skkn một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành môn công nghệ 9

Một thực tế cụ thể nữa ở trường THCS là số lượng, chất lượng các đồ dùng –thiết bị - vật liệu để thực hành đều giảm dần theo số lượng tiết học; mặc dù được bổsung hàng năm nhưng với sĩ s

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG

II MỤC ĐÍCH SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

III ĐỐI TƯỢNG – PHẠM VI NGHIÊN CỨU

IV KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU

V NỘI DUNG SÁNG KIẾN

1 THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ

2 MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG THỰC HÀNH

3 GIÁO ÁN GIẢNG DẠY

4 KẾT QUẢ - ĐỐI CHIẾU KẾT QUẢ

5 ĐIỂM TỒN TẠI – HẠN CHẾ

6 ĐIỀU KIỆN ÁP DỤNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

VI ĐỀ XUẤT

C KẾT LUẬN

A ĐẶT VẤN ĐỀ

Giáo dục và đào tạo là một vấn đề hết sức quan trọng trong đời sống chính trịcủa mỗi nước, là biểu hiện trình độ phát triển của mỗi quốc gia Vì vậy, ngay từ khi

giành được chính quyền, Hồ Chủ Tịch đã chỉ rõ “một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”.

Do đó xác định Giáo dục và đào tạo là một nhiệm vụ quan trọng của cách mạng ViệtNam Bắt đầu từ Nghị quyết của Đại hội lần thứ IV của Đảng (1979) đã ra quyết định

số 14-NQTƯ về cải cách giáo dục với tư tưởng: Xem giáo dục là bộ phận quan trọngcủa cuộc cách mạng tư tưởng; thực thi nhiệm vụ chăm sóc và giáo dục thế hệ trẻ từ nhỏđến lúc trưởng thành; thực hiện tốt nguyên lý giáo dục học đi đôi với hành, giáo dục kếthợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội Tư tưởng chỉ đạo trên đượcphát triển bổ sung, hoàn thiện cho phù hợp với yêu cầu thực tế qua các kỳ Đại hội VII,

VIII, IX, X của Đảng Cộng Sản Việt Nam Đại hội Đảng lần thứ X tiếp tục khẳng định:

"Giáo dục và đào tạo cùng với khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu, là nền tảng và động lực thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hoá đất nước" ; “Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện; đổi mới cơ cấu tổ chức, cơ chế quản lý, nội dung, phương pháp dạy và học”; thực hiện "chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa", chấn hưng nền giáo dục Việt Nam; Chuyển dần mô hình giáo dục hiện nay sang mô hình giáo dục mở - mô hình xã hội học tập với hệ thống học tập suốt đời, đào tạo liên tục, liên thông giữa các bậc học, ngành học; xây dựng và phát triển hệ thống học tập cho mọi người và những hình thức học tập, thực hành linh hoạt, đáp ứng nhu cầu học tập thường xuyên; tạo nhiều khả năng, cơ hội khác nhau cho người học, bảo đảm sự công bằng xã hội trong giáo dục.”

Nhằm thực hiện tốt đường lối chủ trương đó, những năm học qua, ngành Giáodục đã tích cực tham gia công cuộc đổi mới toàn diện Một trong những biện pháp đó làviệc giáo dục cơ bản – toàn diện các khoa học cơ bản và thực hành kỹ thuật cơ bảnnhằm bổ sung kiến thức và bổ trợ cho công tác hướng nghiệp cuối bậc Trung học cơ sở

và sau bậc Trung học phổ thông Đây cũng là một trong những quan điểm giáo dục

“Học đi đôi với Hành” mà ngành giáo dục chúng ta được kế thừa từ tư tưởng của Hồ

Chủ Tịch và được các kì Đại hội Đảng nêu lên Và thực sự vậy, các bộ môn giảng dạytrong nhà trường phổ thông đều lồng ghép, tích hợp hoặc dành hẳn những thời lượnglớn để giúp học sinh có áp dụng thực hành những kiến thức học tập được Qua đó, củng

cố khắc sâu kiến thức lý thuyết đồng thời cũng nâng cao chất lượng thực hành, áp dụngvào đời sống thực tế

Tổng kết kết quả thực hiện Chiến lược phát triển giáo dục 2001 – 2010 của

Chính Phủ có chỉ ra: “Nội dung chương trình, phương pháp dạy và học, công tác thi, kiểm tra, đánh giá chậm đổi mới Nội dung chương trình còn nặng về lý thuyết, phương pháp dạy học lạc hậu, chưa phù hợp với đặc thù khác nhau của các loại hình cơ sở giáo dục, vùng miền và các đối tượng người học; nhà trường chưa gắn chặt với đời sống kinh

tế, xã hội; chưa chuyển mạnh sang đào tạo theo nhu cầu xã hội; chưa chú trọng giáo dục

kỹ năng sống, phát huy tính sáng tạo, năng lực thực hành của học sinh, sinh viên”

Đây là một tồn tại chung của các bậc học, ngành học trên toàn quốc, còn thực tếtại cơ sở giáo dục thì:

Ở trường THCS, môn Công nghệ 9 là môn học mới được thiết kế theo mô-đunnghề nên thời lượng thực hành khá cao, môn học mang tính thực tế, rất thiết thực choviệc chọn nghề, hướng nghiệp cho học sinh

Trong thời kỳ kinh tế mở cửa thì việc học tập của học sinh ngày càng đượcnâng cao, từ cơ sở vật chất đến nội dung kiến thức bài học Trong những năm gần đây,chương trình đổi mới của sách giáo khoa nói chung và môn Công nghệ nói riêng là mộtbước ngoặt về sự đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên và học sinh

Tuy nhiên, trong thực tế, môn Công nghệ hiện nay vẫn chưa thực sự là mônhọc thế mạnh ở nhiều nhà trường, nhiều nơi – nhiều lúc còn coi đây là môn bổ trợ kiếnthức về đời sống, mới mang tính thường thức xã hội chứ chưa là tiền đề, cơ sở trongviệc đào luyện học sinh có hiểu biết cơ bản về một số nghề hoặc áp dụng trong đờisống, trong hướng nghiệp Tâm lý của học sinh, nhất là học sinh nữ thường ngại thựchành các bài thực hành của bộ môn

Điều này làm cho các em chưa có hứng thú trong học lý thuyết, chưa để ýtừng bước cơ bản trong thực hành, dẫn đến những lỗi kỹ thuật, lỗi mỹ thuật trong thực

hành Cũng phải nhắc đến chất lượng của giáo viên khi hướng dẫn thực hành, một phần

do e ngại sự mới mẻ của bộ môn, một phần do tính chất nghề đặc thù của việc làm nênđôi khi giáo viên cũng xem nhẹ phần thực hành hoặc hướng dẫn thực hành qua loa, cólúc còn thực hiện mang tính giới thiệu hàn lâm, giới thiệu trên tranh vẽ, trình chiếu máytính, … thiếu tính chuyên môn nghề Đồng thời, một lý do rất thực tế nữa là đồ dùngdạy học cho phân môn qua các năm học đều đã cũ, xuống cấp, thiếu – mất mát, … cần

bổ sung liên tục

Chính vì vậy, khi được nhà trường giao giảng dạy bộ môn Công nghệ, tôi xácđịnh cần nâng cao chất lượng dạy học, chuẩn bị tiết giảng chu đáo giúp HS có lý thuyếtvững chắc và có thực hành hiệu quả Qua mỗi tiết học thì học sinh tăng cường thói quenchủ động trong việc học, thuần thục và sáng tạo trong thực hành Có tâm lý vững vàng

để tự mình thực hành tại lớp và làm thực tế tại gia đình Với mong muốn đó, trong thờigian được giảng dạy Công nghệ 9, tôi đã mạnh dạn nêu sáng kiến và áp dụng trực tiếpvào thực tế với sáng kiến “Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành Công

Nghệ 9” – Công nghệ 9 – Mô đun Lắp đặt mạch điện gia đình

là tiềm tàng để hình thành rõ nét trong thời kì thanh niên tiếp theo Như vậy, nếu như giađình, nhà trường và xã hội chăm lo cho các em học sinh ở giai đoạn này thì sẽ có tácdụng to lớn cho sự phát triển tài năng, tạo tiền đề cho các tài năng, làm cơ sở cho các bậchọc cao hơn Trong quá trình giáo dục, bồi dưỡng, phát triển nhân lực nhân tài thì mắtxích Nhà trường có vai trò rất quan trọng, mà trong đó mối liên hệ hữu cơ giữa thầy – trò– kiến thức là điều chủ yếu Ở lứa tuổi THCS, học sinh được học nhiều môn học vớinhiều thầy cô giáo do vậy các em được tiếp xúc với hệ thống kiến thức, kĩ năng phongphú và với các tác phong sư phạm đa dạng Bên cạnh đó các em cũng có những tâm lý

coi trọng môn học này, thích “cách dạy” của thầy cô kia, … Nắm bắt được điều này thì

mỗi thầy cô giáo đều hết lòng yêu nghề, đầu tư công sức vào bài soạn, bài giảng để giúpcác em có kiến thức đầy đủ, kĩ năng thành thạo và áp dụng được vào môi trường sống

Với các môn học có giờ học thực hành nói chung và với môn Công nghệ với

mô đun Lắp đặt mạch điện trong nhà thì học sinh có cơ hội học lý thuyết và thực hànhngay các kiến thức, kĩ năng đó Đây là một điểm mạnh của môn học mà nếu thầy cô giáophát huy được thì học sinh sẽ ít nhàm chán, lo ngại Tuy nhiên, với quan điểm giáo dục

trọng nhân văn, hướng đến người học làm trung tâm thì việc người thầy “diễn giảng”

một tiết học hay chưa quý bằng việc giúp học sinh làm tốt các yêu cầu của mục tiêu bài

học Mà khẩu hiệu chúng ta vẫn nhắc đến đó là “Học đi đôi với Hành” nếu được áp dụng

vào các bài học của môn Công nghệ thì luôn luôn đúng đắn; tuy nhiên để có được tiếtthực hành đầy đủ, đúng mục tiêu, thành công thì công sức chuẩn bị của thầy và trò là rấtlớn

Hiện nay, với sự phát triển như vũ bão của nền khoa học kĩ thuật và kinh tế xãhội, những đòi hỏi đặt ra cho thầy những nhiệm vụ giáo dục vô cùng to lớn trong côngcuộc giáo dục nhân cách, bồi dưỡng nhân tài Để hoàn thành nhiệm vụ thì người thầykhông chỉ là người có năng lực chuyên môn cao mà còn cần có năng lực sư phạm vữngvàng, kinh nghiệm Càng tham gia vào sâu quá trình giáo dục thì người thầy càng tìmthấy được những biện pháp giáo dục nhằm giúp HS của mình phát triển năng lực nhậnthức, kĩ năng – thái độ thực hành Việc tìm hiểu, áp dụng, đối chiếu, điều chỉnh các biệnpháp này cần diễn ra thường xuyên, không mệt mỏi để hướng đến kết quả giáo dục caonhất

2 CƠ SỞ THỰC TIỄN

Trong quá trình giảng dạy bộ môn Công nghệ 9 – mô đun Lắp đặt mạch điệntrong nhà Tôi nhận thấy tâm lý học và khả năng thực hành của một số em khá tốt; các

em được coi như những “cột trụ” trong nhóm/lớp, có khả năng giúp đỡ các bạn khác

thực hành Tuy nhiên, đa số các em có tâm lý e ngại, rụt rè khi học, nhất là các em nữ;mặt khác chất lượng thực hành của các em cũng chưa cao; nhiều bài thực hành mới đápứng được việc đảm bảo an toàn điện, đủ các bước kĩ thuật mà chưa có nhiều bài đápứng các yêu cầu về trình bày, mĩ thuật, thời gian hoàn thành, độ bền cơ học, … Đây làmột trong những trăn trở của GV trong giảng dạy thực hành

Trong những năm gần đây, ngành Giáo dục đang tích cực cải cách chương trìnhSGK, đổi mới phương pháp dạy học, phương thức kiểm tra đánh giá, … cũng nhằmmột mục đích chung là nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và chất lượng từng bộmôn nói riêng Với quan điểm coi trọng và dành sự chăm lo nhiều nhất cho giáo dụccủa toàn Đảng, toàn Dân ta thì mỗi GV cần tích cực, chủ động nắm bắt các cơ hội nàytrong việc triển khai công tác giáo dục của mình Công việc này cần được GV tìm hiểu,

áp dụng và tổng hợp kết quả qua mỗi năm học để không ứng đáp ứng nhu cầu mới của

bộ môn và thời đại

Một thực tế cụ thể nữa ở trường THCS là số lượng, chất lượng các đồ dùng –thiết bị - vật liệu để thực hành đều giảm dần theo số lượng tiết học; mặc dù được bổsung hàng năm nhưng với sĩ số học sinh luôn luôn cao cùng với tâm lý ai cũng muốnđược thực hành một lần nên đồ dùng qua các tiết học đều cần chỉnh sửa, bổ sung thêm.Đồng thời, với sự phân hóa môn học nên học sinh đã bước đầu coi trọng môn học này,xem nhẹ môn học khác; học sinh phải chăm lo nhiều bài tập của nhiều bộ môn nên việctham gia chuẩn bị đồ dùng thực hành nhất là tham gia theo nhóm còn rất hạn chế Nếunhư giáo viên không chú ý hướng dẫn thì học sinh khó có thể chuẩn bị đúng đồ dùngtheo yêu cầu của bảng dự trù vật liệu mà các em vẫn thường lập được

II MỤC ĐÍCH SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Mục đích thứ nhất: Khi suy nghĩ, nêu và áp dụng sáng kiến kinh nghiệm, bảnthân tôi mong muốn được một lần nữa tôi và các đồng nghiệp, các em học sinh xácđịnh vai trò quan trọng của tiết học thực hành trong nhà trường, đặc biệt là trong bộmôn Công nghệ với mô-đun nghề cụ thể Với quan điểm không xem nhẹ khả năng củahọc sinh và rất quan tâm đến tính thực tiễn của phân môn đồng thời qua đó giáo dụclòng yêu lao động và tâm lý vững vàng cho học sinh khi thao tác nghề; thì tôi tin chắcgiáo viên và học sinh đều hứng thú và thực hành tốt; vai trò bộ môn Công nghệ đượcnâng cao đúng tầm của nó Khi xác định như vậy thì cả giáo viên và học sinh cần chuẩn

bị tốt cho mỗi bài học, điều này được đáp ứng bởi nhiều yếu tố trong đó cần có sự chủđộng của người thầy trong việc tìm tòi, áp dụng các biện pháp nhằm nâng cao chấtlượng thực hành của mỗi bài học

Thứ hai: Bước đầu có những cơ sở lý luận, bước làm thực tế cho từng biệnpháp cơ bản trong việc tìm hiểu, áp dụng các biện pháp giáo dục đặc thù cho phân môn;những bước đi tiêu chuẩn trong thực hành trên lớp cho đến khi thực tế ở hộ gia đìnhmình, bởi sai sót nhỏ cũng có thể gây hư hỏng mạng điện, thiệt hại kinh tế và nguyhiểm đến tính mạng con người

Thứ ba: Giúp học sinh thực hành tốt nội dung yêu cầu của bài thực hành Cótâm lý vững vàng khi làm việc, yêu thích lao động và tự giác áp dụng vào cuộc sống Vìkhi học sinh được học tập, rèn luyện tốt thì các em có kĩ năng thuần thục hơn, có tínhtiết kiệm, lao động tập thể, …

Thứ tư: Rèn luyện phương pháp nghiên cứu khoa học của người giáo viên đồngthời góp phần nhỏ bé làm tài liệu tham khảo cho đồng nghiệp và góp phần thực hiện

phong trào thi đua “Hai Tốt” và “Trường học thân thiện – Học sinh tích cực” của

ngành Giáo dục

III ĐỐI TƯỢNG – PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Sáng kiến này được tìm hiểu, nghiên cứu và áp dụng đối với học sinh khối 9của trường THCS Nhật Tân (Tiên Lữ - Hưng Yên) từ năm học 2010 -2011 đến năm học

2011 – 2012

Trong năm học 2010 – 2011 được áp dụng ở lớp 9C đối chứng với kết quả thựchành của lớp 9A, 9B không áp dụng sáng kiến Trong năm học 2011 – 2012 áp dụng ởlớp 9A, 9C đối chứng với kết quả thực hành của lớp 9B không áp dụng sáng kiến

IV KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU

Năm học 2009 – 2010, nghiên cứu SGK, SGV, Sách Thiết kế bài giảng, Phânphối chương trình để áp dụng vào soạn giáo án, chuẩn bị đồ dùng thực hành Bước đầucập nhật và tìm hiểu quan điểm hiện nay của Đảng và Nhà nước về giáo dục và giáodục hướng nghiệp nghề Thống kê, kiểm tra số lượng, chất lượng các vật liệu – dụng cụ

- thiết bị có trong các hộp đồ dùng dạy học của nhà trường Thu nhận những ý kiến góp

ý của đồng nghiệp về giờ giảng, giờ thực hành thông qua các buổi hội giảng, dự giờ;thu nhận ý kiến phản hồi từ các em học sinh thông qua các bài kiểm tra lý thuyết, kiểmtra thực hành và cả trong vấn đáp trực tiếp Viết sáng kiến và lên kế hoạch áp dụng vàonăm học tiếp

Năm học 2010 – 2011 và 2011 – 2012 bắt đầu áp dụng dần dần mở rộng từ lớpchọn đến lớp đại trà Từng bước đối chiếu kết quả hiểu lý thuyết và thái độ trong chuẩn

bị đồ dùng thực hành; nhẫn tới kết quả thực hành của từng tiết học

Thang điểm chấm không có sự phân biệt giữa lớp chọn và lớp đại trà, mà đánhgiá công bằng kết quả học và thực hành của các lớp Trên cơ sở kết quả đó, giáo viênchỉnh sửa sáng kiến và lần lượt tổng kết kết quả qua mỗi kỳ học, mỗi năm học Sau đó,Sáng kiến được viết và trình bày với hội đồng khoa học chấm sáng kiến kinh nghiệmcủa nhà trường để được đóng góp ý kiến xây dựng cho hoàn thiện

Trong quá trình nghiên cứu, ngoài các tài liệu cơ bản trong thư viện và trongphòng thí nghiệm của nhà trường thì giáo viên và học sinh tìm thêm kiến thức trên cácphương tiện thông tin khác nữa, đồng thời tự làm đồ dùng thực hành cho mỗi tiết học

để làm gương động viên khích lệ học sinh Khuyến khích học sinh chuẩn bị đồ dùngthực hành theo nhóm, với chú ý các đồ dùng đó không thử trực tiếp với bất cứ nguồnđiện nào nếu chưa được giáo viên kiểm tra

V NỘI DUNG SÁNG KIẾN

1 THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ

Sau năm học 2008 – 2009, qua khảo sát thống kê, kiểm tra số lượng, chất lượng

đồ dùng dạy học của bộ môn Công nghệ của học sinh khối 9 trường THCS Nhật Tânnhận thấy:

STT TÊN ĐỒ DÙNG SỐ LƯỢNG CHẤT LƯỢNG

19 Thiếc hàn + nhựa thông 0 Đã sử dụng hết

Như vậy, các thiết bị đo điện, dụng cụ cơ khí và một số thiết bị khác thì tái sửdụng được nhiều lần; còn các thiết bị - vật liệu: bóng điện, dây điện, giấy ráp, bảngđiện, … thì tỷ lệ cháy, hỏng, hao hụt khá nhiều, không tái sử dụng được Hàng năm,nhà trường đều dành một khoản kinh phí khá lớn đầu tư cho trang bị thiết bị dạy học,

đồ dùng – thiết bị cho các phòng chức năng, thực hành, bộ môn; tuy nhiên vì có nhiềumục cần đầu tư nên thực tế việc tu sửa, mua sắm đồ dùng – thiết bị cho thực hành củanhiều bộ môn còn hạn chế, trong khi đó mô đun Lắp đặt mạng điện trong nhà lại tiêutốn và làm hư hao thiết bị rất nhiều Ví dụ: sau tiết học Lắp đặt mạch điện bảng điện,học sinh thao tác đánh dấu vị trí rồi khoan lỗ bảng điện xong thì bảng điện không đápứng cho yêu cầu bài học của tiết sau được nữa; muốn tái sử dụng thì giáo viên dùnggiấy dán qua lỗ đinh vít – để học sinh thực hành đánh dấu vị trí; hoặc dùng sáp nến đểbít lỗ đinh vít để học sinh thực hành khoan lỗ bảng điện Cả hai cách xử lí này đềukhông giúp bài thực hành đạt được mục tiêu về kĩ năng như mong muốn

Về chất lượng học của học sinh, qua thống kê chúng tôi nhận thấy:

Lớp Sĩ số Điểm lý thuyết Điểm thực hành Điểm tổng kết

9C 37 12 22 3 7 25 5 7 28 2

Như vậy, điểm thực hành của học sinh thấp hơn nhiều so với điểm lý thuyết củacác em Điểm tổng kết cả năm cũng chưa cao, ở các lớp đại trà thì không có HS đạtđiểm tổng kết giỏi và ở lớp chọn thì vẫn còn HS đạt điểm tổng kết dưới trung bình

Qua trao đổi với các bậc phụ huynh thì tôi được nghe phản ánh: các em có giớithiệu với gia đình về môn học Công nghệ 9 – mô đun Lắp đặt mạch điện trong nhànhưng ở nhà các em chưa mạnh dạn tham gia học tập và giúp đỡ người lớn sửa chữa,lắp đặt mạch điện gia đình Cá biệt có em còn chưa biết cách thay dây chì khi bị đứthoặc chưa biết dùng băng cách điện để băng mối nối, chưa biết cách sử dụng các thiết

bị tiết kiệm điện: công tắc tự động, thay đèn tròn sợi đốt bằng đèn compart hoặc đènống huỳnh quang… Như vậy kỹ năng vận dụng vào đời sống chưa được các em pháthuy và làm thường xuyên

Về tâm lý chung thì học sinh chưa coi trọng bộ môn Công nghệ, chưa có ý thứcthực hành nghiêm túc, sáng tạo trong công việc Qua theo dõi thực hành tôi còn nhậnthấy các em bỏ qua nhiều thao tác kỹ thuật, bỏ bước trong quy trình, … Đôi khi có họcsinh làm bài vở của môn khác trong giờ Công nghệ Qua thăm hỏi học sinh, tôi nhậnthấy đa số các em chưa thực hành hoặc tham gia thực hành cùng người thân để lắp đặtmạng điện, lắp đặt bảng điện hoặc đấu nối dây điện ở gia đình Đây là việc cần hướngdẫn và khích lệ các em thực hành trên lớp tốt và tự tin thực hành ở thực địa gia đình

2 MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG THỰC HÀNH

Qua quá trình giảng dạy và tìm hiểu các tài liệu tham khảo, áp dụng các hướngdẫn của ngành về đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá, … tôi có áp dụngmột số biện pháp cụ thể sau để nâng cao chất lượng thực hành của học sinh :

a Chuẩn bị soạn giáo án

b Chuẩn bị tư liệu mẫu

c Hướng dẫn học sinh làm đồ dùng thực hành

d Áp dụng một số phương pháp dạy học tích cực trong giảng dạy

e Tích hợp kiến thức liên môn vào môn Công nghệ

g Kiểm tra, nhận xét – đánh giá, động viên học sinh

h Thu thập kết quả thực hành của học sinh để đối chiếu và điều chỉnh phươngpháp

a Chuẩn bị giáo án

Để thực hiện tốt việc giảng dạy nói chung và áp dụng sáng kiến vào giảng dạynói riêng thì tôi xác định mình cần chuẩn bị tâm thế chủ động tích cực hoạt động giảngdạy ngay từ phần việc soạn giáo án, chuẩn bị đồ dùng thực hành, tổ chức phân côngchia nhóm học, phân công chuẩn bị đồ dùng, thực hiện buổi học nghiêm túc – khoahọc, tổ chức thực hành đúng quy trình, đảm bảo thời gian, tiến độ cũng như chất lượngcủa bài thực hành Đồng thời có kế hoạch đôn đốc, kiểm tra, động viên khích lệ các emtrước – trong và sau khi chuẩn bị đồ dùng

Cụ thể:

Khi soạn giáo án cho mô đun Lắp đặt mạng điện trong nhà thì tôi xác định cầnsoạn hai loại giáo án là giáo án dành cho tiết lý thuyết và giáo án dành cho tiết thựchành Đối với giáo án lý thuyết thì chi tiết từng hoạt động, cụ thể hóa các thiết bị bằngthiết bị thực tế hoặc tranh vẽ minh họa – nhất là những chi tiết cần sử dụng lát cắt kỹthuật Trong giờ lý thuyết cần nhắc nhở học sinh liên tục chú ý sơ đồ nguyên lý và vẽ

sơ đồ lắp đặt trước khi đi dây thực tế, để làm điều này thì chính giáo viên khi thực hànhcũng tự vẽ lại sơ đồ mạch điện trên bảng Khi giảng lý thuyết, giáo viên cũng động viên

và hướng dẫn học sinh tìm hiểu kỹ nguyên lý hoạt động của từng thiết bị cơ bản, khihiểu nguyên lý hoạt động hơn thì các em thao tác đỡ nhầm lẫn, đôi khi các em có thêm

ý tưởng sáng tạo Ví dụ: khi các em hiểu cấu tạo, tác dụng, nguyên lý hoạt động của cầuchì thì các em sẽ có ý thức lắp cầu chì trên mỗi bảng điện – nhánh điện, chú ý chọn dâychì phù hợp với điện năng tiêu thụ của toàn đoạn mạnh đó

Với giáo án tiết thực hành, thì trong phân phối chương trình mô đun Lắp đặtmạng điện trong nhà đều dành từ 2 đến 4 tiết thực hành cho một phần việc Do vậy, khisoạn giáo án và giảng dạy thực tế tôi đều dành tiết thứ nhất của thực hành để hướng dẫn

lý thuyết, giới thiệu thiết bị, dụng cụ để thực hành: hình dáng ngoài, cấu tạo trong,nguyên tắc hoạt động, vị trí lắp đặt trong mạch điện, vị trí lắp đặt trong bảng điện, nêuyêu cầu thực hành và yêu cầu học sinh vẽ sơ đồ lắp đặt (cần thiết thì yêu cầu vẽ lại sơ

đồ nguyên lý nữa) Đồng thời lên kế hoạch dự trù vật liệu, dụng cụ, thiết bị cho côngviệc của tiết thực hành thứ 2 trở đi Sau khi có kế hoạch dự trù vật liệu, dụng cụ, thiết bịcho công việc thì tôi hướng dẫn học sinh chuẩn bị các vật liệu đó thông qua hai phươngán: chuẩn bị theo cá nhân, chuẩn bị theo nhóm Dù phương án nào thì tôi vẫn tôn trọng

ý kiến xung phong hoặc tự ghép nhóm của các em Điều căn dặn luôn luôn nhớ là: cácvật liệu, dụng cụ, thiết bị điện mà các em chuẩn bị hoặc tự làm không được đấu nối vớinguồn điện khi chưa có sự kiểm tra, giám sát của thầy giáo Đối với giáo án thực hànhtiết thứ 2 trở đi thì bắt đầu cho học sinh thực hành theo nhóm dưới sự hướng dẫn củagiáo viên

Việc soạn giáo án được tôi ứng dụng soạn trên văn bản MicrosoftWord hoặc/vàtrình chiếu MicrosoftPowerPoint Ngoài ra tôi còn tìm hiểu trên mạng các tư liệu bàigiảng, các hình ảnh, video, … để đưa vào giảng dạy Tuy nhiên, việc trình chiếuPowerPoint được xác định là công cụ hỗ trợ cho mục tiêu: hướng dẫn và phát huy họcsinh tích cực học tập; nên các Slide trình diễn đều đơn giản, không quá màu sắc rườm

rà hoặc hiệu ứng lạ kì để tránh sự phân tán của học trò

Trong quá trình soạn giáo án, tôi cũng chú ý chỉnh sửa giáo án cho phù hợp vớitrình độ của học sinh, đảm bảo các em không nhàm chán, không thấy giáo án là bản sao

y hệt của sách giáo khoa, lời giảng của thầy là đọc thuộc lòng từng trang SGK Đối vớigiáo án PowerPoint thì có trình chiếu một số ảnh chụp các kết quả tự làm của học sinhcác khóa trước, để làm mẫu và để khích lệ các em hiện tại làm đồ dùng; hoặc các video

về bước làm cụ thể để các em có kinh nghiệm, đôi khi tôi sử dụng một đoạn video cósai sót kĩ thuật để các em phát hiện sai sót đó Để hướng dẫn học sinh làm đồ dùng thìtrong lúc soạn giáo án tôi cũng cân nhắc chọn các đồ dùng cụ thể cần thiết để giao chocác em tự làm, điều này giúp các em vừa có thời gian học môn học khác, vừa làm tốtyêu cầu của môn Công nghệ; tiếp theo là việc hướng dẫn các em làm ở nhà

Ví dụ: chuẩn bị dây dẫn điện thì xác định qua các câu hỏi: để dẫn điện từ nguồn

vào bảng điện hay từ bảng điện ra thiết bị điện? cần dây điện lõi một sợi hay lõi nhiềusợi? Kích thước dây như thế nào? Để nối dây thì cần thêm dụng cụ gì? và thực tế,mẹo đặt câu hỏi ở đây xuất phát từ yêu cầu của bài thực hành: mục đích làm gì? Làmnhư thế nào? Có thể cải tiến gì không? Chính trong quá trình đàm thoại hoặc vấn đápthầy – trò thì người thầy có thêm điều kiện tích hợp một số kiến thức, kĩ năng liên môn;đặc biệt là kiến thức của môn Vật lý, Hóa học, Sinh học, Giáo dục công dân, … và cáckiến thức về bảo vệ môi trường, tiết kiệm năng lượng.

Một điều không được thể hiện thành văn trong các giáo án nhưng lại luôn đượctôi tâm niệm trong giảng dạy đó là: học sinh là trung tâm, hiểu biết và thực hành củacác em là thành quả lao động của thầy; do vậy, dù các em làm tốt rồi hay chưa tốt thìtôi luôn động viên, khuyến khích các em Nhờ vậy, trong quá trình chuẩn bị ở nhà vàlàm ở lớp, các em có tâm lý tự tin, thoải mái, nhiệt tình xây dựng bài Điều này cùngvới việc giáo dục theo hướng dẫn chuẩn kiến thức, kĩ năng sẽ giúp nhà trường đào tạođược những học sinh có đủ kiến thức, kĩ năng, có tác phong lao động gương mẫu; đồngthời cũng giúp cho các em có liên hệ với kiến thức, kĩ năng của các môn học khác khihọc môn Công nghệ

b Chuẩn bị tư liệu mẫu:

Khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm, ngoài việc chuẩn bị soạn giáo án theođúng quy định chuyên môn của ngành với việc chuẩn bị đồ dùng – thiết bị - vật liệutheo yêu cầu của từng bài thực hành - các đồ dùng này đã có sẵn như trong danh mục

đồ dùng của phân môn; tôi còn chuẩn bị tư liệu mẫu Gọi là tư liệu mẫu đó là các tư liệunhư: hình ảnh, video, mô hình, … do giáo viên và học sinh chuẩn bị cho tiết học Các

tư liệu này do tôi thu thập qua các năm học, tiết học để học sinh có đồ dùng trực quantrong học tập Có cả các ảnh chụp đồ dùng sai quy cách, kỹ thuật để các em đối chiếu,

so sánh rút kinh nghiệm cho mình

Tư liệu mẫu cần phản ánh được mong muốn: trên cơ sở đồ dùng trực quan dochính thầy cô và bạn bè khóa trước đã làm thì học sinh cũng sẽ có kế hoạch làm tốt yêu

cầu tự làm đồ dùng và khích lệ bản thân làm tốt hơn Về tâm lý mà nói, việc được quansát thành quả của các bạn học sinh khóa trước, cùng với khích lệ của thầy cô thì họcsinh rất hào hứng tham gia chuẩn bị đồ dùng thực hành ở nhà và tích cực chủ động thựchành tốt, đúng yêu cầu kĩ thuật ở trên lớp Do vậy, qua mỗi năm học tôi đều chọn một

số kết quả thực hành ưng ý nhất để làm tư liệu mẫu cho các năm học tiếp theo

Trong quá trình chuẩn bị tư liệu mẫu, tôi có một số kinh nghiệm: đối với các đồdùng có chi tiết giản đơn: dây dẫn, cầu chì, bóng đèn, … thì có thể phân công chuẩn bịtheo cá nhân; các đồ dùng có chi tiết phức tạp hơn: bộ bóng đèn, ghép mối các mối nối,

… thì phân công chuẩn bị theo nhóm Các đồ dùng sau khi chuẩn bị được đặt vào cáctúi đựng riêng biệt, tránh để lẫn, hư hỏng, sai số liệu, … Đối với tư liệu mẫu là hìnhảnh, đoạn video, bài giảng mẫu,… thì tôi lưu trữ trên máy tính cá nhân, hòm thư cá

nhân, USB, … để đảm bảo không bị mất dữ liệu do lỗi máy tính hoặc “virut” Sau một

thời gian áp dụng sáng kiến, mỗi bài học tôi đều có bộ thực hành mẫu do tôi và các emhọc sinh cùng làm Đây là một khích lệ nho nhỏ cho thầy và trò trong quá trình tìm hiểu

và thực hành các bài tiếp theo

c Hướng dẫn học sinh làm đồ dùng thực hành.

Bản thân mỗi tiết học thực hành đều có bộ đồ dùng của nhà trường, nhưng quaquá trình giảng dạy tôi nhận thấy số lượng, chất lượng, … các đồ dùng ngày một giảm;cần bổ sung liên tục qua các năm học Chính trong lúc chuẩn bị đồ dùng cho học sinhtôi đã mạnh dạn cùng các em chuẩn bị rồi giao một số công việc chuẩn bị đồ dùng thựchành cho các em, đây được coi là công việc chuẩn bị đương nhiên của các em trướcmỗi bài học nhưng nếu người thầy quan tâm, hướng dẫn chu đáo các em chuẩn bị thìcác em có cơ hội tìm hiểu kĩ các đồ dùng, bước đầu có những thao tác kĩ thuật với đồdùng đó, … khi tham gia thực hành các em không bỡ ngỡ và bắt kịp hoạt động thựchành trên lớp Vì vậy, tôi coi việc hướng dẫn học sinh làm đồ dùng là một trong nhữngbiện pháp giúp nâng cao chất lượng giờ thực hành

Mặc dù luôn ý thức bản thân mình soạn bài, chuẩn bị tư liệu mẫu, … cho sángkiến kinh nghiệm của mình nhưng tôi cũng luôn ý thức mỗi tiết thực giảng trên lớp củatôi không phải là tiết học hướng dẫn làm đồ dùng – chệch hướng nghiêm trọng mục tiêubài học Tôi chỉ coi đây là một trong các phương pháp, phương tiện dạy học để khích lệhọc sinh chủ động trong học tập và có được đồ dùng thực hành đầy đủ, đảm bảo mụctiêu bài học Vì vậy, trong phần này tôi xác định mình lồng ghép việc hướng dẫn làm

đồ dùng trong nội dung bài giảng cần đảm bảo sự tôn trọng tính giáo khoa của bài học,đảm bảo sự đầy đủ không bớt xén các kiến thức – kĩ năng của bài, đảm bảo sự lồngghép sáng kiến này là để phục vụ bài giảng được thành công

Trong thực tế giảng dạy, ngoài việc đảm bảo trình tự của một tiết học tôi cònđưa nội dung sáng kiến của mình vào bài giảng với các yêu cầu cụ thể và cũng là trình

tự sau:

* Đối với tiết lý thuyết hoặc thực hành tiết 1:

- Giới thiệu mục tiêu bài học, phân bố thời gian cho các tiết học

- Giới thiệu tranh ảnh, mô hình hoặc sản phẩm kết quả của bài học; trên cơ sở

đó học sinh phát hiện ra tên các loại thiết bị, vật liệu, số lượng, yêu cầu kĩ thuật, … qua

đó các em xây dựng được bảng dự trù vật liệu

- Giáo viên tiếp tục hướng dẫn học sinh quan sát sơ đồ nguyên lý, sơ đồ lắp đặt;với các kiến thức mở rộng và thực tế thì giáo viên giới thiệu qua trình chiếu PowerPointhoặc qua tranh ảnh, mô hình hoặc sản phẩm cụ thể Từ đó, hướng dẫn học sinh chuẩn bịtừng thiết bị - đồ dùng cụ thể như thế nào Đây là khâu rất quan trọng, bởi học sinh nắmchắc sơ đồ nguyên lý, sơ đồ lắp đặt, hiểu được cấu tạo, chức năng, cách dùng thì sẽthao tác thực hành được (phục vụ lợi ích của bài học) và chuẩn bị ở nhà các đồ dùngnày được

Ví dụ: Khi học bài 5: Thực hành nối dây dẫn điện Giáo viên chuẩn bị bảng phụ

là ảnh các mối nối như SGK, các mối nối thực tế do học sinh khóa trước đã làm và ảnhcác mối nối trong thực tế lắp đặt Sau khi học sinh quan sát thì giáo viên hỏi học sinh:

+ Tên của mối nối (Học sinh tham khảo qua SGK nếu chưa biết)

+ Em thường thấy kiểu mối nối này ở đâu trong thực tế?

+ Với loại mối nối (ví dụ chỉ vào mối nối nhánh của dây một lõi) này thì emcần chuẩn bị dây như thế nào?

+ Theo em, vì sao phải vòng dây nhánh qua dây chính rồi quay qua chính dâynhánh của mình ngược 1 vòng?

+ Để mối nối chặt hơn thì em cần làm như thế nào?

+ Em thấy bước nào khó nhất? dễ nhất?

+ Em có sáng kiến gì cho việc nối dây này không?

Song song với việc học sinh trả lời thì giáo viên có thể chiếu video công đoạnnối dây hoặc tự giáo viên làm Sau đó, giáo viên mở rộng thêm với các loại mối nốikhác Cùng với bảng dự trù vật liệu các em đã lập, yêu cầu các em phân công nhauchuẩn bị đồ dùng cho tiết thực hành tiếp theo Nếu các em chưa biết phân công thì giáoviên giúp đỡ

Ở bước này, các câu hỏi tôi thường dùng là:

+ Tên của đồ dùng – vật liệu – thiết bị, … này là gì?

+ Em gặp chúng ở đâu trong thực tế ?

+ Em cần chuẩn bị gì để hoàn thành yêu cầu này?

+ Em thấy bước nào khó nhất? dễ nhất?

+ Em có sáng kiến nào để làm tốt yêu cầu này không?

Các hoạt động tôi thường làm là:

+ Giới thiệu đồ dùng trực quan: tranh ảnh, video, mô hình, vật thật, …

+ Giới thiệu nguyên lý làm việc, nguyên tắc lắp đặt hoặc đặc điểm kĩ thuật củacác đồ dùng trực quan trên

+ Thao tác mẫu hoặc trình chiếu thao tác mẫu

+ Lắng nghe, tiếp nhận các ý kiến của các em để giải đáp hoặc đánh giá nhậnxét các ý tưởng của các em

* Đối với tiết thực hành thứ 2 trở đi:

- Kiểm tra việc chuẩn bị của học sinh

- Tổ chức cho học sinh quan sát một hình ảnh hoặc 1 sản phẩm thực hành cụ

thể (quan sát tư liệu mẫu) : bảng điện trong lớp học, một mối nối cụ thể hoặc ảnh chụpmột sơ đồ lắp đặt, …

- Học sinh trình bày đồ dùng thực hành mình đã chuẩn bị dưới sự hướng dẫncủa giáo viên Giáo viên kiểm tra đồ dùng, nếu đảm bảo yêu cầu nhất là yêu cầu an toànđiện thì động viên, khen ngợi học sinh và đồng ý cho các nhóm thực hành với đồ dùngnày Ngược lại, nếu kiểm tra thấy chưa đảm bảo các yêu cầu thì phân tích cho học sinhcác lỗi đấy; động viên các em đã có tinh thần chuẩn bị đồ dùng và yêu cầu các em thamgia thực hành với các nhóm khác hoặc sử dụng đồ dùng của phòng thiết bị đồ dùng Đểgiảm thiểu các lỗi sai sót thì ngay từ tiết học trước, giáo viên lưu ý cho học sinh một sốthao tác có thể nhầm lẫn trong khi chuẩn bị

- Học sinh thực hành theo nhóm đã phân công Giáo viên theo dõi sát saotừng nhóm Bước đầu chú ý việc chọn thiết bị điện phù hợp, quy trình nối dây, an toànđiện rồi mới đến vấn đề kỹ thuật, mỹ thuật

- Cho các nhóm chấm chéo kết quả của nhau, nêu các ưu điểm – nhược điểmcủa từng kết quả thực hành sau đó giáo viên chấm kết quả các nhóm, rút kinh nghiệmchung và đưa ra yêu cầu tiếp theo

Để tiết thực hành được thành công, giáo viên cần chia nhóm hợp lý: cân đốinam nữ, trình độ hiểu biết, … hoặc phân công phần việc phù hợp: vẽ sơ đồ, tách vỏdây, nối dây, đánh dấu, khoan – vít, đi dây, … Tuy nhiên, cũng cần tôn trọng tính tựquyết của học sinh khi mong muốn ghép nhóm để phát huy hết sở trường của các em

Đối với thiết bị, dụng cụ thực hành thì giáo viên cần chú ý: thiết bị, dụng cụ củagiáo viên cần đạt chuẩn và có tính gương mẫu trong chuẩn bị Đối với thiết bị, dụng cụcủa học sinh thì yêu cầu đơn giản hơn nhưng vẫn phải đảm bảo tính khoa học, an toàn,đúng mục đích sử dụng; trong trường hợp các thiết bị phức tạp có thể chia nhỏ yêu cầuchuẩn bị cho các em, ví dụ: chuẩn bị cho lắp đặt bảng điện thì chia nhỏ công việc:chuẩn bị khoan và các đinh vít – chuẩn bị công tắc và đi dây công tắc – chuẩn bị cầuchì và đi dây cầu chì, …

Đối với các thao tác thực hành khó: khoan lỗ, lắp đặt thiết bị điện tử trongmáng điện, … thì giáo viên cần làm mẫu và hướng dẫn tỉ mỉ Có thể yêu cầu 1 – 2 học

sinh thực hành thử rồi mới yêu cầu các nhóm làm đại trà.

Đặt ra các tình huống có thể xảy ra để học sinh có thêm kĩ năng giải quyếttrong thực tế: đèn không sáng, thiết bị không hoạt động, đèn sáng yếu, mối nối bị ròđiện, … để học sinh suy tư, tìm hiểu trong thực tế, tham khảo kiến thức ở người thân.Nhờ quá trình học trên lớp, học ngoài nhà trường như vậy, khả năng thực hành và xử lítình huống của các em sẽ được nâng cao dần

Động viên học sinh mạnh dạn thực hành tại gia đình nhưng phải nhắc nhở các

em cần làm dưới sự quản lý giám sát của bố mẹ hoặc người có kiến thức nghề điện

d Áp dụng một số phương pháp dạy học tích cực trong giảng dạy.

Trong các năm học gần đây, ngành Giáo dục đã có nhiều cải cách quan trọng,

từ hệ thống SGK, chuẩn kiến thức – kỹ năng, … đến đổi mới phương pháp dạy học.Đây thực sự là một cơ hội tốt cho các thầy cô giáo được tìm hiểu, tiếp cận, áp dụng cácphương pháp dạy học tiên tiến, hiệu quả vào giảng dạy Tuy nhiên, với đặc trưng riêngcủa mỗi bộ môn và căn cứ vào tình hình điều kiện cơ sở vật chất của cơ sở giáo dục màngười thầy chọn lọc và áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, phù hợp với họcsinh của mình và góp phần nâng cao chất lượng môn học Với sự hướng dẫn, chỉ đạochuyên môn của tổ chuyên môn, nhà trường và các cấp, qua thực tế giảng dạy tôi thấymình tâm đắc và áp dụng một số phương pháp dạy học tích cực sau:

Phương pháp vấn đáp: đây là phương pháp được sử dụng khá nhiều trong cáccông việc: đặt vấn đề để vào bài, kiểm tra nhận thức – kĩ năng của HS/ nhóm HS, ghinhận các thông tin phản hồi từ phía các em học sinh Trong quá trình giảng dạy, tôithường sử dụng vấn đáp giải thích – minh họa nhằm làm sáng tỏ nội dung của yêu cầuthực hành, cách vấn đáp này sử dụng cùng với đồ dùng trực quan rất có ích cho việcnghe – nhìn – hiểu – làm của các em

Ví dụ: khi dạy bài 5 Thực hành: Nối dây dẫn điện, tôi áp dụng phương phápvấn đáp trong việc đặt vấn đề vào bài:

GV: Mạng điện trong mỗi gia đình chỉ có 1 đường nhánh duy nhất từ bảng điệnđến thiết bị điện hay không?

HS: không, trên đường đi của dây nguồn, có thể phân nhiều nhánh.

GV: Có thể ghép một số thiết bị điện vào chung một đường dây không? Cáchmắc thế nào?

HS: có thể mắc nhiều thiết bị vào chung một đường dây, bằng cách mắc songsong

GV: Khi mắc như vậy, thì sẽ có nhiều đoạn mạch ta phải thực hiện các mối nối:nối thẳng, nối phân nhánh, … trong thực tế việc nối dây dẫn điện là việc làm thườnggặp nên chúng ta sẽ tìm hiểu và thực hành nối dây dẫn điện

Khi áp dụng phương pháp dạy học tích cực trong bộ môn thì tôi ghi nhớ mộtnhận xét rất quý:

“Nói cho tôi nghe – tôi sẽ quên

Chỉ cho tôi thấy – tôi sẽ nhớ

Cho tôi tham gia – tôi sẽ hiểu”

bởi vì: “Ta nghe – ta sẽ quên

Ta nhìn – ta sẽ nhớ

Ta làm – Ta sẽ học được”

Vì vậy, việc vấn đáp phải được sử dụng để gợi nhớ kiến thức cũ hoặc liên hệkiến thức liên môn để gợi ý kiến thức mới, tránh hiện tượng vấn đáp các vấn đềchung chung hoặc không có liên quan đến mục tiêu của bài học hiện tại

Phương pháp dạy học nhóm: Đối với mỗi lớp 9, khi vào năm học tôi hướng dẫnchia nhóm các em học sinh, bước đầu là tự các em ghép nhóm, mỗi nhóm từ 4 – 6 HS,qua một số bài thực hành GV sẽ chia lại thành các nhóm có sự cân đối về số lượng, lựchọc, giới tính, … Để thúc đẩy việc các nhóm tự lực hoàn thành các nhiệm vụ học tập,

GV yêu cầu trong mỗi nhóm có cử nhóm trưởng, phân công nhiệm vụ từng bạn trongnhóm một phần việc cụ thể, có ghi chép công việc của các thành viên trong bảng báocáo thực hành, khi trình bày kết quả thực hành GV có thể chỉ định bất kể thành viênnào trong nhóm trình bày, không cứ chỉ mỗi trưởng nhóm trình bày báo cáo Qua cácnăm học tôi nhận thấy: ban đầu các em kết nhóm theo những sở thích, hứng thú của cácem; điều này có lợi thế là các em gần nhau hơn và dễ phân công trợ giúp nhau thực

hành, nhưng hạn chế của cách lập nhóm này là có thể xảy ra sự phân biệt giới tính, làngxóm, mức độ học tập, … nên sau một số buổi ghép nhóm ban đầu, GV sẽ hướng dẫnlập nhóm theo hướng: có HS khá để hỗ trợ HS yếu, có HS nam trợ giúp HS nữ, …

e Tích hợp kiến thức liên môn và một số chủ đề khác vào môn Công nghệ.

Không có gì tuyệt vời bằng việc từ bài học lí thuyết đến bài học thực hànhtrong phòng thí nghiệm lại được minh họa hoặc triển khai ở một số môn học khác hoặctrong thực tế Đối với mô đun Lắp đặt mạch điện trong gia đình thì điều này dễ dàngnhận thấy và học sinh khi nhìn nhận được điều này đều thấy sự ích lợi của bộ môn vàhào hứng trong việc học và áp dụng vào đời sống

Trong quá trình giảng dạy Công nghệ 9 tôi nhận thấy có một số kiến thức liênmôn có thể áp dụng vào trong việc khơi gợi kiến thức cho HS, kiểm chứng các kiếnthức đó bằng hành động thực hành, thực tế Ví dụ cụ thể:

Trong bài 5: Thực hành nối dây dẫn điện, tôi có liên hệ với kiến thức của một sốmôn học khác để bổ sung cho mục tiêu dạy học của bài một số điểm sau:

* Kiến thức:

- Biết được các yêu cầu của mối nối dây dẫn điện

- Ôn lại kiến thức về sự ô xi hóa kim loại (Kiến thức bài 25 – Hóa học 8)

- Ôn lại kiến thức: tác dụng của dòng điện (Kiến thức bài 22, 23 – Vật lý 7)

- Yêu lao động, sáng tạo trong thực hành (Bài 8, 9, 10 – GDCD 9; Bài 11 – GDCD8)

- Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong việc đảm bảo mối nối an toàn điện,tránh đứt mạch hoặc phát sinh tia lửa điện làm chập mạch gây hỏa hoạn, …

Nhờ có sự liên hệ với nhiều môn học khác mà các em không quên kiến thức cũ,nhận thức được vai trò bổ trợ cho nhau của các bộ môn trong nhà trường, HS không cótâm lý coi môn này “chính – phụ” … Đồng thời, với kiến thức bổ sung từ các mônkhác vào học tập thì chất lượng học tập của các em được nâng cao hơn

g Kiểm tra, nhận xét – đánh giá, động viên học sinh.

Việc học tập của các em được kiểm tra đánh giá theo hướng dẫn chung củaphân môn (kiểm tra miệng, kiểm tra 15 phút, kiểm tra 45 phút, …); nhưng để nâng caochất lượng thực hành của HS thì việc kiểm tra – đánh giá không thể đơn thuần là chobao nhiêu điểm, phê bình bao nhiêu lỗi, mà cần được nhìn nhận như việc ghi nhậnthành quả học tập, thực hành của các em và là cơ sở để động viên các em tiến bộ hơnnữa Thông qua kiểm tra – đánh giá thì GV cũng có dịp được đối chiếu, kiểm traphương pháp dạy học của mình đã phù hợp với các em hay chưa? Cần điều chỉnh ởhoạt động giáo dục nào? …Vì vậy, để áp dụng thành công sáng kiến vào thực tế giảngdạy, tôi đã xác định ngay từ đầu cần có kế hoạch kiểm tra, đánh giá và động viên các

em thực hành Cụ thể:

Chú trọng kiểm tra đánh giá thường xuyên, qua việc kiểm tra miệng, kiểm tra

đồ dùng do HS chuẩn bị, kiểm tra viết 15 phút về các kiến thức lí thuyết Đối với tiết

thực hành thứ 2 trở đi có thế lấy kết quả chuẩn bị của một số em làm điểm kiểm tramiệng Giáo viên kiểm tra học sinh có chuẩn bị đồ dùng thực hành như đã phân cônghay không Nếu không chuẩn bị thì tìm hiểu nguyên nhân do thiếu thời gian, hỏng đồdùng, không biết cách làm, … hay do các em không làm; với nguyên nhân nào giáoviên cũng phải động viên các em: với tinh thần của anh chị học sinh lớp 9, đàn anh –đàn chị của các em khối dưới thì các em cần tích cực hơn trong thực hành Nếu nhiềulần vẫn không có đồ dùng thực hành thì giáo viên giao nhiệm vụ khác cho em đó: thuxếp lại phòng thực hành sau giờ học, chuẩn bị tư liệu mẫu cho các nhóm quan sát, … vìđây không phải hình thức phạt mà là một hình thức học bởi các em được thu xếp hoặcchuẩn bị tư liệu mẫu thì chính lúc đó các em lại được tiếp xúc với đồ dùng thực hành vàquy trình thực hành Nếu các em có chuẩn bị thì giáo viên khích lệ trước toàn lớp, cùng

cả lớp kiểm tra đồ dùng của các em đã đảm bảo yêu cầu hay chưa, nhất là yêu cầu antoàn điện, nếu đảm bảo yêu cầu thì sử dụng các đồ dùng đó để làm thực hành

Với tinh thần lấy học trò là trung tâm, cố gắng phát huy tính tích cực của các

em trong học tập, tôi xác định việc kiểm tra đánh giá với các em cần mang tính tổng thểcác mặt: kiến thức, kĩ năng, thái độ Không phải học sinh nào cũng có thế mạnh khi họcCông nghệ, nên với học sinh còn yếu về kĩ năng thì phát huy tính ham học ham hiểubiết, chăm chỉ lắng nghe thầy cô giảng, chú ý xem thầy và các bạn thao tác Với họcsinh yếu về kiến thức thì giáo viên giúp các em nhận thấy: khi thực hành mà thiếu kiếnthức thì đôi khi việc làm vất vả của chúng ta lại không có lợi ích gì Ví dụ: khi các em

đi dây từ dây nguồn đến cầu chì, nếu các em mắc cầu chì vào dây trung hòa thì cầu chìkhông còn tác dụng ngắt mạch điện khi đoản mạch Hoặc khi các em lắp đặt máng đènống huỳnh quang, nếu đi dây sai cũng sẽ xảy ra hiện tượng sau khi tắt công tắc, bóngđèn vẫn nhấp nháy ở đầu đèn … Để phát hiện hết các trường hợp có thể xẩy ra thì chỉ

có quan sát và đánh giá qua các đồ dùng mà các em đã chuẩn bị và qua trao đổi đàmthoại giữa thầy – trò và trò – trò trong mỗi tiết học Việc này đòi hỏi thầy cần dự đoántrước một số tình huống có thể xảy ra và dự kiến câu trả lời của các em, giúp các em có

đủ kiến thức, vững kĩ năng – một công việc vất vả nhưng đáng quý của nghề giáo

Vì vậy, tôi đã sử dụng các cách thức kiểm tra: kiểm tra miệng (5 – 10 phút),

kiểm tra 15 phút, kiểm tra 45 phút, kiểm tra thực hành và kiểm tra học kì Với các kiểmtra miệng và 15 phút thì chú ý đặt các câu hỏi có tái hiện kiến thức cũ, gợi ý cho kiếnthức mới, câu hỏi có tính kiểm tra kiến thức mức độ thông hiểu Với các bài kiểm trathực hành, kiểm tra 45 phút, … thì tôi áp dụng cả hai phương pháp: quan sát và kiểmtra đánh giá kết quả thực hành, trong đó chú trọng có tiêu chí: chất lượng sản phẩm,chuẩn bị thực hành, thực hiện đúng quy trình công nghệ, thời gian hoàn thành, đảm bảo

an toàn lao động và giữ vệ sinh môi trường, tính đoàn kết trong hoạt động nhóm; điềunày thể hiện trong một phiếu đánh giá thực hành với biểu điểm được công khai với lớp.Với bài kiểm tra viết thì chú trọng các tiêu chí: tính tái hiện các kiến thức cũ, sử dụngcách ra câu hỏi trắc nghiệm phong phú (điền từ-cụm từ, đúng – sai, nối, khoanh trònđáp án, …) Dù cách nào thì người thầy cũng luôn chú ý: kiểm tra thường xuyên, nhậnxét chi tiết, tích cực động viên

Ví dụ 1:

Bài kiểm tra 15 phút

(sau khi học xong bài 6)

Câu 1: Hãy khoanh tròn chữ cái đứng trước ý do em lựa chọn

Dụng cụ để đo chiều dài dây dẫn, ống luồn dây, khoảng cách cần lắp đặt:

Bước 4: D Vẽ đường dây nguồn

E Vẽ đường dây diện theo sơ đồ nguyên lý