Hải dương học đại dương - Phần 2 Các quá trình động lực học - Chương mở đầu ppt

Việc xây dựng ch‡ơng trình môn học “Hải d‡ơng học đại c‡ơng” v sự hình thnh môn học ny ở Đại học Quốc gia Khí t‡ợng Thủy văn Nga tr‡ớc đây l Tr‡ờng Đại học Khí t‡ợng Thủy văn Lêningr

NXB Ĉҥi hӑc Quӕc gia Hà Nӝi - 2006

Tӯ khóa: Dòng chҧy, hoàn lѭu nѭӟc, lӵc nӝi sinh, lӵc ngoҥi sinh, dòng chҧy quán tính, dòng chҧy ÿӏa chuyӇn, dòng chҧy trôi,

mӵc nѭӟc, thӫy triӅu, triӅu sai, sóng gió, sóng nӝi, sóng thҫn, dao ÿӝng lҳc, tài nguyên sinh vұt, tài nguyên khoáng vұt, năng lѭӧng sóng, năng lѭӧng thӫy triӅu, năng lѭӧng dòng chҧy.

V N VOROBIEV, N P SMIRNOV

HҦI DѬѪNG HӐC ĈҤI CѬѪNG

Phҫn 2 – Các quá trình ÿӝng lӵc hӑc

Biên d͓ch: Ph̩m Văn Hṷn

Tài li ͏u trong Th˱ vi͏n ÿi͏n t͵ Tr˱ͥng Ĉ̩i h͕c Khoa h͕c T͹ nhiên có th͋ ÿ˱ͫc s͵ dͭng cho

m ͭc ÿích h͕c t̵p và nghiên cͱu cá nhân Nghiêm c̭m m͕i hình thͱc sao chép, in ̭n phͭc vͭ các m ͭc ÿích khác n͇u không ÿ˱ͫc s͹ ch̭p thu̵n cͯa nhà xṷt b̫n và tác gi̫

đại học quốc gia Hq Nội

V N Vorobiev, N P Smirnov

Hải dnơng học

đại cnơng

Phần 2: Các quá trình động lực học

Biên dịch: Phạm Văn Huấn

Nhq Xuất bản đại học quốc gia Hq Nội

ɆɂɇɂɋɌȿɊɋɌȼɈ ɈȻɊȺ3ɈȼȺɇɂə ɊɈɋɋɂɃɋɄɈɃ ɎȿȾȿɊȺɐɂɂ

ɊɈɋɋɂɃɋɄɂɃ ȽɈɋɍȾȺɊɋɌȼȿɇɇɕɃ ȽɂȾɊɈɆȿɌȿɈɊɈɅɈȽɂɑȿɋɄɂɃ ɍɇɂȼȿɊɋɂɌȿɌ

ȼ ɇ ȼɈɊɈȻɖȿȼ, ɇ ɉ ɋɆɂɊɇɈȼ

ɈȻɓȺə ɈɄȿȺɇɈɅɈȽɂə

ɑɚɫɬɶ 2 Ⱦɢɧɚɦɢɱɟɫɤɢɟ ɩɪɨɰɟɫɫɵ

Ɋɟɤɨɦɟɧɞɨɜɚɧɨ Ɇɢɧɢɫɬɟɪɫɬɜɨɦ ɨɛɪɚɡɨɜɚɧɢɹ Ɋɨɫɫɢɣɫɤɨɣ ɮɟɞɟɪɚɰɢɢ ɜ ɤɚɱɟɫɬɜɟ ɭɱɟɛɧɨɝɨ ɩɨɫɨɛɢɹ ɞɥɹ ɫɬɭɞɟɧɬɨɜ ɜɵɫɲɢɯ ɭɱɟɛɧɵɯ ɡɚɜɟɞɟɧɢɣ, ɨɛɭɱɚɸɲɢɯɫɹ ɩɨ ɧɚɩɪɚɜɥɟɧɢɸ ôȽɢɞɪɨɦɟɬɟɨɪɨɥɨɝɢɹằ, ɫɩɟɰɢɚɥɶɧɨɫɬɢ ôɈɤɟɚɧɨɥɨɝɢɹằ

ɋɚɧɤɬ-ɉɟɬɟɪɛɭɪɝ

1999

3 4

Mục lục Lời nói đầu 4

Mở đầu 5

Choơng 1 - dòng chảy vw hown lou noớc đại doơng 9

1.1 Những lực cơ bản tác động trong đại d‡ơng 9

1.1.1 Các lực nội sinh 9

1.1.2 Các lực ngoại sinh 12

1.1.3 Các lực thứ sinh 13

1.2 Các dòng chảy quán tính 17

1.3 Các dòng chảy địa chuyển 20

1.3.2 Độ nghiêng của các mặt đẳng thể tích trong dòng chảy 21 1.3.3 Ph‡ơng pháp động lực tính dòng chảy địa chuyển 22

1.4 Lý thuyết dòng chảy trôi ổn định 27

1.4.1 Lý thuyết của Ekman đối với biển sâu 27

1.4.2 Lý thuyết của Ekman đối với biển nông 31

1.4.3 Sự phát triển của các dòng chảy trôi 33

1.5 Lý thuyết các dòng chảy građien 34

1.6 Các hiện t‡ợng dâng − rút ở đới ven bờ 36

1.7 Hon l‡u n‡ớc đại d‡ơng 39

1.7.1 Các hệ thống hon l‡u chính 39

1.7.2 Các đặc điểm biến tính hon l‡u n‡ớc theo độ sâu 44

1.7.3 Đặc tr‡ng tóm tắt về các dòng chảy của Đại d‡ơng Thế giới 47

1.8 Những đặc điểm hon l‡u n‡ớc ở đới xích đạo của Đại d‡ơng Thế giới 53

1.9 Hon l‡u n‡ớc Bắc Băng D‡ơng 56

1.10 Các xoáy trong đại d‡ơng 57

1.11 Các front đại d‡ơng 62

Choơng 2 - Sóng trong đại doơng 65

2.1 Phân loại sóng v những yếu tố cơ bản của sóng 65

2.2 Cơ sở lý thuyết sóng trôcôit 68

2.3 Năng l‡ợng sóng trôcôit 74

2.4 Lý thuyết cơ sở về các sóng di 75

2.5 Các nhóm sóng 78

2.6 Sự xuất hiện v phát triển của sóng gió 80

2.7 Phụ thuộc của sóng gió vo tốc độ, thời gian tác động của gió v đ 84

2.8 Các đặc tr‡ng thống kê của sóng gió 86

2.9 Sự biến dạng của sóng gió khi tiến về phía bờ 88

2.10 Những độ cao sóng quan trắc đ‡ợc trong đại d‡ơng 91

2.11 Sóng nội 94

2.12 Dao động lắc 96

2.13 Sóng thần 98

Choơng 3 - Thủy triều trong đại doơng 100

3.1 Những quy luật vật lý cơ bản hình thnh thủy triều 100

3.1.1 Thủy triều v các lực tạo thủy triều 100

3.1.2 Thế vị của các lực tạo triều 105

3.1.3 Lực tạo triều 106

3.2 Cơ sở lý thuyết tĩnh học về thủy triều 107

3.3 Đặc tr‡ng tổng quát về thủy triều 110

3.3.1 Các yếu tố thủy triều chính v các chuyên từ 110

3.3.2 Phân loại thủy triều 112

3.3.3 Những quy luật địa lý của dao động mực n‡ớc thủy triều 115

3.4 Triều sai 116

3.4.1 Triều sai ngy 116

3.4.2 Triều sai pha (nửa tháng) 117

3.4.3 Triều sai chí tuyến 119

3.4.4 Triều sai tháng thị sai 120

3.4.5 Các triều sai chu kỳ di 121

3.5 Khái niệm về thuyết động lực học thủy triều 122

3.5.1 Những nh‡ợc điểm của thuyết tĩnh học thủy triều 122

3.5.3 Đặc điểm truyền các sóng thủy triều trong Đại d‡ơng Thế giới 127

3.6 Phân tích điều hòa thủy triều 131

3.6.1 Khai triển điều hòa hm thế vị lực tạo triều 131

3.6.2 Phân tích điều hòa số liệu quan trắc mực n‡ớc 134

3.7 Các thủy triều chu kỳ di 137

3.8 Những hiện t‡ợng kiểu thủy triều ở đại d‡ơng 140

3.9 Mực n‡ớc đại d‡ơng 144

3.9.1 Khái niệm về mực n‡ớc trung bình 144

3.9.2 Các dao động mực n‡ớc ngắn hạn không tuần hon 145

3.9.3 Những biến thiên mực n‡ớc theo mùa 147

3.9.4 Biến thiên mực n‡ớc nhiều năm 148

Choơng 4 - Twi nguyên sinh vật, khoáng vật vw năng loợng của đại doơng 150

4.1 Ti nguyên sinh vật của Đại d‡ơng Thế giới 150

4.1.1 Sản phẩm sơ cấp 152

4.1.2 Động vật phù du 157

4.1.3 Sinh vật đáy 158

4.1.4 Động vật biết bơi 159

4.1.5 Sử dụng ti nguyên sinh vật đại d‡ơng trong hiện tại 161 4.2 Ti nguyên khoáng vật của đại d‡ơng 165

4.2.1 Ti nguyên dầu v khí biển 165

4.2.2 Các khoáng sản dạng rắn ở đáy đại d‡ơng 167

4.2.3 Thu nhận các nguyên tố đa v vi l‡ợng từ n‡ớc biển 168

4.2.4 Quặng kết hạch sắt − măng gan 170

4.2.5 Kết hạch phosphorit 171

4.3 Sử dụng năng l‡ợng đại d‡ơng v những tính chất vật lý của n‡ớc biển trong ngnh năng l‡ợng 171

4.3.1 Sử dụng các tính chất vật lý của n‡ớc biển 172

4.3.2 Năng l‡ợng sóng đại d‡ơng 173

4.3.3 Năng l‡ợng thủy triều đại d‡ơng 174

4.3.4 Sử dụng năng l‡ợng của các dòng biển 175

Twi liệu tham khảo 176

7 8

Lời nói đầu

Do một số nguyên nhân, sách giáo khoa về hải d‡ơng

học đại c‡ơng đ‡ợc xuất bản thnh hai phần Phần 1 “Hải

d‡ơng học đại c‡ơng: Các quá trình vật lý” của tác giả V N

Malinhin xuất bản năm 1998 Phần 2 “Hải d‡ơng học đại

c‡ơng: Các quá trình động lực học”, của các tác giả V N

Vorobiev v N P Smirnov, l phần kết thúc của giáo trình

hải d‡ơng học đại c‡ơng Cả hai ti liệu học tập đều đ‡ợc

viết theo ch‡ơng trình hiện hnh của môn học đ‡ợc thông

qua năm 1996

Việc xây dựng ch‡ơng trình môn học “Hải d‡ơng học

đại c‡ơng” v sự hình thnh môn học ny ở Đại học Quốc

gia Khí t‡ợng Thủy văn Nga (tr‡ớc đây l Tr‡ờng Đại học

Khí t‡ợng Thủy văn Lêningrat) gắn liền với tên tuổi của

các giáo s‡ Vsevolođ Vsevolođovich Timonov, ng‡ời sáng

lập ra Khoa hải d‡ơng học ở tr‡ờng ny, v Leoniđ

Aleksanđrovich Giukov, tác giả cuốn giáo khoa đầu tiên v

l một trong những cuốn giáo khoa tốt nhất về hải d‡ơng

học đại c‡ơng xuất bản năm 1976

Hơn hai m‡ơi năm đã trôi qua, ch‡ơng trình môn học

đã biến đổi, đã có nhiều dữ liệu mới trên cơ sở những

nghiên cứu thực nghiệm v lý thuyết về Đại d‡ơng Thế giới Tuy nhiên, những cơ sở nền tảng của môn học vẫn nh‡ x‡a Vì vậy, trong khi chuẩn bị cuốn sách giáo khoa mới dựa trên những bi giảng của một trong các tác giả trong vòng bảy năm cho sinh viên Khoa hải d‡ơng học, thì cuốn sách giáo khoa của L A Giukov đ‡ợc sử dụng nh‡ một trong những nguồn văn liệu chính Đồng thời, trong khi viết sách, ở mức độ no đó cũng đã sử dụng những kết quả nghiên cứu của nhiều tác giả khác, ng‡ời đọc có thể thấy một số trong số đó ở danh mục ti liệu khuyến cáo dẫn ở cuối sách

Phù hợp với sơ đồ kinh điển, việc trình by các quá trình động lực học trong đại d‡ơng đ‡ợc bắt đầu từ nghiên cứu hon l‡u n‡ớc trong đại d‡ơng, sau đó đến sóng v cuối cùng l thủy triều, v tuy rằng thủy triều cũng l quá trình sóng, nh‡ng nó khá đặc thù v đ‡ợc nghiên cứu riêng

Ch‡ơng cuối cùng của sách không đề cập trực tiếp đến việc nghiên cứu động lực học đại d‡ơng, nh‡ng nó rất liên quan tới động lực học Bởi vì sự sống trong đại d‡ơng bị chi phối rất nhiều bởi các quá trình động lực Vấn đề khai thác năng l‡ợng từ đại d‡ơng cũng nh‡ vậy

Ti liệu giáo khoa ny thực chất l một dẫn đề tới giáo trình chuyên đề “Động lực học đại d‡ơng” v nó giúp khái

quát một cách khá đầy đủ, hầu nh‡ ton bộ bức tranh các

quá trình động lực trong đại d‡ơng, nh‡ng không quá chi

tiết hóa v quá nhiều những dẫn đề lý thuyết Một sinh

viên ham hiểu biết luôn có thể lm sâu rộng tri thức của

mình thông qua đọc văn liệu của các nh khoa học Nga,

những ng‡ời đã từng có đóng góp cơ bản cho sự nghiệp

nghiên cứu động lực học đại d‡ơng nh‡: Iu M Sokalsky, V

V Suleikin, N N Zubov, V B Stokman, I V Monhin, B

A Kagan, I N Đaviđan v nhiều ng‡ời khác, cũng nh‡ các

nh hải d‡ơng học ngoại quốc nổi tiếng với một loạt sách đã

đ‡ợc dịch sang tiếng Nga: Lamb A., Neuman G., Perri A.,

Volker Đ v.v

Cuối cùng, các tác giả by tỏ cảm ơn tới giáo s‡ chủ

nhiệm bộ môn “Động lực học đại d‡ơng” A V Nhekrasov,

các giáo s‡ B A Kagan v V N Malinhin, các phó giáo s‡

L N Kuznhesova v P L Plink vì những nhận xét quý báu

trong khi đọc duyệt bản thảo Chúng tôi đặc biệt cảm ơn

những ng‡ời phản biện: chủ nhiệm bộ môn hải d‡ơng học

Đại học Tổng hợp Quốc gia Sankt-Peterburg V V Ionov,

giáo s‡ V R Fuks, phó giáo s‡ V V Klepikov v chủ

nhiệm phân ban “T‡ơng tác đại d‡ơng v khí quyển” của

Viện nghiên cứu khoa học Bắc Cực Nam Cực, giáo s‡ G V

Alekseev về những nhận xét phê bình v góp ý m chúng

tôi đã tiếp thu

Các tác giả cảm ơn giáo s‡ hiệu tr‡ởng Đại học Quốc gia Khí t‡ợng Thủy văn Nga L N Karlin đã luôn ủng hộ trong quá trình xây dựng bản thảo, chủ nhiệm ban biên tập

− xuất bản I G Maksimova v biên tập viên O Đ Reinvers

có nhiều công lao hiệu đính v chuẩn bị bản thảo tới xuất bản

Mở đầu

Con ng‡ời nghiên cứu đại d‡ơng tr‡ớc hết do nhu cầu thực tiễn sử dụng các ti nguyên đại d‡ơng để giải quyết những vấn đề đời sống quan trọng của mình Việc kiếm thức ăn cho mình từ đại d‡ơng v sử dụng các đại d‡ơng v biển để di chuyển dễ dng v nhanh từ nơi ny đến nơi khác thì con ng‡ời đã lm từ những thời kì xa x‡a Đại d‡ơng đang tiếp tục đóng vai trò to lớn trong việc giải quyết các vấn đề thực phẩm v giao thông Chỉ cần nói rằng ba phần t‡ tổng tải trọng l‡u thông trên thế giới thuộc về hng hải v gần 6 % chất đạm động vật con ng‡ời nhận

đ‡ợc từ đại d‡ơng đã đủ để chứng minh điều đó Trong t‡ơng lai sắp tới đây, vai trò của các đại d‡ơng trong việc giải quyết hai vấn đề ny, nhất l vấn đề thực phẩm, sẽ

11 12

tăng lên

Về sau, việc nghiên cứu đại d‡ơng đã trở thnh một

khâu tất yếu để hiểu những nguyên nhân v quy luật biến

đổi thời tiết v khí hậu trên Trái Đất v khả năng dự báo

chúng Nhiều cuộc khảo sát thực nghiệm lớn ở đại d‡ơng l

nhằm giải quyết vấn đề ny Một lý do nữa thúc đẩy nghiên

cứu, đó l đại d‡ơng không chỉ giu ti nguyên sinh vật, m

còn l kho vô tận các ti nguyên khoáng vật, trong khi trên

lục địa nhiều loại ti nguyên trong số ny đang có nguy cơ

cạn kiệt Cuối cùng, thời gian gần đây, con ng‡ời đang gắn

với đại d‡ơng để giải quyết một trong những nhiệm vụ

chính yếu của mình duy trì sự tiến bộ v bảo tồn cuộc sống

Giải quyết những vấn đề đó không thể thiếu hiểu biết

các quá trình động lực xảy ra trong đại d‡ơng Chẳng hạn,

để xác định đúng tuyến hnh hải của tu (ngắn nhất v an

ton) phải biết các dòng biển cũng nh‡ c‡ờng độ v tần

suất sóng biển trên đ‡ờng đi của tu Để tính đúng thời

gian cập vo nhiều cảng, phải biết v tính đ‡ợc thủy triều ở

đại d‡ơng Tất cả những vùng giu có nhất về ti nguyên cá

đều phụ thuộc cách ny hay cách khác vo các quá trình

trồi, các đới front, các cấu trúc xoáy, còn những biến thiên

bất kỳ trong động lực đại d‡ơng có thể có ảnh h‡ởng lớn tới sản l‡ợng cá Thí dụ rõ nét nhất l hiện t‡ợng El−Nino ở bờ Pêru Tại vùng ny, tùy thuộc vo các quá trình động lực ở nam phần Thái Bình D‡ơng m sản l‡ợng cá biến đổi tới một số bậc

Đời sống v phúc lợi của những ng‡ời sống ven bờ biển v đại d‡ơng (số ny gần bằng một phần ba dân số Trái

Đất) phụ thuộc nhiều vo những hiện t‡ợng động lực ở đại d‡ơng nh‡ các trận bão với tác động hủy hoại công trình bờ; sóng thần, đôi khi gây thiệt hại to lớn về ng‡ời v của; n‡ớc dâng bão v sóng di gây nên lũ lụt v.v

Cuối cùng, các quá trình động lực ở đại d‡ơng có thể

ảnh h‡ởng đáng kể tới hoạt động của lực l‡ợng hải quân của các quốc gia Các cơ quan quân sự của tất cả những quốc gia có hạm đội hải quân bao giờ cũng rất chú ý tới đại d‡ơng, nghiên cứu nó v tính đến các quá trình động lực ở

đại d‡ơng khi giải quyết các nhiệm vụ của mình

N‡ớc trong đại d‡ơng liên tục chuyển động Chỉ có điều l c‡ờng độ chuyển động biến thiên trong thời gian v không gian Các đại d‡ơng chứa đựng phần lớn ton bộ thế năng m Trái Đất nhận từ Mặt Trời Nhiệt l‡ợng Mặt Trời

dự trữ trong một cột n‡ớc với diện tích thiết diện đơn vị v‡ợt trội nhiều lần năng l‡ợng chứa trong một cột không

70−80 cm/s

khí của khí quyển hay của đất đá lục địa có cùng diện tích

thiết diện Chính vì vậy, khi tìm kiếm những nguồn năng

l‡ợng thay thế cách nhận năng l‡ợng bằng ph‡ơng thức đốt

nhiên liệu khoáng, chúng ta phải h‡ớng sự chú ý tới đại

d‡ơng Nhiều tính chất vật lý của các khối n‡ớc ở đại d‡ơng

đ‡ợc quy định bởi động lực học của đại d‡ơng, v để hiểu về

các tính chất đó, chỉ có thể bằng cách nghiên cứu các quá

trình động lực đại d‡ơng

Chính vì thế, những năm gần đây, nghiên cứu động lực

học đại d‡ơng rất đ‡ợc chú trọng Cùng với mở rộng khảo

sát lý thuyết, đã tiến hnh những đợt thực nghiệm đại

d‡ơng quy mô lớn nhằm nghiên cứu tr‡ớc hết l hon l‡u

đại d‡ơng Thật vậy, một dự án nghiên cứu ch‡a từng thấy

về quy mô nghiên cứu hon l‡u lớp mặt đại d‡ơng đã đ‡ợc

thực hiện trong thời kỳ đợt Thực nghiệm ton cầu lần thứ

nhất vo năm 1979 Chỉ riêng ở Nam bán cầu, tại vùng

không quá 500 km Hệ thống trắc đạc vô tuyến chuyên

nghiệp sử dụng các vệ tinh theo dõi vị trí các phao từ 9 đến

14 lần một ngy Các trạm phao thiết kế không bị ảnh

h‡ởng gió v cho phép ng‡ời ta nhận đ‡ợc dữ liệu rất độc

đáo về hon l‡u n‡ớc mặt ở một vùng ít đ‡ợc nghiên cứu

nhất của Đại d‡ơng Thế giới trong một năm liền

khổ các ch‡ơng trình POLEX−SOUTH, các năm 1974−1983 Nga v Mỹ đã cùng nhau thực hiện những cuộc khảo sát thực nghiệm về cấu trúc v động lực hon l‡u n‡ớc Nam D‡ơng Ng‡ời ta đã nhận đ‡ợc những dữ liệu độc đáo về sự biến đổi cấu trúc của dòng chảy vòng quanh cực Nam Cực theo độ sâu, sự biến động của nó trong thời gian ở quy mô

từ một số giờ đến một năm, động lực học cấu trúc v vị trí của dải front cực Nam Cực Đã nhận đ‡ợc những dữ liệu lm thay đổi quan niệm rằng tại những độ sâu lớn ở Nam D‡ơng các dòng chảy rất yếu Chẳng hạn, dữ liệu cho thấy rằng tại độ sâu gần 3000 m tốc độ chảy trung bình có thể

“POLIMODE” phát hiện ra những đặc điểm lý thú nhất về cấu trúc v động lực của các xoáy synop đại d‡ơng do các nh khoa học Nga phát hiện từ năm 1967 sau đợt thực

vực Bắc Băng D‡ơng đã tiến hnh quan trắc theo các ch‡ơng trình ICEEXP v AOBP nhằm nghiên cứu sự trôi

15 16

băng v ‡ớc l‡ợng thể tích băng trôi từ Bắc Băng D‡ơng về

thủy vực Bắc Âu, v “POLEXP−North” nhằm nghiên cứu

hon l‡u v cấu trúc n‡ớc các thủy vực Bắc Âu v Bắc

Băng D‡ơng

Những đợt thực nghiệm lớn do các n‡ớc riêng lẻ hoặc

cộng đồng quốc tế cùng thực hiện trong khuôn khổ các

ch‡ơng trình INDEXP, MONEXP v.v đã nhằm vo nghiên

cứu hon l‡u gió mùa trong khí quyển v đại d‡ơng v

Nhiều đợt khảo sát thực nghiệm quy mô lớn liên tục

đ‡ợc thực hiện ở Thái Bình D‡ơng Mục tiêu chính l

nghiên cứu biến động mùa v giữa các năm của hon l‡u

n‡ớc, cấu trúc các dòng biển v các quá trình t‡ơng tác giữa

đại d‡ơng v khí quyển Thí dụ, từ năm 1979 đến 1984, các

quan trắc tiến hnh trong khuôn khổ dự án “Động lực học

các dòng chảy ở Thái Bình D‡ơng” của Mỹ đã cho phép xác

định chính xác cấu trúc của các dòng chảy xiết xích đạo

tầng sâu v luận chứng sự phát triển của hiện t‡ợng dị

* Vùng n‡ớc cận nam của các đại d‡ơng ở Nam bán cầu (khoảng trên

40 o

S), bao quanh lục địa Nam Cực đôi khi đ‡ợc gọi theo truyền thống l

Nam D‡ơng (ND).

Trong những năm tám m‡ơi, đã đề xuất những nhiệm

vụ, chuẩn bị các ch‡ơng trình v bắt đầu thực hiện những

quyển ton cầu” v “Hon l‡u Đại d‡ơng Thế giới” Các đợt thực nghiệm ny tiếp diễn đến năm 2000, thời kì quan trắc sôi động nhất l các năm 1990−1997 Trong thời gian đợt thực nghiệm đồ sộ nhất trong ton bộ lịch sử khảo sát hải d‡ơng học “Hon l‡u Đại d‡ơng Thế giới”, đã nghiên cứu hon l‡u đại d‡ơng từ quy mô các xoáy không lớn v vai trò của chúng trong sự biến động của đại d‡ơng, đến các quá trình ton cầu vận chuyển nhiệt v muối trong đại d‡ơng v sự ảnh h‡ởng của chúng tới thời tiết v khí hậu Trái

Đất Hiện nay, phần lớn ch‡ơng trình quan trắc đã hon tất v đang tiến hnh xử lý v phân tích thông tin nhận

đ‡ợc Nh‡ vậy, nghiên cứu động lực học n‡ớc v các quá trình t‡ơng tác giữa đại d‡ơng v khí quyển đã trở thnh những vấn đề cơ bản trong nghiên cứu Đại d‡ơng Thế giới trong những năm gần đây