Viêm, Thoái Hoá và Rách Gân Cơ Trên Gai pdf

Viêm, Thoái Hoá và Rách Gân Cơ Trên Gai Bài viết này sẽ đề cập đến tình trạng viêm, thoái hoá và rách gân cơ trên gai supraspinatus muscle tendon.. A-Gân cơ trên gai Gân cơ trên gai kế

Viêm, Thoái Hoá và Rách Gân Cơ Trên Gai

Bài viết này sẽ đề cập đến tình trạng viêm, thoái hoá và rách gân cơ trên gai

(supraspinatus muscle tendon)

A-Gân cơ trên gai

Gân cơ trên gai kết dính cơ trên gai (xuất phát từ xương bả vai), với đầu trên

xương cánh tay tại khớp vai

Hình 1- Cơ trên gai (supraspinatous muscle) ở xương bả vai

B-Chức năng của cơ trên gai

Cơ trên gai là một phần của ổ quay (rotator cuff )– một nhóm cơ có chức năng

giúp vận động khớp vai Cơ này xuất phát từ phần trên của gai xương bả vai Cơ

trên gai có nhiệm vụ giúp giơ cánh tay lên cao và dang tay khỏi thân một góc từ

60 đến 120 độ Khi cơ trên gai bị tổn thương, đau sẽ xuất hiện nếu cử động cánh

tay trong tầm kể trên Đau sẽ xảy ra khi dang tay lên được nửa chừng và biến mất

khi tay đã giơ lên cao hết mức – hiện tượng này được gọi là hội chứng cung đau

(painful arc syndrome, hình 1)

Hình 2: Hội chứng cung đau do viêm gân cơ trên gai

Là một thành phần của ổ quay, cơ trên gai còn giúp giữ đầu trên xương cánh tay

(humerus) nằm ổn định trong khớp vai, tránh cho xương cánh tay không bị trượt

lên trên khi cử động vai

C-Cơ chế và triệu chứng

Gân cơ trên gai chui qua một đường hầm hẹp dưới gai xương bả vai Khi xuất hiện

gai xương (bone spur) trên đường hầm này hoặc vôi hoá gân thì hoạt động êm dịu

của gân sẽ bị cản trở Sự cọ xát thường xuyên sẽ dẫn đến viêm gân và gây đau khi

cử động vai Giai đoạn đau do thương tổn ở gân này có thể kéo dài từ 1 đến 2 tuần

và thường tự cải thiện sau đó

Hình 3- Viêm, vôi hoá gân cơ trên gai (inflamed supraspinous tendon) gây đau khi

giơ tay lên cao

Tuy nhiên nếu sự cọ xát vẫn cứ tiếp diễn, thoái hoá gân sẽ xảy ra và được gọi là

thoái hoá gân cơ trên gai Thoái hoá sẽ khiến gân cơ yếu đi Tuy nhiên, thường

bệnh nhân lại không cảm thấy đau và vẫn tiếp tục sử dụng khớp Điều này có thể

dẫn đến hậu quả rách gân cơ trên gai Ngay cả khi rách hoàn toàn gân cơ trên gai,

bệnh nhân vẫn có thể giơ tay lên cao được, do chức năng của cơ trên gai được bù

trừ một phần bởi các cơ khác ở vai Rách gân cơ trên gai do đó không gây ảnh

hưởng rõ rệt như những trường hợp rách các gân cơ khác, như rách gân gót (gân

Achilles) chẳng hạn Rách gân cơ trên gai có thể tiến triển âm thầm mà bệnh nhân

không hay biết

Hình 4- Rách đứt gân cơ trên gai

D-Chẩn đoán và điều trị

Bác sĩ chuyên khoa có thể nhận biết được các rối loạn kể trên bằng cách đẩy đầu

trên xương cánh tay lên trên hoặc bằng cảm giác đau của bệnh nhân ở tầm giữa khi

được yêu cầu thực hiện động tác giơ tay lên cao

X-Quang giúp chẩn đoán hẹp cung quạ-mỏm (coraco-acromial arch) và gai ở mỏm

xương bả vai (acromial spurs)

Siêu âm giúp phát hiện rách hoặc thoái hoá gân

MRI là phương tiện chẩn đoán hình ảnh duy nhất giúp phát hiện tình trạng viêm

gân

Viêm gân thường được điều trị bảo tồn bằng cách đắp khăn lạnh lên khớp vai,

dùng các thuốc giảm đau và kháng viêm Trong thời gian này bệnh nhân cần tránh

các động tác giơ tay cao khỏi đầu Cần bắt đầu luyện tập vật lý trị liệu trong vòng

một tuần sau khi dùng thuốc và tiếp tục trong thời gian vài tháng

Điều trị thoái hoá gân bằng phương pháp “điều trị tăng sinh mô” (proliferative

therapy) Tiêm một số chất gây tăng sinh mô vào gân cơ đã suy yếu Phương pháp

này còn có tên là “tái tạo gân cơ không sử dụng phẫu thuật”

Cần tiêm ít nhất 2 đến 3 lần trong thời gian 2 tuần để đạt kết quả tối ưu

Nếu chưa thực hiện được điều trị tăng sinh (prolotherapy) thì có thể tiêm steroid,

tuy nhiên phương thức này chỉ giúp hạn chế quá trình thoái hoá mà không giúp

gân cơ phục hồi tích cực

Phương pháp phẫu thuật nội soi khớp: Có thể áp dụng phẫu thuật nội soi khớp vai

để cắt lọc mô viêm, nạo vôi kết tụ trong gân cơ, khâu lại gân cơ bị rách đứt, cắt

các gai xương ở mỏm xương bả vai (acromion) v.v

Bs Đồng Ngọc Khanh