SKKN sử dụng mô hình trực quan trong dạy học bài giới thiệu về máy tính - tin học 10

Cơ sở lí luận: Trong quá trình giảng dạy môn Tin học 10, khi dạy Bài 3 “GIỚI THIỆU VỀ MÁY TÍNH”, nội dung của bài này là giới thiệu cho học sinh về cấu trúc của một máy tính để bàn PC P

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO YÊN BÁI TRƯỜNG THPT HỒNG QUANG

“SỬ DỤNG MÔ HÌNH TRỰC QUAN TRONG DẠY HỌC BÀI GIỚI THIỆU

VỀ MÁY TÍNH – TIN HỌC 10”

Nhóm tác giả: Đỗ Quang Trung

Đỗ Anh Tuấn Trịnh Phương Nga

Đơn vị: Trường THPT Hồng Quang

Y ên Bái, tháng 2 năm 2012

MỤC LỤC

PHẦN THỨ NHẤT – ĐẶT VẤN ĐỀ 2 1- Lý do chọn đề tài

2- Thời gian thực hiện và triển khai SKKN

2

2 PHẦN THỨ HAI – NỘI DUNG CỦA SKKN 3

1- Cơ sở lý luận

2- Thực trạng của vấn đề

3- Các biện pháp đã thực hiện để giải quyết vấn đề

4- Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm

3

3

8

21 PHẦN THỨ BA – KẾT LUẬN 24 TÀI LIỆU THAM KHẢO 26

Sự phát triển mạnh mẽ như “vũ bão” của Tin học đã làm cho xã hội có nhiều nhận thức mới về cách tổ chức các hoạt động Nhiều quốc gia trên thế giới ý thức được rất rõ tầm quan trọng của tin học và có những đầu tư lớn cho lĩnh vực này, đặc biệt trong giáo dục nâng cao dân trí về tin học và đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng cao Nền tin học của một Quốc gia được xem là phát triển nếu nó đóng góp được phần đáng kể vào nền kinh tế quốc gia và kho tàng tri thức chung của thế giới Người Việt Nam có nhiều tố chất thích hợp với ngành khoa học này, vì thế chúng ta hi vọng có thể sớm hoà nhập với khu vực

và trên thế giới

Như ta đã biết Tin học là một bộ môn mới được đưa vào giảng dạy chính thức trong nhà trường phổ thông từ năm học 2006 - 2007 Đối với các em học sinh, có thể nói đây là một “Hành trang” để giúp các em vững bước đi tới tương lai - tương lai của một thế hệ công nghệ thông tin bùng nổ !

Tuy nhiên, với các em học sinh vùng miền núi nói, việc tiếp cận với bộ môn Tin học còn nhiều hạn chế Một lẽ dễ hiểu đó là vì hầu hết các em chưa có điều kiện tiếp xúc với máy tính bao giờ, cũng như lĩnh vực công nghệ thông tin vấn còn khá mới mẻ

Từ lí do trên, tôi xin trình bày sáng kiến “SỬ DỤNG MÔ HÌNH TRỰC QUAN TRONG DẠY HỌC BÀI GIỚI THIỆU VỀ MÁY TÍNH – TIN HỌC 10”

Sáng kiến kinh nghiệm không tránh khỏi những hạn chế Mong quý thầy,

cô đóng góp ý kiến để sáng kiến được hoàn thiện hơn

2 Thời gian thực hiện và triển khai sáng kiến kinh nghiệm:

Thời gian thực hiện và triển khai Sáng kiến bắt đầu từ ngày 10/08/2012 đến hết ngày 30/09/2012

Đối tượng nghiên cứu : là học sinh khối 10

PHẦN THỨ HAI NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

1 Cơ sở lí luận:

Trong quá trình giảng dạy môn Tin học 10, khi dạy Bài 3 “GIỚI THIỆU

VỀ MÁY TÍNH”, nội dung của bài này là giới thiệu cho học sinh về cấu trúc của một máy tính để bàn PC (Personal Computer), nhưng nếu chỉ dạy học theo phương pháp thuyết trình thì quá trừu tượng và khó hình dung được một máy tính để bàn nó như thế nào? Chúng tôi muốn tận dụng các thiết bị sẵn có về máy tính để bàn để mô tả một cách trực quan cho học sinh

Các thiết bị như màn hình (monitor), bảng mạch chính (Mainboard), bộ xử

lý trung tâm (CPU), bộ nhớ trong (RAM, ROM), Đĩa cứng, Đĩa mềm, Đĩa Flash, Nguồn điện, Bàn phím(Keyboard), Chuột(Mouse), dây cáp, … được bố trí trên một mô hình nhỏ, gọn dễ dàng di chuyển đến các lớp học Điều đặc biệt là mô hình này hoàn toàn hoạt động được bình thường

Viết sáng kiến kinh nghiệm thường xuyên liên tục cũng là nhiệm vụ chính trị của mỗi giáo viên, nhưng cần phải lựa chọn phương pháp nghiên cứu đúng đắn và phù hợp với nhà trường trung học phổ thông Sáng kiến kinh nghiệm đang trình bày của tôi dựa theo các luận cứ khoa học hướng đối tượng, cụ thể: thuyết trình, quan sát, điều tra cơ bản, phân tích kết quả thực nghiệm sư phạm,v.v… phù hợp với bài học và môn học thuộc lĩnh vực phần cứng máy tính Điểm mới trong sáng kiến kinh nghiệm này là dùng các linh kiện vật lí và kết hợp với diễn giải để cụ thể hoá bài học, học sinh sẽ quan sát trực quan các thông số kỹ thuật trên các thiết bị của máy tính, phân loại được các bộ phận quan trọng trong các bộ phận của máy tính Đồng thời học sinh biết những lỗi phần cứng thường gặp khi thực hành tại phòng máy

2 Thực trạng của vấn đề:

Khi học sinh học bài học Bài 3 “GIỚI THIỆU VỀ MÁY TÍNH” tiết PPCT 5, 6 và quan sát hình vẽ “SƠ ĐỒ CẤU TRÚC CỦA MỘT MÁY TÍNH” trong sách giáo khoa Tin học 10 (Hình 10) trang 19 Học sinh đã có rất nhiều nhầm lẫn và trừu tượng về máy tính, nhất là khi giáo viên thực hiện phương pháp dạy học mới, phương pháp “Lấy học sinh làm trung tâm” Ví dụ như sơ đồ cấu trúc máy tính dưới đây:

Kết quả kiểm tra khảo sát chất lượng đầu năm:

HỆ THỐNG CÂU HỎI SỬ DỤNG TRONG BÀI DẠY:

Câu hỏi 1: Theo em biết thì máy tính có những phần nào?

Học sinh sẽ trả lời ngay: máy tính gồm có hai phần là màn hình và thân máy Như vậy đa phần học sinh đã liên tưởng hộp máy (case) là thân máy (vì các em đã được nhìn thấy máy tính)

Câu hỏi 2: Em hãy quan sát hình 10 (sơ đồ cấu trúc máy tính- trang 19)cho biết máy tính gồm bao nhiêu bộ phận?

Học sinh sẽ trả lời là gồm có 4 bộ phận: Bộ xử lý trung tâm, Bộ nhớ trong;

Bộ nhớ ngoài và Thiết bị vào,Thiết bị ra Mà thực tế thì máy tính được cấu thành

từ năm bộ phận Như vậy, nhìn vào sơ đồ hình 10 trong sách giáo khoa Tin học

10 học sinh đã nhóm CPU và Bộ nhớ trong thành một bộ phận (vì chúng cùng được đóng một khung), còn các bộ phận khác thì đa phần học sinh đều trả lời đúng

Qua hai câu hỏi trên cho ta thấy rằng nếu không mô tả bằng thiết bị vật lí cụ thể thì học sinh sẽ nhầm lẫn, hiểu biết lệch lạc

Bộ nhớ ngoài

Bộ nhớ ngoài

Bộ điều khiển Bộ số học/logic

Bộ xử lí trung tâm

Hình 10 Sơ đồ cấu trúc máy tính

Câu hỏi 3: Bộ xử lý trung tâm (CPU)là gì? Tầm quan trọng của CPU như thế nào? Em biết các hãng sản xuất CPU hiện nay không?

Tất nhiên là học sinh sẽ trả lời như khái niệm trong sách giáo khoa: CPU là

đơn vị xử lí trung tâm và là bộ phận quan trọng nhất của máy tính,…các hãng sản xuất CPU như Intel,

IBM CPU bao gồm các

bộ phận CU, ALU, Thanh

là học sinh rất chăm chú và đặt ra rất nhiều câu hỏi xoay quanh vấn đề này Ta

có thể giải thích thêm CPU giống như bộ não của còn người, nếu xử lý nhiều công việc CPU sẽ rất nóng vì vậy phải lắp thêm thanh tản nhiệt và quạt gió để làm mát

Câu hỏi 4: Em hãy cho biết sự khác biệt lớn nhất giữa Bộ nhớ trong (Main Memory) và Bộ nhớ ngoài(Secondary Memory), kể tên các loại của hai

bộ nhớ trên?

Phần đồng các em học sinh trả lời một cách máy móc rằng bộ nhớ trong là

bộ nhớ nằm bên trong, Bộ nhớ ngoài là bộ nhớ nằm bên ngoài Câu trả lời lấp lửng là do học sinh chưa được thấy một chiếc máy tính như thế nào? Nếu nói nằm bên trong vỏ máy thì cả hai

Bộ nhớ trong và Bộ nhớ ngoài đều

nằm bên trong vỏ máy

Trả lời câu hỏi trên phải là

“Bộ nhớ trong khi tắt máy hay cúp

nguồn điện của máy tính thì dữ

liệu trên bộ nhớ này sẽ mất, còn Bộ nhớ ngoài thì lưu dữ liệu ngay cả khi tắt máy hoặc không có nguồn điện”

Ngoài ra, còn một số phân biệt khác như: dung lượng, cấu trúc vật lí, tốc độ truy xuất dữ liệu, …

Các loại bộ nhớ: học sinh trả lời có thể nói giống hệt nội dung sách giáo khoa vì thực tế học sinh chưa bao giờ thấy các thiết bị nói trên

Giáo viên chỉ có thể mô tả bằng hình ảnh trên sách giáo khoa hoặc

Projector Còn nếu lấy một chiếc máy tính để mô tả thì rất là khó vì phải tháo lắp rất phiền hà

Câu hỏi 5: Hãy kể tên các thiết bị vào (Input devices) và thiết bị ra(Output devices?

Học sinh dựa vào sách giáo khoa sẽ liệt kê được các thiết bị vào(Input devices) như:

4 Máy quét ảnh(Scanner);

Học sinh sẽ liệt kê được các thiết bị ra(Output Devices):

3 Các biện pháp tiến hành để giải quyết vấn đề

Hiện nay, các thiết bị vật lí của máy bị hư hỏng và bỏ đi rất nhiều (tất nhiều một số vẫn có thể sử dụng được) Nếu chúng ta tận dụng các thiết bị trên để mô

tả trực quan cho học sinh thì rất tốt Học sinh sẽ dễ dàng nhận biết và phân loại các thiết bị máy tính, học sinh biết nhiều hơn về các thông số kĩ thuật của các thiết bị trên Qua nhiều năm giảng dạy Tin học 10, chúng tôi đã thực hiện mô tả trực quan cho học sinh về các thiết bị máy tính, tháo nắp ổ đĩa cứng, tháo CPU, đĩa mềm, mainboard, ổ đĩa CD, phím, chuột, … để cho học sinh quan sát và đồng thời chúng tôi diễn giải cho học sinh hiểu rõ hơn về các thiết bị nói trên, học sinh được sờ, nhìn, và lắp đặt các thiết bị vào với nhau thành một máy tính

cơ bản hoàn chỉnh Chúng tôi đã sắp xếp các thiết bị vật lí trên vào cùng một bảng dưới đây

MÔ HÌNH TRỰC QUAN MÔ TẢ CẤU TRÚC CỦA MỘT MÁY TÍNH

Mô hình trên có thể dễ dàng di chuyển đến các phòng học, kinh phí để thực hiện không cao do tận dụng được các thiết bị hư hỏng đã bỏ đi

Cần nói thêm rằng mô hình trên hoàn toàn có thể hoạt động bình thường nhưng cũng rất dễ tháo, lắp một cách đơn giản và nhanh chóng

Qua mô hình trên học sinh có thể dễ dàng trả lời được các câu hỏi một cách hết sức đơn giản như: CPU nằm ở vị trí nào? RAM và ROM nằm ở vị trí nào…?, công dụng, tác dụng chính của các bộ phận? Tại sao gọi là bảng mạch chính (Mainboard) hay bảng mạch mẹ (motherboard)? Đâu là nguồn điện? (mà các trước đây các em hoàn toàn không hề biết vì trong sách giáo khoa cũng không nói đến các bộ phận này)

Để tăng tính hiệu quả của mô hình giáo viên có thể đưa ra những trò chơi

để gây hứng thú và tính ham hiểu biết của các em như: Trò chơi đoán vật, gọi hai học sinh lên bảng quay lưng vào nhau, sau đó một em mô tả hình dạng của một bộ phận để cho em kia đoán là bộ phận nào của máy Ví dụ: bộ phận này

mà CPU, RAM và ROM đều nằm ở trên đó, học sinh kia sẽ dễ dàng đoán được

đó là bảng mạch chính (Mainboard) hoặc đây là bộ phận biến đổi dòng điện xoay chiều thành dòng một chiều để cung cấp điện cho máy (em còn lại dễ dàng trả lời được đó là nguồn điện)…

Song song với đó là giáo án cũng phải được chuẩn bị một cách chu đáo với nhiều câu hỏi đưa ra để các em vừa quan sát và trả lời

Học sinh ý thức được việc muốn sử dụng tốt máy tính cần có hiểu biết về

nó và phải rèn luyện tác phong làm việc khoa học, chuẩn xác

II PHƯƠNG PHÁP VÀ PHƯƠNG TIỆN:

 Thông tin là gì? Kể tên các đơn vị đo thông tin?

 Nêu khái niệm mã hoá thông tin? Hãy biến đổi:

2310  Cơ số 2

11010012  Cơ số 10

- Gv gọi lần lượt 2 hs lên bảng trả lời

- Gv gọi hs khác nhận xét và bổ sung (nếu có)

- Gv nhận xét và đánh giá

3.Nội dung bài mới:

HĐ của giáo viên & HĐ của học sinh Nội dung

* Hoạt động 1: Khái niệm

- Vậy em nào có thể đưa ra

khái niệm hệ thống tin học?

- Tóm lại và đưa ra khái

- Dựa vào sơ đồ, các em hãy

cho biết chiếc máy tính này

gồn các bộ phận nào?

- Gọi hs khác bổ sung và ghi

tất cả các câu trả lời lên

bảng

- Thống kê, phân loại các bộ

- Nghe giảng

- 3 phần: Phần cứng, mềm và sự quản lí và điều khiển của con người

- Suy nghĩ và trả lời

- Nghe giảng

- Trả lời Nghe giảng

- Quan sát sơ đồ

- Trả lời

- Trả lời (bổ sung các thiết bị còn thiếu)

- Nghe giảng

- Nghe giảng

1 Khái niệm về hệ thống tin học:

- Hệ thống tin học gồm 3 thành phần :

+ Phần cứng (Hardware) + Phần mềm (Software) + Sự quản lí và điều khiển của con người

- Khái niệm hệ thống tin học: dung để nhập, xử lí, xuất, truyền và lưu trữ thông tin

2 Sơ đồ cấu trúc của một máy tính

liệu đang được xử lí

- Tóm lại và đưa ra kết luận

- CPU là thành phần quan trọng nhất của máy tính, đó

là thiết bị chính thực hiện và điều khiển việc thực hiện chương trình

- CPU gồm 2 bộ phận chính: + Bộ điều khiển (CU-

Control Unit): Điều khiển các bộ phận khác làm việc + Bộ số học/ logic ALU (Arithmetic/ Logic Unit): Thực hiện các phép toán số học và logic

4 Củng cố, luyện tập :

- Các thành phần của hệ thống tin học: Phần cứng; Phần mềm; Sự quản lí

và điều khiển của con người

- Các thành phần chính của máy tính: CPU; Bộ nhớ trong; bộ nhớ ngoài; thiết bị vào; thiết bị ra…

5 Nhân xét – DÆn dò:

- Học bài, trả lời các câu hỏi cuèi bài

- §ọc trước bài mới ở nhà

Học sinh ý thức được việc muốn sử dụng tốt máy tính cần có hiểu biết về

nó và phải rèn luyện tác phong làm việc khoa học, chuẩn xác

II PHƯƠNG PHÁP VÀ PHƯƠNG TIỆN:

2 Kiểm tra bài cũ:

- Bộ xử lý trung tâm gồm có mấy thành phần?

- Nghe giảng

4 Bộ nhớ trong (Main Memory)

- Bộ nhớ trong: Là nơi chương trình được đưa vào để thực hiện

và là nơi lưu trữ dữ liệu đang được xử lí

- Ngày nay ta thường dùng

bộ nhớ ngoài nào để lưu trữ

thông tin?

- Phân tích và nhận xét

* Hoạt động 3: Thiết bị vào

- Hãy cho biết chức năng

của thiết bị vào?

- Tóm lại và đưa ra kết luận

- Để đưa thông tin vào máy

ta có thể sử dụng những

thiết bị nào?

- Phân tích và nhận xét

- Tham khảo sgk và trả lời

- Nghe giảng

- Tham khảo sgk và trả lời

- Nghe giảng

- CD, đĩa cứng, đĩa mềm,…

- Nghe giảng

- Tham khảo sgk và trả lời

- Nghe giảng

- Bàn phím, chuột, máy quét, webcam,

- Nghe giảng

- Bộ nhớ trong có 2 phần: + ROM (Read Only Memory): Chưa chương trình hệ thống, thực hiện việc kiểm tra máy và tạo sự giao diện ban đầu của máy với các chương trình Dữ liệu trong ROM không bị mất khi tắt máy

+ RAM (Random Acess Memory) Dùng ghi nhớ thông tin trong khi máy làm việc, khi tắt máy các dữ liệu trong RAM

bị xoá

5 Bộ nhớ ngoài (Secondary Memory)

- Bộ nhớ ngoài dùng để lưu trữ lâu dài dữ liệu và hỗ trợ cho bộ nhớ trong

- Bộ nhớ ngoài của máy tính thường là đĩa cứng, đĩa mềm, đĩa CD, thiết bị nhớ flash

6 Thiết bị vào (Input device)

- Thiết bị vào dùng để đưa thông tin vào máy tính

- Có nhiều loại thiết bị vào như: + Bàn phím (Keyboard): Là thiết bị nhập chuẩn dung để đưa thông tin trực tiếp vào máy tính

+ Chuột (Mouse)

+ Máy quét (Scanner): Là thiết

bị nhập, dung để quét hình ảnh, văn bản vào máy tính

+ Webcam

* Hoạt động 4: Thiết bị ra

- Tiết trước chúng ta đã biết

sử dụng các thiết bị gì để

đưa thông tin từ ngoài vào

máy tính Ta tìm hiểu tiếp dể

đưa thông tin ra ngoài thì ta

dung các thiết bị nào

- Thế để đưa thông tin từ

- Muốn được một lá đơn,

một cuốn sách, ngoài việc

hoạt động được chưa?

- Trong đời sống hằng ngày

để làm việc gì đó thì cần có

chương trình Cho 1 số vd

- Nghe giảng

- Tham khảo sgk và trả lời

8 Hoạt động của máy tính:

- Máy tính hoạt động theo CT

- Chương trình là 1 dãy các lệnh Thông tin của mỗi lệnh gồm:

+ Địa chỉ của lệnh trong bộ nhớ

+Mã của thao tác cần thực hiện

- Trong TH cũng vậy, MT

muốn hoạt động được cần

phải có thêm phần mềm hay

+ Địa chỉ các ô nhớ lien quan

* Nguyên lí Phôn- Nôi-Man:

4 Củng cố, luyện tập :

- Các thành phần của hệ thống tin học: Phần cứng; Phần mềm; Sự quản lí

và điều khiển của con người

- Các thành phần chính của máy tính: CPU; Bộ nhớ trong; bộ nhớ ngoài; thiết bị vào; thiết bị ra…

5 Nhân xét – DÆn dò:

- Học bài, trả lời các câu hỏi cuèi bài

- §ọc trước bài mới ở nhà

Giáo án trình chiếu Powerpoint

Slide 1(6Click)