Học sinh làđối tượng chủ yếu sử dụng sách giáo khoa.Tăng cường hoạt động học tập của họcsinh với sách giáo khoa dưới sự chỉ đạo của giáo viên là một trong những hướngđổi mới phương pháp
Trang 1Đối với học sinh, sách là một phương tiện rất hữu ích Trong tất cả các loạisách, có một loại sách đã trở thành “vật bất li thân” của người học sinh ấy là sáchgiáo khoa Chúng ta có thể khẳng định có bao nhiêu học sinh đến trường thì có bấynhiêu bộ sách giáo khoa Điều đó chứng tỏ sách giáo khoa có vai trò rất quan trọngđối với học sinh, nó cung cấp những kiến thức cơ bản về tự nhiên và xã hội Đồngthời là cơ sở để giáo viên và học sinh thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theohướng phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh.
Là một giáo viên mới ra trường, tôi luôn học hỏi từ đồng nghiệp phươngpháp, kinh nghiệm giảng dạy, luôn tìm tòi, nghiên cứu phương pháp dạy học hay,hiệu quả, phát huy được tính tích cực, chủ động của học sinh và phù hợp với đặctrưng môn học Qua thực tế 2 năm giảng dạy, tôi nhận thấy vai trò quan trọng của
bộ sách giáo khoa lịch sử trung học phổ thông(THPT) đối với cả giáo viên và họcsinh
Sách giáo khoa lịch sử THPT là tài liệu cơ bản, bắt buộc sử dụng trong nhàtrường nên nó có ý nghĩa rất quan trọng trong hoạt động dạy và học Học sinh làđối tượng chủ yếu sử dụng sách giáo khoa.Tăng cường hoạt động học tập của họcsinh với sách giáo khoa dưới sự chỉ đạo của giáo viên là một trong những hướngđổi mới phương pháp dạy học lịch sử hiện nay nhằm tích cực hoá hoạt động nhậnthức, gây hứng thú học tập và rèn luyện các kĩ năng thực hành Từ sách giáo khoalịch sử, học sinh có thể tiếp cận được những kiến thức cơ bản, hiện đại, có hệ thốngcủa môn học Học sinh có thể tìm hiểu kiến thức lịch sử qua nhiều nguồn thông tinkhác nhau, nhưng kiến thức trong sách giáo khoa là kiến thức chuẩn mực nhất.Ngoài nguồn kiến thức mới, sách giáo khoa còn là tài liệu giúp học sinh củng cố,tổng hợp, hệ thống hoá kiến thức thông qua các bài sơ kết, tổng kết, hướng dẫn ôn
Trang 2còn là tài liệu tin cậy để học sinh tra cứu, đối chiếu và thẩm định đối với các tài liệulịch sử khác Sử dụng hệ thống câu hỏi, bài tập trong sách giáo khoa, học sinh cóthể tự kiểm tra, đánh giá trình độ nhận thức của mình Như vậy sách giáo khoa nóichung và sách giáo khoa lịch sử nói riêng được xem như người thầy thứ hai, saungười thầy trên lớp, giúp học sinh tiếp cận, chiếm lĩnh kiến thức Để phát huy tácdụng của sách giáo khoa, học sinh phải biết cách sử dụng và học tập nơi người thầythứ hai này.
Nằm ở vùng biên giới xa xôi nhất của tỉnh Thanh Hoá, điều kiện ăn ở, đi lạicòn nhiều khó khăn, việc theo đuổi “sự học” của học sinh trường THPT Mường Lát
là một chặng hành trình dài, vất vả Có được đầy đủ một bộ sách giáo khoa để đếntrường là cả ước mơ của các em mỗi khi năm học mới đến, nói gì đến các tài liệutham khảo khác.Vì thế đối với học sinh trường THPT Mường Lát, sách giáo khoa
là tài liệu rất quan trọng, và đối với một bộ phận học sinh, nó có thể là tài liệu duynhất Chính vì thế qua thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy việc hướng dẫn học sinh sửdụng hiệu quả sách giáo khoa lịch sử là một việc làm tối cần thiết
Xuất phát từ lí do nêu trên cùng với những trăn trở, suy nghĩ từ thực trạng
trường nơi tôi đang công tác, tôi mạnh dạn chọn đề tài : “ Kĩ năng hướng dẫn học sinh sử dụng sách giáo khoa nhằm phát huy tính tích cực, chủ động trong dạy học lịch sử ở trường THPT Mường Lát” Hi vọng với đề tài này, học sinh sẽ có
hướng tiếp cận mới đối với môn lịch sử, các em sẽ thêm thích, thêm yêu và quítrọng những giá trị thực sự của môn học từ lâu đã bị xem là môn phụ này
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I Cơ sở lí luận
Trong định hướng đổi mới phương pháp dạy và học, nghị quyết IV khóa VII
đã xác định: “ Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học Bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”
Trang 3Qua việc “Hướng dẫn học sinh sử dụng sách giáo khoa môn lịch sử” nhằmphát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong việc chiếm lĩnh kiến thức.Đồng thời thực hiện theo tinh thần đổi mới môn lịch sử, không ngừng chú trọng cảitiến phương pháp dạy học, học sinh phải được hướng dẫn phương pháp tự học thìhiệu quả chất lượng mới được nâng cao.
Sách giáo khoa lịch sử được sử dụng trong tất cả các khâu của quá trình dạy
và học, từ việc chuẩn bị kế hoạch dạy học đến tổ chức các hoạt động dạy học, kiểmtra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Để sử dụng tốt sách giáo khoa lịch sử,giáo viên cần có các kĩ năng khác nhau: kĩ năng sử dụng sách giáo khoa để thiết kếbài giảng, kĩ năng sử dụng sách giáo khoa trong quá trình lên lớp Trong phạm vicủa đề tài, tôi đưa ra một phần trong tổng thể các kĩ năng sử dụng sách giáo khoacủa giáo viên đó là : kĩ năng hướng dẫn học sinh sử dụng sách giáo khoa lịch sử
Tôi quan niệm sử dụng sách giáo khoa lịch sử nói riêng và sách giáo khoanói chung là một phương pháp dạy học Nếu cả giáo viên và học sinh đều làm tốtkhâu này sẽ mang lại hiệu quả trong mỗi giờ học Hướng dẫn học sinh sử dụng hiệuquả sách giáo khoa lịch sử là phương pháp giúp học sinh làm việc tốt với sách giáokhoa dưới sự hướng dẫn của giáo viên Đây được xem là một phương pháp dạy họclấy học sinh làm trung tâm mà trong đó đóng vai trò chủ đạo của người giáo viên làrất cần thiết Nếu sự chỉ đạo của giáo viên không trực tiếp, không cụ thể thì phươngpháp học sinh làm việc với sách giáo khoa sẽ thất bại
Kĩ năng hướng dẫn học sinh sử dụng sách giáo khoa lịch sử có thể hiểu cụthể là: phương pháp giáo viên định hướng, chỉ cho học sinh cách tự chuẩn bị bàimới, tự ôn bài cũ, tự làm bài tập ở cả giờ học trên lớp và giờ học ở nhà Ngoài thờigian trong phần củng cố dặn dò cuối mỗi tiết học, để có thể thực hiện tốt phươngpháp này tôi thường hướng dẫn học sinh sử dụng sách giáo khoa trong các tiết ôntập, sơ kết, tổng kết
Trang 4Thực tế, trong các tiết dự giờ thăm lớp của đồng nghiệp trong và ngoài trường, tôinhận thấy có nhiều giáo viên chưa tạo cho học sinh sự tìm tòi và lòng say mê thật
sự đối với môn học này
Vậy thì chúng ta phải làm như thế nào để thực sự tạo cho các em niềm say
mê, thích thú học tập đối với bộ môn Vì từ lâu ấn tượng đối với môn lịch sử khôngcòn được tốt đẹp nữa Phần lớn quan niệm của phụ huynh và học sinh cho rằng đây
là môn phụ nên các em chỉ học qua loa, chiếu lệ cho có điểm thôi, chứ không họcvới niềm say mê thật sự Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng nói trên, xuấtphát từ cả giáo viên và học sinh: Học sinh chưa thực sự chủ động, tích cực trongviệc chiếm lĩnh kiến thức lịch sử dưới sự hướng dẫn của giáo viên, ngược lại giáoviên chưa mạnh dạn đổi mới phương pháp dạy học, chủ yếu là truyền thụ kiến thứcmột chiều nên dần học sinh không còn hứng thú đối với môn học nữa
Để giúp học sinh có phương pháp học tập tốt đối với bộ môn này đòi hỏingười giáo viên phải biết lựa chọn và vận dụng phương pháp hợp lý trong khâu tổchức hoạt động dạy học Trong đó giữ vai trò quan trọng là hướng dẫn học sinh sửdụng hiệu quả sách giáo khoa lịch sử nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sángtạo trong học tập của học sinh để việc giảng dạy đạt hiệu quả cao
Một thực tế nữa vẫn còn tồn tại ở các trường THPT nói chung và trườngTHPT Mường Lát nói riêng là tình trạng học sinh sử dụng sách giáo khoa sai mụcđích, giáo viên hướng dẫn học sinh sử dụng chưa tận tình còn khá phổ biến:
Thứ nhất, trong các giờ học trên lớp, thời gian giáo viên dành cho phần củng
cố sơ kết bài học là rất ít, đôi khi không có nên có rất nhiều giáo viên không hướngdẫn học sinh chuẩn bị bài mới hoặc có chăng cũng chỉ là sự hướng dẫn một cách
chung chung đại loại : “Các em về nhà nhớ học bài cũ và đọc trước bài 31: cách mạng tư sản pháp cuối thế kỉ XVIII” Sự hướng dẫn chung chung, sơ lược như vậy
rõ ràng là không mang lại hiệu quả
Thứ hai, giáo viên chưa giải thích cho học sinh sách giáo khoa lịch sử
không phải là một tài liệu thông báo kiến thức sẵn có mà chủ yếu là tài liệu hướngdẫn học sinh học tập, giúp các em nghiên cứu, tìm tòi tri thức Vì thế trong các bàikiểm tra, thi học kì…việc học sinh sử dụng sách giáo khoa như một “ phao cứu trợ”còn khá phổ biến
Trang 5Thứ ba, một lí do khiến học sinh không đọc sách giáo khoa ở nhà theo sự
hướng dẫn của giáo viên là giáo viên chưa giúp học sinh nhận thấy được sự khácbiệt giữa việc có chuẩn bị và không chuẩn bị bài trước ở nhà Cứ như thế từ bài nàyđến bài khác sẽ trở thành một thói quen theo lối mòn không tốt: từ chỗ đọc “chiếulệ”,“ qua loa” lúc đầu, dần dần các em không còn đọc nữa
Thông thường khi bắt đầu học bài mới, tất cả học sinh đều mở sách giáokhoa đặt lên bàn, vừa chú ý nghe giảng vừa xem sách giáo khoa, vừa chép bài Khigiáo viên hỏi (dưới dạng nhận biết) thì học sinh cứ chăm chăm đọc sách giáo khoanhư “một con vẹt” Đặc biệt là diễn biến của các cuộc cách mạng, chiến dịch…chưa tìm hiểu xong diễn biến học sinh đã đọc luôn kết quả của nó Từ thực tế nàynên học sinh cứ “ỉ lại”, ở nhà thì quên xem sách giáo khoa, còn đến lớp thì chămchăm nhìn vào sách giáo khoa để trả lời câu hỏi của giáo viên Vì thế sự quên đọcsách ngày càng gia tăng và số học sinh đọc sách trước ở nhà giảm vì vừa mất thờigian, vừa không khác gì những bạn không đọc trước
Thứ tư, phần nhiều học sinh chưa hiểu hết ý nghĩa của từ “đọc” Đối với các
em, “đọc” chỉ đơn thuần là đưa mắt qua các chữ, đôi khi có kèm theo phát âm vàkhi xem đến phần chữ cuối cùng của bài học thì nhiệm vụ đọc sách trước ở nhàđược xem như đã hoàn thành
Thứ năm, một đặc trưng của sách giáo khoa lịch sử là có cả phần kênh chữ
và kênh hình Kênh hình không đơn giản chỉ là hình ảnh bổ trợ mà nó chính là mộtnội dung rất quan trọng của bài học nhưng đôi khi học sinh có thể không xem hoặcchỉ lướt qua chứ không có sự nghiền ngẫm đối chiếu với nội dung bài học và kếtquả là học sinh chỉ biết được cái vỏ của kiến thức mà chưa thấy được mối liên hệbên trong
Thứ sáu, khi học bài cũ và làm bài tập ở nhà, học sinh có một thói quen là
chỉ dựa vào vở ghi mà quên đọc lại sách giáo khoa, khi đến lớp hiện tượng học sinhquên mang theo sách giáo khoa vẫn còn tồn tại
Thứ bảy, ở trường THPT Mường Lát, hiện tượng học sinh đọc chưa thành
thạo còn khá phổ biến Vì thế việc tạo cho các em thói quen đọc sách giáo khoatrước khi đến lớp cũng là một phương pháp rèn luyện khả năng đọc cho các em
Trang 6Thứ tám: Các công trình nghiên cứu và đề tài sáng kiến kinh nghiệm của
giáo viên các năm trước chưa hề đề cập đến vấn đề này
Như vậy chứng tỏ việc hướng dẫn học sinh sử dụng sách giáo khoa lịch sử đểphục vụ cho việc học tập còn chưa được quan tâm, chú trọng Trong phạm vi của
đề tài, tôi hi vọng có thể tạo ra một cái nhìn đầy đủ hơn về vấn đề này với quanđiểm hướng dẫn học sinh sử dụng sách giáo khoa như một phương pháp dạy học,góp phần đổi mới phương pháp dạy học môn lịch sử nói riêng và các môn học khácnói chung
III Một số kĩ năng hướng dẫn học sinh sử dụng sách giáo khoa môn lịch sử THPT.
Trong thực tế 2 năm giảng dạy, tôi đã thực hiện một số kĩ năng hướng dẫnhọc sinh sử dụng sách giáo khoa để phát huy tính tích cực chủ động trong việc tiếpthu kiến thức lịch sử Dưới đây là các kĩ năng mà tôi thường áp dụng trong quátrình giảng dạy Trong phạm vi của đề tài này, tôi xin trình bày sơ lược về yêu cầunội dung, biện pháp thực hiện và cách thức kiểm tra đánh giá đối với từng kĩ nănghướng dẫn học sinh sử dụng sách giáo khoa lịch sử THPT
1 Hướng dẫn học sinh sử dụng sách giáo khoa để chuẩn bị cho bài học mới.
Để đạt được mục tiêu đặt ra cho bài học, trước khi lên lớp, giáo viên phải có
sự chuẩn bị kĩ càng từ sách giáo khoa đến hồ sơ giáo án, tài liệu và đồ dùng dạyhọc có liên quan, còn học sinh phải đọc sách giáo khoa để chuẩn bị bài mới Nhưngtrên thực tế, giáo viên chỉ nhắc nhở học sinh một cách chung chung là về nhà học
bài cũ và đọc trước bài mới nên không mang lại hiệu quả Mặt khác, học sinh
thường bỏ qua thói quen đọc bài mới ở nhà hoặc nếu có đọc cũng chỉ là “ qua loa”,
“chiếu lệ” mà chưa có sự suy ngẫm nội dung bài học khi đọc
Để khắc phục tình trạng chuẩn bị bài nói trên, tôi đã áp dụng các biện phápsau:
a) Tạo cho các em một niềm đam mê đọc sách:
Đọc sách giữ vai trò rất quan trọng, tạo cho học sinh một niềm đam mê đọcsách nói chung sẽ giúp các em có một thói quen tốt khi đọc sách giáo khoa Chính
vì thế, trong tiết học đầu tiên của năm học ở tất cả các lớp, tôi sẽ ành một khoảng
Trang 7thời gian nhất định để trao đổi, thảo luận với các em về cách đọc sách và phươngpháp đọc sách giáo khoa có hiệu quả nhất.
Khi yêu cầu học sinh đọc sách giáo khoa, tôi lưu ý học sinh những vấn đề sau:
+Yêu cầu học sinh phải tập trung cao độ khi đọc: Cố gắng không để những
công việc khác, những tác động bên ngoài làm xao nhãng, ảnh hưởng đến quá trìnhđọc sách Ví dụ như dùng điện thoại, xem ti vi, nói chuyện…
+ Học sinh phải tích cực tư duy khi đọc : Đọc sách mà không tư duy chỉ làm
tổn phí thời gian vô ích Tích cực tư duy khi đọc là năng lực chiếm lĩnh tri thức, đốichiếu, so sánh chúng với nhau, với những hiểu biết đã có
+ Rèn luyện kĩ thuật đọc hợp lí: Khi đọc sách tránh nơi ồn ào, không nên đọc
sách trong tư thế nằm Đọc tại bàn viết, ngồi thoải mái, để sách vừa tầm mắt,không đọc bằng miệng mà đọc bằng mắt và óc, đọc với tốc độ thay đổi: phần nào
dễ hiểu và không quan trọng thì đọc nhanh, phần quan trọng thì đọc chậm
Từ đó, giúp hình thành ở các em một thói quen và một niềm đam mê khi đọcsách nói chung và sách giáo khoa lịch sử nói riêng
b) Ở mỗi tiết học, tôi tận dụng khoảng thời gian củng cố bài ở cuối tiết học
khoảng 3-5 phút để:
Bước 1: Hướng dẫn học sinh cách đọc sách giáo khoa để tiếp thu kiến thức mới.
Tôi yêu cầu học sinh về nhà đọc toàn bộ phần kênh chữ và quan sát kĩ càng phầnkênh hình của bài học mới Tất nhiên là bài học mới nên các em sẽ không nhậnthức được tất cả nội dung nhưng việc làm này sẽ có ý nghĩa giúp các em nắm đượcnhững kiến thức đơn giản, dễ hiểu Sau đó, tôi yêu cầu học sinh sau khi đọc phảigạch chân vào những sự kiện, hiện tượng mà các em cho là nỗi bật, những kháiniệm phức tạp để các em tiếp thu, trao đổi trong quá trình nghe giảng ở trên lớp
Bước 2: Hướng dẫn học sinh quan sát các tranh ảnh, lược đồ, niên biểu… (nếu có)
trong sách giáo khoa Lưu ý các em quan sát kỹ các chi tiết quan trọng của kênhhình có liên quan tới nội dung bài viết Ví dụ, đối với lược đồ cần chú ý tới các kíhiệu diễn tả ranh giới, địa danh, diễn biến của sự kiện Đối với tranh ảnh cần quansát kỹ thái độ, hành động của nhân vật, cảnh quan trong hình ảnh…kênh hìnhkhông chỉ làm cho sách giáo khoa sinh động, hấp dẫn mà còn là nguồn cung cấp
Trang 8thông tin quan trọng Nhắc nhở học sinh quan sát trước kênh hình kết hợp với nộidung bài viết sẽ giúp các em chủ động tiếp thu bài học mới.
Bước 3: Tôi yêu cầu học sinh về nhà đọc trước câu hỏi của bài học mới trong sách
giáo khoa và suy nghĩ phương án giải quyết
Ví dụ: Khi chuẩn bị bài 25:“Tình hình chính trị, kinh tế, văn hóa dưới triều Nguyễn – nửa đầu thế kỉ XIX”( lịch sử 10, cơ bản), tôi yêu cầu học sinh về nhà làm việc với
sách giáo khoa theo các bước sau:
Bước 1: - Tôi yêu cầu học sinh về nhà đọc toàn bộ nội dung bài học trong sách
giáo khoa bao gồm:
+ Đọc tên bài học: “Tình hình chính trị, kinh tế, văn hóa dưới triều Nguyễn”.
+ Đọc phần tóm tắt bài viết ( Phần chữ màu xanh ở phía dưới tên bài học) trìnhbày mục tiêu về mặt kiến thức mà học sinh cần đạt được sau khi học xong
+ Đọc mục 1: Xây dựng và củng cố bộ máy nhà nước- chính sách ngoại giao + Đọc mục 2:Tình hình kinh tế và chính sách của nhà Nguyễn
+ Đọc mục 3: Tình hình văn hóa- giáo dục.
- Sau khi yêu cầu học sinh đọc toàn bộ nội dung bài học, tôi yêu cầu họcsinh đối chiếu phần tóm tắt nội dung kiến thức cơ bản với tên bài học, đối chiếutừng mục với tên bài học để thấy được mối liên hệ giữa chúng
- Tiếp đó, tôi yêu cầu học sinh gạch chân những sự kiện lịch sử tiêu biểu,
những thuật ngữ, khái niệm lịch sử khó hiểu, ví dụ:Chế độ công tượng, Quốc sử quán, …Giáo viên sẽ lần lượt trao đổi, giải thích trong tiến trình của tiết học hôm
sau
Bước 2: Tôi yêu cầu học sinh về nhà quan sát kênh hình trong bài và suy nghĩ
phương án trả lời các câu hỏi sau:
- Với kênh hình 49 - SGK: “ Lược đồ các đơn vị hành chính Viêt Nam thời Minh Mạng”, tôi yêu cầu học sinh quan sát và suy nghĩ câu hỏi sau: “ Từ việc quan sát, em hãy trình bày cách tổ chức hành chính thời Nguyễn, so sánh với cách phân chia hành chính ngày nay”?
- Với kênh hình 50:“Đánh vật-tranh Đông Hồ”, học sinh về nhà quan sát và
nhận xét về sự phát triển của thủ công nghiệp trong nhân dân dưới thời kì nhàNguyễn?
Trang 9Học sinh sau khi quan sát kênh hình, sẽ suy nghĩ phương án trả lời và ghichép thành dàn ý vào vở bài tập- phần chuẩn bị bài mới.
Bước 3: Tôi yêu cầu học sinh đọc hệ thống câu hỏi ở cuối mục 1, mục 2, mục 3,
cuối bài học và suy nghĩ phương án trả lời, sau đó làm thành dàn ý
Để quá trình chuẩn bị bài mới của học sinh diễn ra liên tục, có hiệu quả, các
em thấy thích thú, hào hứng với hoạt động này mà không cảm thấy phải làm như làmột “nghĩa vụ” trước khi đến lớp, tôi yêu cầu học sinh chuẩn bị một cuốn vở chiathành 2 phần (1 phần chuẩn bị bài mới, 1 phần làm bài tập cuối mỗi bài học) Ngoàiviệc kiểm tra quá trình chuẩn bị bài mới tại lớp, tôi còn thu vở của học sinh để kiểmtra, chấm, kịp thời tuyên dương, cho điểm những học sinh có tinh thần chuẩn bị bàitốt, nhắc nhở, phê bình những học sinh chưa có sự chuẩn bị kĩ càng hoặc đối phó
2 Hướng dẫn học sinh kết hợp sử dụng sách giáo khoa với nghe giảng, ghi chép và trao đổi, thảo luận theo nhóm.
Sử dụng sách giáo khoa kết hợp với nghe giảng, ghi chép, trao đổi, thảo luậntheo nhóm thể hiện sự tác động tương hỗ giữa các hoạt động: Giáo viên giảng bài-học sinh làm việc với sách giáo khoa- thảo luận trao đổi giữa giáo viên với học sinh
và giữa học sinh với nhau trong giờ học Nhà tâm lí học M.N.Sac-đa-cốp (Liên Xô)
trong tác phẩm “tư duy của học sinh” đã khẳng định: Không thể xảy ra quá trình tư
duy nếu không nảy sinh vấn đề và không có “tài liệu” từ trước Những “tài liệu” đểhọc sinh tiến hành tư duy là những kiến thức, kinh nghiệm, phương pháp mà các
em đã có hoặc được cho trước, trên cơ sở đó, các em khám phá ra kiến thức mới.Các sự kiện, hiện tượng lịch sử trình bày trong sách giáo khoa giúp học sinh có “tưliệu” để trả lời câu hỏi do giáo viên đặt ra hoặc giải quyết vấn đề trong trao đổi,thảo luận
Trong thực tế ở các tiết học lịch sử, thường xảy ra hiện tượng học sinh chỉnghe giảng và nhìn lên bảng để ghi chép mà không theo dõi sách giáo khoa hoặcchỉ là ghi chép trong sách giáo khoa mà không ghi theo bài giảng hoặc học sinh chỉchăm chăm nhìn vào sách giáo khoa để trả lời câu hỏi của giáo viên
Để khắc phục tình trạng này, trong quá trình lên lớp, tôi tiến hành các biện phápsau:
Trang 10Bước 1: Trước khi đi tìm hiểu bài mới, vì học sinh đã có sự chuẩn bị bài ở nhà rồi
nên tôi yêu cầu học sinh gấp sách giáo khoa lại sau đó mới nêu câu hỏi: “ Sau khi chuẩn bị bài ở nhà, trong bài học này các em thấy có những sự kiện lịch sử nào tiêu biểu, những thuật ngữ, khái niệm nào khó hiểu?”
- Học sinh trả lời
- Giáo viên ghi chép vào góc phải của bảng và lần lượt trao đổi, giải thích,thảo luận trong tiến trình của tiết học
Bước 2: Tôi nhắc nhở học sinh theo dõi bài giảng rồi đối chiếu, so sánh với sách giáo
khoa, đánh dấu những kiến thức quan trọng trong nội dung bài viết sách giáo khoađồng thời ghi chép những vấn đề giáo viên giải thích, bổ sung hay nâng cao
Ví dụ: Khi dạy bài 31: “Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII”( lịch sử 10, cơ
bản)
Sau khi đọc sách giáo khoa ở nhà rồi, học sinh sẽ đánh dấu những sự kiện
quan trọng, đáng lưu ý (đồng thời đối chiếu với bài giảng của giáo viên): Sự kiện 14-7-1789, quần chúng tấn công ngục Ba-xti;tuyên ngôn“nhân quyền và dân quyền”; sự kiện ngày 10-8-1792; sự kiện ngày 2-6-1793; sự kiện ngày 27-7-1794; tháng 11-1799.
Ngoài những kiến thức cơ bản đã có trong sách giáo khoa, giáo viên cầncung cấp thêm những kiến thức như sau :