Khi nói đến ô nhiễm môi trường thì chúng ta thường nghĩ đến những vấn đề như ô nhiễm bầu không khí do khí thải CO2 ra môi trường từ các nhà máy công nghiệp,các động cơ; nguồn nước bị ô n
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ
Bảo vệ môi trường là một trong nhiều mối quan tâm mang tính toàn cầu Ở nước
ta, bảo vệ môi trường cũng đang là vấn đề được quan tâm sâu sắc Nghị quyết số41/NQ-TƯ ngày 15 tháng 11 năm 2004 của Bộ chính trị về tăng cường công tác bảo
vệ môi trường trong thời kì đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; Quyếtđịnh số 1363/QĐ-TTg ngày 17 tháng 10 năm 2001 của Thủ tướng Chính phủ về việcphê duyệt đề án : “Đưa các nội dung bảo vệ môi trường vào hệ thống giáo dục quốcdân” và Quyết định số 256/2003/QĐ-TTg ngày 02 tháng 12 năm 2003 của Thủ tướngChính phủ về việc phê duyệt Chiến lược Bỏa vệ môi trường quốc gia đến năm 2010
và định hướng đến năm 2020 đã tọa cơ sở pháp lí vững chắc cho những nỗ lực vàquyết tâm bảo vệ môi trường theo định hướng phát triển một tương lai bền vững củađất nước
Khi nói đến ô nhiễm môi trường thì chúng ta thường nghĩ đến những vấn đề như
ô nhiễm bầu không khí do khí thải CO2 ra môi trường từ các nhà máy công nghiệp,các động cơ; nguồn nước bị ô nhiễm, rác thải bừa bãi,…Nhưng chúng ta lại không để
ý đến một nhân tố cũng gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe
của con người hằng ngày, đó là “Sóng điện từ” Chính vì vậy, tác giả xin được trình
bày buổi học ngoại khóa vật lý “Sóng điện từ và việc bảo vệ môi trường” Mục đích
của buổi học ngoại khóa là giới thiệu cho các em một bức tranh toàn cảnh về sóngđiện từ, nhằm trang bị cho các em những kiến thức hết sức bổ ích về lĩnh vực này.Mặt khác buổi học ngoại khóa sẽ cung cấp cho các em những hiểu biết cơ bản về táchại của sóng điện từ đối với sức khỏe của con người Để từ đó các em có những hànhđộng, việc làm thiết thực, có ý thức cao trong việc bảo vệ môi trường nói chung vàkhông gian sinh sống trong từng gia đình nói riêng Các em biết cách sử dụng mộtcách hợp lí các thiết bị thu và phát sóng điện từ từ các vật dụng sinh hoạt hằng ngàytrong gia đình như: Tivi, lò vi sóng, máy vi tính …, và đặc biệt là điện thoại di động –vật bất li thân đối với hầu hết tất cả mọi người trong cuộc sống hiện nay
Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song bài viết không thể tránh khỏi những hạn chế
và thiếu sót Tác giả kính mong nhận được sự đóng góp những ý kiến quý báu củaquý thầy cô, các bạn đồng nghiệp và bạn đọc
Xin chân thành cảm ơn !
Trang 2B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I THỰC TRẠNG
1.1 Những vấn đề chung
Có thể khẳng định rằng, chúng ta đang sống trong một “biển” bức xạ điện từ.
Bên cạnh những lợi ích hết sức to lớn mà sóng điện từ mang lại, thì nó cũng được
mệnh danh là một “sát thủ tàng hình” Khoa học đã chứng minh sóng điện từ đối với
những người mẫn cảm là thủ phạm gây chứng mất ngủ hoặc ngủ mê mệt, chuột rút,ngứa ngáy, đổ mồ hôi, tim đập nhanh, đau lưng Từ trường của chiếc máy vi tính -tuỳ theo thời gian bạn tiếp xúc – có thể gây mụn trứng cá, eczema, nhức mắt, Ánhsáng nhân tạo trong nhà phát ra từ chiếc đèn ống hoặc đèn halogen cũng góp phần
“ăn mòn” sức khoẻ con người
Tuy nhiên, sóng điện từ làm ô nhiễm môi trường sống, gây nguy hại trực tiếp đếnsức khỏe con người hằng ngày thì chúng ta lại không cảm nhận được Điều này đượcthể hiện qua việc sinh hoạt hằng ngày trong cuộc sống Ví dụ như chúng ta sử dụngđiện thoại di động một cách tùy tiện, không có khoa học Chúng ta thường ngồi máy
vi tính quá lâu, thường xuyên bỏ điện thoại di động trong túi quần…, mà không hề
hay biết nó cũng là một trong các nhân tố dẫn đến tình trạng “vô sinh” – một căn
bệnh phổ biến hiện nay ở giới trẻ
1.2 Ở Trường THPT
Ở các trường THPT hiện nay việc tổ chức các buổi học ngoại khóa nói chung vàngoại khóa Vật lý nói riêng còn nhiều hạn chế Một mặt là vì chương trình giáo khoaquá nặng, thời lượng dành cho các buổi thảo luận, ngoại khóa còn quá ít và chưa đượcquan tâm Mặt khác, do điều kiện cơ sở vật chất còn nhiều thiếu thốn chưa đáp ứngđược nhu cầu cần thiết cho một buổi học ngoại khóa Đặc biệt với bộ môn Vật Lý thìphần lớn các giáo viên giảng dạy chưa lồng ghép được những kiến thức về giáo dụcbảo vệ môi trường thông qua các kiến thức của bài học
Qua các bài giảng trên lớp, các em chỉ nắm được những kiến thức lý thuyết đơnthuần, những kiến thức trong SGK chỉ mới giúp các em nắm được khái niệm cơ bản,tính chất cơ bản,ứng dụng cơ bản,…của sóng điện từ, mà chưa có sự vận dụng nhữngkiến thức ấy vào trong thực tế cuộc sống Ví dụ như việc sử dụng điện thoại di động –một thiết bị phát và thu sóng điện từ của các em học sinh Ở các trường THPT đềucấm các em học sinh không được mang và sử dụng điện thoại di động, nhưng thực tế
Trang 3thì phần lớn các em học sinh đều mang và sử dụng điện thoại di động Các em sửdụng điện thoại di động một cách tràn lan, bừa bãi trong việc nghe, gọi, nhắn tin, chơigame, mà không ý thức được những tác hại của nó đối với sức khỏe của bản thânmình và những người xung quanh
II GIẢI PHÁP THỰC HIỆN
2 1 Thời điểm tổ chức buổi học ngoại khoá
Giáo viên tổ chức buổi học ngoại khoá “Sóng điện từ và việc bảo vệ môi trường” đối với học sinh khối lớp 12 sau khi học sinh đã được học xong chương: Sóng ánh sáng
2.2 Chuẩn bị cho buổi học ngoại khoá
a) Giáo viên
- Hệ thống kiến thức kiến thức về sóng điện từ phục vụ cho buổi học ngoại khóa
- Hệ thống câu hỏi trắc nghiệm tự luận và trắc nghiệm khách quan
- Hệ thống các kiến thức vật lý có liên quan
III CƠ SỞ LÝ THUYẾT
3.1 Sơ lược lịch sử nghiên cứu sóng điện từ
Vào thế kỉ XVIII, hiện tượng điện và hiện tượng từ được xem như hai loại hiệntượng khác hẳn nhau, giữa chúng không có mối liên quan gì Nhờ những phát kiếncủa Am-pe (Ampere), của Fa-ra-đây (Faraday) và các nhà khoa học khác nữa, chúng
ta đã biết rằng hai loại hiện tượng đó có mối liên quan mật thiết với nhau, chẳng hạnnhư: dòng điện sinh ra từ trường, từ trường biến đổi sinh ra điện trường xoáy Trên cơ
sở đó hiện tượng điện và từ được khảo sát chung trong môn Điện từ học
Một trong những biểu hiện ý nghĩa nhất của Điện từ học, đó là điện trường và từtrường biến đổi kết hợp với nhau tạo thành một loại sóng lan truyền, gọi là sóng điện
từ Người ta đã tiên đoán sự tồn tại của sóng điện từ, và nghiên cứu bằng lí thuyếtnhững tính chất của nó hàng chục năm trước khi tạo được sóng trong phòng thí
Trang 4nghiệm Năm 1864 nhà vật lí học xứ E-cốt (Anh), Mắc-xoen (James Clerk Maxwell,
1831 – 1879) đề ra một giả thuyết rằng: Nếu một từ trường thay đổi để tạo nên mộtđiện trường, thì tương tự như vậy, một điện trường thay đổi sẽ phải tạo nên một từtrường Dường như là có sự “đối xứng” giữa điện trường và từ trường
Dùng những công cụ toán học trình bày nội dung của giả thuyết trên, cùng vớicác định luật đã biết về điện từ học, Mắc-xoen đã viết bốn phương trình bao quát tất
cả điện từ học, người ta gọi là các phương trình Mắc-xoen về trường điện từ Từnhững phương trình đó có thể suy ra rằng, điện trường và từ trường biến đổi, cùng vớinhau tạo thành sóng điện từ lan truyền với tốc độ ánh sáng Tiếp theo, ông đề xuất ánhsáng khả kiến, trước đó được coi là một hiện tượng hoàn toàn tách biệt với điện và với
từ, chính là một loại sóng điện từ Lí thuyết của Mắc-xoen cũng cho thấy rằng, khôngphải chỉ có ánh sáng khả kiến là sóng điện từ, mà có thể tạo ra sóng điện từ bằng cácmạch dao động điện
Lần đầu tiên sóng điện từ được tạo ra và quan sát trong phòng thí nghiệm vàonăm 1887 do nhà vật lí học Đức Héc (Heinrich Hertz) thực hiện Ông dã dùng mộtanten, tương tự như một LC, tạo ra dòng điện xoay chiều tần số cao trong đó, và thấyrằng năng lượng có thể chuyển từ mạch này sang một mạch LC đặt cách đó nhiềumét Hơn nữa, ông còn chứng tỏ được rằng, sự truyền năng lượng có những đặc điểmgiống như quá trình truyền sóng, nghĩa là có sự phản xạ, khúc xạ, giao thoa, nhiễu xạ
và phân cực Như vậy có thể cho rằng sóng được tạo ra từ mạch thứ nhất (anten) vàtruyền đến mạch thứ hai qua khoảng không gian của phòng thí nghiệm Điều quantrọng hơn là Héc còn chứng tỏ được rằng, tốc độ truyến sóng gần đúng bằng tốc độtruyền ánh sáng, đúng như dự đoán của Mắc-xoen Chỉ vài năm sau khi thí nghiện củaHéc được công bố, người ta thử lại và phát triển thêm nhiều, đến mức thí nghiệmđược áp dụng trong thực tế và dẫn đến một phát minh rất quan trọng của Mắc-cô-ni(Marconi, 1874-1937), đó là phát minh ra vô tuyến điện năm 1896 Như vậy là khiMắc-xoen chết thì sự tồn tại của sóng điện từ mới chỉ là một đề xuất lí thuyết, hơn haimươi năm sau, sóng điện từ đã bắt đầu trở thành một phương tiện truyền thông mớimang lại những biến đổi lớn trong đời sống
3.2 Sự tạo thành sóng điện từ
Khi khảo sát sóng cơ ta thấy rằng, nếu một hạt của môi trường dao động, thì doliên kết, hạt khác của môi trường ở vị trí lân cận sẽ chịu lực tác dụng và dao động
Trang 5theo Do cơ chế đó mà dao động được lan truyền trong môi trường và tạo thành sóng.
Ta xét đối với sóng điện từ, trước hết ta thừa nhận rằng, trong chân không và trong
môi trường điện môi tương tác từ không truyền đi một cách tức thời, mà có một tốc
độ lan truyền hữu hạn Thí dụ, trong chân không vào thời điểm t=0 tại điểm A xuất
hiện một điện tích q, theo định luật Cu-lông thì tại điểm B cách A một đoạn AB r sẽxuất hiện điện trường có cường độ E tỉ lệ với q
r Nhưng điện trường đó không xuấthiện ngay tức thì vào thời điểm t = 0, mà phải sau khoảng thời gian t r
c
, c là tốc độ truyền tương tác điện từ sau này ta sẽ thấy c chính là tốc độ truyền ánh sáng.
Bây giờ, xét một máy phát điện xoay chiều có hai đầu ra, mà mỗi đầu được nốithêm một thanh dẫn điện dài, hai thanh cùng nằm trên một đường thẳng thẳng đứng
và nối dài về hai phía gọi là anten Hình 1 vẽ hai thanh nối dài, máy phát điện đượcbiểu diễn bằng một vòng tròn ở giữa, máy tạo nên dao động điện, chu kì T trong anten Chúng ta khảo sát sự lan truyền của sóng điện từ từ anten theo phương của trục xnằm ngang vuông góc với anten
Trang 6Giả thiết rằng vào thời điểm t = 0, thanh trên tích điện dương, thanh dưới tíchđiện âm có độ lớn cực đại (hình 1a) Điện trường E tại điểm P trên trục x, ngay sátanten hướng xuống dưới.
Một thời gian ngắn sau đó vào thời điểm t1 sao cho 0<t1<
4
T
tương tác điện lantruyền tới điểm Q (PQ = ct1), điện trường tại Q vào này bằng điện trường E tại P vàothời điểm t1 thì nhỏ hơn, vì rằng vào thời điểm này thì điện tích dương ở thanh trêngiảm t1 thì nhỏ hơn, vì rằng vào thời điểm này thì điện tích dương ở thanh trên giảm
đi, độ lớn của điện tích âm ở thanh dưới cũng giảm theo (hình 1b)
Trang 7Nếu theo dõi hết một chu kì T thì ta sẽ thấy rằng, điện trường tạo nên bởi mộtanten nối với một máy phát xoay chiều, truyền đi ra xa anten giống như sóng trên mộtsợi dây truyền đi xa từ một điểm của dây dao động điều hòa theo phương ngang.Trên đây chúng ta mới khảo sát sự lan truyền của điện trường Nếu xét đến dòngđiện trong anten và tác dụng tạo từ trường của nó, thì sẽ thấy rằng có một từ trườngđược tạo thành và lan truyền theo phương x dưới dạng sóng giống như điện trường đãnói ở trên Hình 1g biểu diễn trường hợp dòng điện trong anten đi lên, cùng lúc ấythanh trên tích điện dương
Như đã nói ở trên, tại điểm P, điện trường E thẳng đứng hướng xuống dưới, còn
từ trường tạo thành bởi dòng điện, theo quy tắc vặn cái đinh ốc, có vectơ cảm ứng từ
B nằm ngang, tức là vuông góc với mặt phẳng của hình vẽ, và hướng vào trong Tathấy rằng trong trường hợp này hai vectơ điện trương E và cảm ứng từ B vuông gócvới nhau Xét trong một chu kì T, bằng phương pháp tương tự như khi khảo sát điệntrường, ta cũng thấy rằng từ trường truyền đi ra xa anten cũng có dạng sóng, với tốc
độ truyền tương tác c Chú ý rằng vào thời điểm mà vectơ E bằng 0 thì vectơ cảmứng từ B cũng bằng 0 Hai vectơ này luôn luôn vuông góc với nhau và với hướngtruyền sóng Điện trường và từ trường cùng biến đổi điều hòa và lan truyền như thếnày là sóng điện từ
Những khảo sát chặt chẽ hơn, bằng cách lập luận toán học, xuất phát từ 4 phươngtrình Mắc-xoen về điện từ, có thể suy ra rằng:
a) Vectơ cường độ điện trường E và vectơ cảm ứng từ B luôn luôn vuông góc vớinhau, chúng lan truyền với cùng tốc độ c theo hướng Ox Tốc độ c tính được
Trang 8b) Vectơ E, vectơ B và Ox hợp với nhau thành một tam diện thuận, nghĩa là: Nếumột người đứng thẳng theo hướng E và tay phải giơ ngang theo hướng B thìmắt nhìn thẳng về phía trước là hướng x (hình 2).
c) Hai vectơ E và B biến đổi điều hòa theo thời gian với cùng tần số góc vàluôn cùng pha, nghĩa là ở vị trí mà E cực đại thì B cũng cực đại Có thể viếtbiểu thức cho sự phụ thuộc tọa độ và thời gian của hai vectơ này trong sóngđiện từ phẳng như sau:
ax 2 ( , ) m cos( )
E x t E e t kx (1)
ax 3 ( , ) m cos( )
3.3.1 Sóng vô tuyến điện
Sóng vô tuyến điện là sóng điện từ có tần số thấp, thường được coi là từ 106 Hzđến 109 Hz (bước sóng từ 300m đến đềximét) Gọi tên như vậy vì loại sóng này đượcdùng trong liên lạc vô tuyến điện và vô tuyến truyền hình Sóng này phát ra từ cácanten lim loại Sóng vô tuyến điện còn được phát ra bằng nhiều cách khác nữa, thí dụnhư phân tử và các eelectron được tăng tốc trong vũ trụ phát ra các sóng vô tuyến
y
x z
Trang 9điện Các nhà thiên văn học dùng kính thiên văn vô tuyến (bắt đầu từ những năm 50của thế kỉ trước) thu các sóng ấy, và nhờ khảo sát chúng mà ta biết được nhiều thôngtin mới về vũ trụ.
số cao nhất mà mạch điện tử có thể tạo ra
3.3.3 Bức xạ hồng ngoại
Sóng điện từ có tần số khoảng từ 1012 đến 4,3.1014 Hz thì gọi là bức xạ hồngngoại Chuyển động quay và dao động của phân tử phát ra bức xạ hồng ngoại Ngượclại, khi các phân tử hấp thụ năng lượng của tia hồng ngoại thì chuyển động quay vàdao động của chúng mạnh lên, nhiệt độ của vật tăng Ở mọi nhiệt độ các vật đều phát
ra bức xạ điện từ Ở nhiệt độ cao, thì sóng hồng ngoại chỉ là một phần nhỏ của bức xạphát ra Nhưng ở nhiệt độ thấp, thí dụ nhiệt độ cơ thể người 370C, thì bức xạ phát ragồm chủ yếu là bức xạ hồng ngoại Mắt người không cảm nhận được các tia hồngngoại, nhưng một số loài vật, thí dụ như một số loài rắn có thể cảm nhận được tiahồng ngoại, vì thế chúng có thể nhận biết con mồi trong đêm tối dày đặc, do cơ thểcon mồi nóng hơn môi trường xung quanh nên bức xạ hồng ngoại mạnh hơn Một sốphim ảnh nhạy cảm với tia hồng ngoại, dùng phim này có thể chụp ảnh hồng ngoạitrong đêm tối Dùng ống nhòm hồng ngoại có thể thấy gián tiếp (qua một màn ảnh)những động vật có thân nhiệt trong đêm Dùng máy thu hình hồng ngoại, đặt ở lối đi
có thể phát hiện được người bị sốt, có thân nhiệt lớn hơn 380C, do mặt người đó bức
xạ hồng ngoại mạnh hơn mặt người bình thường
3.3.4 Ánh sáng khả kiến (nhìn thấy được)
Mắt người cảm nhận được sóng điện từ trong khoảng từ 4,3.1014 đến 7,5.1014 Hz(tương ứng với bước sóng từ 400 đến 700 nm) Đây chỉ là một khoảng rất hẹp trongdải tần số của sóng điện từ Sóng trong khoảng tần số này được phát ra từ các êlectronkhi chuyển mức năng lượng trong nguyên tử Bức xạ với bước sóng khác nhau tạo
Trang 10nên cảm giác về màu khác nhau Sau đây là bảng cho các màu tương ứng với bướcsóng của ánh sáng khả kiến:
- Ánh sáng tự nhiên (khả kiến) chiếu từ Mặt Trời tới Trái Đất là ánh sáng trắng, baogồm các bức xạ có bước sóng liên tục như ở bảng trên, với sự phân bố cường độ xácđịnh Trộn lẫn các bức xạ (màu) trên với sự phân bố cường độ giống như vậy sẽ choánh sáng trắng
- Nếu phân biệt các màu của những bức xạ có bước sóng xác định nói trên (còn gọi làcác màu cầu vồng) với ba màu gọi là màu sơ cấp (đỏ, lam, xanh) thường được dùngtrong kĩ thuật truyền hình Các điểm sáng rất nhỏ, mỗi điểm có một trong ba màu, xen
kẽ nhau trên màn hình cho ta cảm giác gần giống với các màu tự nhiên nếu tỉ lệ độsáng thực hiện được giống như trong tự nhiên Có thể có nhiều cách chọn ba màu sơcấp khác nhau chút ít
3.3.5 Bức xạ tử ngoại
Bức xạ tử ngoại là sóng điện từ có tần số lớn hơn ánh sáng tím, vào khoảng từ7,5.1014 đến 1017 Hz Bức xạ tử ngoại tuy không nhìn thấy được nhưng có tác dụngion hóa không khí, gây phản ứng hóa học và có tác dụng sinh lí làm hại da, diệt vikhuẩn nếu được chiếu với cường độ mạnh hoặc thời gian dài Phần lớn tia tử ngoạitruyền tới Trái Đất bị hấp thụ bởi ôzôn (O3) và những phân tử khác trong lớp khíquyển ở tầng cao, nhờ thế mà các sinh vật trên Trái Đất tránh được tác dụng có hạicủa tia này Một vài loại ong và bướm có thể nhìn thấy ánh sáng tử ngoại
3.3.6 Tia X (Tia Rơn-ghen)
Trang 11Sóng điện từ có tần số lớn hơn tần số của tia tử ngoại, vào khoảng 1017 đến 1020
Hz, gọi là tia X hay tia Rơn-ghen Tia X được tạo ra bằng cách phóng một chùmêlectron nhanh vào một bia kim loại Tia X có tính chất đâm xuyên mạnh qua cácchất, tính đâm xuyên giảm khi khối lượng riêng của chất đâm xuyên tăng, tính chấtnày khiến cho tia X được dùng để khảo sát cấu trúc bên trong cơ thể (chiếu điện), bêntrong các vật thể Tia X chiếu vào cơ thể sống có thể gây hại cho các mô nếu liềulượng chiếu vượt quá một giới hạn nhất định
3.3.7 Tia gamma
Sóng điện từ có tần số lớn hơn 1020 Hz gọi là các tia gamma () Những tia nàycòn mạnh hơn tia X về tính chất đâm xuyên và phá hũy các tế bào sống Tia gammađược phát ra từ các hạt nhân nguyên tử khi trong đó có sự biến đổi qua lại giữa proton
và notron, hoặc khi một hạt cơ bản va chạm với phản hạt của nó Tia gamma đượcdùng để phá hoại các tế bào ung thư, diệt các vi sinh vật trong thức ăn làm cho thức
ăn được bảo quản tốt hơn
3.4 Sóng điện từ và môi trường sống
3.4.1 Sóng điện từ làm ô nhiễm môi trường sống như thế nào?
Bật đài, ti vi chúng ta có thể nghe thấy hoặc nhìn thấy chương trình Đó là vì đàiphát thanh, truyền hình vô tuyến điện đã phát xạ sóng điện từ ra môi trường xungquanh, rồi truyền các tín hiệu chương trình đến các hộ gia đình Điện thoại di độngkhông có dây điện thoại cũng có thể kết nối mọi người với nhau cũng là do có sự giúp
đỡ của sóng điện từ Ngoài ra còn có rất nhiều thiết bị như rada, thiết bị tăng nhiệt visóng điện từ vào không gian xung quanh Tuy bạn hoàn toàn không cảm thấy nhưngchúng ta đang sống trong môi trường đầy sóng điện từ
Cùng với việc mang lại nhiều tiện lợi, sóng điện từ cũng không tránh khỏi gây ramột số nguy hại khác Ví dụ, âm thanh ồn của sóng điện từ sẽ ảnh hưởng đến sự làmviệc bình thường của các thiết bị điện tử và các loại máy đo, làm cho tin tức bị thấtlạc, mất khả năng điều khiển Khi xem tivi, những cảnh tượng mà chúng ta nhìn thấygiống như những hiện tượng rung động và nhiễu, đó thường là vì nó bị ảnh hưởng củasóng điện từ gần đó Sóng điện từ quấy nhiễu còn có thể gây ra những hậu quảnghiêm trọng hơn Ví dụ như tạo ra sự thất lạc của các tín hiệu điều khiển đường sắt
sẽ gây tại nạn giao thông; nếu tạo ra những thất lạc tin tức chỉ thị bay sẽ làm cho máybay, tên lửa, vệ tinh nhân tạo không điều khiển được nữa…
Trang 12Bức xạ điện từ còn nguy hại trực tiếp đến sức khỏe con người Vi sóng là mộtdạng của sóng điện từ Lò vi sóng chính là dùng vi sóng chiếu xạ vào thực phẩm làmcho thực phẩm chín Có thể thấy rằng, nếu xung quanh chúng ta tồn tại nhiều vi sóng,
vi sóng chiếu quá nhiều vào cơ thể chúng ta thì cơ thể chúng ta cũng sẽ bị vi sóng
không ngừng “thêm nhiệt”, “nướng chín”, sẽ rất nguy hại đến sức khỏe Các kết quả
nghiên cứu đều chứng tỏ rằng, nếu con người bị điện từ bức xạ trong thời gian dài sẽsinh ra các triệu chứng suy yếu thần kinh như mệt mỏi, trí nhớ giảm sút…và các triệuchứng khác như lo sợ, tức ngực, thị lực kém…Bức xạ điện từ gây ra những nguy hạirất lớn đến môi trường sinh sống của nhân loại, trở thành mối nguy hại lớn được conngười hết sức quan tâm Bức xạ điện từ đã trở thành một dạng ô nhiễm môi trườngkhá nguy hiểm
Để khống chế ô nhiễm điện từ, tổ chức y tế thế giới và hiệp hội phòng chống bức
xạ quốc tế đã đưa ra “chuẩn tắc vệ sinh môi trường” và các tiêu chuẩn sóng điện từ mạnh có liên quan khác Bộ y tế Trung Quốc cũng đã ban bố “tiêu chuẩn vệ sinh sóng điện từ môi trường” vào tháng 12 năm 1987 Đối mặt với sự ô nhiễm điện từ
ngày càng nghiêm trọng chúng ta có một số biện pháp ngăn ngừa như: đưa nguồn ônhiễm điện từ rời xa khu dân cư đông đúc; cải thiện thiết bị điện khí, giảm sự rò rỉđiện từ, lắp các thiết bị khử điện từ, giảm cường độ từ trường…
Việc con người lợi dụng sóng điện từ cũng giống như lợi dụng các tài nguyênkhác, chỉ khi đã tìm hiểu, nghiên cứu sâu sắc về chúng mới có thể vừa mang lại lợiích lớn nhất cho con người, lại không gây nên những nguy hại cho môi trường sống
3.4.2 Tác hại của sóng điện từ đối với sức khỏe con người
Bình thường chúng ta bị bao vây bởi bao nhiêu làn sóng từ dưới đất lên, từ trêntrời cao xuống Những đường dây cao thế, sóng truyền thanh, truyền hình vây bọcchúng ta từ mọi phía Những năm gần đây, các vệ tinh địa tĩnh đưa xuống Trái đấtnhiều loại sóng điện từ khác phục vụ Internet không dây, mạng điện thoại di động Sovới 30 năm về trước, số lượng những làn sóng điện từ chúng ta phải chịu đựng tănggấp vài trăm lần Nhưng thiết bị điện tử gia dụng đặt trong nhà, ở thời buổi hiện tạikhông biết cơ man nào mà kể Nhà nào chẳng một, hai cái tivi, rồi đầu đĩa, các thiết bị
nghe nhạc, lò vi sóng, máy vi tính “Con dế” ngày càng nhiều chức năng chốc chốc
lại ri rỉ bên tai và nằm ngay đầu gường ngủ Các nguồn phát sóng điện từ cả đấy! Cơthể chúng ta, muốn hay không thì cũng trở thành một chiếc ăngten bị hấp thụ một
Trang 13cách cưỡng bức mọi loại sóng từ môi trường xung quanh mà vô phương bảo vệ kể cảban đêm trong khi chìm trong giấc ngủ, khi sức đề kháng mất di đến hai phần ba Vì
vậy, người ta gọi các loại sóng điện từ là “sát thủ tàng hình” không ngoa chút nào.
Khoa học đã chứng minh sóng điện từ đối với những người mẫn cảm là thủ phạm gâychứng mất ngủ hoặc ngủ mê mệt, chuột rút, ngứa ngáy, đổ mồ hôi, tim đập nhanh, đaulưng Từ trường của chiếc máy vi tính - tuỳ theo thời gian bạn tiếp xúc – có thể gâymụn trứng cá, eczema, nhức mắt, Ánh sáng nhân tạo trong nhà phát ra từ chiếc đèn
ống hoặc đèn halogen cũng góp phần “ăn mòn” sức khoẻ Có bước sóng khác với ánh
sáng tự nhiên mà loài người đã thích nghi từ ngàn đời loại ánh sáng phi tự nhiên vượtngưỡng cho phép có thể gây stress, bệnh ngoài da, mất ngủ, nhức đầu, loãng xương
3.4.3 Tác hại của điện thoại di động đối với sức khỏe con người
Điện thoại di động là vật bất ly thân của nhiều người nhưng nó cũng có thể gây
ra những tác hại nghiêm trọng cho sức khỏe Khi sử dụng, điện thoại di động sẽ phát
ra một loại sóng điện từ truyền đến trạm bức xạ để nhận và phát tín hiệu Loạisóng bức xạ này cũng được cơ thể con người hấp thụ Độ bức xạ tương đối nhỏ khiđiện thoại đang ở trạng thái chờ sử dụng Nó lớn hơn trong quá trình đàm thoại và đạt
độ lớn nhất khi đang phát tín hiệu gọi một máy khác, cao gấp 3 lần độ bức xạ khi máy
ở trạng thái chờ sử dụng Sự bức xạ này có thể làm thay đổi cấu trúc một số tế bào cơthể, gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người
a) Không để điện thoại cạnh gối khi ngủ
Theo các chuyên gia, sóng bức xạ của điện thoại di động gây ảnh hưởng đến nãolớn nhất, nó có thể tác động lên hệ thống thần kinh trung ương dẫn đến các triệuchứng như đau đầu, mất ngủ, ngủ mê, rụng tóc, có người còn có cảm giác như bị kimchâm ở mặt… Sử dụng điện thoại di động thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ bịkhối u ở não Vì vậy, khi sử dụng, bạn nên để điện thoại xa cơ thể, chờ kết nối đượcmới để vào tai nghe Không nên dùng di động để buôn chuyện và đặc biệt không đểđiện thoại cạnh gối khi đi ngủ
b) Không đeo điện thoại di động trước ngực
Rất nhiều người thích đeo điện thoại di động trước ngực để tiện sử dụng hoặccoi như một món đồ trang sức Nhưng nhiều nghiên cứu cho thấy đeo điện thoại
di động trước ngực sẽ gây ảnh hưởng không tốt cho tim và hệ nội tiết của cơthể Ngay cả khi điện thoại đang ở trạng thái chờ sử dụng, sóng bức xạ tuy nhỏ
Trang 14nhưng cũng gây hại cho cơ thể Những người bị bệnh về tim mạch càng nên tránh đểđiện thoại di động treo trước ngực Các chuyên gia cho rằng sóng bức xạ điện từ tácđộng đến nội tiết của cơ thể, gây hiện tượng kinh nguyệt không đều, ảnh hưởng đến
sự trao đổi chất của tế bào, làm rối loạn các nguyên tố vi lượng Điện thoại di độngthường có gắn một thiết bị chống nhiễu sóng, có tác dụng làm giảm ảnh hưởng củabức xạ từ đối với cơ thể, các thiết bị chống nhiễu được làm bằng kim loại nặng nhưchì, nhôm thì hiệu quả càng cao
c) Không để điện thoại di động trong túi quần
Nghiên cứu đã phát hiện rằng số lượng tinh trùng của các đấng mày râuthường xuyên mang điện thoại ở eo lưng và sử dụng điện thoại ít hơn so với ngườibình thường là 30% Nguyên do là sóng điện từ sinh ra khi thu phát tín hiệu sẽ bức
xạ đến tinh trùng hoặc trứng trong cơ thể, làm ảnh hưởng chức năng sinh sảncủa người sử dụng
Một báo cáo thực nghiệm trên chuột ở Anh cho thấy, khi bị bức xạ bởi sóng từcủa điện thoại di động trong 5 phút, trong cơ thể chuột đã nảy sinh ADN biếndạng Trứng hay tinh trùng của người cũng vậy, nếu bị bức xạ từ trong thời gian dàicũng sản sinh các ADN biến dạng Vì vậy khi sử dụng điện thoại, bạn nên để tránh xavùng eo, lưng Cánh mày râu đặc biệt chú ý không nên nhét điện thoại trong túi quần,
vì nó rất gần nhà máy sản xuất tinh trùng và trực tiếp uy hiếp các tinh binh
IV TỔ CHỨC BUỔI HỌC NGOẠI KHÓA “SÓNG ĐIỆN TỪ VÀ VIỆC BẢO
VỆ MÔI TRƯỜNG”
4.1 Cách thức tổ chức
Địa điểm tổ chức: thực hiện trên phòng học bộ môn; thời gian thực hiện: 180
phút; Chia học sinh trong lớp thành 4 nhóm, mỗi nhóm có số học sinh đồng đều về sốlượng cũng như trình độ Giáo viên tiến hành chiếu các câu hỏi trên máy chiếu đanăng để các thành viên trong mỗi nhóm cùng thảo luận và đưa ra câu trả lời của từngnhóm Giáo viên tổ chức cho học sinh thảo luận, tranh luận và sau đó tổng hợp, phântích, và đưa ra kết luận
4.2 Hệ thống các câu hỏi ngoại khóa
Từ cơ sở lý thuyết trình bày ở trên và những kiến thức cơ bản trong SGK, tác giảxây dựng hai hệ thống câu hỏi: Hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan và hệ thốngcâu hỏi tự luận Phần này được trình bày ở phần phụ lục của đề tài
