Khám phá bất ngờ: Tia X chi phối sự hình thành tinh thể mới ppsx

Khám phá bất ngờ: Tia X chi phốisự hình thành tinh thể mới Phát hiện xương gãy, ung bướu và lỗ sâu răng, phân tích nguyên tử trong các chất đa dạng và quét hành lí ở sân bay – nhưng ai b

Khám phá bất ngờ: Tia X chi phối

sự hình thành tinh thể mới

Phát hiện xương gãy, ung bướu và lỗ sâu răng, phân tích nguyên tử trong các chất đa dạng và quét hành lí ở sân bay – nhưng ai biết chúng còn có th+ làm cho các tinh th+ hình thành kia ch+?

Một đội gồm các nhà ở trường Đại học Northwestern vừa phát hiện thấy tia X

có thể kích hoạt sự hình thành của một loại tinh thể: những dây tóc hình trụ tích điện sắp trật tự giống như một bó bút chì chịu tác dụng của những lực hút, đó là cái chưa biết trong các tinh thể.

Hiện tượng tương tự có thể xảy ra tự nhiên trong sinh học, thí dụ trong các sợi cytoskeleton của tế bào, cơ quan điều khiển sự phân chia và di trú tế bào trong các di căn ung thư và nhiều quá trình khác.

Kết quả trên, sẽ công bố trên số ra tuần này, hôm 29 tháng 1, của tạp chí Science, mở rộng kiến thức về các tinh thể, cho dù là từ tự nhiên, các dụng cụ

kĩ thuật hay phòng thí nghiệm, và cũng mở ra cánh cửa sử dụng tia X để điều khiển cấu trúc của các chất hoặc phát triển những

liệu pháp y sinh mới lạ

Sự hình thành tinh thể thường dựa trên các lực hút giữa các nguyên tử hoặc phân tử, khiến cho khám phá Northwestern hoàn toàn bất ngờ

“Đây là một kết quả rất hấp dẫn và lạ lùng”, phát biểu của Samuel I Stupp, tác giả chính của bài báo “Các dây tóc tích điện nên người ta trông đợi chúng đẩy nhau ra, chứ không tổ chức thành một tinh thể Mặc dù chúng đẩy nhau ra, nhưng chúng tôi tin rằng hàng trăm nghìn sợi

dây tóc trong các bó bị bẫy lại bên trong một mạng lưới và hình thành nên một tinh thể để trở nên bền hơn”

Việc khám phá ra những tinh thể mới trên là điều may mắn Một buổi sáng rất sớm tại Phòng thí nghiệm quốc gia Argonne, các thành viên thuộc đội nghiên cứu của Stupp đã chiếu bức xạ tia X synchrotron vào một dung dịch sợi nano

peptide mà họ đang nghiên cứu (Peptide là

những phân tử tổng hợp nhỏ có thể dùng để tạo ra những chất liệu mới) Các nhà nghiên cứu nhìn thấy dung dịch chuyển từ trong sang vẩn đục

“Có một sự biến đổi kịch tính ở cách thức các dây tóc làm tán xạ bức xạ”, phát biểu của tác giả thứ nhất Honggang Cui, một nghiên cứu sinh hậu tiến sĩ ở phòng thí nghiệm của Stupp

“Tia X biến một cấu trúc mất trật tự thành cái có trật tự - một tinh thể”.

Tia X làm tăng điện tích của các dây tóc, và do đó làm tăng lực đẩy tĩnh điện chi phối sự kết tinh – một chồng dây tóc hình lục giác Bị bẫy trong một mạng ba chiều, các dây tóc tích điện bó lại không có khả năng thoát ra khỏi nhau Các tinh thể biến mất khi tắt tia X đi, và chất liệu

không bị phá hoại gì đáng kể bởi bức xạ tia X

một hệ quả của lực đẩy, các dây tóc nằm cách xa nhau, với khoảng cách ch ừng 320 angstrom giữa các sợi Đặc điểm kì lạ này không tìm thấy ở những tinh thể bình thường trong đó các phân tử cách nhau chưa tới 5 angstrom

“Có những đại dương nước bên trong tinh thể trên”, Stupp nói “Hơn 99% cấu trúc là nước", Stupp nói Các nhà nghiên cứu còn quan sát thấy khi nồng độ dây tóc tích điện trong dung dịch cao hơn, thì những tinh thể giống như vậy hình thành

tự phát mà không cần chiếu tia X

vào chúng

Phát hiện những hành tinh ngoại nóng hơn cả ngôi sao mẹ

Một hành tinh khổng lồ với mật độ của bọt Styro là một trong những cụm hành tinh ngoại mới do kính thiên văn Kepler của NASA phát hiện ra Những hành tinh này quá nóng để thích hợp cho sự sống mà chúng ta biết, mặc dù những khám phá trên, được thực hiện trong vài tuần hoạt động đầu

tiên của chiếc kính thiên văn mới, cho thấy Kepler đang ở trên lộ trình đúng

đi tìm những người anh em của Trái đất, các nhà nghiên cứu cho biết như vậy.

Có hơn 400 hành tinh đã được tìm thấy hiện đang quay xung quanh những ngôi sao khác, nhưng những hành tinh cỡ Trái đất – có lẽ là những nơi thích hợp nhất cho sự sống – vẫn còn hay lảng tránh.

Kính thiên văn Kepler đang quay trên quỹ đạo của NASA được thiết kế để tìm kiếm chúng Nó đã và đang chăm chú dõi theo 100.000 ngôi sao kể từ tháng 4 năm 2009, tìm kiếm những dấu hiệu lu mờ trong ánh sáng sao tạo ra khi các hành tinh đi qua phía trước ngôi sao mẹ của

chúng Trong sáu tuần quan sát đầu tiên của nó, Kepler đã tìm thấy năm hành tinh mới Tất cả đều là những hành tinh khổng lồ - bốn hành tinh nặng hơn Mộc tinh và một hành tinh nặng cỡ chừng Hải vương tinh Chúng đều quay xung quanh ngôi sao mẹ của chúng quá gần nên bề

mặt của chúng còn nóng hơn cả dung nham nóng chảy “Nhìn vào chúng giống như nhìn vào một lò luyện kim đang hừng hực lửa”, theo lời nhà nghiên cứu chỉ đạo William Borucki, người đã trình bày các kết quả trẻn vào hôm thứ hai rồi tại một cuộc họp của Hội Thiên văn học

Hoa Kì ở thủ đô Washington

Nóng và loãng

Những hành tinh mới tìm thấy đều kém đậm đặc hơn so với trông đợi dựa trên các mô hình hình thành các hành tinh khổng lồ từ chất khí

Một hành tinh, tên gọi là Kepler 7b, đậm đặc cỡ polystyrene Nó rộng cỡ 1,5 lần Mộc tinh, nhưng chỉ đặc cỡ một phần mười, khiến nó là một trong những hành tinh bị khuếch tán nhất từng được tìm thấy từ trước đến nay

Người ta cho rằng nhiệt là nguyên do gây ra sự sưng phù này, nhưng cơ chế nóng lên vẫn chưa được hiểu rõ – nó có thể là bức xạ sao, sự kéo giật từ phía ngôi sao, hoặc là cái gì đó khác

“Chúng tôi nghĩ đây là thứ cần phải làm với thực tế là tất cả chúng đều rất gần với ngôi sao mẹ của chúng nhưng chúng tôi chưa tìm thấy nguyên

do’, theo lời thành viên đội nghiên cứu, Dimitar Sasselov thuộc Trung tâm Vật lí thiên văn Harvard-Smithsonian ở Cambridge,

Massachusetts

Nóng hơn cả ngôi sao mẹ của chúng

Các bức ảnh chụp của Kepler cũng cho thấy hai vật thể còn nóng hơn cả ngôi sao mẹ của chúng, với nhiệt độ chừng 10.000o

C Những nhiệt độ này cho thấy các vật thể trên là những ngôi sao đã co lại gọi là sao lùn trắng Sao lùn trắng thường lớn cỡ bằng Trái đất, nhưng các quan sát của Kepler cho thấy những vật thể trên lớn hơn nhiều – vào cỡ kích thước của Mộc tinh

Một lời giải thích khả dĩ là những vật thể trên là sao lùn trắng đã mất phần lớn khối lượng của chúng ngay từ sớm, làm giảm đi sự kéo giật hấp dẫn

giữ cho các ngôi sao co lại, theo lời Ronald Gilliland thuộc Viện Khoa học Kính thiên văn vũ trụ ở Baltimore,Maryland

Mặc dù những hành tinh mới hết sức nóng, nhưng các thành viên sứ mệnh nghiên cứu nói việc tìm thấy chúng báo hiệu tin tốt lành cho khả năng của Kepler phát hiện ra những người anh em của Trái đất “[Chúng] chắc chắn không phải là nơi để tìm kiếm sự sống Chuyện gì

đến rồi sẽ đến sau này thôi”, Borucki nói

Việc phát hiện dứt khoát của những hành tinh ngoại đòi hỏi ít nhất bốn sự kiện lu mờ ánh sáng, nghĩa là việc phát hiện các hành tinh cỡ Trái đất quay trên những quỹ đạo nhiều năm vẫn còn xa ở phía trước