- Trình bày được quá trình hình thành các phản xạ mới và ức chế các phản xạ cũ.. Nêu rõ các điều kiện cần khi thành lập các phản xạ có điều kiện.. - Yêu cầu HS trình bày thí nghiệm thành
Trang 1Bài 52
PHẢN XẠ KHÔNG ĐIỀU KIỆN
VÀ PHẢN XẠ CÓ ĐIỀU KIỆN
I MỤC TIÊU
1 Về kiến thức
Khi học xong bài này, HS:
- Phân biệt được phản xạ không điều kiện và phản xạ có điều kiện
- Trình bày được quá trình hình thành các phản xạ mới và ức chế các phản
xạ cũ Nêu rõ các điều kiện cần khi thành lập các phản xạ có điều kiện
- Nêu rõ ý nghĩa của phản xạ có điều kiện với đời sống
2 Về kĩ năng
- Có kĩ năng quan sát kênh hình, tư duy so sánh, liên hệ thực tế
- Có kĩ năng hoạt động nhóm
3 Về thái độ
- Có ý thức học tập nghiêm túc
II CHUẨN BỊ
1 Giáo viên
- Soạn giáo án, sưu tầm tư liệu
- Tranh phóng to H 521; 52.2; 52.3
Trang 2- Bảng phụ ghi nội dung bảng 52.2 SGK
2 Học sinh
Học bài cũ, đọc trước bài mới
III TIẾN TRÌNH GIỜ GIẢNG
1 Ổn định tổ chức (1p)
2 Kiểm tra bài cũ (5p)
- Trình bày cấu tạo của ốc tai dựa vào H 51.2
- Quá trình thu nhận kích thích sóng âm diễn ra như thé nào giúp ta nghe được?
Vì sao có thể xác định được âm phát ra từ bên phải hay bên trái?
3 Bài mới (30p)
VB: Trong bài 6 các em đã nắm được khái niệm về phản xạ Nhiều phản xạ khi sinh ra đã có, cũng có những phản xạ phải học tập mới có được Vậy phản xạ có những loại nào? làm thế nào để phân biệt được chúng?
Muốn hình thành hoặc xoá bỏ phản xạ thì làm như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi:
- Phản xạ là gì?
HS : Phản xạ là phản ứng của cơ thể trước
I Phân biệt phản xạ có điều kiện và phản xạ không điều kiện (5’)
Trang 3những kích thích của môi trường
- GV lấy 1 số VD về PXCĐK và PXKĐK
VD:
- Phản xạ mút sữa mẹ
- Phản xạ hắt xì hơi
- Phản xạ tiết nước bọt khi nghe nói tới
chanh
- Học tập
HS lắng nghe GV giới thiệu
- Yêu cầu HS hoàn thành bài tập SGK
- GV chốt lại kiến thức
+ Yêu cầu HS lấy VD cho mỗi loại
- PXKĐK là gì? PXCĐK là gì?
1 HS nêu khái niệm, các HS khác nhận xét, bổ
sung
Yêu cầu HS nghiên cứu thông tin SGK
Nghiên cứu thí nghiệm của Paplop
- Yêu cầu HS trình bày thí nghiệm thành lập
phản xạ tiết nước bọt khi có ánh đèn của chó
- PXKĐK là phản xạ sinh
ra đã có, không cần phải học tập và rèn luyện
- PXCĐK là phản xạ được hình thành trong đời sống của cá thể, là kết quả của quá trình học tập, rèn luyện
II Sự hình thành phản xạ
có điều kiện (15p)
1 Hình thành PXCĐK
- Thực chất của sự thành
Trang 4HS đọc thông tin SGK và nghiên cứu thí
nghiệm của Paplop, 1 HS trình bày thí nghiệm
- GV hoàn thiện kiến thức
- Yêu cầu HS thảo luận và trả lời các câu hỏi;
- Để có PXCĐK cần có những điều kiện gì?
HS: Cần có 1 PXKĐK, hành động phải lặp đi
lặp lại nhiều lần
- Thực chất của quá trình thành lập PXCĐK ?
- GV liên hệ thực tế; đường mòn nếu không đi
nữa sẽ có hiện tượng gì?
+ Cơ sẽ mọc lại như khi chưa tạo thành đường
mòn
- Nếu trong thí nghiệm trên ta chỉ bật đèn mà
không cho ăn nhiều lần thì hiện tượng gì sẽ
xảy ra?
+ Nhiều lần bật đèn mà không cho chó ăn, 1
thời gian sau chó sẽ không tiết nước bọt khi
bật đèn nữa
- Yêu cầu HS trình bày sự hình thành PXCĐK
lập PXCĐK là sự hình thành đường liên hệ tạm thời nối các vùng của vỏ đại não với nhau
- Điều kiện để thành lập PXCĐK
+ Phải có sự kết hợp giữa kích thích có điều kiện với kích thích không điều kiện, trong đó kích thích có điều kiện xảy ra trước 1 thời gian ngắn
+ Quá trình kết hợp
đó phải lặp đi lặp lại nhiều lần
2 ức chế PXCĐK
- Khi PXCĐK được thành lập, nếu không củng cố thường xuyên sẽ mất dần đi
do ức chế tắt dần
Trang 5ở người: tiết nước bọt khi nhìn thấy khế
- ý nghĩa của sự hình thành và ức chế PXCĐK
đối với đời sống là gì?
- Những PXCĐK nào nên duy trì, những phản
xạ nào nên ức chế?
- GV khắc sâu: những thói quen tốt cần được
duy trì, những thói quen xấu như nghiện thuốc,
nghiện ma tuý cần phải loại bỏ
GV yêu cầu HS hoàn thành bài tập bảng 52.2
- GV treo bảng phụ 52.2, gọi HS lên bảng hoàn
thành
- GV nhận xét, chốt lại kiến thức
+ Phản xạ không điều kiện: bền vững, số lượng
hạn chế
+ Phản xạ có điều kiện: được hình thành trong
dời sống (qua học tập, rèn luyện), có tính chất
cá thể, không di truyền, trung ương nằm ở vỏ
não
- Nêu mối quan hệ giữa PXKĐK và PXCĐK?
* ý nghĩa:
+ Đảm bảo sự thích nghi với môi trường và điều kiện sống luôn luôn thay đổi
+ Hình thành các thói quen và tập quán tốt đối với con người
III Tính chất của phản
xạ không điều kiện và phản xạ có điều kiện (10p)
- Phản xạ có điều kiện được hình thành trong đời sống, có tính chất cá thể, không di truyền, trung ương nằm ở vỏ não
- Phản xạ không có điều
Trang 6kiện bền vững, số lượng hạn chế, di truyền
Quan hệ: Phản xạ không điều kiện là cơ sở cho sự hình thành phản xạ có điều kiện
4 Kiểm tra- đánh giá (5’)
- Phân biệt PXKĐK và PXCĐK?
- Đọc mục “Em có biết” và trả lời câu hỏi: Vì sao quân sĩ hết khát và nhà Chúa chịu mất mèo?
5 Hướng dẫn về nhà (1’)
- Học bài và trả lời các câu hỏi SGK
- Chuẩn bị giờ sau kiểm tra 1 tiết
IV RÚT KINH NGHIỆM
