skkn giúp giáo viên dạy tốt học sinh lớp 2-3 học tốt kiểu câu ai thế nào

Từ đó giúp các em hình thành được thói quen dùng lời hay, ý đẹp, tế nhịtrong giao tiếp, giúp học sinh hiểu biết cơ bản về cách dùng từ đặt câu, để viếtcâu văn hay, đoạn văn có hình ảnh,

A MỞ ĐẦU I.ĐẶT VẤN ĐỀ.

1.Thực trạng của vấn đề

Để đáp ứng được thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước trongthế kỷ 21 đòi hỏi phải có những con ngưòi phát triển toàn diện về:( trí lực, tâmlực và thể lực) Chính vì vậy Nghị quyết Trung ương II đã chỉ rõ:“ Các ngànhhọc, cấp học cần phải đổi mới phương pháp giảng dạy, tạo cơ sở vững chắc choviệc đào tạo con người phát triển toàn diện Cần tạo nên sự chuyển biến cơ bảntrong phát triển giáo dục về quy mô và đặc biệt là về chất lượng, hiệu quả giáodục đào tạo” Để đáp ứng được mục tiêu: “ kép ” đòi hỏi người giáo viên phảisáng tạo, mạnh dạn đổi mới phương pháp dạy học, tìm biện pháp có hiệu quảnhất giúp học sinh chủ động tiếp thu kiến thức Muốn làm được điều đó thìngười Hiệu trưởng đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc quản lý và chỉđạo đội ngũ giáo viên thực hiện đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm nâng caochất lượng dạy và học

Con người sống trong thời đại nào cũng cần có tri thức, tri thức là một trong

những nhân tố giúp con người tồn tại và phát triển, khám phá thế giới xungquanh Mà hiện nay chúng ta đang sống trong thế kỷ XXI, thế kỷ của nền khoahọc công nghệ và thông tin, của nền kinh tế tri thức Vì thế tri thức đóng vai trò

vô cùng quan trọng, không thể thiếu được trong xu thế phát triển chung của mỗiquốc gia Chất lượng giáo dục và đào tạo là một trong những yếu tố, động lựcthúc đẩy nền kinh tế xã hội phát triển

Xuất phát từ vị trí quan trọng của bậc Tiểu học ta thấy bậc Tiểu học là bậchọc nền móng xây dựng cho trẻ em những viên gạch đầu tiên của toà nhà trithức, tạo cơ sở vững chắc cho việc hình thành kĩ năng và phát triển tri thức ở cácbậc cao hơn Ở bậc học này nếu học sinh được giáo dục tốt, chất lượng dạy vàhọc đạt kết quả cao thì đó là cơ sở để trẻ học tốt các cấp học sau hoặc giúp một

số ít học sinh nghèo không có điều kiện học tiếp bước vào cuộc sống

Trong các môn học ở bậc Tiểu học thì môn Tiếng Việt giữ một vai trò vôcùng quan trọng, cần thiết không thể thiếu được Đây là môn học khai thác mọimặt của thế giới khách quan, một cách có hệ thống, gắn liền với thực tế cuộcsống sinh hoạt Môn Tiếng Việt là môn học công cụ, nó góp phần vào việc thựchiện mục đích chung của sự nghiệp giáo dục Nó hình thành và phát triển nhâncách cho học sinh, thông qua việc cung cấp cho các em một hệ thống kiến thức,

kĩ năng, kĩ xảo cần thiết cho sự ứng xử của học sinh sau khi học xong cấp tiểuhọc Tiếng Việt là môn học có vai trò rất lớn, nó là ngôn ngữ giao tiếp chungcho tất cả các dân tộc trên đất nước ta Nhờ có Tiếng Việt mà con người có điềukiện giao lưu học hỏi lẫn nhau Chính vì thế mà ngay từ khi bắt đầu bước vàobậc học Tiểu học các em đã được học Tiếng Việt để biết cách sử dụng ngôn ngữ

để tiếp nhận và diễn đạt các kiến thức cần ghi nhớ

Ở bậc Tiểu học, Tiếng Việt là môn học chính, nó bao gồm nhiều phânmôn như: Học vần, Tập viết, Tập đọc, Chính tả, Luyện từ và câu, Tập làm văn,

Kể chuyện Mỗi môn học đều có mục đích, nhiệm vụ và phương pháp giảng dạyriêng, đặc biệt phân môn Luyện từ và câu là một phân môn quan trọng khôngthể thiếu được vì nó là công cụ để học sinh khám phá thế giới xung quanh Nócung cấp cho học sinh vốn hiểu biết, vốn từ, câu phục vụ quá trình giao tiếp ,cung cấp những cơ sở để học sinh cảm thụ cái hay, cái đẹp trong ngôn ngữ nghệthuật của các tác phẩm văn chương, khơi dậy, phát triển khả năng tư duy, ócsáng tạo của học sinh, tính hiếu động, tò mò thích khám phá; củng cố các kiếnthức đã học, phát triển trí tưởng tượng phong phú, bồi dưỡng năng khiếu thẩm

mỹ, lòng tự hào, yêu quý tôn trọng tiếng mẹ đẻ

Từ đó giúp các em hình thành được thói quen dùng lời hay, ý đẹp, tế nhịtrong giao tiếp, giúp học sinh hiểu biết cơ bản về cách dùng từ đặt câu, để viếtcâu văn hay, đoạn văn có hình ảnh, học tốt các môn học khác

Đối với việc dạy và học Tiếng Việt cụ thể là phân môn Luyện từ và câuthì việc nắm chắc kiểu câu, cấu trúc câu, mục đích sử dụng của câu là rất quan

trọng Việc nói, viết đúng các câu văn ấy giúp cho học sinh rất nhiều trong quátrình học tập, giao tiếp hàng ngày Nếu học sinh không nắm chắc các kiểu câu,cấu trúc câu, mục đích sử dụng câu thì việc giao tiếp gặp khó khăn, việc tiếpnhận kiến thức mới, diễn đạt kiến thức của học sinh cũng bị hạn chế Phân mônLuyện từ và câu có vai trò quan trọng như vậy nhưng thực tế giảng dạy phânmôn này đạt kết quả chưa cao Đó là vấn đề tôi suy nghĩ và trăn trở rất nhiều.

Qua thực tế giảng dạy, nghiên cứu, kiểm tra phân môn Luyện từ và câu

tôi thấy các bài tập về kiểu câu Ai là gì?, Ai làm gì?, Ai thế nào? có vai trò rất

quan trọng Trong việc học tập, tiếp nhận kiến thức các phân môn, môn học

khác cũng như trong giao tiếp các em sử dụng rất nhiều đến kiểu câu Ai là gì?,

Ai làm gì?, Ai thế nào? vì đó là những kiểu câu cơ bản nhất.

Cùng với kiểu câu Ai là gì?, Ai làm gì? thì kiểu câu Ai thế nào? được sử

dụng thường xuyên, nó có thể xuất hiện trong bất cứ văn bản nào, trong bất cứcuộc giao tiếp đối thoại nào đặc biệt là trong các bài văn tả cảnh Vì vậy việc

nắm chắc cấu trúc, mục đích sử dụng câu kiểu Ai thế nào? là điều rất cần thiết Nhưng khi dạy đến kiểu câu Ai thế nào? trong chương trình lớp 3, mặc dù là những tiết ôn tập về kiểu câu Ai thế nào? nhưng tôi thấy giáo viên, học sinh

còn lúng túng, có lúc mơ hồ không phân biệt rõ, không nhận biết chính xác về

kiểu câu Ai thế nào?, có khi còn nhầm lẫn giữa câu kiểu Ai thế nào? với câu kiểu Ai làm gì?, có rất nhiều câu làm cho học sinh khó xác định nó là kiểu câu

Muốn giáo viên dạy tốt, học sinh học tốt, làm tốt các bài tập về câu kiểu

Ai thế nào ? Tôi đã nghiên cứu, thực nghiệm tìm đến đích:

Giúp giáo viên dạy tốt- học sinh lớp 2 - 3 học tốt về kiểu câu Ai Thế nào?.

2 Ý nghĩa và tác dụng:

Đối với việc dạy và học Tiếng Việt cụ thể là phân môn Luyện từ và câuthì việc nắm chắc kiểu câu, cấu trúc câu, mục đích sử dụng của câu là rất quantrọng Việc nói, viết đúng các câu văn ấy giúp cho học sinh rất nhiều trong quátrình học tập, giao tiếp hàng ngày Nếu học sinh không nắm chắc các kiểu câu,cấu trúc câu, mục đích sử dụng câu thì việc giao tiếp gặp khó khăn, việc tiếpnhận kiến thức mới, diễn đạt kiến thức của học sinh cũng bị hạn chế Phân mônLuyện từ và câu có vai trò quan trọng như vậy nhưng thực tế giảng dạy phânmôn này đạt kết quả chưa cao Đó là vấn đề tôi suy nghĩ và trăn trở rất nhiều

Qua thực tế giảng dạy, nghiên cứu, kiểm tra phân môn Luyện từ và câu

tôi thấy các bài tập về kiểu câu Ai là gì?, Ai làm gì?, Ai thế nào? có vai trò rất

quan trọng Trong việc học tập, tiếp nhận kiến thức các phân môn, môn học

khác cũng như trong giao tiếp các em sử dụng rất nhiều đến kiểu câu Ai là gì?,

Ai làm gì?, Ai thế nào? vì đó là những kiểu câu cơ bản nhất.

Góp phần giúp học sinh hiểu các dạng bài tập thuộc kiểu câu Ai thế nào?

Và cách làm các dạng bài tập đó Qua đó vận dụng kiến thức vào thực tế trongcuộc sống

Giúp học sinh tiếp cận kịp thời với sách giáo khoa đồng thời giúp giáoviên có các phương pháp giúp học sinh rèn luyện kỹ năng làm các bài tập thuộc

kiểu câu Ai thế nào?

3 Phạm vi nghiên cứu

- Miền nghiên cứu: Trường Tiểu học Đại Tập huyện Khoái Châu tỉnh Hưng

Yên

- Đối tượng nghiên cứu: Giáo viên dạy lớp 2- 3, học sinh khối 2- 3

- Nghiên cứu về phương pháp dạy học sinh lớp 2- 3 học tốt về kiểu câu Ai Thế

nào?

II PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH

1.Cơ sở lí luận và thực tiễn.

1.1Cơ sở lí luân.

* Cơ sở Tiếng Việt:

Trong tất cả các phân môn của môn Tiếng Việt thì tôi thấy phân mônLuyện từ và câu là phân môn khó nhất vì lượng kiến thức rất phong phú, đadạng Phân môn Luyện từ và câu là một phân môn khó không chỉ đối với họcsinh mà ngay cả đối với mỗi giáo viên cũng còn gặp nhiều khó khăn, vướngmắc, khi giảng dạy mỗi giáo viên cần phải nghiên cứu kĩ để đưa ra phương phápgiảng dạy hợp lí nhất

Đối với học sinh lớp 2- 3 việc hiểu và làm tốt các bài tập về kiểu câu Ai thế nào ? không phải là vấn đề dễ dàng Qua thực tế giảng dạy và chỉ đạo, kiểm

tra học sinh tôi thấy khi làm các bài tập này các em thường lúng túng, các emcòn xác định nhầm, gặp nhiều khó khăn khi làm bài, chất lượng chưa cao, đặcbiệt khi cho các em đặt câu thì các em đặt nhiều câu sai, rất đa dạng

Nguyên nhân tình trạng trên là do các em chưa được cung cấp khái niệm

về câu Ai thế nào?, căn cứ để nhận biết từng bộ phận trả lời câu hỏi Ai ?thế nào?; các em chưa hiểu rõ câu theo kiểu Ai thế nào ? dùng để làm gì và khi nào thì dùng câu kiểu Ai thế nào ? mà ở lớp 2 các em chỉ được làm bài qua các ví dụ mẫu của giáo viên và sự khẳng định đó là câu Ai thế nào ? của giáo viên, lên lớp

3 các em ôn lại kiểu câu này cũng qua một số bài tập

Lượng bài tập trong sách giáo khoa còn ít, chưa phong phú nên việcluyện tập sâu về kiểu câu này còn hạn chế Cụ thể một số học sinh trung bình

còn xác định chưa đúng, cứ cho rằng kiểu câu Ai thế nào ? là câu mà trong đó có

từ chỉ đặc điểm, tính chất Khi đặt câu hỏi cho bộ phận trả lời câu hỏi Ai ? thì dù

bộ phận đó là con vật hay cây cối các em vẫn dùng là Ai, cái gì.

Thậm chí có học sinh khá giỏi vẫn xác định câu kiểu Ai thế nào? là câu kiểu Ai làm gì ?

Giáo viên ra câu hỏi căn cứ vào đâu mà em xác định đó là câu theo mẫu

Ai thế nào ? thì các em không trả lời được

Chính vì vậy nếu chỉ dạy như trong sách giáo khoa, học sinh làm một số

bài cụ thể đó là xong thì thực sự học sinh không thể hiểu sâu kiến thức về phần

này và vận dụng kiểu câu Ai thế nào? để làm bài tập kém hiệu quả Chất lượng

đạt được thấp không đáp ứng được nhu cầu đòi hỏi của ngành giáo dục

Không phải chỉ có những ví dụ bài tập sách giáo khoa là câu Ai thế nào ?

mà kiến thức Tiếng Việt rất phong phú Các em dễ bắt gặp nhiều câu kiểu Ai thế nào? trong tác phẩm văn học cũng như trong ngôn ngữ nói, ứng xử sinh hoạt

hàng ngày mà không trả lời chính xác được nó là câu theo kiểu gì?

Để khắc phục tình trạng trên với vai trò là người quản lý ngoài cách giảngdạy như sách giáo khoa, sách thiết kế tôi đã đi sâu nghiên cứu sách giáo khoa,sách thiết kế, sách giáo viên, sách tham khảo, tích luỹ tổng hợp kiến thức, traođổi kinh nghiệm cùng đồng nghiệp, bạn bè để tìm ra phương pháp, thực nghiệmgiảng dạy để nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường

* Cơ sở phương pháp dạy học:

Để khắc phục tình trạng trên ngoài việc truyền đạt kiến thức cho học sinhlàm các bài tập trong sách giáo khoa tôi đã thường xuyên tham khảo các loạisách, báo chí, tạp chí…Qua đó tích lũy cho bản thân vốn kiến thức sâu rộng.Ngoài ra tôi luôn luôn gắng trao đổi, học hỏi nghiệm của đồng nghiệp, bạn bè

từ đó rút ra những phương pháp hay tạo cho các em hứng thú học tập và xácđịnh được vai trò và trách nhiệm với bản thân của mỗi em học sinh

 Nội dung các dạng bài tập thuộc kiểu câu Ai thế nào?

Vì lượng bài tập trong sách giáo khoa còn ít nên tôi sưu tầm, tự nghĩ đưa ra

một số bài tập từ dễ đến khó như sau:

Dạng 1: Đặt câu theo mẫu Ai thế nào?

Dạng 2: Nối từ ngữ cột A với cột B để tạo thành câu kiểu Ai thế nào?

Dạng 3: Tìm các bộ phận của câu

Dạng 4: Cho một số từ sắp xếp thành kiểu câu Ai thế nào?

Dạng 5: Đặt câu hỏi cho các bộ phận câu

Dạng 6: Điền bộ phận còn thiếu thích hợp vào chỗ trống để được kiểu câu Ai thế nào?

Dạng 7: Nhận biết kiểu câu Ai thế nào?

Dạng 8: Sử dụng câu kiểu Ai thế nào?để viết một đoạn văn.

Dạng 9: Phân biệt sự giống và khác nhau giữa câu kiểu Ai thế nào? và câu kiểu

Ai là gì ?, câu kiểu Ai thế nào? và câu kiểu Ai làm gì?

1.2 Cơ sở thực tiễn

a.Giáo viên.

* Ưu điểm

Để giảng dạy tốt môn Luyện từ và câu nói chung và các bài tập về kiểu

câu Ai thế nào? nói riêng đạt hiệu quả cao, học sinh hăng hái học tập để chiếm

lĩnh được kiến thức Tôi đã cố gắng nghiên cứu kĩ nội dung chương trình sáchgiáo khoa lớp 2, lớp 3 Ngoài ra tôi đọc sách nâng cao, bồi dưỡng học sinh giỏi,các báo, tạp chí…nhằm tìm ra phương pháp mới, dạy phù hợp với bài với đốitượng học sinh Từ đó tìm ra những kiến thức, dạng bài, rồi hệ thống lại kiếnthức từ đơn giản đến phức tạp, lựa chọn phương pháp tối ưu nhất để truyền đạtkiến thức cho các em giúp các em dễ hiểu, dễ nhớ Mặt khác tôi đi sâu nghiêncứu kết hợp giữa gia đình, nhà trường, tạo điều kiện cho các em có đầy đủ đồdùng học tập, sách vở nâng cao, tạo mọi điều kiện cho các em có thời gian họctập

Thường xuyên trao đổi thảo luận với các cô giáo trong nhà trường giúpgiáo viên tìm ra những phương pháp hữu hiệu nhất, tạo cho các em có nề nếp

học ngay từ đầu năm học, thành lập các đôi bạn cùng tiến, nhóm bạn giúp đỡnhau trong học tập trong cuộc sống Phân loại từng đối tượng học sinh để bồidưỡng các em học còn yếu.

Tiến hành tổ chức dạy thực nghiệm khảo sát, đánh giá để biết được kếtquả học tập của các em.Từ đó rút ra nguyên nhân dẫn đến kết quả đó và tìm cáchtháo gỡ khó khăn gặp phải

Nhìn chung các em học sinh lớp 2- 3 chưa có sự vận dụng linh hoạt, sáng tạo cá

nhân khi áp dụng kiến thức để làm các bài tập kiểu câu Ai thế nào? Các em

thường làm bài theo “lối mòn” áp dụng các dạng bài tương tự để làm bài Do đókhi gặp phải các bài tập khác với những bài mà thầy cô đã cho là các em thường

bỏ không làm

2 Các biện pháp tiến hành, thời gian thực hiện:

2.1: Các biện pháp tiến hành.

Để giảng dạy tốt phân môn Luyện từ và câu nói chung và bài tập về kiểu

câu Ai thế nà ? nói riêng đạt hiệu quả cao, học sinh hứng thú học tập để lĩnh hội

kiến thức tốt, tôi đã nghiên cứu nội dung chương trình sách giáo khoa TiếngViệt 2- 3 Sách giáo viên TiếngViệt 2- 3, sách thiết kế, vở luyện Tiếng Việt 2- 3,sách nâng cao Tiếng Việt 2- 3, sách luyện từ và câu 2- 3, 35 đề ôn luyện TiếngViệt 3…

Nhằm tìm ra phương pháp dạy phù hợp với từng bài dạy, từng đối tượng họcsinh, tìm ra cách để học sinh ghi nhớ kiến thức, căn cứ để học sinh làm bài đúng,

chủ động hơn, tìm ra những câu văn phong phú từ dễ đến khó thuộc kiểu câu Ai thế nào? để học sinh, làm quen, tìm hiểu, ứng dụng…

Bên cạnh đó tôi đã đi sâu nghiên cứu trao đổi với giáo viên, gia đình, tạođiều kiện cho các em có đủ sách vở, đồ dùng học tập thúc đẩy các em thêm yêuthích môn học, thích tìm tòi khám phá phân môn Luyện từ và câu

Tôi đã khảo sát phân loại đối tượng giao cho giáo viên khối 2- 3 bàn với phụhuynh học sinh, có kế hoạch giúp đỡ, bồi dưỡng từng loại đối tượng học sinhcho phù hợp Xây dựng cho học sinh có nền nếp học tập khoa học, học theo tổ,theo nhóm Tổ chức những đôi bạn cùng tiến giúp nhau cùng tiến bộ, học tập đạtkết quả Thường xuyên toạ đàm trao đổi với anh em đồng nghiệp để giúp học

sinh làm tốt bài tập về kiểu câu Ai thế nào?.

Thực nghiệm dạy, khảo sát chất lượng, so sánh, rút kinh nghiệm…

Để đảm bảo tất cả các đối tượng học sinh đều nắm được kiến thức về câu

kiểu Ai thế nào ? người giáo viên cần lựa chọn phương pháp phù hợp với đối

tượng học sinh và nhấn mạnh, khắc sâu những kiến thức cơ bản hay đưa ranhững căn cứ, lưu ý cụ thể dễ nhớ cho học sinh Vì vậy tôi đã nghiên cứu, đưa racách khắc phục, để giáo viên và học sinh nắm được kiến thức, làm bài tập về

kiểu câu Ai thế nào? một cách dễ dàng hơn Đó là:

- Giúp học sinh nắm chắc câu kiểu Ai thế nào ? là câu như thế nào?

- Giúp học sinh xác định chính xác từng bộ phận của câu Ai thế nào?

- Giúp học sinh hiểu đúng câu kiểu Ai thế nào? dùng để làm gì?

Bằng cách cung cấp cho học sinh một số căn cứ, lưu ý và các dạng bài tập đểhọc sinh làm bài như sau:

* Một số căn cứ

+ Căn cứ thứ nhất:

Câu kiểu Ai thế nào ? là câu có một bộ phận trả lời câu hỏi Ai ? và một bộ

phận trả lời câu hỏi thế nào ?

+ Căn cứ thứ 2:

- Bộ phận trả lời câu hỏi Ai ? là những từ chỉ sự vật cụ thể là những từ chỉ

người, con vật, đồ vật, cây cối và thường đứng ở đầu câu( đối với những câukhông có phần phụ) - vì ở lớp 2- 3 các em chưa biết khái niệm danh từ

- Bộ phận trả lời câu hỏi thế nào? là những từ cụm từ trong đó từ chính là từ

chỉ đặc điểm, tính chất( vì các em chưa biết khái niệm tính từ ), từ chỉ trạng thái

Bộ phận này thường đứng sau bộ phận trả lời câu hỏi Ai?

+ Căn cứ thứ 3:

Câu kiểu Ai thế nào ? thường dùng để miêu tả đặc điểm, tính chất hoặc trạng

thái của người, đồ vật, con vật, cây cối, hiện tượng.

* Để kiểm tra cho chắc chắn thì đặt câu hỏi cho các bộ phận câu

* Chuẩn kiến thức kĩ năng cần đạt

- Học sinh nắm chắc câu kiểu Ai thế nào? là câu như thế nào?

- Học sinh xác định chính xác từng bộ phận của câu Ai thế nào?

- Học sinh hiểu đúng câu kiểu Ai thế nào? dùng để làm gì?

* Một số lưu ý:

- Có những câu các em thấy có từ chỉ đặc điểm, tính chất, trạng thái ở phần không phải là bộ phận trả lời câu hỏi Ai? nhưng câu đó không phải là kiểu câu Ai thế nào?

Đàn bò thế nào? không có câu trả lời hợp lí

Mặt khác tôi hướng dẫn học sinh xác định từ chỉ hoạt động chính ở đây là

gặm còn thung thăng chỉ là từ bổ nghĩa cho gặm Để khẳng định đó là từ chủ

đạo tôi hướng dẫn học sinh bỏ đi một trong hai từ, từ nào bỏ đi rồi mà câu đóvẫn rõ nghĩa thì từ bỏ đi là phụ còn từ nào bỏ đi mà câu đó không rõ nghĩa thì từ

bỏ đi là chính

VD: Đàn bò thung thăng cỏ chưa rõ nghĩa

Đàn bò gặm cỏ rõ nghĩa dễ hiểu hơn

Vậy trong câu này có từ thung thăng là từ chỉ trạng thái nhưng không phải là

từ chính trong phần không phải là bộ phận trả lời câu hỏi Ai? mà gặm mới là từ

chỉ hoạt động chính

Theo các căn cứ ta khẳng định nó không phải là câu kiểu Ai thế nào ?

Vậy câu đó là câu kiểu Ai làm gì ? chứ không phải là câu kiểu Ai thế nào ?

VD 2: Bé Lan bi bô cất tiếng gọi mẹ

Hướng dẫn tương tự như trên ta thấy đó là câu kiểu Ai làm gì? chứ không phải là câu kiểu Ai thế nào?, mặc dù có từ chỉ đặc điểm là bi bô.

- Có những câu có từ chỉ hoạt động đứng trước từ chỉ đặc điểm tính chất nhưng nó vẫn là câu kiểu Ai thế nào?

VD: Quả khế này ăn rất chua

Câu này có từ chỉ hoạt động ăn đứng trước từ chỉ đặc điểm tính chất rất chua.

Nhưng ăn không phải là hoạt động của quả khế

Tôi hướng dẫn học sinh đặt câu hỏi để khẳng định:

Quả khế này làm gì? không có câu trả lời hợp lí

Quả khế này thế nào? có câu trả lời hợp lí là: Quả khế này ăn rất chua

Vậy câu đó là câu kiểu Ai thế nào?

- Một số câu có thành phần trạng ngữ đứng trước, học sinh thường lúng túng không xác định đúng bộ phân câu trả lời câu hỏi Ai ?, thế nào?

VD: Đêm trăng, biển yên tĩnh

Trước mặt tôi, dòng sông rộng mênh mông

Tôi hướng dẫn học sinh thấy dấu phẩy ngăn cách một nhóm từ không có từchỉ sự vật hoặc không phải là đối tượng có đặc điểm tính chất hoặc trạng tháiphía sau đó với một từ chỉ sự vật có đặc điểm tính chất hoặc trạng thái phía sauthì nhóm từ trên chỉ là phần phụ, từ chỉ sự vật có đặc điểm tính chất hoặc trạng

thái phía sau mới là phần trả lời câu hỏi Ai?

- Một số câu có bộ phận bổ sung ý nghĩa cho từ chỉ sự vật (định ngữ ) làm học sinh khó xác định đúng bộ phận trả lời câu hỏi Ai ?

VD: Vườn hoa của nhà Lan rất đẹp

Với câu này học sinh thường xác định bộ phận trả lời câu hỏi Ai ? là vườn hoa Tôi hướng dẫn học sinh đặt câu hỏi để tìm bộ phận trả lời câu hỏi ai như

sau:

Tôi đưa ra câu hỏi: vườn hoa thế nào ? để học sinh trả lời

Khi đó bộ phận trả lời câu hỏi thế nào? sẽ là của nhà Lan rất đẹp

Để học sinh khỏi nhầm lẫn tôi hướng dẫn học sinh đặt câu hỏi:

Những cánh hoa làm gì? Câu trả lời không hợp lí

Những cánh hoa thế nào? ta có thể trả lời được, hợp lí: Những cánh hoarơi lả tả.

Chú gà trống nhà em làm gì? Không thể trả lời là chú gà trống nhà emphủ một lớp lông vàng óng

Chú gà trống nhà em thế nào? ta có thể trả lời được, hợp lí:Chú gà trống nhà em phủ một lớp lông vàng óng

Hơn nữa rơi không phải là hoạt động mà Những cánh hoa chủ động làm được hoặc đang làm, phủ không phải là hoạt động mà chú gà trống nhà em chủ động

làm được hoặc đang làm Các câu đó miêu tả đặc điểm, trạng thái của chú gàtrống và những cánh hoa

Vậy các câu đó không phải là câu kiểu Ai làm gì ? mà là câu kiểu Ai thế nào?

- Một số câu kiểu Ai thế nào? có từ chỉ hoạt động là phần phụ định ngữ bổ nghĩa cho bộ phận trả lời câu hỏi Ai ? làm học sinh nhầm lẫn đó là câu kiểu Ai làm gì ? và xác định nhầm các bộ phận câu.

VD1: Tiếng suối chảy rì rào

Trong câu này có từ chỉ hoạt động chảy ngay sau bộ phận trả lời câu hỏi Ai? nên nhiều học sinh xác định câu này là câu kiểu Ai làm gì ?

Tiếng suối chảy rì rào.

Cái gì ? làm gì ?

Học sinh xác định như vậy là sai Tôi hướng dẫn học sinh như sau:Tiếng suốichỉ âm thanh mà tai ta nghe được vậy nó có chảy được không? (không) Khi đó

chảy phải đi với tiếng suối để bổ nghĩa cho tiếng suối, ta có Tiếng suối chảy là

bộ phận trả lời câu hỏi Ai( Cái gì)? Phần còn lại là từ chỉ đặc điểm tính chất nên

Tiếng suối chảy thế nào? (rì rào)

Các câu hỏi đặt ra đều có câu trả lời hợp lí Vậy câu trên là câu kiểu Ai thế nào?

VD2: Mẹ em như một cô tiên dịu dàng và chăm chỉ

Tôi hướng dẫn học sinh tương tự như trên để học sinh xác định được câu đó

là câu kiểu Ai thế nào ?

- Câu kiểu Ai thế nào? không phải là câu có bộ phận trả lời câu hỏi như thế nào ?

Một số học sinh thường nhầm câu có bộ phận trả lời câu hỏi như thế nào? là

câu kiểu Ai thế nào? Thực tế câu có bộ phận trả lời câu hỏi như thế nào thường

là câu kiểu Ai làm gì?, Ai là gì ?

VD1: Xoài Thanh Ca ăn rất ngon

Với ví dụ trên tôi hướng dẫn học sinh xác định các bộ phận câu Xoài Thanh Ca

là bộ phận trả lời câu hỏi Ai? Phần còn lại là ăn rất ngon có từ ăn là từ chỉ hoạt động chính, từ chỉ đặc điểm tính chất (rất) ngon chỉ là phần phụ bổ nghĩa cho

việc ăn Câu này là câu kiểu Ai làm gì? Rất ngon chỉ là bộ phận trả lời câu hỏi như thế nào?: Xoài Thanh Ca ăn như thế nào? (rất ngon)

VD2: Bạn Thanh Hoa là người rất chăm chỉ

Tôi hướng dẫn học sinh xác định các bộ phận câu: Bạn Thanh Hoa là bộ phận trả lời câu hỏi Ai? Phần còn lại là: là người rất chăm chỉ có từ là đứng đầu và câu này dùng để giới thiệu về Bạn Thanh Hoa, từ chỉ đặc điểm tính chất (rất) chăm chỉ chỉ là phần phụ nói rõ Bạn Thanh Hoa là người như thế nào? Câu này là câu kiểu Ai là gì? Rất chăm chỉ chỉ là bộ phận trả lời câu hỏi như thế nào?: Bạn Thanh Hoa là người như thế nào? (rất chăm chỉ ).

Tôi nhấn mạnh, cho học sinh thấy cả hai câu trên đều có từ chỉ đặc điểm tính

chất nhưng không phải là câu kiểu Ai thế nào? mà là câu kiểu Ai làm gì?, Ai là

gì ? có bộ phận trả lời câu hỏi như thế nào?

- Một số câu có từ chỉ đặc điểm tính chất là phần phụ định ngữ bổ nghĩa cho từ chỉ sự vật ở bộ phận trả lời câu hỏi Ai? của câu kiểu Ai làm gì? nhưng học sinh lại nhầm đó là bộ phận trả lời câu hỏi thế nào trong câu Ai thế nào?

VD: Đàn bò của anh Hồ Giáo lông mượt như tơ đang gặm cỏ

Học sinh thường xác định Đàn bò là bộ phận trả lời câu hỏi Ai(cái gì ,con gì)? còn lông mượt như tơ đang gặm cỏ là bộ phận trả lời câu hỏi thế nào? Khi đó tôi yêu cầu học sinh đặt câu hỏi: Đàn bò thế nào? (lông mượt như tơ đang gặm cỏ)

không hợp lí

Tôi hướng dẫn học sinh xác định câu này muốn nói với chúng ta Đàn bò ấy đang gặm cỏ Hoạt động chính là đang gặm cỏ còn lông mượt như tơ chỉ là đặc điểm của Đàn bò đang gặm cỏ, lông mượt như tơ chỉ là phần phụ bổ nghĩa cho Đàn bò của anh Hồ Giáo Vậy câu đó là câu kiểu Ai làm gì? chứ không phải câu kiểu Ai thế nào? Và để khẳng định lại tôi hướng dẫn học sinh đặt câu hỏi tìm

các bộ phận câu

* Các dạng bài tập cơ bản

Vì lượng bài tập trong sách giáo khoa còn ít nên tôi sưu tầm, tự nghĩ đưa ramột số bài tập từ dễ đến khó như sau:

Dạng 1: Đặt câu theo mẫu Ai thế nào?

Dạng 2: Nối từ ngữ cột A với cột B để tạo thành câu kiểu Ai thế nào?

Dạng 3: Tìm các bộ phận của câu

Dạng 4 : Cho một số từ sắp xếp thành kiểu câu Ai thế nào ?

Dạng 5: Đặt câu hỏi cho các bộ phận câu

Dạng 6: Điền bộ phận còn thiếu thích hợp vào chỗ trống để được

kiểu Ai thế nào?

Dạng 7: Nhận biết kiểu câu Ai thế nào?

Dạng 8: Sử dụng câu kiểu Ai thế nào? để viết một đoạn văn.

Dạng 9: Phân biệt sự giống và khác nhau giữa câu kiểu Ai thế nào? và câu kiểu

Ai là gì ?, câu kiểu Ai thế nào?và câu kiểu Ai làm gì?

- Hướng dẫn các em cách trình bày.

- Đưa ra các phương pháp giải cụ thể cho từng dạng bài

Qua đó tôi đã tìm ra được hướng tiến hành như sau :

b.Hướng giải quyết

Với những vấn đề nêu trên, để giúp giáo viên dạy tốt - các em làm tốt các bàitập thuộc kiểu câu Ai thế nào? tôi đã mạnh dạn đưa ra một số biện pháp sau:

- GV giúp HS nắm vững yêu cầu của bài tập

- GV giúp HS chữa một phần của bài tập để làm mẫu

- GV tổ chức cho HS làm bài

- GV tổ chức cho HS trao đổi, nhận xét về kết quả, rút ra những điểm lưu ý khilàm các bài tập dạng này

* Quy trình dạy học dạng bài tập Kiểu câu Ai thế nào?:

Quy trình dạy học dạng bài Kiểu câu Ai thế nào?được thực hiện theo trình tự

sau:

Bước 1: Đọc và xác định yêu cầu bài tập.

GV cho HS đọc thành tiếng toàn bộ bài tập Các em khác vừa nghe vừa nhìnvào bài tập trong sách giáo khoa Nhằm giúp HS nắm vững yêu cầu bài tập, GV

có thể sử dụng lệnh và câu hỏi Ví dụ:

+ Một em đọc yêu cầu và nội dung bài tập 1 Cả lớp đọc thầm theo

+ Bài tập 1 yêu cầu chúng ta làm gì?

- GV cũng có thể giúp HS nắm yêu cầu bài tập bằng lời giải thích

Bước 2: Hướng dẫn HS giải một phần bài tập để làm mẫu.

Ở bước này, GV có thể gọi một em đứng tại chỗ hoặc lên bảng để giải mộtphần của bài tập sau đó phân tích để các em còn lại hiểu và nắm chắc yêu cáchlàm bài Nếu HS lúng túng, GV có thể gợi ý bằng câu hỏi.

Bước 3: HS làm bài tập vào vở hoặc bảng con.

HS thực hiện các nhiệm vụ của mình theo yêu cầu đề ra Ở bước này, HS phải

tự giác, tích cực, chủ động làm bài tập Phương pháp chính trong bước này làthảo luận nhóm theo bàn, theo tổ rồi viết câu trả lời ra giấy và đọc kết quả cácnhóm khác nhận xét, bổ sung, sữa chữa GV tổng kết rồi lựa chọn bài làm chínhxác nhất

Bước 4: Tổ chức cho HS trao đổi, nhận xét về bài làm, rút ra những điểm cần

ghi nhớ khi áp dụng làm các bài tập dạng này.

Bước này nhằm giúp HS có kĩ năng ghi nhớ các cách làm bài dạng này tốthơn Khi thực hiện bước này, GV định hướng cho HS nội dung cần nhận xét: Đãthực hiện đúng yêu cầu bài tập chưa? Bài đã làm có đúng không? GV hướng dẫn

HS điều chỉnh, sữa chữa từng trường hợp để tìm ra những bài làm đúng nhất Từ

đó, rút ra những kiến thức cần ghi nhớ Cách thực hiện bước này là tuỳ thuộcvào nội dung bài GV có thể dùng câu hỏi để HS rút ra kết luận hoặc GV có thểthông báo những nội dung cần ghi nhớ

* Quy trình dạy học dạng bài tập vận dụng kiến thức.

Cũng giống như ở dạng bài tập nhận diện, quy trình dạy học dạng bài tập vậndụng cũng phải trải qua các bước:

- Đọc và xác định yêu cầu bài tập

- Giúp HS chữa một phần bài tập làm mẫu

gồm:

- Đọc nội dung bài tập

- Xác định dữ liệu đã cho

- Xác định yêu cầu của bài tập

Để giúp HS nắm vững yêu cầu bài tập, GV cần gợi ý thông qua các câu hỏinhư:

- Đọc nội dung bài tập

- Bài tập cho ta biết những gì?

- Yêu cầu của bài tập là gì?

Bằng các câu hỏi gợi dẫn, HS sẽ xác định đúng yêu cầu bài tập và có địnhhướng để làm bài

*Bước 2: GV giúp HS phân tích đề bài và giải một phần bài tập để làm mẫu.

Các thao tác thực hiện ở bước này gồm:

- Một HS làm bài tập trên bảng lớp

- Cả lớp làm bài tập vào nháp

- GV nhận xét bài làm trên bảng của HS cũng như bài làm trong vở nháp của

cả lớp

- GV tổng kết, tìm ra bài làm đúng (có tính chất làm mẫu cho HS)

*Bước 3: HS làm bài tập vào vở.

Sau khi nhận xét về phần làm mẫu của HS, GV yêu cầu HS làm bài tập

*Bước 4: GV tổ chức cho HS trao đổi, nhận xét về kết quả, rút ra những điểm

cần ghi nhớ về tri thức.

Thông qua quá trình HS thực hiện yêu cầu bài tập và nhận xét, đánh giá kếtquả của nhau, GV gợi ý để HS rút ra những điều cần ghi nhớ khi rèn luyện kĩnăng vẽ hình phân tích bài tập Như vậy, đối với dạng bài tập này, SGK đã cungcấp sẵn nội dung kiến thức qua các bài tập HS chỉ cần xác định đúng yêu cầucủa đề bài và thực hiện theo yêu cầu

c Các phương pháp dạy học thường được sử dụng

Để việc dạy học môn Tiếng Việt có hiệu quả, cần sử dụng các phương phápdạy học nhằm phát huy tính tích cực, chủ động của HS Các phương pháp đặctrưng của môn học: phương pháp hỏi đáp, phương pháp rèn luyện theo mẫu,phương pháp phân tích ngôn ngữ, phương pháp trò chơi học tập môn Tiếng Việt,phương pháp thảo luận nhóm, các phương pháp dạy học khác như: diễn giải,thảo luận, vẫn được vận dụng phối kết hợp với các phương pháp đã được nêutrên một cách hợp lí để dạy phân môn Luyện từ và câu Dưới đây là một sốphương pháp dạy học mà tôi cho rằng sẽ có tác dụng rất tích cực trong quá trìnhdạy học phân môn Luyện từ và câu.

* Phương pháp phân tích ngôn ngữ

Phương pháp phân tích ngôn ngữ là phương pháp: HS dưới sự chỉ dẫn của giáo viên Như vậy, thực chất của phương pháp này là từ đọc đề bài phân tích đề

bài đã cho

Bước 1: GV nêu nhiệm vụ và phổ biến hình thức tổ chức hoạt động.

Thao tác 1: HS đọc to đầu bài, cả lớp đọc thầm bằng mắt.

Thao tác 2: GV nêu nhiệm vụ: Các em hãy đọc kĩ đề bài.

Thao tác 3: Phổ biến hình thức tổ chức hoạt động (làm việc theo nhóm

hoặc cá nhân)

Thao tác 4: Yêu cầu HS làm bài.

Bước 2: HS tiến hành phân tích ngữ liệu và ghi kết quả vào vở.

Bước 3: Tổ chức cho HS báo cáo kết quả.

Thao tác 1: GV treo bảng phụ có ghi đề bài.

Thao tác2: HS báo cáo kết quả GV dùng phấn ghi kết quả học sinh tìm được Thao tác3: HS cả lớp theo dõi phân tích kết quả của các bạn, nêu nhận xét bổ

sung

Bước 4: GV tổ chức cho HS rút ra kiến thức cần lưu ý trong bài, thông qua các

câu hỏi dẫn dắt, gợi ý

*Phương pháp thảo luận nhóm

Thảo luận nhóm là một cách học tạo điều kiện cho HS luyện tập khả năngmạnh dạn đưa ra các cách làm bài Giúp học sinh rèn kĩ năng phân tích bài tập vàtìm câu trả lời đúng

Qua thảo luận, ngôn ngữ và năng lực tư duy của HS trở nên linh hoạt.

Nó có tác dụng thay đổi vị thế của HS trong lớp từ vị thế thụ động, tiếp thuthông tin một chiều trở thành vị thế chủ động tiếp thu thông tin đa chiều

Phương pháp thảo luận nhóm rất phù hợp với các bài dạy thuộc kiểu câu

Ai thế nào? Phương pháp này tạo không khí học tập sôi nổi, tạo môi trường

thuận lợi cho việc vận dụng kĩ năng sử sự ghi nhớ thông tin mà giáo viên đãtruyền đạt của HS Mỗi một bài tập yêu cầu khác nhau và sự biến đổi công thứcđòi hỏi phải có sự hiểu biết kiến thức Chính vì vậy, cần sự vận dụng một cáchkhéo léo và linh hoạt Phương pháp thảo luận nhóm sẽ giúp các em tìm ra đượccâu trả lời tốt nhất, sinh động nhất thông qua trí tuệ tập thể Điều này, vừa giúpcác em củng cố được kiến thức vừa kích thích hứng thú học tập của các em Phương pháp thảo luận nhóm rất phù hợp với cho HS Có thể sử dụng phươngpháp này để dạy cả 2 loại bài tập cơ bản trên

*Phương pháp trò chơi học tập phân môn Luyện từ và câu:

Là phương pháp trò chơi sư phạm trong dạy học môn Tiếng Việt Được hiểu làhình thức học tập môn Tiếng Việt theo hứng thú vui chơi, dựa trên những bài tậptrắc nghiệm Việc giải quyết vấn đề bài tập đặt ra nhằm để HS lĩnh hội, củng cố,vận dụng kiến thức, kĩ năng sử dụng các cách làm bài hay đã được học, nhữngkinh nghiệm sống đã được tích luỹ vào các bài tập một cách tự giác, tích cực,độc lập, sáng tạo

* Yêu cầu khi xây dựng trò chơi học tập

- Về mục đích: Trò chơi phải hướng vào việc củng cố kiến thức về kiểu câu Ai

thế nào?, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức trong cuộc sống thực tế.

- Về nội dung: Trò chơi phải chứa nội dung về kiến thức về kiểu câu Ai thế nào? Thực chất, đây là những bài tập vui và nhẹ nhàng.

- Hình thức chơi: Các trò chơi thường được tiến hành thi theo nhóm hay cả lớp

tuỳ vào nội dung trò chơi Trò chơi có thể do GV hướng dẫn hoặc do HS tự tổchức, góp phần rèn luyện tinh thần tập thể và sự hỗ trợ lẫn nhau trong học tập

- Về cách chơi: Cách chơi đơn giản, dễ nhớ, dễ thực hiện.

Tuỳ hoàn cảnh và điều kiện cụ thể, GV có thể tổ chức cho HS thực hiện trò chơiđơn giản (không cần chuẩn bị công phu) hay trò chơi có phần phức tạp (phảichuẩn bị trước) song phải đạt đựơc cái đích cuối cùng là củng cố kiến thức vàtăng hứng thú học tập

Trên đây, là một số phương pháp đặc thù cho việc dạy phân môn Luyện từ và

câu nói chung và bài tập về kiểu câu Ai thế nào? nói riêng ở tiểu học đã được

tôi lựa chọn vào để giúp giáo viên dạy và thấy đạt hiệu quả rất cao Tuy nhiên,trong thực tế dạy học, các phương pháp này không hoàn toàn tách biệt nhau.Mỗi phương pháp có những ưu điểm và yếu điểm riêng của nó, người giáo viêncần phải vận dụng một cách linh hoạt và sáng tạo mới có thể thu được hiệu quảmong muốn

2.2/ Thời gian thực nghiệm

- Năm học 2012 – 2013, học kỳ I năm học 2013- 2014.

B NỘI DUNG

I MỤC TIÊU:

- Giúp học sinh nắm chắc câu kiểu Ai thế nào? là câu như thế nào?

- Giúp học sinh xác định chính xác từng bộ phận của câu Ai thế nào ?

- Giúp học sinh hiểu đúng câu kiểu Ai thế nào ? dùng để làm gì ?

- Qua đây đưa ra một số đề xuất về việc ứng dụng một số phương pháp dạyhọc vào việc hình thành những hiểu biết ban đầu và rèn luyện kĩ năng làm cácbài thuộc kiểu câu Ai thế nào? - Tổ chức dạy thử nghiệm để kiểm tra tính hiệuquả và tính khả thi của những đề xuất trên

II NỘI DUNG GIẢI PHÁP

1.Mô tả sáng kiến:

* Giúp giáo viên dạy tốt- học sinh lớp 2 - 3 học tốt về kiểu câu Ai Thế nào ?.

Để đảm bảo tất cả các đối tượng học sinh đều nắm được kiến thức về câu

kiểu Ai thế nào? giáo viên cần lựa chọn phương pháp phù hợp với đối tượng học

sinh và nhấn mạnh, khắc sâu những kiến thức cơ bản hay đưa ra những căn cứ,lưu ý cụ thể dễ nhớ cho học sinh Vì vậy tôi đã nghiên cứu, đưa ra cách khắc

phục, để giáo viên và học sinh nắm được kiến thức, làm bài tập về kiểu câu Ai thế nào? một cách dễ dàng hơn Tôi đã hệ thống được các dạng bài tập ở trên.

Sau đây là các biện pháp mà tôi đưa ra với từng dạng bài

Sau đây là một số bài tập minh hoạ:

Dạng 1 : Đặt câu theo mẫu Ai thế nào?

1 Đặt câu theo mô hình

Bài tập: Đặt 3 câu kiểu Ai thế nào? theo mô hình sau:

Ai ( cái gì, con gì) thế nào?

Anh Kim Đồng

rất nhanh trí và dũng cảm

Tôi hướng dẫn học sinh làm bài này như sau:

- Phân tích yêu cầu: Bài tập yêu cầu gì ? Mô hình cho có mấy cột?

Nội dung cột thứ nhất ghi gì? Nội dung cột thứ 2 ghi gì?

- Sau đó hướng dẫn học sinh làm câu mẫu: Anh Kim Đồng rất nhanh trí và dũngcảm

- Khẳng định cho học sinh đây là một câu kiểu câu Ai thế nào?

Có bộ phận trả lời câu hỏi Ai? là Anh Kim Đồng(chỉ từ sự vật)

Có bộ phận trả lời câu hỏi thế nào? là rất nhanh trí và dũng cảm(có từ chính

nhanh trí, dũng cảm là từ chỉ đặc điểm)

Vì vậy ta đưa luôn vào mô hình bộ phận trả lời câu hỏi Ai? là: Anh Kim Đồng;

bộ phận trả lời câu hỏi thế nào? là rất nhanh trí và dũng cảm.

Tương tự như vậy các câu sau các em có thể đặt câu Ai thế nào? với bộ phận trả lời câu hỏi Ai? ghi cột thứ 1, bộ phận trả lời câu hỏi thế nào? ghi cột thứ 2.

Lưu ý học sinh dựa vào cấu trúc câu để làm bài

VD: Học sinh có thể làm:

Khi

cho học sinh chữa bài cần phải khắc sâu bài làm của các em đúng hay sai, vì sao

và giải thích cụ thể Bên cạnh đó tôi luôn lưu ý học sinh cách trình bày, đầu câuviết hoa, cuối câu ghi dấu chấm

2 Dùng một số từ cho sẵn đặt câu theo mẫu Ai thế nào?

Bài tập 1: Dùng mỗi từ sau để đặt câu theo mẫu Ai thế nào? bác nông dân,

lớp 3A, những khóm hoa, bãi biển

Với bài tập này hướng dẫn học sinh như sau:

- Yêu cầu học sinh nêu yêu cầu của đầu bài là gì?

(?) Những từ đã cho là những từ chỉ đặc điểm tính chất hay những từ chỉ sự vật?( những từ chỉ sự vật)? Vậy nó có thể là bộ phận nào trong câu? (bộ phận trả lời

câu hỏi Ai?) và bộ phận các em phải thêm vào là những từ chỉ đặc điểm, tính

chất hoặc trạng thái của người và những sự vật trên

Hay là các em sẽ phải trả lời câu hỏi thế nào? tương ứng với các từ chỉ sự vật

trên

VD: Bác nông dân thế nào? (Bác nông dân rất chăm chỉ hoặc Bác nông dân rấtchịu khó.)

* Lưu ý đặt câu phải phù hợp về ngữ nghĩa và phải dùng các từ đã cho Sau đó

cho học sinh làm bài, chữa bài dựa vào các căn cứ đã biết và lưu ý câu phảiđúng cấu trúc và phù hợp về nghĩa

Học sinh có thể làm như sau:

Ai (cái gì, con gì ) thế nào ?

Cô giáo em

Các bạn lớp 3A

Quyển truyện này

hiền như cô Tấm thật ngoan ngoãn

rất hay

Các câu theo mẫu Ai thế nào? là:

Bác nông dân rất chăm chỉ

Lớp 3A rất có ý thức học tập

Những khóm hoa trông thật bắt mắt

Bãi biển trải dài tới tận chân trời xa

Bài tập 2: Dùng mỗi từ sau để đặt câu theo mẫu Ai thế nào?: thơm mát, nhanh

nhẹn, cao lênh khênh, vàng ươm

Với bài tập này tôi hướng dẫn học sinh như sau:

- Yêu cầu học sinh nêu yêu cầu của đầu bài là gì?

(?) Những từ đã cho là những từ chỉ đặc điểm tính chất hay sự vật? ( những từchỉ đặc điểm, tính chất)

(?) Vậy nó có thể là bộ phận nào trong câu? (bộ phận trả lời câu hỏi thế nào? và

bộ phận các em phải thêm vào là những từ chỉ sự vật có những đặc điểm tính

chất trên Hay là các em sẽ phải trả lời câu hỏi Ai (cái gì, con gì)? tương ứng với

các từ chỉ đặc điểm tính chất trên

VD: Ai nhanh nhẹn? (Em gái tôi rất nhanh nhẹn; Cu Bi rất nhanh nhẹn.)

Cái gì cao lênh khênh?

* Lưu ý đặt câu phải phù hợp về ngữ nghĩa và phải dùng các từ đã cho và phải

thêm vào bộ phận trả lời câu hỏi Ai (cái gì, con gì)? Sau đó cho học sinh làm

bài, chữa bài dựa vào các căn cứ đã biết và lưu ý câu phải đúng cấu trúc và phùhợp về nghĩa, đầu câu viết hoa, cuối câu ghi dấu chấm

Học sinh có thể làm như sau:

Các câu theo mẫu Ai thế nào? là:

Cu Bi rất nhanh nhẹn

Những bông hoa nhài thơm mát

Cây sào cao lênh khênh

Cánh đồng lúa đã vàng ươm

3 Đặt câu theo mẫu Ai thế nào ?

Bài tập : Đặt 3 câu theo mẫu Ai thế nào ?

Với bài này phạm vi làm bài tập được mở rộng hơn không bắt buộc câu đóphải miêu tả đặc điểm, tính chất hay trạng thái của con người hay vật hay cây

cối nên học sinh có thể làm tự do chỉ cần, hợp nghĩa, đảm bảo cấu trúc câu Ai thế nào ?

Tôi hướng dẫn học sinh dựa vào kiến thức đã học, các căn cứ đã được cungcấp để làm bài

Học sinh có thể làm như sau: Các câu theo mẫu Ai thế nào ?là:

Quyển sách Tiếng Việt 3 có rất nhiều hình vẽ đẹp

Chị Võ Thị Sáu rất nhanh trí và dũng cảm

Những hạt sương sớm long lanh như thuỷ tinh

Khi cho học sinh chữa bài tôi luôn lưu ý cách trình bày khoa học, đầu câu

viết hoa, cuối câu có dấu câu và câu đó đảm bảo cấu trúc câu kiểu Ai thế nào ?

và hợp lí về ngữ nghĩa là được

Một số bài luyện tập:

Bài 1 Đặt 5 câu theo mẫu Ai thế nào?

Bài 2 Dùng mỗi từ sau đặt câu theo mẫu Ai thế nào?

Hoa mai vàng, sân trường, ánh nắng, cánh đồng lúa, học sinh, thơm thoangthoảng, nhút nhát, rực rỡ, cần cù và dũng cảm, xanh rờn

Bài 3 Đặt câu theo mẫu Ai thế nào ? để miêu tả :

Cho học sinh làm bài, chữa bài khắc sâu kiến thức để các em nhớ thực hành

cho tốt Với bài 3 lưu ý học sinh ngoài yêu cầu đặt được câu theo mẫu Ai thế nào?, đầu câu phải viết hoa, cuối câu phải ghi dấu chấm nhưng thêm một yêu

cầu nữa phải theo đúng chủ đề yêu cầu

VD: miêu tả một bạn học sinh có thể đặt câu sau:

Bạn Lan lớp em rất chăm chỉ và chịu khó

Bạn Ngọc Linh thông minh và nhanh trí

Bạn Đức lớp em chưa chăm chỉ học hành

…

Dạng 2 Nối từ ngữ ở cột A với cột B để được câu Ai thế nào ?

Bài tập: Nối từ ngữ ở cột A với cột B để được câu kiểu Ai thế nào ?

A B

Mèo con vàng nhạt

Nắng chăm chỉ và chịu khó

Thanh Thuỷ đáng yêu

Bài tập này rất đơn giản vì vế A đều là những từ chỉ sự vật, vế B là những

từ chỉ đặc điểm, tính chất của sự vật bên vế A

Tôi hướng dẫn học sinh dựa vào căn cứ 3 để làm bài, xác định đúng về nghĩa.Các sự vật có đặc điểm, tính chất phù hợp là được

VD: Khi hướng dẫn học sinh làm bài tôi đưa ra một số gợi ý:

- Nắng có màu gì ? (vàng nhạt) cách nối đúng là ( Nắng vàng nhạt)

- Mèo con có đặc điểm gì nổi bật ?(đáng yêu hay không đáng yêu đángyêu ) hoặc Mèo con thế nào ?

- Ai rất chăm chỉ và chịu khó?( Thanh Thuỷ ) hoặc Thanh Thuỷ thế nào ?

Từ đó học sinh có thể làm bài tốt và có đáp án đúng như sau

A B

Mèo con vàng nhạt

Nắng chăm chỉ và chịu khó

Thanh Thuỷ đáng yêu

Bài tập luyện thêm.

Yêu cầu như bài tập trên:

A B

Bác nông dân lạnh cóng tay

Bông hoa trong vườn rất chăm chỉ

Buổi sáng mùa đông thơm ngát

* Lưu ý: khi làm bài học sinh cần dùng phương pháp thử chọn, hiểu được cấu

tạo của câu kiểu Ai thế nào? Và câu phải hợp nghĩa với chủ thể ở cột A để chọn

từ ngữ ở cột B cho phù hợp…

Dạng 3 : Tìm bộ phận của câu

Bài 1: Gạch chân bộ phận trả lời câu hỏi Ai( cái gì, con gì)?

Gạch chân bộ phận trả lời câu hỏi thế nào?

a Cá heo ở biển Trường Sa rất thông minh.

b Tiếng gió thổi ào ào, lùa qua những khe cửa

c Cây xà cừ trường em rất xanh tốt

d Vào mùa thu, lá bàng rơi khắp trên trường

Ở bài này tôi hướng dẫn học sinh xác định kĩ 2 yêu cầu của bài, dựa vào các căn

cứ đã biết và lưu ý 3, 4, 6 để làm bài Khi làm bài các em phải xét kĩ từng câu

a Cá heo ở biển Trường Sa rất thông minh

Từ chỉ sự vật đứng đầu câu trả lời cho câu hỏi Ai(cái gì, con gì)? là: Cá heo ở biển Trường Sa.

Từ chỉ đặc điểm của cá heo là (rất) thông minh

Nên bộ phận trả lời câu hỏi thế nào? sẽ là phần rất thông minh Để kiểm tra lại

thì đặt câu hỏi: Cá heo ở biển Trường Sa thế nào? (rất thông minh)

Con gì rất thông minh? (Cá heo )

b Tiếng gió thổi ào ào, lùa qua những khe cửa

Tôi hướng dẫn học sinh dựa vào các căn cứ đã biết và lưu ý thứ 6 để làm bài

c Cây xà cừ trường em rất xanh tốt

Tôi hướng dẫn học sinh dựa vào các căn cứ đã biết và lưu ý thứ 4 để làm bài

d Vào mùa thu, lá bàng rơi khắp sân trường

Tôi hướng dẫn học sinh dựa vào các căn cứ đã biết và lưu ý thứ 3 để làm bài Với các câu này tôi luôn yêu cầu học sinh đặt câu hỏi cho các bộ phận câu đểkiểm tra lại

Từ đó các em có thể làm tốt các câu này như sau:

a Cá heo ở biển Trường Sa rất thông minh

b Tiếng gió thổi ào ào, lùa qua những khe cửa

c Cây xà cừ trường em rất xanh tốt

d Vào mùa thu, lá bàng rơi khắp sân trường.

Bài 2: Tìm các bộ phận của câu

- Trả lời câu hỏi “ Ai (cái gì, con gì)?”

- Trả lời câu hỏi “Thế nào?”

a) Trời vào đông se lạnh

b) Chiều, nước biển xanh nhạt

c) Cánh đồng ngô rộng bát ngát, xanh mướt một màu

Tôi hướng dẫn kĩ từng câu

a) Trời vào đông se lạnh

Từ chỉ sự vật đứng đầu câu là từ nào? (Trời) theo phần lưu ý thứ 4 ta có bộ phận

trả lời câu hỏi Ai? là Trời vào đông

Đặc điểm của trời vào đông là gì? ( se lạnh)

Ta đặt câu hỏi: Trời vào đông thế nào? ( se lạnh)

Cái gì se lạnh? (trời vào đông)

Vậy: + bộ phận trả lời câu hỏi Ai? là: Trời vào đông

+ Bộ phận trả lời câu hỏi thế nào? là: se lạnh

b) Chiều, nước biển xanh nhạt

Tôi hướng dẫn học sinh như phần lưu ý thứ 3

Tìm từ chỉ sự vật là nước biển

Tìm từ chỉ đặc điểm là xanh nhạt rồi đặt câu hỏi để khẳng định.

c) Cánh đồng ngô rộng bát ngát, xanh mướt một màu

Tôi hướng dẫn học sinh dựa vào các căn cứ đã học để xác định các bộ phận câu,rồi đặt câu hỏi để khẳng định lại

Học sinh đã nắm chắc kiến thức tôi hướng dẫn học sinh cách trình bày Các em

có thể làm theo 1 trong 3 cách sau:

Cách 1: Trả lời bằng lời

a) Bộ phận trả lời câu hỏi Ai ? là: Trời vào đông