tìm tòi, sáng tạo để xây dựngcác phơng tiện trực quan

B - giải quyết vấn đề

I Hiểu nh thế nào là dạy học bằng phơng pháp trực quan

- Phơng pháp dạy học trực quan là phơng pháp mà trong đógiáo viên sử dụng các phơng tiện dạy học tác động trực tiếp đếncác cơ quan cảm giác của học sinh nhằm đạt hiệu quả của quá trìnhdạy học

- Trong phơng pháp trực quan có nhiều hình thức trực quan khácnhau: tranh ảnh, sơ đồ, biểu đồ, số liệu thống kê, băng hình, sửdụng công nghệ thông tin, tham quan, kịch

- Phơng pháp trực quan là sự miêu tả hiện thực khách quan bằngnhững hình ảnh cụ thể mang tính chất cảm tính

II Tầm quan trọng của việc sử dụng phơng pháp trực quan

Môn GDCD lớp 11 tri thức mang tính lí luận, gắn liền với cácvấn đề xã hội đang vận động và biến đổi nhanh chóng.Vì vậy việc

sử dụng phơng pháp trực quan là rất cần thiết và không thể thiếu

- Giúp học sinh có cách nhình nhận, đánh giá đúng đắn các vấn

đề đang diễn ra đặc biệt là các vấn đề xã hội diễn ra xung quanhcuộc sống của họ Từ đó hình thành ở học sinh quan niệm sống, ý

thức sống dựa trên cơ sở nhận thức, vận dụng các quy luật khách

quan và các chuẩn mực của xã hội

III Cách sử dụng phơng pháp trực quan

Phơng pháp trực quan là sự miêu tả hiện thực khách quan bằngnhững hình ảnh cụ thể mang tính chất cảm tính, vì vậy giáo viên cóthể sử dụng phơng pháp trực quan bằng nhiều cách thức khác nhau:

Sử dụng để giới thiệu bài mới, sử dụng để nêu vấn đề, sử dụng đểchứng minh, sử dụng để củng cố bài học… các ph

- Sử dụng phơng pháp trực quan để giới thiệu bài học:

* Giảng bài 15: Chính sách đối ngoại:

 Giảng bài 10: Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa

CT n ớc: Nguyễn Minh Triết

thăm Hoa kỳ

T.T: Nguyễn Tấn Dũng thăm Hoa Kỳ

TBT: Nông Đức Mạnh

thăm Triều Tiên

Câu hỏi: Qua các hình ảnh em hiểu

nh thế nào về đối ngoại?

=> Vậy đối với Việt Nam chính sách

đối ngoại có vị trí, vai trò nh thế nào? Nguyên tắc trong quan hệ đối ngoại của Việt Nam là gì? Cần có những phơng hớng nào để thực hiện chính sách đối ngoại? Mỗi công dân cần phải làm gì để góp phần thực hiện thắng lợi chính sách đối ngoại?=> Bài

=> Bài 10: Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa

- Sử dụng phơng tiện trực quan để nêu vấn đề.

* Giảng bài 2, đơn vị kiến thức 1- Hàng hoá

* Giảng bài 1, đơn vị kiến thức 1- Thế nào là sản xuất vật chất

- Sử dụng phơng tiện trực quan để chứng minh.

* Giảng bài 5, đơn vị kiến thức 2- Mối quan hệ cung- cầu trong SX

và LT hàng hoá

+ Cung – Cầu tác động lẫn nhau

Cầu tăng Sản xuất, kinh

Câu hỏi: Những ngời công nhân đang làm

gì?

Câu hỏi: Qua hình ảnh này em hãy cho biết

thế nào là sản xuất vật chất?

Câu hỏi: Sản phẩm của quá trình này chỉ trở

thành hàng hoá khi nào?

Câu hỏi: Hàng hoá là gì?

+ Giá cả thị trờng ảnh hởng đến cung – cầu

* Giảng bài 15, đơn vị kiến thức 3- Phơng hớng cơ bản để thực hiệnchính sách đối ngoại

Đ/C Nguyễn Tấn Dũng thăm Trung Quốc

Việt Nam - Mông Cổ

kí kết hiệp định th ơng

mại

Giá tăng Sản xuất, kinh

Giá giảm Sản xuất, kinh

doanh thu hẹp Cầu tăng

- Sử dụng phơng tiện trực quan để củng cố kiến thức.

* Giảng bài 1- Công dân với sự phát triển kinh tế (Dùng sơ

đồ1,2,3)

Các yếu tố cơ bản của quá trình sản xuất

Sức lao động T liệu lao động Đối t ợng LĐ

Thể

lực Trí lực cụ lao Công

động

Hệ thống bình chứa

Kết cấu hạ tầng sản xuất

Loại có sẵn trong tự nhiên

Loại đã

trải qua tác động của LĐ

Tiến bộ và công bằng xã hội

phát triển KT

(Sơ đồ 2)

Đối với cá nhân

Đối với gia đình

đình

Đối với xã hội

* Giảng bài 2- Hàng hoá - Tiền tệ – Thị tr ờng (Dùng sơ đồ 4,5,6)

Tuy nhiên sử dụng phơng pháp trực quan không đơn thuần là giáoviên chỉ đa ra các phơng tiện trực quan mà phải dùng các phơngpháp dạy học khác nh phân tích, tổng hợp, giảng giải, chứng minh,

so sánh, để hớng dẫn học sinh sút ra kết luận Không làm đợc điều

đó thì việc sử dụng phơng pháp trực quan sẽ không đạt đợc hiệuquả

Những tri thức mà học sinh thu nhận đợc có thể vận dụng ngayvào cuộc sống của mình Song khó khăn lớn là làm thế nào để lựachọn đợc những PTTQ phù hợp, tiêu biểu để có thể nâng cao khảnăng khái quát, vận dụng của học sinh Làm đợc điều này học sinh

ĐK để sản phẩm trở thành HH

Thông qua trao đổi và mua bán

Chức năng của thị tr ờng

(Sơ đồ 5)

Thực hiện Cung

cấp thông tin

Điều tiết, kích thích

SX, tiêu dùng

Các chức năng của tiền tệ

Ph ơng tiện l u thông

Ph ơng tiện thanh toán thế giớiTiền tệ

Th ớc đo

giá trị Ph ơng tiện cất trữ

(Sơ đồ 6)

sẽ nắm vững, hiểu sâu sắc hơn tri thức của môn học, có cách nhìnnhận, đánh giá đúng, vấn đề xã hội đang diễn ra xung quanh cuộcsống, thấy đợc vai trò, ý nghĩa của tri thức bộ môn đối với hoạt

động thực tiễn

iV Yêu cầu khi sử dụng phơng Pháp trực quan

- Phải có tình độ chuyên môn vững vàng để hiểu rõ tri thức bộmôn cần truyền đạt đến học sinh những vấn đề gì? Truyền đạt nhthế nào? Tri thức đó giáo dục học sinh điều gì?

- Phải có trình độ khoa học cơ bản tức là phải hiểu kiến thức củacác bộ môn khoa học khác đợc giảng dạy trong trờng THPT

- Nắm bắt kịp thời các vấn đề xã hội đang diễn ra từ đó có thểxác định, lạ chọn những phơng tiện trực quan nào có liên quan đếnbài giảng của mình để sử dụng đảm bảo tính khoa học và tính vừasức

- Phải nắm rõ trình độ, khả năng nhận thức của học sinh để sửdụng phù hợp

- Giáo viên phải linh hoạt trong việc sử dụng phối hợp các

ph-ơng pháp dạy học khác nhau nhằm phát huy tối đa u điểm và hạnchế những nhợc điểm của các phơng pháp dạy học trong đó có ph-

ơng pháp dạy học bằng phơng tiện trực quan

- Các phơng tiện trực quan phải đợc lựa chọn kỹ càng, đảm bảotính thẩm mỹ, khoa học

- Các phơng tiện trực quan phải phản ánh đúng hiện thực, phùhợp với nội dung tri thức môn học

- Trong bài học, giờ học chỉ đa ra những phơng tiện trực quantiêu biểu

V Giáo án thực nghiệm Bài 6: Công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nớc

(Tiết 1)

A MỤC TIấU BÀI HỌC

1- Về kiến thức

- Hiểu được thế nào là CNH, HĐH; vì sao phải CNH, HĐH đấtnước.

- Nêu được nội dung cơ bản của CNH, HĐH ở nước ta

- Hiểu được trách nhiệm của công dân trong sự nghiệp CNH,HĐH đất nước

- Bảng biểu, đèn chiếu nếu có

- Tranh , ảnh, sơ đồ có liên quan nội dung bài học

C TIẾN TRÌNH BÀI HỌC

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ: Không

3 Gi ng b i m i ảng bài mới ài mới ới

vµo nh÷ng h×nh ¶nh sau ®©y

em cho biÕt: CNH lµ g×?

-GV hỏi: Em có nhận xét gì

về những ứng dụng sau:

a) Khái niệm CNH, HĐH

* CNH: Là quá trình chuyển đổi

căn bản, toàn diện các hoạt động

sx từ sử dụng sức lđ thủ công là chính sang sử dụng kĩ thuật tiên tiến hiện đại, để đạt năng xuất lao động cao hơn

* HĐH: Là việc dựa vào ĐK của

đất nước áp dụng những phát minh, thành tựu khoa học và

+ Vì CNH, HĐH là giải pháp có tính chất quyết định để nước

ta xây dựng cơ

sở vật chất kĩ thuật, đưa nước ta sớm thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu

- Do yêu cầu phải rút ngắn khoảng cách tụt hậu về kinh tế, kĩ thuật, công

nước ta so với thế giới

- Do yêu cầu phải tăng năng xuất lao động, nâng cao chất lượng cuộc sống

Tính tất yếu khách quan của CNH, HĐH

Góp phần phát triển LLSX, nâng cao năng xuất lao động,

.

* Bài học thực tiễn:

- Chủ động áp dụng những kiến thức đã học vào thực tế cuộc sống.

- Ứng dụng những công nghệ hiện đại vào học tập và trong cuộc sống

4 Củng cố h – ệ thống b i h ài h ọc

GV cho HS lµm bµi tËp :

- Tác dụng của CNH, HĐH

Tạo ra LLSX mới, củng cố mối quan hệ công nhân, nông dân, trí thức

Tạo ĐK để phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

Tạo đà để VN hội nhập quốc tế hóa toàn cầu

Bài 1: Quá trình ứng dụng và trang bị những thành tựu kha họccông nghệ tiên tiến hiện đại vào quá trình sản xuất, kinh doanh,dịch vụ, quản lí kinh tế và XH là quá trình nào sau đây?

a, Hiện đại hóa b, Công nghiệp hóa

c, Tự động hóa d, Công nghiệp hóa, hiện đạihóa

Bài 2: CNH, HĐH cú tỏc dụng:

a.Đưa nước ta ra khỏi tỡnh trạng kộm phỏt triển

b.Tạo điều kiện để p.triển LLSX và tăng năng suất LĐ xó hội

c.Tạo điều kiện để nước ta hội nhập kinh tế quốc tế

d.Nõng cao uy tớn của nước ta trờn trường quốc tế

Bài 12 : Chính sách tài nguyên và bảo vệ môI

3 Về thái độ

- Tin tởng, chấp hành chính sách tài nguyên và bảo vệ môi ờng, ủng hộ những chủ trơng của nhà nớc, ở địa phơng mình về sửdụng hợp lí tài nguyên, bảo vệ môi trờng Phê phán những hành vigây hại cho tài nguyên và môi trờng

II Phơng pháp

- Sử dụng phơng tiện trực quan kết hợp với phơng pháp nêu vấn

đề, phơng pháp diễn giảng, đàm thoại, phơng pháp thảo luậnnhóm… các ph

III Phơng tiện dạy học

- Sách giáo khoa, sách giáo viên, tài liệu tham khảo, sơ đồ, tranh

ảnh, máy chiếu

IV Hoạt động dạy và học

1 Kiểm tra bài cũ

Câu hỏi: Hãy trình bày những hậu quả do tình hình gia tăng dân

số gây ra?

2 Giới thiệu bài mới

Tài nguyên, môi trờng có vai trò quan trọng đối với đời sốngcủa mỗi con ngời và sự phát triển của xã hội Trên thế giới cạn kiệttài nguyên, ô nhiễm môi trờng đã trở thành vấn đề nghiêm trọng

Đảng và nhà nớc ta và đang làm gì để bảo vệ tài nguyên và môi ờng?

3 Dạy bài mới:

Hoạt động dạy và học Nội dung cần đạt đợc

ta hiện nay.

a,Tình hình tài nguyên và môI trờng nớc ta

+ Khoỏng sản khỏ phong phỳ

+ Đất đai màu mỡ; rừng cú nhiều loài quớ hiếm

+ Biển rộng lớn, cú nhiều hải sản quớ;

Th¶o luËn Nhãm 1: Chøng minh sù ®a d¹ng vµ

phong phó cña tµi nguyªn thiªn nhiªn

b, Thùc tr¹ng trµi nguyªn vµ m«i trêng níc ta hiÖn nay?

Về tài nguyên:

- Khoáng sản có nguy

cơ cạn kiệt

- HS nhãm 4 tr¶ lêi, nhãm kh¸c bæ

sung

- GV nhËn xÐt, kÕt luËn, cho VD

- Rừng đang bị thu hẹp, nhiều loài động, thực vật quí hiếm có nguy cơ tuyệt chủng

- Đất canh tác bị thu hẹp dần, khô cằn bạc màu

* Hoạt động 2

- GV đặt câu hỏi: Để giải quyết những

vấn đề trên, Đảng và Nhà nước ta đề

ra mục tiêu, phương hướng bảo vệ tài

nguyên, môi trường như thế nào?

- HS trả lời, HS khác bổ sung

- GV nhận xét, kết luận minh họa :

+ Khai thác, sử dụng tài nguyên còn bừa bãi, ý thức bảo vệ môi trường kém.

+ Dân số tăng nhanh

HËu qu¶:

- Ảnh hưởng xấu

đến sức khỏe, suy giảm tài nguyên, thiên nhiên, gây ra hạn hán lũ lụt,

cản trở sự phát

triển của XH

2 Mục tiêu, phương hướng cơ bản của chính sách tài nguyên

và bảo vệ môi trường

- Mục tiêu:

+ Sử dụng hợp lí tài nguyên, bảo vệ môi trường

+ Bảo tồn đa dạng sinh học,từng bước nâng cao chất lượng môi trường,

- Phương hướng cơ

Hoat động 3 :

- GV cho HS thảo luận về trách nhiệm

của công dân và trách nhiệm của bản

+ Thường xuyên GD, tuyên truyền, XD ý thức trách nhiệm về bảo vệ TN, MT

+ Coi trong công tác nghiên cứu khoa học

Xây lò đốt rác Xử lí nước thải

- GV nhận xét, kết luận và cho VD

minh họa

và công nghệ, mở rộng hợp tác quốc tế, khu vực về bảo vệ MT,

+ Ngăn chặn ô nhiễm, cải thiện MT, bảo tồn thiên nhiên

+ Khai thác, sử dụng hợp lí, tiết kiệm TN,

TN

+ Áp dụng công nghệ hiện đại trong vấn đề tài nguyên và môi trường

3 Trách nhiệm của công dân đối với chính sách tài nguyên

và bảo vệ môi trường

- Chấp hành chính sách, PL về bảo vệ TN, MT.

- Tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ

TN, MT

- Chống lại các hành

vi vi phạm PL về tài nguyên và bảo vệ môi trường.

Bài 1: Biện pháp nào sau đây nhằm tăng tỉ lệ che phủ rừng,

bảo vệ động, thực vật, bảo tồn đa dạn sinh học

a, Chủ động phòng ngừa, ngăn chặn ô nhiễm môi trường b, Cải thiện môi trường

c, Bảo tồn thiên nhiên d, Cả

a,b,c đều đúng

Bài 2: Yếu tố nào sau đây là nguyên nhân chính gây ra ô

nhiễm không khí tại các nước công nghiệp hiện nay:

a, Khí thải từ phương tiện giao thông b, Từ việc xử lí rác thải

c, Từ khí thải công nghiệp d, Từ

việc khai thác rừng

Bài 3: Hậu quả của vấn đề tài nguyên và môi trường là do

nguyên nhân chính nào sau đây?

a, Khách quan b, Chủ quan c, Tự nhiên

d, Thiên tai