Tình hình phát triển kinh tế và vị thế của nền kinh tế EU trên thế giới và đối với Việt Nam hiện nay.doc.DOC

Tình hình phát triển kinh tế và vị thế của nền kinh tế EU trên thế giới và đối với Việt Nam hiện nay

Tình hình phát triển kinh tế và vị thế của nền kinh tế EU trên thế giới và

đối với Việt Nam hiện nay

Nội dung Chương 1 Khái quát chung về Liên minh Châu Âu ( EU)

1.1 Các thành viên của Liên minh Châu Âu

Lịch sử của Liên Minh Châu Âu bắt đầu từ chiến tranh thế giới thứ II Cóthể nói rằng ý tưởng về hội nhập châu Âu đã được nhận thức sẽ giúp ngăn chặnviệc giết chóc và phá hủy không xảy ra nữa Bộ trưởng Ngoại giao Pháp RobertSchuman là người đã nêu ra ý tưởng và đề xuất lần đầu tiên trong một bài phátbiểu nổi tiếng ngày 9 tháng 5 năm 1950 Cũng chính ngày này là ngày mà hiệnnay được coi là ngày sinh nhật của EU và được kỉ niệm hàng năm là Ngày Châu

Âu Ban đầu, EU bao gồm 6 quốc gia thành viên là: Bỉ, Đức, Italia, bua, Pháp và Hà Lan

Luych-xam-Các nước Đan Mạch, Ailen, và Anh gia nhập vào năm 1973 Hy Lạp gianhập 1981

Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha gia nhập 1986

Áo, Phần Lan và Thụy Điển gia nhập 1995

Kể từ ngày 1 tháng 5 năm 2004, EU đã chính thức kết nạp thêm 10 thànhviên mới là Séc, Hungari, Ba Lan, Slovakia, Slovenia, Litva, Latvia, Estonia,Malta và Kypros (Cộng hòa Síp)

Ngày 1/1/2007, Romania & Bulgaria, hai quốc gia Đông Nam Âu đã gianhập EU, nâng tổng số thành viên của Liên Minh Châu Âu lên 27 Quốc GiaThành Viên

Một châu Âu hòa bình - Mục tiêu ban đầu của sự hợp tác (1945-1959) Ýtưởng hợp nhất châu Âu thành một liên minh với hy vọng về hòa bình và hiểubiết lẫn nhau nhằm tránh mọi nguy cơ xung đột, không còn cảnh chiến tranh tànphá đã được hình thành từ rất lâu Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, châu Âu lậplại trật tự thế giới mới với một bên là Tây Âu thân Mỹ và bên kia là Đông Âuchịu ảnh hưởng của Liên Xô Đến năm 1946, do hậu quả nghiêm trọng của chiếntranh tác động đến nền kinh tế của các quốc gia châu Âu, đồng thời thị trườngtrong nước đã trở nên quá chật hẹp, các nhà lãnh đạo châu Âu đã mong muốntạo lập một châu Âu thống nhất theo mô hình Liên bang châu Âu (United State

of Europe) Năm 1951, Hiệp ước Pari đã cho ra đời một liên minh dưới tên gọiCộng đồng than thép châu Âu dựa trên hợp tác hai nguồn nguyên liệu chính củanền kinh tế lúc bấy giờ với 6 nước thành viên tham gia Tiếp đó, nhằm tránhnhững ảnh hưởng tiêu cực của Chiến tranh lạnh, châu Âu đã tiến tới sự liên kếtchặt chẽ hơn thông qua hợp tác kinh tế Đến năm 1957, Hiệp ước Rôm đã được

6 nước nhất trí thông qua với sự ra đời của EEC, hay còn gọi là "thị trườngchung"

Thời kỳ tăng trưởng kinh tế ở châu Âu (1960-1969) Nền kinh tế châu Âulúc này đang trong giai đoạn thăng hoa nhờ việc dỡ bỏ hàng rào thuế quan trongtrao đổi thương mại nội khối Bên cạnh đó, nhằm xóa cảnh nghèo đói ở các quốcgia thành viên, các nước châu Âu đã tiến tới thỏa thuận kiểm soát, hỗ trợ sảnxuất và tiêu thụ nông sản trong khối Và kết quả là châu Âu đã trở thành lục địaxuất siêu về nông sản

Cộng đồng mở rộng lần thứ nhất (1970-1979) Tháng 1-1973, cộng đồngchâu Âu tiến hành việc lần đầu tiên mở rộng khối, đưa số thành viên lên 9 nước.Song, tăng trưởng kinh tế của châu Âu không mấy thuận lợi do xung đột diễn ragiữa I-xra-en và các nước Ả-rập vào tháng 10-1973, dẫn đến cuộc khủng hoảngnăng lượng trên thế giới Trong khi đó, lực lượng cánh hữu ở châu Âu đang đitới hồi kết khi chế độ Sa-la-giắc ở Bồ Đào Nha bị lật đổ vào năm 1974, và saucái chết của Tướng Phrăng-cô ở Tây Ban Nha vào năm 1975 Trong giai đoạn

những vùng kém phát triển nhằm thu hẹp khoảng cách giàu nghèo thông qua các

dự án hỗ trợ việc làm, cải thiện kết cấu hạ tầng Năm 1979, Nghị viện châu Âulần đầu tiên áp dụng chế độ bầu cử trực tiếp; vai trò của Nghị viện được tăngcường đối với các vụ việc trong nội bộ liên minh

Một châu Âu đầy biến động (1980-1989) Tháng 9-1989, chính trường châu

Âu trở nên phức tạp do sự sụp đổ của bức tường Béc-lin, bức tường ngăn cáchTây Đức và Đông Đức trong suốt 28 năm Trước đó, năm 1981, Hy Lạp trởthành thành viên thứ 10 của EU; 5 năm sau đến lượt Tây Ban Nha và Bồ ĐàoNha Năm 1986, Hiệp ước về “châu Âu duy nhất” được thông qua nhằm xóa bỏnhững rào cản về lưu thông tự do hàng hóa trong liên minh trong vòng 6 năm;cùng sáng kiến thành lập "thị trường duy nhất" của châu Âu cũng được thôngqua

Hiệp ước Liên hiệp Châu Âu (hay còn gọi là Hiệp ước Maastricht) ký ngày7/2/1992 tại Maastricht (Hà Lan), nhằm mục đích thành lập liên minh kinh tế vàtiền tệ vào cuối thập kỷ 90, với một đồng tiền chung và một Ngân hàng trungương độc lập, thành lập một liên minh chính trị bao gồm việc thực hiện mộtchính sách đối ngoại và an ninh chung để tiến tới có chính sách phòng thủchung, tăng cường hợp tác về cảnh sát và luật pháp

Hiệp ước này đánh dấu một bước ngoặt trong tiến trình nhất thể hóa Châu

Âu Cụ thể:

Liên minh chính trị:

- Tất cả các công dân của các nước thành viên được quyền tự do đi lại và cưtrú trong lãnh thổ của các nước thành viên

- Được quyền bầu cử và ứng cử chính quyền địa phương và Nghị viện châu

Âu tại bất kỳ nước thành viên nào mà họ đang cư trú

- Thực hiện một chính sách đối ngoại và an ninh chung trên cơ sở hợp tácliên chính phủ với nguyên tắc nhất trí để vẫn bảo đảm chủ quyền quốc gia trênlĩnh vực này

- Tăng cường quyền hạn của Nghị viện châu Âu

- Mở rộng quyền của Cộng đồng trong một số lĩnh vực như môi trường, xãhội, nghiên cứu

- Phối hợp các hoạt động tư pháp, thực hiện chính sách chung về nhập cư,quyền cư trú và thị thực

Liên minh kinh tế - tiền tệ:

Liên minh kinh tế - tiền tệ được chia làm 3 giai đoạn, bắt đầu từ 1/7/1990tới 1/1/1999, kết thúc bằng việc giải tán Viện tiền tệ châu Âu, lập Ngân hàngTrung ương châu Âu (ECB)

Điều kiện để tham gia vào liên minh kinh tế - tiền tệ (còn gọi là những tiêuchí hội nhập) là:

+ Lạm phát thấp, không vượt quá 1,5% so với mức trung bình của 3 nước

có mức lạm phát thấp nhất

+ Thâm hụt ngân sách không vượt quá 3% GDP

+ Nợ nhà nước dưới 60% GDP và biên độ giao động tỷ giá giữa các đồngtiền ổn định trong hai năm theo cơ chế chuyển đổi (ERM)

+ Lãi suất (tính theo lãi suất công trái thời hạn từ 10 năm trở lên) không quá2% so với mức trung bình của 3 nước có lãi suất thấp nhất

Kể từ ngày 01/01/2002 đồng Euro đã chính thức được lưu hành trong 12quốc gia thành viên (còn gọi là khu vực đồng Euro) gồm Pháp, Đức, áo, Bỉ,Phần lan, Ailen, Italia, Luxembourg, Hà Lan, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha, 3nước đứng ngoài là Anh, Đan mạch và Thuỵ Điển Hiện nay, đồng Euro đang có

có mệnh giá cao hơn đồng đô la Mỹ

Hiệp ước Amsterdam (còn gọi là Hiệp ước Maastricht sửa đổi - ký ngày2/10/1997 tại Amsterdam - Hà Lan) đã có một số sửa đổi và bổ sung trong một

số lĩnh vực chính như: 1 Những quyền cơ bản, không phân biệt đối xử; 2 Tưpháp và đối nội; 3 Chính sách xã hội và việc làm; 4 Chính sách đối ngoại và anninh chung

Hiệp ước Schengen: Ngày 19/6/1990, Hiệp ước Schengen được thoả thuận

thức ký Hiệp ước Schengen Hai nước Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha ký ngày25/6/1991 Ngày 26/3/1995, Hiệp ước này mới có hiệu lực tại 7 nước thànhviên Hiệp ước quy định quyền tự do đi lại của công dân các nước thành viên.Đối với công dân nước ngoài chỉ cần có visa của 1 trong 9 nước trên là đượcphép đi lại trong toàn bộ khu vực Schengen Hiện nay, 14/15 nước thànhviên EU đã tham gia khu vực Schengen (trừ Anh)

Hiệp ước Nice (7-11/12/2000): tập trung vào vấn đề cải cách thể chế để đónnhận các thành viên mới đồng thời tăng cường vai trò của Nghị viện châu Âu,thành lập Lực lượng phản ứng nhanh (RRF)

Theo luật của EU, Hiệp ước Nice cần được nghị viện của tất cả các nướcthành viên thông qua mới có hiệu lực Hiện nay, quá trình này đang được tiếnhành trong các quốc gia thành viên

Uỷ ban Châu Âu :

Là cơ quan điều hành gồm 20 Uỷ viên, nhiệm kỳ 5 năm do các Chính phủnhất trí cử và chỉ bị bãi miễn với sự nhất trí của Nghị viện Châu Âu Chủ tịchhiện nay là ông Rô man nô Prô đi, cựu Thủ tướng Italia (được bầu tại cuộc họpThượng đỉnh EU bất thường ngày 23/3/1999 tại Berlin) Dưới các Uỷ viên là cácTổng Vụ trưởng chuyên trách từng vấn đề, từng khu vực

Nghị viện Châu Âu :

Gồm 732 Nghị sĩ, nhiệm kỳ 5 năm, được bầu theo nguyên tắc phổ thôngđầu phiếu Trong Nghị viện các Nghị sĩ ngồi theo nhóm chính trị khác nhau,không theo Quốc tịch

Chức năng: thông qua ngân sách, cùng Hội đồng Châu Âu quyết định trongmột số lĩnh vực, kiểm tra, giám sát việc thực hiện các chính sách của EU, cóquyền bãi miễn các chức vụ uỷ viên Uỷ ban châu Âu

Toà án Châu Âu :

Đặt trụ sở tại Lúc- xăm- bua, gồm 15 thẩm phán và 9 trạng sư, do các chínhphủ thoả thuận bổ nhiệm, nhiệm kỳ 6 năm Toà án có vai trò độc lập, có quyềnbác bỏ những quy định của các tổ chức của Uỷ ban Châu Âu văn phòng Chínhphủ các nước nếu bị coi là không phù hợp với luật của EU

Chương 2 Tình hình phát triển nền kinh tế EU

2.1 Những thành tựu về kinh tế của EU

Liên minh châu Âu ngày càng lớn mạnh về nhiều mặt, đặc biệt hội tụ đôngđảo các nền kinh tế phát triển (chiếm khoảng 1/3 GDP toàn cầu) Lãnh thổ EUtrải rộng hơn 4 triệu kilômét vuông với dân số gần 500 triệu người Để có được

sự hợp nhất trong suốt 50 năm qua, nguyên tắc hành động của liên minh là hợptác và liên kết vì lợi ích giữa các dân tộc châu Âu Liên minh chú trọng tăngcường nền dân chủ, hòa bình, phồn vinh và đóng góp vào sự giàu mạnh

Năm mươi năm trôi qua, EU đã có được một nền hòa bình và thịnh vượng.Mỗi nước thành viên của EU đều đóng góp vào sự thống nhất châu Âu và sự ổnđịnh của nền dân chủ ở đây Sự vắng bóng của những cuộc xung đột giữa cácquốc gia thành viên là một minh chứng sống động cho sự liên kết chặt chẽ này.Với 27 nước thành viên, EU ngày nay đã trở thành động cơ hòa bình trên thếgiới

Dân chủ, một trong những giá trị chung của EU đã được phát huy mạnh mẽtại châu lục này Những bản sắc văn hóa và truyền thống đa dạng của các nướcthành viên EU đều được trân trọng và đón nhận Các đường biên giới nội khốiđược rộng mở, di sản văn hóa của toàn châu Âu thêm phong phú Một châu Âugiàu có về vốn hiểu biết và kinh nghiệm chính là chìa khóa của sự tăng trưởngmạnh, việc làm và sự hoà hợp xã hội Người dân EU được sống bình đẳng, đầy

đủ quyền tự do đi lại, học tập và sinh sống thuận lợi trong toàn liên minh

Sự phồn vinh đã đến với liên minh khi người dân ở đây được hưởng mứcsống với những tiêu chuẩn xã hội cao EU đã thành công khi tạo dựng hình mẫu

xã hội châu Âu công bằng và dân chủ Không những thế, khối thị trường chungdần phát triển thành thị trường duy nhất - khu vực trao đổi thương mại rộng lớnnhất trên thế giới Đồng ơ-rô là biểu tượng thành công cho tiến trình nhất thể

hóa kinh tế của EU, mang đến cho người dân EU những cơ hội tốt nhất trongviệc lựa chọn sản phẩm với giá cả cạnh tranh

2.1.1 Lạm phát

Tỷ lệ lạm phát khá bình ổn và không cao, cụ thể: Lạm phát ở khu vực sửdụng đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) đến tháng 9/2006 là 1,7 Trong số cácnước thành viên của Eurzone, Phần Lan là nước có tỷ lệ lạm phát thấp nhất(0,8%) trong khi 2 nền kinh tế lớn nhất khu vực là Đức và Pháp có tỷ lệ lạm phátlần lượt là 1% và 1,5%

2.1.2 Tăng trưởng kinh tế của Liên minh châu Âu

Nói đến EU chúng ta nghĩ đến một nền kinh tế hùng mạnh, một trong 3 đầutàu của kinh tế thế giới (Mỹ, EU, Nhật Bản) Mỗi sự thay đổi nhỏ trong nền kinh

tế của các nước này đều gây ảnh hưởng đến kinh tế của các nước khác ngoài khuvực Ta có thể điểm qua tình hình tăng trưởng kinh tế trong nhưng năm gần đâynhất của EU như sau:

Thứ nhất, là tình hình tăng trưởng kinh tế trong năm 2006 Năm 2006,

kinh tế Liên minh Châu Âu cải thiện rõ rệt Theo đánh giá của Cao uỷ phụ tráchcác vấn đề kinh tế tiền tệ của EU, châu Âu đang ngày càng ít phụ thuộc hơn vàonền kinh tế Mỹ Tăng trưởng kinh tế của EU25 đạt 2,8%, cao hơn 1,1% so vớinăm 2005 Đây là mức tăng trưởng cao nhất kể từ đầu thế kỷ XXI đến nay Sựtăng vọt của đầu tư kinh doanh và nhu cầu tiêu dùng nội địa tăng mạnh là độnglực chính của bùng nổ kinh tế hiện nay Trong đó tăng trưởng kinh tế thuộc khuvực đồng Euro đạt 2,6% năm 2006, cao hơn 1,2% so với năm 2005 Nền kinh tếtăng trưởng mạnh đã giúp EU cải thiện được tình trạng thất nghiệp xuống còn8%, tạo thêm khoảng 5 triệu viậc làm mới trong khu vực đồng Euro trong giaiđoạn 2006-2008 và khoảng 2 triệu việc làm trong toàn EU Ngoài sự năng độngcủa nền kinh tế, các yếu tố khác như sự ổn định về lương và năng suất tăng cũnggóp phần cải thiện tình trạng thất nghiệp trong EU

Tình trạng tài chính của chính phủ cũng được cải thiện nhờ thu nhập từthuế tăng vọt Tỷ lện thâm hụt công trung bình của EU25 và khu vực đồng tiềnEuro ở mức thấp 2% GDP (ngoại trừ các nước như Séc, Hungari, Italia, Bồ đàonha và Xlô-va-ki-a có mức thâm hụt trên 3%GDP) Trong khi đó , lạm phát của

EU giảm xuống còn 2,12%, đáp ứng mục tiêu của Ngân hàng Trung ương châu

Âu đề ra

Thứ hai, đó là tình hình kinh tế châu Âu năm 2007 Năm 2007 kinh tế châu Âu

khởi đầu với một nền tảng kinh tế khá vững: tỷ lệ thất nghiệp tháng 10/06 giảmxuống mức thấp nhất kể từ khi số liệu này được thu thập năm 1993 là 7,5% vàlòng tin tiêu dung ở mức cao Những yếu tố này đã góp phần thu hẹp khoản cách

về tốc độ tăng trưởng kinh tế giữa châu Âu cà Mỹ

Tuy nhiên, số liệu Chính phủ Mỹ công bố ngày 31/1/2007 cho thấy tốc độ tăngtrưởng của kinh tế Mỹ năm 2006 (ước đạt 3,4%) tiếp tục vượt châu Âu một đoạnkhá xa Từ năm 1993 đến nay, tăng trưởng kinh tế của Eurozone chỉ vượt Mỹtrong hai năm 2000 và 2001, khi đó châu Âu được lại từ việc bùng nổ Internetcuộc thế kỷ trước Trong dài hạn, Mỹ sẽ duy trì vị trí đứng đầu về tăng trưởngkinh tế toàn cầu, đặc biệt là khi dân số châu Âu đang già đi và theo qui định hạnchế nhập cư là giảm số lao động năng động

Nhưng theo thông tin mới nhất vào tháng 7/2007, ba viện kinh tế hàng đầu châu

Âu là Insee (Pháp), Ifo (Đức), Isae (Italia)vừa công bố báo cáo, trong đó dự báokinh tế khu vực đồng tiền chung châu Âu gồm 13 nước thành viên sẽ tăngtrưởng 3% năm 2007

Môi trường kinh doanh không ngừng khởi sắc đang tạo ra xu thế tăng trưởngkhả quan cho ngành công nghiệp Eurozone; đàu tư ngày càng bùng nổ đangcủng cố triển vọng sáng sửa của nền kinh tế Eurozone trị giá 8.000tỷ Euro, saukhi khu vực này đạt mức tăng yếu ớt trong quý I/2007, do ảnh hưởng của việcĐức tăng thuế giá trị gia tăng (VAT) từ 16% lên 19% kể từ đầu tháng 1/07 vàchi tiêu tiêu dung trong khối giảm sút

Theo dự báo của Liên minh châu Âu (EU), nền kinh tế chu vực này sẽ còn tiếptục tăng trưởng với mức dự kiến cao hơn 2% EU đang phấn đấu đạt mục tiêutăng trưởng đề ra là 2,6% trong năm 2007 và 2,5% trong năm 2008.

2.1.3 Vấn đề hệ thống tiền tệ của châu Âu tác động đến nền kinh tế các nước nội khối và thế giới

a Đối với các nước EU

+ Tạo điều kiện thuận lợi cho việc hoạch định một chính sách tài chính vĩ môcho liên minh

+ Giảm sự chênh lệch giá hay sự phức tạp về tỷ giá hối đoái giữa các đồng tiềnquốc gia

+ Đẩy mạnh buôn bán nội khối, ít bị ảnh hưởng xấu do sự giao động tỷ giá củađồng USD

b Đối với thế giới: Tạo sự thay đổi lớn trong hệ thống tiền tệ thế giới

Về dự trữ ngoại tệ:

- Khi EURO ra đời, ngoại thương của các nước tham gia sẽ trở thành nội

thương, nợ giữa các nước thành viên sẽ trở thành nợ bên trong, vì vậy nhu cầu

về dự trữ ngoại tệ của Ngân hàng Trung ương châu Âu sẽ giảm mạnh

- EURO ra đời, các nước trên thế giới sẽ giảm bớt một phần dự trữ bằng đồngUSD để mua thêm đồng EURO

2.2 Vị thế của nền kinh tế EU trên thế giới

Cùng với Hoa Kỳ, EU được coi là một đối tác quan trọng trong quan hệhợp tác kinh tế, cụ thể là quan hệ đầu tư và thương mại của nhiều quốc gia trênthế giới Trong đó không thể kể đến các nước thuộc khu vực Đông Nam Á, baogồm Việt Nam, một nước nhận khá nhiều vốn FDI cũng như nguồn ODA từ EU

- Đồng Euro đã trở thành đồng tiền mạnh ngang với đồng đô-la, được coi

là một trong những đồng tiền mạnh có khả năng chuyển đổi cao trong rổ tiền tệquốc tế Trước đây khi ý tưởng sử dụng đồng tiền chung châu Âu mới được bắtđầu thực hiện thì giá trị của đồng Euro nhỏ hơn đồng USD rất nhiều Nhưng chođến giờ phút này thì đồng Euro đã vượt xa rất nhiều so với đồng USD Điều nàycũng phần nào phản ánh được sức tăng trưởng, sức bật của nền kinh tế EU sovới các khu vực khác trên thế giới Đồng Euro ngày càng được khẳng định làmột đồng tiền mạnh và là một phương tiện thanh toán phổ biến hơn

Với việc một số quốc gia thuộc EU tham gia vào các tổ chức quốc tế, phầnnào thể hiện tầm quan trọng và sự ảnh hưởng của EU trong việc xây dựng cácHiệp định, Hiệp ước, và Hệ thống pháp luật quốc tế

- Quy mô kinh tế của Liên hiệp châu Âu đứng thứ hai thế giới (chiếmkhoảng 25% GDP toàn thế giới), sau Mỹ Về thương mại, EU chiếm 19,4% giátrị hàng hoá và 24,3% dịch vụ tổng giá trị thương mại thế giới năm 2002 Tình