Ai là tác giả của nhũng phát minh sáng chế phần 2 pps

úê caâc vuđng giaâ laơnh, caâc ăöi deâp quai híơu moêng maênh kia khöng thïí chõu ặúơc reât mûúât nïn con ngûúđi ăaô thïm vađo ăoâ nhûông chíịt liïơu khaâc díìy dùơn vađ íịm aâp hún ăïí

Trûúâc Webster chûa coâ ai lađm nöíi cöng viïơc vô ăaơi íịy Ngoađi viïơc biïn soaơn öng cođn lađm thïm möơt viïơc nûôa lađ ăún giaên hoaâ chñnh taê cuêa möơt söị tûđ khoâ Chñnh vò víơy mađ sau nađy ta thíịy tiïịng Anh vađ tiïịng Myô (English vađ American English) coâ nhûông ăiïím khaâc nhau

AI ĂAÔ LAĐM RA ĂÖI GIAĐY ĂÍÌU TIÏN?

Khi nhûông ngûúđi nguýn thuyê phaêi vûúơt qua nhûông con ặúđng ăíìy gai nhoơn vađ ăaâ cûâng thò hoơ hiïíu rùìng cíìn phaêi kiïịm möơt thûâ gò ăoâ ăïí boơc líịy ăöi chín cuêa mònh Coâ leô nhûông ăöi giađy ăíìu tiïn mađ ngûúđi nguýn thuyê lađm ra tröng giöịng nhûông ăöi deâp quai híơu Chíịt liïơu mađ hoơ duđng ăïí taơo ra nhûông ăöi giađy nhû thïị vö cuđng ăa daơng, tûđ coê, da, hoùơc thíơm chñ caê nhûông miïịng göî Hoơ buöơc chuâng vađo caâc ngoân chín bùìng nhûông súơi díy vađ vođng qua goât chín úê caâc vuđng giaâ laơnh, caâc ăöi deâp quai híơu moêng maênh kia khöng thïí chõu ặúơc reât mûúât nïn con ngûúđi ăaô thïm vađo ăoâ nhûông chíịt liïơu khaâc díìy dùơn vađ íịm aâp hún ăïí taơo thađnh nhûông ăöi giađy

Ngûúđi Ai cíơp cöí ăaơi lađ nhûông ngûúđi ăíìu tiïn sûê duơng röơng raôi nhûông ăöi giađy ặúơc lađm tûđ nhûông miïịng da hoùơc göî coâ díy chùìng quanh chín Ăïí baêo vïơ ngoân chín caâi nhûông chiïịc giađy ặúơc uöịn cong

úê phña trûúâc Nhûông ngûúđi La maô cođn tiïịn xa hún hoơ ăaô lađm ra nhûông ăöi giađy coâ ăuơc löî úê hai bïn ăïí luöìn díy qua vađ buöơc laơi úê giûôa Nhûông ngûúđi úê caâc giai tíìng khaâc nhau trong xaô höơi ăi nhûông ăöi giađy khaâc nhau úê nhûông nûúâc coâ khñ híơu laơnh hún, ngûúđi ta ăaô duđng coê nhöìi vađo nhûông chiïịc bao nhoê coâ díy thùưt laơi ăïí lađm giađy ăöng Díìn díìn nhûông ngûúđi eskimo vađ nhûông thöí dín da ăoê tûđ nhûông ăöi giađy thö sú nađy ăaô taơo ra nhûông ăöi giađy möca

Nhûông ăöi giađy coâ hònh thuđ hiïơn ăaơi nhû ngađy nay ặúơc taơo búêi bađn tay cuêa nhûông ngûúđi lñnh thíơp tûơ Ăïí baêo vïơ ăöi chín cuêa mònh trong caâc cuöơc trinh phaơt keâo dađi ăùìng ăùĩng hoơ ăaô phaêi lađm ra nhûông ăöi giađy vûđa bïìn vûđa íịm Nhûông ăöi giađy "möăen" líìn ăíìu tiïn xuíịt hiïơn úê Phaâp, röìi úê Anh, úê yâ Theo thúđi gian giađy cuông luön thay ăöíi möịt Vñ duơ nhû úê Anh vađo thúđi kyđ trõ vò cuêa vua James I nhûông ngûúđi thuöơc tíìng lúâp quyâ töơc ăi nhûông ăöi giađy goât nhoơn, lađm tûđ möơt loaơi da

moêng Ăi nhûông ăöi giađy nađy thíơt lađ bíịt tiïơn nhûng ngûúđi ta víîn tiïịp tuơc sûê duơng noâ trong möơt thúđi gian dađi Trûúâc khi coâ möịt ăi giađy cao ngûúđi Anh ăaô ăi nhûông ăöi giađy heơp vađ coâ muôi dađi ríịt dađi khoaêng 12-15cm, vađ húi cong lïn trïn Cođn úê Myô nghïơ thuíơt ăoâng giađy bùưt ăíìu xuíịt hiïơn tûđ nùm 1629

AI ĂAÔ NGHÔ RA BAÊNG CHÛÔ CAÂI ĂÍÌU TIÏN?

Caâc chûô trong baêng chûô caâi thûơc ra lađ kñ hiïơu cuêa caâc ím Caâc chûô caâi trong baêng chûô caâi Tiïịng Anh dûơa trïn baêng chûô caâi La Maô ăaô coâ tûđ 2500 nùm trûúâc Caâc chûô in hoa ríịt giöịng vúâi nhûông chûô La Maô ặúơc sûê duơng vađo thïị kó 3 trûúâc cöng nguýn

Trûúâc khi coâ baêng chûô caâi con ngûúđi thûúđng duđng caâch veô ăïí ghi laơi nhûông sûơ víơt hoùơc truýìn thöng tin cho nhau, vñ duơ hònh möơt vađi con ăún dûúng coâ thïí hiïíu lađ úê ăíy coâ thïí ăi sùn töịt Loaơi chûô viïịt bùìng tranh nađy ăaô ríịt phöí biïịn úê Babyơlon cöí ăaơi, úê Ai Cíơp vađ Trung Quöịc Díìn díìn theo thúđi gian thò loaơi chûô viïịt nađy cuông coâ nhiïìu thay ăöíi Trûúâc ăíy nïịu trïn bûâc tranh ngûúđi ta chó veô möơt víơt thò bíy giúđ bûâc tranh chuýín taêi caê yâ tûúêng gùưn vúâi khaâch thïí ăoâ, vñ duơ khi ngûúđi ta veô ăöi chín thò coâ nghôa lađ "ăi"

Loaơi chûô viïịt nađy ặúơc goơi lađ loaơi chûô viïịt ghi yâ Tuy nhiïn coâ möơt söị víịn ăïì naêy sinh ăöịi vúâi loaơi chûô viïịt nađy búêi vò möîi ngûúđi hiïíu theo nhiïìu caâch khaâc nhau duđ lađ cuđng möơt laâ thû Díìn díìn phûúng phaâp nađy ặúơc chuýín thađnh chûô viïịt theo ím tiïịt, vñ duơ chûô X coâ nghôa lađ caâi tay thò bûâc tranh veô bađn tay seô thïí hiïơn caâi ím X ăoâ Cho nïn möîi möơt líìn khi ngûúđi ta noâ ăïịn ím X thò ngûúđi ta laơi sûê duơng bûâc tranh coâ veô hònh caâi tay úê Babylon vađ Trung Quöịc sûơ phaât triïín cuêa chûô viïịt cuông khöng vûúơt qua giúâi haơn nađy

Ngûúđi Ai Cíơp tûơ saâng taơo ra baêng chûô caâi cuêa mònh göìm 24 kñ hiïơu biïíu hiïơn nhûông ím hoùơc nhûông tûđ riïng biïơt göìm möơt phuơ ím Tuy nhiïn luâc bíịy giúđ hoơ ăaô khöng hiïíu ặúơc yâ nghôa cuêa phaât minh íịy Gíìn 3500 nùm trûúâc ăíy caâc dín töơc söịng úê búđ Ăöng Ăõa Trung Haêi ăaô gíìn nhû phaât minh ra baêng chûô caâi Hoơ hiïíu rùìng möơt kñ hiïơu

coâ thïí sûê duơng ăïí biïíu thõ möơt ím trong tíịt caê caâc tûđ khaâc nhau, vò víơy hoơ ăaô sûê duơng möơt söị lûúơng kñ hiïơu nhíịt ắnh vađ nhûông kñ hiïơu íịy ăaô trúê thađnh baêng chûô caâi

Nhûông ngûúđi Do Thaâi cöí vađ nhûông ngûúđi Phiniki ăaô sûê duơng baêng chûô caâi ăíìu tiïn, sau nađy nhûông ngûúđi Phiniki truýìn baêng chûô caâi nađy cho ngûúđi Hy Laơp Nhûông ngûođi La Maô cöí ăaô tiïịp nhíơn baêng chûô caâi Hy Laơp vađ ặa vađo möơt söị sûêa ăöíi, böí xung Tûđ ăoâ baêng chûô caâi La Tinh ăaô ra ăúđi vađ ặúơc ngûúđi dín caâc nûúâc Tíy Íu sûê duơng röơng raôi

AI ĂAÔ NGHÔ RA BUÂT VIÏỊT?

Chûô viïịt lađ möơt ăoâng goâp cuêa loađi ngûúđi vađo sûơ phaât triïín cuêa nïìn vùn minh Chûô viïịt giuâp chuâng ta ghi laơi nhûông yâ nghô vađ cöng viïơc Trûúâc khi cíy buât ra ăúđi thò con ngûúđi ăaô sûê duơng ríịt nhiïìu thûâ khaâc nhau ăïí viïịt chûô Vñ duơ nhû ngûúđi nguýn thuyê ăaô duđng nhûông hođn ăaâ nhoơn ăíìu ăïí khùưc nhûông hònh veô lïn tûúđng hoùơc trong hang ăöơng, hoùơc nhuâng nhûông ăíìu ngoân tay vađo nhûơa cíy, hay thíơm chñ vađo maâu cuêa ăöơng víơt röìi veô lïn nhûông bûâc tûúđng Sau nađy con ngûúđi ăaô biïịt duđng phíịn hoùơc ăíịt seât ăïí viïịt úê Trung Quöịc ngûúđi ta duđng nhûông chiïịc buât löng lađm tûđ löng laơc ăađ ăïí ghi cheâp

Coâ leô nhûông cíy buât ăíìu tiïn ặúơc lađm úê Ai Cíơp Nhûông ngûúđi

Ai Cíơp ăaô lađm ra cíy buât tûđ nhûông cíy síơy röîng ruöơt vađ boơc möơt miïịng ăöìng úê phíìn ăíìu Chûô viïịt xuíịt hiïơn úê Hy Laơp gíìn 4000 nùm trûúâc ăíy vađ ngûúđi ta ăaô duđng nhûông miïịng kim loaơi hoùơc xûúng voi ăïí viïịt lïn nhûông tíịm baêng phuê saâp Sau nađy ngûúđi ta cođn voât nhoơn nhûông thín cíy cađnh cíy ăïí lađm buât, nhûông chiïịc buât nađy ặúơc chíịm vađo dung dõch coâ mađu vađ viïịt lïn voê cíy

Cuđng vúâi viïơc giíịy viïịt ra ăúđi vađo thúđi kò trung cöí con ngûúđi ăaô duđng löng ngöîng, löng quaơ, löng thiïn nga ăïí viïịt Ngođi buât ặúơc mađi nhoơn vađ mûơc chaêy doơc theo ruöơt buât tûđ trïn xuöịng dûúâi Nhûông chiïịc buât löng chim ăaô ặúơc con ngûúđi sûê duơng trong vođng hađng ngađn nùm Nhûông chiïịc buât bùìng theâp xuíịt hiïơn úê Anh vađo nùm 1780,

nhûng trong suöịt 40 nùm cuông khöng ặúơc chuöơng cho lùưm Buât maây líìn ăíìu tiïn xuíịt hiïơn úê nûúâc Myô vađo khoaêng nùm 1880 Ngođi buât dûúơc lađm bùìng vađng maơ húơp kim osimi -iriăi hoùơc iriăi ăïí khöng bõ xûúâc Bïn trong ruöơt buât coâ möơt öịng nhoê bùìng nhûơa hoùơc cao su ặơng mûơc Buât bi lađ phaât kiïịn cuêa thïị kó XX Quaê bi ặúơc maơ cröm coâ ặúđng kñnh gíìn bùìng 1 mm Khi ta viïịt quaê bi xoay trođn vađ keâo mûơc xuöịng

AI ĂAÔ NGHÔ RA CHIÏỊC BUÂT CHÒ ĂÍÌU TIÏN?

Cíy buât chò ăaô coâ caâch ăíy khöng dûúâi 200 nùm Khoaêng 500 nùm trûúâc ăíy trong caâc híìm moê cuêa thađnh phöị Cambland nûúâc Anh ngûúđi ta ăaô tòm ra than chò Ngûúđi ta cho rùìng cuông bùưt ăíìu tûđ ăoâ con ngûúđi bùưt ăíìu saên xuíịt ra nhûông chiïịc buât than chò

Tûđ nùm 1760 úê thađnh phöị Nuyn-beâc coâ gia ằnh Pharber ăaô bùưt ăíìu saên xuíịt buât chò sûê duơng böơt than chò, nhûng khöng ặúơc thađnh cöng cho lùưm Cuöịi cuđng vađo nùm 1795 coâ möơt ngûúđi ăađn öng tïn lađ Cont ăaô lađm ra chiïịc buât chò bùìng caâch tröơn than chò vúâi möơt söị loaơi ăíịt seât röìi ăem nung vađo trong lođ Cöng nghïơ cuêa öng ặúơc sûê duơng cho túâi ngađy höm nay Nhûông chiïịc buât chò ặúơc lađm bùìng than chò viïịt ra mađu xaâm thíîm trïn giíịy Ăïí saên xuíịt buât chò ngûúđi ta tröơn böơt than chò khö vúâi ăíịt seât vađ nûúâc, cađng nhiïìu ăíịt seât thò buât seô cađng cûâng, cađng nhiïìu than chò thò buât seô cađng mïìm Sau khi tröơn than chò vúâi ăíịt vađ nûúâc ngûúđi ta ăöí höîn húơp nađy vađo khuön vađ seô thu ặúơc nhûngx súơi dađi maênh, dñnh nhúâp nhaâp Sau ăoâ ngûúđi ta nùưn thùỉng chuâng röìi cùưt theo tûđng ăoaơn khaâc nhau, síịy khö röìi ăem nung

úê trong lođ Ngûúđi ta tiïơn nhûông thanh göî trođn sau ăoâ xeê ăöi ăïí nheât than chò vađo röìi daân hai phíìn laơi Cöng ăoaơn cuöịi cuđng lađ ngûúđi ta sún voê cuêa buât chò

Ngađy nay chuâng ta saên xuíịt ặúơc hún 300 loaơi buât chò khaâc nhau ăïí duđng cho nhûông muơc ăñch khaâc nhau Coâ thïí tòm thíịy

nhûông chiïịc buât chò coâ ăöơ cûâng khaâc nhau, vúâi mađu sùưc vö cuđng phong phuâ Coâ caê nhûông höơp buât göìm 72 mađu Coâ nhûông loaơi buât chò duđng ăïí viïịt lïn thuyê tinh, viïịt lïn vaêi, nhûơa phim, coâ caê nhûông loaơi buât chò duđng trong xíy dûơng

AI ĂAÔ NGHÔ RA KÑNH HIÏÍN VI?

Tûđ kñnh hiïín vi - microscop trong tiïịng Hy Laơp coâ nghôa lađ

?ngûúđi nhòn thíịy nhûông víơt nhoê? Thiïịt bõ nađy duđng ăïí nhòn nhûông víơt beâ tñ xñu mađ mùưt thûúđng khöng nhòn thíịy ặúơc

Thûúđng thò nïịu baơn cađng ăïí gíìn mùưt möơt víơt thò baơn cađng thíịy noâ roô hún nhûng nïịu baơn ăïí noâ caâch mùưt 25cm thò laơi nhòn khöng roô khi ăoâ ngûúđi ta noâi rùìng noâ khöng thuöơc tiïu cûơ Ăiïìu gò seô xaêy ra nïịu nhû chuâng ta ăïí vađo giûôa mùưt vađ víơt ăoâ möơt miïịng kñnh löìi khi ăoâ víơt ăoâ seô úê gíìn mùưt hún 25cm vađ seô úê trong tiïu cûơ Ngađy nay chuâng ta mö taê hiïơn tûúơng nađy thíơt lađ ăún giaên nhû lađ viïơc sûê duơng kñnh luâp Nhûông chiïịc kñnh luâp thûơc ra lađ nhûông chiïịc "kñnh hiïín vi ăún giaên"

Nhûông "chiïịc kñnh hiïín vi ăún giaên" íịy ăaô coâ tûđ thúđi xa xûa nhûng úê ăíy cuâng ta muöịn ăïì cíơp ăïịn nhûông chiïịc kñnh hiïín vi phûâc taơp Víơy nhûông chiïịc kñnh hiïín vi phûâc taơp lađ gò? Nhúđ hai thíịu kñnh, víơt quan saât ặúơc nhín to lïn hai líìn, möơt trong hai thíịu kñnh ăoâ ặúơc goơi tïn lađ víơt kñnh, noâ phoâng ăaơi hònh aênh lïn líìn thûâ nhíịt, thíịu kñnh thûâ hai ặúơc goơi lađ thõ kñnh phoâng ăaơi hònh aênh lïn líìn thûâ hai Thûơc ra trûúâc ăíy kñnh hiïín vi coâ vađi thíịu kñnh vûđa ặúơc sûê duơng nhû thõ kñnh, vûđa ăïí duđng nhû víơt kñnh nhûng ăiïìu quan troơng lađ tíịt caê caâc loaơi kñnh hiïín vi nađy ặúơc dûơa trïn nguýn tùưc phoâng ăaơi keâp

Chiïịc kñnh hiïín vi phûâc taơp ăíìu tiïn ặúơc lađm ra vađo khoaêng giûôa nhûông nùm 1510 vađ 1610 Ngûúđi ta khöng biïịt ăñch xaâc ai lađ taâc giaê cuêa noâ nhûng ríịt nhiïìu ngûúđi cho rùìng baên quýìn saâng chïị kñnh hiïín vi thuöơc vïì Galilï

Ăöi khi ngûúđi ta goơi nhađ khoa hoơc ngûúđi Ăan Maơch Lïvenguc lađ öng töí cuêa kñnh hiïín vi nhûng khöng phaêi vò öng lađ ngûúđi saâng chïị ra noâ mađ vò öng ăaô phaât minh ra ríịt nhiïìu thûâ vò coâ sûơ giuâp ăúô cuêa kñnh hiïín vi Lïvenguc ăaô chó ra rùìng nhûông con moơt, nhûông con boơ choâ vađ nhûông sinh víơt nhoê beâ khaâc núê ra tûđ trûâng khöng phaêi lađ caâc loađi coâ khaê nùng tûơ sinh saên, öng lađ ngûúđi ăíìu tiïn ăaô nhòn thíịy qua kñnh hiïín vi caâc daơng cuêa sûơ söịng nhû: nhûông cú thïí ăún bađo vađ vi khuíín Bùìng chñnh ăöi bađn tay mònh öng ăaô chïị taơo ra möơt chiïịc kñnh hiïín

vi vađ qua chiïịc kñnh hiïín vi ăoâ öng ăaô nhòn thíịy toađn böơ quaâ trònh tuíìn hoađn cuêa sûơ söịng

Ngađy nay con ngûúđi trong moơi lônh vûơc khoa hoơc vađ cöng nghiïơp ăïìu khöng thïí lađm viïơc ặúơc nïịu thiïịu kñnh hiïín vi

AI ĂAÔ NGHÔ RA LA BAĐN?

Daơng ăún giaên nhíịt cuêa la bađn lađ möơt chiïịc kim nam chím ặúơc gùưn lïn möơt caâi cöơt sao cho noâ coâ thïí quay theo moơi hûúâng Chiïịc kim nam chím nađy seô chó vïì phûúng bùưc chñnh xaâc hún lađ tûđ cûơc bùưc cuêa traâi ăíịt Tûđ ăoâ baơn coâ thïí xaâc ắnh ặúơc caâc phûúng hûúâng vađ caâc ắa ăiïím mađ baơn mong muöịn La bađn lađ möơt víơt khöng thïí thiïịu ặúơc ăöịi vúâi nhûông ngûúđi du lõch trïn khùưp thïị giúâi, khöng

ai biïịt rùìng ngûúđi ta ăaô tòm thíịy kim nam chím quay vađ chó vïì phûúng bùưc tûđ khi nađo vađ úê ăíu suöịt möơt thúđi gian dađi ngûúđi ta cho rùìng ăoâ lađ phaât minh cuêa ngûúđi trung quöịc tûđ 4500 nùm trûúâc ăíy Tuy nhiïn gíìn ăíy giaê thiïịt nađy bõ nhiïìu ngûúđi baâc boê song duđ thïị nađo ăi chùng nûôa nhûông ngûúđi Trung Quöịc víîn ặúơc coi lađ nhûông ngûúđi ăíìu tiïn biïịt ăïịn nguýn lyâ hoaơt ăöơng cuêa la bađn Sau ngûúđi Trung Quöịc lađ ăïịn nhûông thûúng gia aê Ríơp biïịt ăïịn la bađn vađ du nhíơp chuâng vađo Chíu Íu

Ngûúđi ta cuông biïịt chñnh xaâc rùìng vađo khoaêng thïị kyê thûâ 12 la bađn ăaô ríịt phöí biïịn úê Chíu Íu, coâ leô daơng súâm nhíịt cuêa la bađn lađ ặúơc cíịu taơo tûđ möơt caâi kim nhiïîm tûđ ặúơc gùưn vađo möơt miïịng göî thaê búi trong möơt cöịc nûúâc Sau ăoâ ngûúđi ta ăaô nghô caâch gùưn nhûông

chiïịc kim lïn truơc vađ coâ thïí xoay trođn ặúơc trong ăaây cöịc Luâc ăíìu ngûúđi ta chó duđng la bađn ăïí xaâc ắnh hûúâng Bùưc, hûúâng Nam vađ ngûúđi ta thûúđng quay caâi cöịc sao cho ăiïím cuöịi cuêa caâi kim chó phûúng bùưc nùìm ăuâng vúâi vaơch chó phûúng bùưc trïn caâi cöịc Vïì sau nûôa thò trïn nhûông caâi la bađn ngûúđi ta ăùơt möơt miïịng giíịy coâ ăaânh díịu Bùưc, Nam, Ăöng, Tíy Chùưc hùỉn caâc baơn cuông biïịt tûđ cûơc bùưc khöng truđng vúâi bùưc cûơc, tûđ cûơc bùưc nùìm úê ăiïím cao nhíịt cuêa búđ bùưc cuêa bùưc Myô trïn baân ăaêo Butia Caâc kim nam chím cuêa tíịt caê caâc la bađn úê bùưc baân cíìu ăïìu chó vađo ăiïím nađy

Nhûông ngûúđi cöí xûa khöng biïịt ặúơc sûơ khaâc nhau giûôa tûđ cûơc bùưc vađ bùưc cûơc, hoơ chó nghô rùìng kim cuêa la bađn luön luön chó vïì hûúâng bùưc Vïì sau nađy nhûông ngûúđi thuyê thuê lïn tađu ra khúi xa vađ hoơ ăaô nhíơn thíịy sûơ khaâc nhau nađy chùưc hùỉn baơn cuông coâ thïí hònh dung ặúơc nöîi bùn khoùn thùưc mùưc cuêa nhûông ngûúđi Scanăinavú cöí khi hoơ chu du úê caâc biïín bùưc xung quanh Greenland vađ nhíơn thíịy rùìng úê möơt vađi núi kim la bađn laơi chó vïì phûúng tíy

AI ĂAÔ NGHÔ RA MÖN NHÍÍY DUĐ ?

Baơn haôy thûê tûúêng tûúơng mònh ăang lú lûêng úê ăöơ cao 5m sau ăoâ tûđ tûđ haơ caânh xuöịng mùơt ăíịt Ăiïìu ăoâ giöịng nhû baơn nhaêy tûđ búđ tûúđng cao 3m xuöịng víơy Ăïí lađm ặúơc viïơc ăoâ mađ khöng hïì bõ xíy xaât baơn phaêi nhúđ ăïịn sûơ giuâp ăúô cuêa chiïịc duđ Chiïịc duđ chùỉng qua chó lađ möơt chiïịc ö to coâ khaê nùng taơo ra lûơc caên ăöịi vúâi khöng khñ Nhúđ coâ chiïịc duđ chuâng ta coâ thïí rúi trong khöng gian mađ khöng súơ bõ thûúng khi haơ xuöịng mùơt ăíịt

Chiïịc duđ thûơc ra lađ thiïịt bõ bay ăíìu tiïn Nùm 1514 Leonard

De Vinchi ăaô phaâc hoaơ chiïịc duđ trong quýín vúê veô cuêa mònh Vađo nùm 1595 Faustú Verasio ăaô coâ möơt bađi miïu taê vïì chiïịc duđ coâ khaê nùng hoaơt ăöơng ăíìu tiïn Öng Z Blanzar, ngûúđi Phaâp lađ ngûúđi ăíìu tiïn sûê duơng chiïịc duđ Nùm 1785 öng nađy ăaô cho möơt con choâ vađo möơt chiïịc gioê, buöơc vađo möơt caâi duđ röìi thaê tûđ khñ cíìu xuöịng Öng Blanzar cođn khùỉng ắnh rùìng vađo nùm 1793 tûđ trïn kinh khñ cíìu öng ăaô nhaêy duđ xuöịng mùơt ăíịt vađ kïịt quaê lađ bõ gaôy míịt möơt chín

Möơt ngûúđi Phaâp khaâc, öng Z Garneri ăaô ặúơc cöng nhíơn lađ ngûúđi ăíìu tiïn sûê duơng duđ thûúđng xuýn nhíịt Cuöơc biïíu diïîn nhaêy duđ ăíìu tiïn cuêa öng ăaô diïîn ra úê Pari vađo ngađy 22/10/1797, khi mađ öng ăaô nhaêy thađnh cöng tûđ ăöơ cao hún 600m Chiïịc duđ cuêa öng Garneri tröng giöịng nhû möơt caâi ö ặúơc lađm tûđ vaêi baơt trùưng coâ ặúđng kñnh khoaêng 7m úê giûôa noâc duđ coâ möơt miïịng göî hònh caâi ẵa coâ tiïịt diïơn khoaêng 25cm coâ ăuơc löî úê giûôa cho khöng khñ loơt qua Chiïịc ẵa ặúơc gùưn vúâi miïịng vaêi baơt bùìng nhiïìu daêi ruy bùng nhoê

Cuâ nhaêy duđ tûđ maây bay thađnh cöng ăíìu tiïn ặúơc thûơc hiïơn búêi ăaơi uyâ Berry vađo nùm 1912 taơi Saint-Luiz thuöơc bang Missuri Trong nhûông nùm 1913-14 ăaô xaêy ra ríịt nhiïìu cuöơc tranh luíơn xung quanh viïơc nïn hay khöng nïn sûê duơng duđ vađo muơc ăñch cûâu höơ Cho ăïịn ăíìu thïị chiïịn thûâ nhíịt víịn ăïì nađy víîn chûa ngaô nguô Nhûông víịn ăïì bađn caôi chñnh liïn quan ăïịn kñch thûúâc cuêa duđ vađ viïơc liïơu caâc phi cöng coâ thïí nhaêy duđ an toađn mađ khöng va chaơm vúâi maây bay hay khöng

AI ĂAÔ NGHÔ RA MAÂY AÊNH ?

Ngađy höm nay chuâng ta coâ thïí in traâng aênh trong giíy laât nhûng ăïí lađm ặúơc nhû víơy thò ngûúđi ta ăaô phaêi míịt hađng trùm nùm nghiïn cûâu tòm tođi Chuâng ta haôy cuđng nhau lađm quen vúâi lõch sûê cuêa maây aênh, vađo giûôa thïị kyê XI vađ XVI, con ngûúđi ăaô bùưt ăíìu sûê duơng möơt loaơi maây aênh thö sú ặúơc goơi lađ "Höơp töịi", noâ cho pheâp chuâng ta

in ra giíịy nhûông hònh aênh röìi sau ăoâ qua möơt vađi khíu xûê lyâ ta seô nhíơn ặúơc hònh aênh chñnh xaâc cuêa víơt chuơp

Vađo nùm 1568 öng Danielo Barbaro ăaô saâng chïị ra möơt chiïịc maây aênh coâ möơt thíịu kñnh vađ möơt löî coâ thïí thay ăöíi ặúđng kñnh ăïí tùng ăöơ neât cuêa aênh Nùm 1802 öng Tomas Erdward vađ öng Gamphri Devid bùìng caâch in tiïịp xuâc ăaô thu ặúơc hònh aênh trïn möơt loaơi giíịy ăùơc biïơt tuy nhiïn nhûông bûâc aênh nađy khöng bïìn

Vađo nùm 1816 öng Zozep Nips ăaô lađm ra möơt chiïịc maây aênh kiïíu höơp vađ víơt kñnh ặúơc líịy ra tûđ kñnh hiïín vi vađ ăaô thu ặúơc aênh

ím baên Nùm 1835 öng William Tabot lađ ngûúđi ăíìu tiïn ăaô lađm ra dûúng baên tûđ aênh ím vađ cuông thu ặúơc nhûông bûâc aênh ríịt neât Nùm

1839 öng Luis Ăage ăaô cöng böị phaât minh cuêa mònh vïì möơt quaâ trònh ắnh võ aênh trïn caâc miïịng baơc thúđi gian qua ăi vađ ăaô coâ ríịt nhiïìu ngûúđi ăoâng goâp yâ tûúêng vađ cöng sûâc vađo viïơc hoađn thiïơn chiïịc maây aênh

Cuöịi cuđng vađo nùm 1888 ngûúđi ta ăaô thíịy trïn thõ trûúđng nhûông chiïịc maây aênh hiïơn ăaơi cuêa haông Eastman Dry Play and Film sûê duơng hïơ thöịng Kodak Chiïịc maây aênh ăaô naơp sùĩn phim röơng 6cm ăuê cho 100 kiïíu Sau khi sûê duơng hïịt phim maây aênh ặúơc traê vïì cho cöng ty úê Rotchetú, cuöịn phim nađy ặúơc líịy ra vađ in traâng Chiïịc maây aênh nađy laơi ặúơc naơp laơi phim vađ traê laơi cho khaâch hađng Tûđ ăoâ ăïịn nay chiïịc maây aênh khöng ngûđng ặúơc caêi tiïịn cho ăeơp hún, nhoê hún, thuíơn tiïơn hún vađ noâ ặúơc sûê duơng röơng raôi trïn toađn thïị giúâi

AI ĂAÔ NGHÔ RA NHÛÔNG CON TEM?

Ngađy xa xûa con ngûúđi ăaô truýìn thû bùìng möơt caâch hïịt sûâc thö

sú Caâc baơn haôy hònh dung noâ giöịng nhû nhûông cuöơc chaơy tiïịp sûâc víơy, ngûúđi noơ chuýìn cho ngûúò kia Caâc traơm, núi ngûúđi trûúâc ặa thû cho ngûúđi sau ặúơc goơi lađ traơm bûu ăiïơn (english : post)

Tûđ con tem trong tiïịng Anh lađ "stamp" coâ nghôa lađ ăoâng díịu, bùưt ăíìu tûđ viïơc ăoâng díịu niïm thû Ngûúđi ta böi saâp lïn bò thû vađ trong khi saâp chûa khö ăoâng díịu lïn ăoâ ăïí ăaânh díịu phín biïơt ngûúđi gûêi

yâ tûúêng duđng con tem ăïí chuýín thû thuöơc vïì öng Rölùng Hill, ngûúđi Anh Ăoâ lađ vađo khoaêng nhûông nùm 30 cuêa thïị kyê trûúâc Theo öng Rölùng Hill nïịu duđng con tem thay cho viïơc ăoâng cûúâc phñ bûu ăiïơn seô coâ nhiïìu thuíơn lúơi hún vađ söị ngûúđi gûêi thû seô tùng lïn, tûâc lađ tùng thïm thu nhíơp cho quöịc gia Öng cuông chñnh lađ ngûúđi ặa ra nhiïìu caêi caâch vïì cûúâc phñ bûu ăiïơn Trûúâc ăíy cûúâc phñ bûu ăiïơn phuơ

thuöơc vađo söị trang vađ khoaêng caâch giûôa hai ắa ăiïím Khoaêng caâch cađng xa thò cûúâc phñ cho möîi trang thû cađng cao Theo saâng kiïịn cuêa öng Rölùng Hill tûđ luâc bíịy giúđ cûúâc phñ gûêi möơt bûâc thû chó phuơ thuöơc vađo troơng lûúơng cuêa noâ, cođn ýịu töị khoaêng caâch khöng cíìn ăïí yâ túâi

Quöịc gia ăíìu tiïn sûê duơng con tem lađ Vûúng quöịc Anh Sau ăoâ ặúơc aâp duơng röơng raôi vađ nhanh choâng taơi híìu hïịt caâc quöịc gia, thađnh phöị úê chíu íu Nûúâc ăíìu tiïn sûê duơng con tem úê tíy baân cíìu khöng phaêi lađ Myô mađ lađ Braxin vađo nùm 1843 Nûúâc Myô chíơm hún möơt chuât, ăïịn nùm 1847 nhađ nûúâc múâi chñnh thûâc phaât hađnh caâc con tem, mùơc duđ tûđ nùm 1842 taơi möơt söị cú súê bûu ăiïơn tû nhín cuêa nûúâc nađy ăaô coâ nhûông con tem riïng cuêa mònh

AI ĂAÔ NGHÔ RA TROĐ ĂAÂNH BAĐI?

Chùưc hùỉn trong möîi gia ằnh trïn thïị giúâi baơn ăïìu coâ thïí tòm thíịy möơt böơ bađi Ăíy coâ leô lađ möơt trođ chúi gia ằnh ặúơc nhiïìu ngûúđi

ûa chuöơng nhíịt Vađ coâ leô cuông chñnh vò thïị mađ chuâng ta luön tin rùìng böơ bađi ăaô coâ tûđ líu lùưm röìi Ngûúđi ta khöng cođn nhúâ caâc cöî bađi ra ăúđi luâc nađo vađ úê ăíu, Trung Quöịc, Ai cíơp, Hy laơp hay íịn ăöơ, chó biïịt rùìng chuâng xuíịt hiïơn ngay sau khi nghïơ thuíơt taơo hònh ra ăúđi Möơt thúđi gian dađi ngûúđi ta cho rùìng caâc cöî bađi lađ phaât minh cuêa ngûúđi Trung Quöịc, tuy nhiïn ngûúđi dín nûúâc nađy múâi chó chúi bađi tûđ khoaêng 1000 nùm trûúâc ăíy

Luâc ăíìu khi múâi xuíịt hiïơn böơ bađi khöng phaêi duđng ăïí chúi mađ ăïí caâc thađy boâi dûơ ăoaân tûúng lai Maôi sau nađy böơ bađi múâi ặúơc duđng ăïí chúi Coâ ngûúđi cho rùìng nhûông ngûúđi lñnh thíơp tûơ chinhlađ nhûông ngûúđi ăaô ặa trođ ăaânh bađi ăïịn Chíu íu Möơt söị ngûúđi khaâc laơi cho rùìng caâc nhađ buön ăaô mang trođ chúi nađy vađo Tíy Ban Nha Nhûông ngûúđi thûâ ba laơi khùỉng ắnh böơ bađi ăaô ặúơc nhûông ngûúđi Di gan ăem vađo caâc nûúâc Ăöng íu Tuy nhiïn chuâng ta chó coâ thïí khùỉng ắnh möơt ăiïìu chùưc chùưn lađ nhûông ngûúđi dín Chíu íu biïịt ăïịn böơ bađi tûđ thïị kyê thûâ XIII