skkn kinh nghiệm dạy chương 1 vẽ kỹ thuật cơ sở môn công nghệ 11

Môn học cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản về vẽ kĩ thuật, họcsinh nắm được phương pháp hình chiếu vuông góc, các hình biểu diễn hình chiếu,hình cắt, mặt cắt, hình chiếu trục đ

Trang 1

Phù Cừ, ngày 15 tháng 4 năm 2013

Trang 2

Môn học cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản về vẽ kĩ thuật, họcsinh nắm được phương pháp hình chiếu vuông góc, các hình biểu diễn (hình chiếu,hình cắt, mặt cắt, hình chiếu trục đo, hình chiếu phối cảnh…) để thể hiện, biểudiễn một vật thể, một chi tiết máy hay một sản phẩm cơ khí hoàn chỉnh Thôngqua đó giúp các em đọc được các bản vẽ kĩ thuật đơn giản, là cơ sở cho quá trìnhhọc tập lên cao sau này và giáo dục học sinh trong lao động, sản xuất

Vì tầm quan trọng của phân môn nêu trên nên cần đi sâu nghiên cứu, đổi mớiphương pháp sao cho việc truyền thụ kiến thức tới học sinh đạt hiệu quả cao nhất

2-Cơ sở thực tiễn

Môn Công Nghệ 11, ở phần Vẽ kỹ thuật cơ sở là nội dung khó Nội dung kiếnthức kĩ thuật vừa cụ thể vừa trìu tượng: Kiến thức kĩ thuật thường là những kháiniệm, cấu tạo và nguyên lý làm việc của máy móc thiết bị Học sinh rất khó tiếpthu nếu không hiểu được nội dung các hình vẽ mang nhiều yếu tố của môn vẽ kĩthuật

Kênh hình trong sách giáo khoa ở nhiều môn học đều mang kiến thức củamôn VẼ KĨ THUẬT như các hình không gian môn Vật lí, môn Toán (hình họckhông gian), hình cắt (cắt dọc, cắt ngang) môn Sinh…Đặc biệt kênh hình của mônmôn Công Nghệ có rất nhiều hình vẽ liên quan tới hình vẽ kĩ thuật được ứng dụngtrong thực tế

Trong thực tế hiện nay môn Công Nghệ đang gặp nhiều khó khăn thiếu thốn

về cơ sở vật chất cho dạy học và thực hành: thiếu vật thể trực quan, thiếu mô hìnhdạy học, thiếu tranh vẽ, thiếu dụng cụ vẽ cho thày dạy phần Vẽ kĩ thuật…Để nâng

Giáo viên: BÙI XUÂN ĐÍCH Trường THPT Phù Cừ

Năm học 2012 - 2013

2

Trang 3

cao chất lượng dạy học bộ mỗi thầy cô cố gắng khắc phục các khó khăn của bộmôn, đồng thời phải luôn đổi mới, rút kinh nghiệm sau mỗi bài giảng để thu đượckết quả tốt hơn

Với những lí do trên, tôi xin đưa ra một số ý kiến trao đổi rút kinh nghiệm về

giảng dạy chương I: Vẽ kĩ thuật cơ sở của phần VẼ KỸ THUẬT với mong muốn

được sự đóng góp ý kiến của các đồng nghiệp

II- MỤC ĐÍCH VÀ QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN

1- Mục đích

Giúp việc dạy và học phần VKT dễ dàng hơn, Hiểu và nắm vững các cách biểu diễn vật thể, thành thạo kỹ năng vẽ, làm cơ sở để các em học bộ môn VKT trong các trường chuyên nghiệp kỹ thuật và làm việc sau này Qua trao đổi mỗi thày cô dạy bộ môn Công Nghệ cũng rút ra những kinh nghiệm để việc giảng dạy tốt hơn

2- Quá trình thực hiện.

Trong nhiều năm qua tôi đã suy nghĩ đổi mới cách dạy và học bộ môn nóichung và phần Vẽ kĩ thuật cơ sở nói riêng đồng thời trao đổi cùng đồng nghiệp đểvận dụng thực hiện Sau mỗi bài giảng lại đúc kết rút kinh nghiệm và trao đổi đểđưa ra cách dạy phù hợp nhất Kết quả được đối chứng qua các lần kiểm tra, làmbài tập thực hành rồi tiếp tục rút kinh nghiệm để đạt được kết quả tốt hơn,

Khi nhà trường có thêm các phương tiện trình chiếu và nối mạng Internettôi đã tích cực soạn bài theo hướng dùng các phương tiện trình chiếu và sưu tầmcác hình vẽ kỹ thuật để phục vụ cho bài dạy và tích cực đổi mới phương pháp theohướng phát huy tính tích cực của học sinh

Từ kinh nghiệm của bản thân dạy môn Công Nghệ, đặc biệt phần Vẽ kĩthuật, chương Vẽ kĩ thuật cơ sở tôi muốn trao đổi cùng đồng nghiệp rất mongđược sự góp ý, trao đổi của các thày cô

Năm học 2012 - 2013

3

Trang 4

B NỘI DUNG

I- ĐẶC ĐIỂM CHƯƠNG I: VẼ KỸ THUẬT CƠ SỞ.

Mỗi môn học đều có những đặc điểm riêng Để tìm ra phương pháp giảngdạy thích hợp phải hiểu rõ mục tiêu của chương, của từng bài cụ thể Từ đó, ngườidạy phải lựa chọn phương pháp và xây dựng giáo án cho phù hợp

Nhiều ý kiến của các thày cô đều cho rằng phần vẽ kỹ thuật của Công Nghệlớp 11 vừa hay lại vừa khó Khó cả :việc học” và cả “việc dạy” Nhiều học sinhđầu tiên rất ngại học vì cho rằng khó song khi thấy hay thích học thì kiến thức đãchuyển sang phần khác

Chương I cũng là chương có nhiều bài thực hành với thời lượng 4 tiết thựchành Tuy vậy nếu học sinh không vẽ và luyện tập ở nhà thì vẫn không đủ thờigian để làm hết các bài tập trong sách giáo khoa

Nội dung rất khó do khó hình dung, khó vẽ hình, phải tư duy trìu tượngnhiều: Từ vật thể phải hiểu rõ cách vẽ và vẽ được các hình chiếu vuông góc, vẽđược hình cắt mặt cắt Ngược lại từ các hình chiếu học sinh phải hiểu cách vẽ và

vẽ được hình chiếu trục đo và hình chiếu phối cảnh của vật thể

II-LỰA CHỌN NỘI DUNG KIẾN THỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP.

1-VỀ NỘI DUNG

1.1 Nội dung SGK theo chuẩn kiến thức và đề xuất.

Chương I với tiêu đề VẼ KĨ THUẬT CƠ SỞ gồm 7 bài trong đó có 5 bài lýthuyết và 2 bài thực hành Các nội dung của chương các em đã được học ở THCSnhưng sơ lược Nội dung của chương được nâng lên ở mức cao so với THCS Các bài của chương gồm:

Bài 1: Tiêu chuẩn trình bày bản vẽ gồm những kiến thức cơ bản nhất cầntuân thủ khi vẽ gồm các tiêu chuẩn khổ giấy, tỷ lệ, chữ và số, ghi kích thước

Năm học 2012 - 2013

4

Trang 5

Bài 2: Hình chiếu vuông góc giới thiệu cơ sở của vẽ hình chiếu Đây là nộidung cần giảng kỹ để các em hiểu được phương pháp biểu diễn vật thể bằng HÌNHCHIẾU.

Bài 3: Thực hành vẽ hình chiếu vật thể đơn giản được thực hiện trong 2 tiết(Phân phối cũ 1 tiết) Qua bài thực hành giúp các em tập vẽ các đường nét dưới sựhướng dẫn của thày và vẽ đúng hình chiếu làm cơ sở cho kỹ năng vẽ sau này Bài 4: Hình cắt, mặt cắt cũng được biểu diễn bằng phương pháp hình chiếuvuông góc nhưng để biểu diễn rõ những phần khuất của vật thể

Bài 5: Hình chiếu trục đo dùng bổ trợ cho hình chiếu, kiến thức này trongtoán học gọi là hình không gian, Vẽ và tưởng tượng tốt hình chiếu trục đo sẽ giúpcác em học tốt môn toán hình không gian lớp 11

Bài 6: Thực hành biểu diễn vật thể là bài toán tổng hợp về các phương phápbiểu diễn vật thể vận dụng các phương pháp biểu diễn: Hình chiếu, hình cắt, hìnhchiếu trục đo Bài được thực hiện trên lớp trong 2 tiết

Bài 7: Hình chiếu phối cảnh là phương pháp biểu diễn dùng nhiều trongngành kiến trúc, xây dựng Bài chỉ giới thiệu sơ lược các hình biểu diễn trong bản

vẽ xây dựng, bản vẽ nhà

Chương I có một bài ôn tập và 1 tiết kiểm tra cả lý thuyết và thực hành

Theo chuẩn kiến thức bài 1 cung cấp ngay những kiến thức về tiêu chuẩn bản

vẽ không có kiến thức về vẽ nối tiếp giữa hai đoạn thẳng và cung tròn là kiến thứccần giải một số bài tập của bài thực hành (bài 1-bài 3-bài 5) Bài 3 thực hành vẽhình chiếu của vật thể SGK chỉ hướng dẫn một cách vẽ hình chiếu theo cách “ Vẽkhối bao ngoài rồi cắt bỏ từng phần” Nếu chỉ áp dụng cách vẽ này sẽ rất khó khănkhi các em vẽ các bài thực hành trang 21 nên cần bổ sung cách vẽ hình chiếu Tương tự bài 5 của chương chỉ cung cấp một cách vẽ hình chiếu trục đo trongkhi SGK nêu “ Căn cứ vào đặc điểm hình dạng của vật thể để chọn cách vẽ hìnhchiếu trục đo thích hợp Để giúp học sinh vẽ được hình chiếu trục đo phần bài tậpthực hành cần cung cấp thêm cho học sinh thêm cách vẽ khác

1.2 Những vấn đề cần nghiên cứu, bổ sung.

1.2.1 Nguyên tắc bổ sung: Vì nội dung kiến thức SGK đã được các

giáo sư dày công đầu tư và đã được thẩm định nên việc bổ sung thêm kiến thức

Năm học 2012 - 2013

5

Trang 6

cần phải được cân nhắc kỹ và trao đổi cùng đồng nghiệp và tuân thủ các nguyêntắc sau:

+ Thật sự cần thiết, nếu thiếu HS gặp khó khăn khi học và thực hành + Cần và đủ, phù hợp thời gian, không làm nặng thêm kiến thức SGK + Không đưa ra mục riêng, khi nào cần giảng thì bổ sung khi đó

1.2.2 Những kiến thức cần bổ sung:

Cách vẽ nối tiếp hai đường thẳng với một cung tròn giúp các em có kiếnthức vẽ hình chiếu các bài tập trang 21, vẽ lại các hình chiếu trang 36 Cụ thể:

Bài tập 1 và 3 trang 21 Hình chiếu BẰNG cần vẽ nối tiếp

Trang 7

Bài tập 5 trang 21 Hình chiếu ĐỨNG cần vẽ nối tiếp

Hình chiếu đề 5 bài tập thực hành trang 36 cũng phải vẽ nối tiếp

Theo phân phối chương trình cũ bài 3 thực hành vẽ các hình chiếu của vật thểđơn giản chỉ có một tiết nay phân phối mới đã tăng lên 2 tiết nên việc bổ sung kiếnthức vẽ nối tiếp để học sinh có kiến thức vẽ các hình chiếu cho cả hai bài đã nêu làhợp lý (Kiến thức vẽ nối tiếp đã có SGK cũ) Việc bổ sung này chỉ mất khoảng 5-7phút

Ngoài cách vẽ hình chiếu như SGK đã nêu ( vẽ khối bao ngoài và cắt bỏ từngphần” giáo viên có thể bổ sung các cách vẽ mà nhiều thày cô đã giảng vẽ dựa vàođịnh nghĩa hình chiếu Cách vẽ này giúp học sinh dễ dàng vẽ được các hình chiếucủa bài tập vẽ hình chiếu trang 21

Sách giáo khoa cũ trang 38 có định nghĩa hình chiếu: “Hình chiếu là hìnhbiểu diễn bề mặt nhìn thấy của vật thể đối với người quan sát Khi cần thiết phảithể hiện phần không nhìn thấy của vật thể, cho phép dùng nét đứt để vẽ”

Có thể đưa ra các bước để vẽ hình chiếu như sau

Năm học 2012 - 2013

7

R20

40 O20

R16

016

Trang 8

Bước 1: Xác định hướng chiếu

Cần lưu ý bước này có ý nghĩa rất quan trọng vì hình chiếu đứng là hình chiếuchính của bản vẽ, phải phản ánh rõ nét, thể hiện nhiều thông tin nhất về hình dạngvật thể nên phải chọn hướng chiếu từ trước đảm bảo được yêu cầu này

Bước 2: Căn cứ vào mỗi hướng chiếu đã xác định xác định bề mặt nhìnthấy, nét thấy, bề mặt khuất, nét khuất và tiến hành vẽ mờ theo thứ tự : Hình chiếuđứng, hình chiếu bằng và hình chiếu cạnh

Bước 3: Tô đậm và ghi kích thước

Trước khi tô đậm cần kiểm tra sửa chữa sai sót bước vẽ mờ (bỏ nét thừa, bổxung nét thiếu…) Dùng bút chì mềm tô đậm Sau đó ghi kích thước

Xin lấy một vài ví dụ khi thực hiện bài tập vẽ hình chiếu đề 2 trang 21: Vẽhình chiếu tấm trượt dọc

Trang 9

Vì vậy học sinh rất khó vẽ hình chiếu cạnh vì không quan sát được bề mặt bên trái.

Có thể chọn hướng chiếu xoay với cách này 90o nhưng các hình chiếu rất khó hìnhdung ra vật thể Tuy vậy với cách vẽ này vẫn có thể suy mặt trái của vật thể tương

tự như nhìn mặt phải nhưng phải chú ý chiều quan sát và phải xoay ngược lại 180o

Kết quả ta được các hình chiếu như sau:

Trang 10

Để học sinh dễ làm bài tập hơn có thể vẽ lại hình chiếu trục đo vật thể như hìnhsau Với hình vẽ này việc xác định hướng chiếu tối ưu ( Hình chiếu đứng thể hiệnchiều dài và chiều cao, hình chiếu bằng thể hiện chiều dài và chiều rộng, hìnhchiếu cạnh thể hiện chiều rộng và chiều cao) và quan sát các bề mặt vật thể được

dễ dàng nhất là bề mặt bên trái để vẽ hình chiếu cạnh

Cách vẽ này tôi đã trao đổi với nhiều đồng nghiệp và nhận được sự ủng hộ Họcsinh vẽ cách này cũng dễ dàng hơn, không bị nhầm lẫn (không phải tẩy xoá nhiều) Cũng cần lưu ý học sinh các bề mặt vẽ bằng hình chiếu trục đo bị biến dạnggóc vuông thành góc nhọn hoặc góc tù nhưng khi vẽ phải vẽ góc vuông

- CÁCH VẼ HÌNH CHIẾU TRỤC ĐO

Năm học 2012 - 2013

10

Trang 11

Để vẽ hình chiếu trục đo của vật thể cần đọc được bản vẽ hình chiếu và hình dungđược vật thể và căn cứ đặc điểm hình dạng vật thể để chọn cách vẽ thích hợp.

Sách giáo khoa Công nghệ 11 chỉ đưa ra một cách vẽ như đã nêu Với các bàithực hành trang 36 sẽ rất khó vẽ Thời gian cho bài thực hành là 2 tiết nên có thể

vẽ trước bảng 3-2 SGK cũ để bổ sung thêm cách vẽ thứ hai Thực tế tôi đã thựchiện như vậy và thu được kết quả rất tốt Có thể bổ sung thêm các hình vẽ, hướngdẫn thực hiện chi tiết cho các cách vẽ và để các em chọn lựa

Đây là các bản trong và sử dụng máy chiếu cho việc hướng dẫn bài thực hànhtrang 36 và đã thu được kết quả tốt:

Các hình chiếu

1-Vẽ HCT Đ

Cách 1: Vẽ khối bao ngoài, thực hiện cắt bỏ từng phần

- Vẽ khối bao ngoài

+ Vẽ trục đo (chọn vuông góc đều)

+ Đặt lần lượt trên các trục đo

Trang 12

o/x/, o/y/ , o/z/ các kích thước chiều

dài, chiều rộng và chiều cao của

khối hộp bao ngoài vật thể: 68x28x23

- Cắt bỏ phần đầu dạng hộp chữ nhật

- Cắt bỏ phần lỗ ở giữa

- Tẩy bỏ nét thừa, tô đậm ghi kích thước (trên hình chưa ghi kích thước)

Trang 13

Cách 2: Vẽ một mặt làm cơ sở, vẽ tiếp các mặt khác, cắt bỏ lỗ rãnh nếu có (Giới thiệu thêm)

Xác định chiều rộng, nối lại

+ Kẻ các đường thẳng song song

+ Xác định chiều rộng (đo ở hình chiếu bằng q=1 nối lại)

28

Trang 14

- Khoét lỗ chữ nhật

- Tẩy bỏ nét thừa, tô đậm, đánh bóng, ghi kích thước nếu cần

Trang 15

- Vẽ hình chiếu cạnh

+Từ hình chiếu trục đo đã vẽ trên dễ dàng vẽ được hình chiếu cạnh Nếu đãquen và hình dung được có thể vẽ HCC ngay bằng cách kẻ các đường gióng từ haihình chiếu

+ San đều kích thước cho hình chiếu cạnh

- Vẽ hình cắt toàn phần thay thế hình chiếu đứng

Trang 18

- Hình vẽ trên bảng là một kênh trực quan không thể thiếu Với các bài thựchành việc hướng dẫn học sinh cách vẽ nhất thiết giáo viên cần phải vẽ hình trênbảng theo các bước quy định Đồng thời khi vẽ hình cần nhấn mạnh cách sử dụngdụng cụ vẽ kẻ các đường nét, nhất thiết phải dùng dụng cụ vẽ để vẽ và minh hoạ.

- Trong phần vẽ hình chiếu cần bổ sung thêm các mô hình của vật thể để giảngbài Có thể làm mô hình bằng gỗ nhẹ, cắt bằng xốp hay dán bằng bìa cắttông Cũng có thể cho học sinh tạo ra các mô hình từ bài dạy thực hành vẽ hình

Năm học 2012 - 2013

18

Trang 19

chiếu, hình chiếu trục đo, chấm điểm Công việc này khiến các em hứng thú học

và hiểu sâu bài

3-VỀ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP.

Đây là vấn đề trọng tâm nhất và cũng cần trao đổi nhiều nhất Nhiều quan niệmđổi mới không giống nhau như: Có trình chiếu mới là đổi mới, vấn đáp nhiều mớiphát huy tính tích cực, đổi mới phải chia nhóm thảo luận trao đổi Qua các kỳ họctập chuyên môn, tập huấn thay sách và trao đổi với đồng nghiệp tôi thấy:

Đổi mới hiểu đúng nghĩa là đổi mới cách dạy và cách học để phát huy tính tíchcực và sáng tạo của học sinh Căn cứ vào mục tiêu bài giảng, dưới sự gợi ý, dẫndắt của thày học sinh đi tìm kiến thức theo các mục tiêu đề ra Trong cách dạy vàhọc tích cực thày đóng vai trò chủ đạo, trò đóng vai trò chủ động Cũng cần thốngnhất rằng học sinh không chỉ học những kiến thức cụ thể mà cần học cách họccách tư duy và tư duy sáng tạo Những kiến thức kỹ thuật cụ thể sau này có thểkhông dùng đến nhưng những “tư duy kĩ thuật” bao giờ cũng cần và có ích

Để gợi mở dẫn dắt được học sinh tìm kiến thức cần có “điểm xuất phát”, đó

là các kiến thức đã học, những kiến thức thực tế và kênh hình và kiến thứcSGK.Từ các điểm xuất phát này giáo viên vấn đáp, gợi mở (tuỳ theo đối tượng) đểhọc sinh tháo gỡ, tìm hiểu xây dựng nội dung kiến thức

Năm học 2012 - 2013

19

Trang 20

III NHỮNG GIẢI PHÁP THỰC HIỆN

BÀI 2- HÌNH CHIẾU VUÔNG GÓC

Để học sinh hiểu được khái niệm về phương pháp hình chiếu vuông góc cần sửdụng hiệu quả hình 2-1 qua việc lựa chọn các câu hỏi vấn đáp, gợi mở:

Hoạt động : Xây dựng nội dung phương pháp góc chiếu thứ nhất:

1-Xem hình vẽ cho biết vật thể đặt trong góc tạo bởi các mặt phẳng nào?

Học sinh nhìn hình vẽ dễ dàng trả lời câu hỏi: Vật thể được đặt trong góc tạobởi ba mặt phẳng là mặt phẳng hình chiếu đứng, mặt phẳng hình chiếu bằng vàmặt phẳng hình chiếu cạnh

2-Xem hình vẽ cho biết các hướng chiếu?

Trên hình vẽ đã ghi rõ các hướng chiếu đó là hướng chiếu từ trước, từ trên và từtrái Học sinh dễ dàng trả lời

3- Tên gọi các hình chiếu A, B, C trên các mặt phẳng hình chiếu?

HS: Hình chiếu đứng, hình chiếu bằng, hình chiếu cạnh

Giáo viên nêu lí do phải xoay các mặt phẳng hình chiếu để các hình biểu diễn ởtrên cùng mặt phẳng biểu diễn (mặt phẳng tờ giấy vẽ) và cách xoay Sau khi đãxoay các hình chiếu được biểu diễn như hình 2-2 SGK

Năm học 2012 - 2013

20

Định dạng
Số trang	41
Dung lượng	2,56 MB