- Phân biệt được bộ phận giao cảm với bộ phận đối giao cảm trong hệ thần kinh sinh dưỡng về cấu tạo và chức năng.. Những cơ quan chịu sự điều khiển như vậy được xếp chung là chịu sự điều
Trang 1Bài 48
HỆ THẦN KINH SINH DƯỠNG
I MỤC TIÊU
1 Về kiến thức
Khi học xong bài này, HS:
- Phân biệt được phản xạ sinh dưỡng và phản xạ vận động
- Phân biệt được bộ phận giao cảm với bộ phận đối giao cảm trong hệ thần kinh sinh dưỡng về cấu tạo và chức năng
- Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích tranh
2 Về kĩ năng
- Rèn luyện kĩ năng quan sát, so sánh
- Rèn luyện kĩ năng tư duy, lập luận logic
- Rèn luyện kĩ năng hoạt động nhóm
3 Về thái độ
Có ý thức vệ sinh, bảo vệ hệ thần kinh
II CHUẨN BỊ
1 Giáo viên
- Soạn giáo án, sưu tầm tư liệu
- Tranh phóng to H 48.1; 48.2; 48.3
- Bảng phụ ghi nội dung phiếu học tập
2 Học sinh
Học bài cũ, đọc trước bài mới ở nhà
III TIẾN TRÌNH GIỜ GIẢNG
1 Ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ
- Trình bày cấu tạo ngoài và trong của đại não?
Trang 2- Nờu chức năng của đại nóo? Đại nóo của người tiến hoỏ hơn đại nóo của cỏc động vật thuộc lớp thỳ như thế nào?
3 Bài mới
VB: Trong cuộc sống hàng ngày, những cụng việc ta làm đều là
do sự chỉ đạo của cỏc trung ương thần kinh, tuy nhiờn cú những cơ quan trong cơ thể khụng chịu sự chỉ đạo cú suy nghĩ của con
người VD: khi chạy nhanh, tim ta đập gấp, ta khụng thể bảo nú đập từ từ được Những cơ quan chịu sự điều khiển như vậy được xếp chung là chịu sự điều khiển của hệ thần kinh sinh dưỡng
- GV yêu cầu HS quan sát H 48.1 và
48.2: Giới thiệu cung phản xạ vận
động và cung phản xạ sinh dưỡng
(đường đi)
- GV phát phiếu học tập cho các
nhóm, HS làm bài tập
- HS vận dụng kiến thức đã học, kết
hợp quan sát hình vẽ, thảo luận nhóm
và hoàn thành phiếu học tập
GVthu kết quả 1 vài nhóm, chiếu kết
quả
1 vài đại diện nhận xét
GV nhận xét, khẳng định đáp án
I Cung phản xạ sinh dưỡng
Điều khiển hoạt động của các nội quan
So sỏnh cung phản xạ sinh dưỡng và cung phản xạ vận động
Đặc điểm Cung phản xạ
vận động
Cung phản xạ sinh
dưỡng Cấu
tạo
- Trung
ương
- Chất xỏm ở đại nóo và tuỷ sống
- Chất xỏm ở trụ nóo và sừng bờn tuỷ sống
Trang 3- Hạch thần
kinh
- Đường
hướng tõm
- Đường li
tõm
- Khụng cú
- 1 nơron: từ cơ quan thụ cảm tới trung ương
- 1 nơron: từ trung ương tới
cơ quan phản ứng
- Cú
- 1 nơron: từ cơ quan thụ cảm tới trung ương
- 2 nơron: từ trung ương tới cơ quan phản ứng: Sợi trước hạch và sợi sau hạch, chuyển giao xinỏp ở hạch thần kinh
Chức năng
- Điều khiển hoạt động cơ võn (cú ý thức)
- Điều khiển hoạt động nội quan (khụng cú ý thức)
HOẠT ĐỘNG CỦA GV –
HS
ND
- GV yêu cầu HS nghiên cứu
thông tin SGKvà trả lời câu
hỏi:
- Hệ thần kinh sinh dưỡng có
cấu tạo như thế nào?
- Trình bày sự khác nhau
giữa 2 phân hệ giao cảm và
đối giao cảm? (treo H 48.3
để HS minh hoạ)
Cá nhân HS tự thu nhận
thông tin, trao đổi nhóm,
thống nhất câu trả lời
- Đại diện nhóm trình bày
- Các nhóm khác nhận
xét, bổ sung
- GV yêu cầu HS nghiên cứu
II Cấu tạo của hệ thần kinh sinh dưỡng
- Hệ thần kinh sinh dưỡng gồm: + Trung ương; não, tuỷ sống + Ngoại biên: dây thần kinh và hạch thần kinh
- Hệ thần kinh sinh dưỡng được chia thành:
+ Phân hệ thần kinh giao cảm + Phân hệ thần kinh đối giao cảm
III Chức năng của hệ thần kinh sinh dưỡng
Trang 4kĩ thông tin bảng 48.2
SGKvà trả lời câu hỏi:
- Em có nhận xét gì về chức
năng của 2 phân hệ giao cảm
và đối giao cảm? Điều đó có
ý nghĩa gì đối với đời sống?
Cá nhân HS tự thu nhận và
xử lí thông tin, trao đổi
nhóm, thống nhất câu trả lời:
- Đại diện nhóm trình bày
Các nhóm khác nhận xét, bổ
sung
GV nhận xét và chốt lại kiến
thức
- Phân hệ thần kinh giao cảm và đối giao cảm có tác dụng đối lập nhau trong điều hoà hoạt động của các cơ quan sinh dưỡng
- Nhờ tác dụng đối lập đó mà hệ thần kinh sinh dưỡng điều hoà
được hoạt động của các cơ quan nội tạng
4 Kiểm tra, đánh giá
- GV treo tranh H 48.3, yêu câu HS :
- Trình bày sự giống và khác nhau về cấu trúc và chức năng của phân hệ giao cảm và đối giao cảm?
5 Hướng dẫn học bài ở nhà
- Học bài và trả lời câu hỏi 1, 2 SGK
- Đọc phần “Em có biết”
Hướng dẫn bài 2 SGK:
Phản xạ điều hoà hoạt động của tim và hệ mạch trong từng trường hợp:
+ Lúc huyết áp tăng cao: thụ quan bị kích thích, xuất hịên xung thần kinh truyền về trung ương phụ trách tim mạch nằm trong các nhân xám thuộc phân hệ đối giao cảm, theo dây li tâm tới tim làm giảm nhịp co tim đồng thời dãn mạch máu da và mạch ruột giúp hạ huyết áp
Trang 5+ Lúc hoạt động lao động: Khi hoạt động lao động xảy ra sự oxi hoá glucôzơ để tạo năng lượng cần cho sự co cơ, đồng thời sản phẩm phân huỷ của quá trình này là CO2 tích luỹ dần trong máu sẽ khích thích thụ quan gây ra xung thần kinh hướng tâm tới trung khu hô hấp và trung khu tuần hoàn nằm trong hành tuỷ truyền tới trung khu giao cảm, qua dây giao cảm đến tim, mạchmáu làm tăng nhịp co tim và mạch máu co dãn để cung cấp O2 cho nhu cầu năng lượng cơ đông thời chuyển nhanh sản phẩm phân huỷ đến cơ quan bài tiết
IV RÚT KINH NGHIỆM