skkn sử dụng phần mềm microsoft powerpoint thiết kế bài giảng các tiết thực hành hoá học lớp 10 bổ túc trung học phổ thông- ban cơ bản.

- Đầu tư tiết dạy tốn nhiều thời gian,… Đây cũng là một trong những lý do góp phần làm cho Giáo viên ngại dạy cáctiết thực hành hóa học.. Microsoft Powerpoint là phần mềm được xem khá đơ

Người thực hiện: Nguyễn Văn Tuấn Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trung tâm GDTX - DN Hoằng Hoá

SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Hoá Học

PHẦN I MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Trong các môn học ở trường phổ thông, cũng như bổ túc trung học phổthông môn Hóa học giữ một vai trò khá quan trọng Hóa học là một môn khoa học

tự nhiên, nó nghiên cứu về chất và sự biến đổi chất này thành chất khác

Đối tượng nghiên cứu của hóa học là các chất, những quy luật biến đổi chấtnày thành chất khác và những biện pháp điều khiển sự biến đổi đó nhằm phục vụđời sống con người và tiến bộ xã hội

Với bộ môn Hóa học là môn khoa học vừa lý thuyết vừa thực nghiệm, đồngthời nó vừa mới mẻ vừa trừu tượng đối với học viên Vì vậy, khi hình thành kháiniệm hóa học cần phải chú ý triệt để sử dụng nguyên tắc trực quan Nếu được tậnmắt quan sát các chất, sự biến đổi của các chất thì học viên sẽ nhanh chóng tiếp thu

và nhớ lâu Các thí nghiệm biểu diễn, thí nghiệm thực hành đều gây hứng thú chohọc viên

Từ lâu việc dạy học viên học thực hành thí nghiệm là một điều khó khăn, gâynhiều lúng túng cho giáo viên vì :

- Cơ sở vật chất vật chất còn nghèo nàn, trang thiết bị chưa đầy đủ

- Chưa có điều kiện thí nghiệm thực hành

- Một số thí nghiệm khó thực hiện, hóa chất độc hại, nguy hiểm

- Một số thí nghiệm không đạt kết quả như mong muốn gây mất hứng thú cho họcviên

- Học viên thường lúng túng khi thao tác các thí nghiệm

- Học viên chưa nắm bắt hết các quy định khi xuống phòng thí nghiệm nên xảy ramột số trường hợp ngoài ý muốn

- Đầu tư tiết dạy tốn nhiều thời gian,…

Đây cũng là một trong những lý do góp phần làm cho Giáo viên ngại dạy cáctiết thực hành hóa học Vì vậy, muốn dạy tốt tiết học thực hành, người dạy phải cókinh nghiệm, có thời gian đầu tư, phải chọn được giải pháp tốt nhất đối với từngloại thí nghiệm để gây hứng thú cho người học

Microsoft Powerpoint là phần mềm được xem khá đơn giản, dễ nghiên cứu,

có thể vận dụng hiệu quả trong việc thiết kế bài giảng hóa học, điều này giúp ngườigiáo viên có thể khắc phục tính độc hại hay sự hạn chế của hóa chất khi thí nghiệmtrực tiếp, mặt khác góp phần làm mới phương pháp dạy học của giáo viên và sẽ làmhọc viên thêm hứng thú với tiết học hóa học …

Đó là lý do để tôi viết đề tài “Sử dụng phần mềm microsoft powerpoint thiết kế bài giảng các tiết thực hành Hoá học lớp 10 bổ túc trung học phổ thông (BTTHPT) ban cơ bản” với mong muốn chia sẽ kinh nghiệm cùng các

đồng nghiệp

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Đổi mới phương pháp dạy học là nhu cầu cần thiết, tất yếu nhằm giúp hoạtđộng dạy của giáo viên và mức độ tiếp thu kiến thức của học viên ngày càng hoànthiện, hiệu quả hơn

Việc truyền thụ kiến thức khô khan, chủ yếu dùng phương pháp thuyết giảng

và phương tiện dạy học đa phần được sử dụng vẫn chỉ là phấn trắng bảng đen, điềunày hoàn toàn không tạo được hiệu quả cao trong các tiết giảng hóa học, nhưng đâylại là hình thức dạy học phổ biến ở các TTGDTX trong Tỉnh Thiết nghĩ, chỉ cầnngười giáo viên với sự chủ động nhạy bén, không ngại mất thời gian, kết hợp với

sự hỗ trợ đắc lực của các phương tiện dạy học khác nhau, kể cả các phương tiệndạy học hiện đại, cho phép người giáo viên có thể biểu diễn thí nghiệm, sáng tạocác hình ảnh tĩnh, động, phát huy được tính tích cực, chủ động trong học tập, nângcao mức lĩnh hội kiến thức và rèn luyện các kỹ năng thao tác thực hành của họcviên cũng như chất lượng bài giảng của giáo viên

Sử dụng phần mềm Microsoft Powerpoint thiết kế bài giảng hỗ trợ việc dạyhọc các tiết thực hành hóa học để chứng minh sự tiện ích của phần mềm, chứngthực đây là một phương tiện dạy học hiệu quả, đặc biệt đối với môn Hóa học, do đócần được sự quan tâm và sử dụng phổ biến hơn trong các tiết giảng hóa học ở cáctrung tâm GDTX trong Tỉnh

3 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

- Nghiên cứu cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn của đề tài

- Thực hiện thiết kế bài giảng hỗ trợ dạy các tiết thực hành hóa học 10 BTTHPTban cơ bản

- Tổng kết, rút kinh nghiệm để nâng cao hiệu quả thiết kế và trình chiếu bài giảnghóa học hỗ trợ các tiết học thực hành bằng phần mềm Microsoft Powerpoint

4 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

- Sự quan tâm của các học viên trung tâm GDTX Hoằng Hoá về các tiết học thựchành với sự hỗ trợ của phần mềm Microsoft Powerpoint

- Sử dụng phần mềm Microsoft Powerpoint thiết kế bài giảng các tiết thực hànhhóa học lớp 10 BTTHPT ban cơ bản

5 KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU

- Phương tiện dạy học

- Phương pháp dạy học hóa học

6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

- Ghi chép lại tất cả những công việc mình đã làm theo yêu cầu của đề tài đặt ra

- Đọc và nghiên cứu các tài liệu liên quan đến đề tài

- Phương pháp phân tích, tổng hợp

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp tổng kết, rút kinh nghiệm

PHẦN II NỘI DUNG CHÍNH

I - CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Đặc tính của bộ môn Hóa học

Mỗi bộ môn đều có những đặc tính riêng mà khi truyền thụ kiến thức phảichú ý đến những đặc điểm này.Với bộ môn Hóa học, là một môn khoa học vừa lýthuyết vừa thực nghiệm, đồng thời nó vừa mới mẻ, vừa trừu tượng đối với học viên

vì vậy khi truyền thụ kiến thức về hóa học cần phải chú ý một số đặc tính sau đây :1.1.1 Quá trình hình thành các khái niệm cơ bản về hóa học diễn biến theo giaiđoạn Sự phân chia giai đoạn này dựa vào các lý thuyết chủ đạo có trong chươngtrình Việc hình thành khái niệm hóa học phải bám sát lý thuyết chủ đạo của từnggiai đoạn để hình thành

1.1.2 Việc hình thành các khái niệm cơ bản về hóa học chủ yếu dựa vào kiến thứcsẵn có của học viên, vào kinh nghiệm và vốn kiến thức của các môn học khác cóliên quan

1.1.3 Cần triệt để sử dụng nguyên tắc trực quan Hóa học là một bộ môn khoa họcvừa lý thuyết vừa thực nghiệm, vì vậy trong giảng dạy hóa học, nếu học viên đượctận mắt quan sát các chất, sự biến đổi của các chất thì học viên sẽ nhanh chóng tiếpthu và nhớ lâu Các thí nghiệm biểu diễn, thí nghiệm thực hành đều gây hứng thúcho học viên

1.1.4 Đối với những khái niệm phức tạp cần chia nhỏ khái niệm thành những kháiniệm thành phần để học viên tiếp thu dần, hoặc dựa vào những khái niệm gần gũi,sẵn có để hình thành khái niệm mới

1.2 Mục đích của giờ thực hành thí nghiệm

Thí nghiệm có vai trò quan trọng trong nghiên cứu khoa học và quan trọngđặc biệt trong dạy học hóa học

1.2.1 Thí nghiệm có vai trò hết sức quan trọng trong quá trình phát triển nhận thứccủa con người về thế giới Thí nghiệm là một phần của hiện thực khách quan đượcthực hiện hoặc tái tạo lại trong những điều kiện đặc biệt, trong đó con người có thểchủ động điều khiển các yếu tố tác động vào quá trình xảy ra để phục vụ cho mụcđích nhất định Thí nghiệm giúp con người gạt bỏ những cái phụ, không bản chất

để tìm ra cái bản chất của sự vật hiện tượng Thí nghiệm giúp con người phát hiện

ra những quy luật còn ẩn náu trong tự nhiên Mặt khác nó giúp con người kiểmchứng, làm sáng tỏ những giả thuyết khoa học

1.2.2 Thí nghiệm là nền tảng của việc dạy học hóa học Nó giúp học viên chuyển

từ tư duy cụ thể sang tư duy trừu tượng và ngược lại Khi làm thí nghiệm học viên

sẽ quen với các chất hoá học và trực tiếp nắm bắt các tính chất lý hóa của chúng

Từ đó các em hiểu được các quá trình hóa học, nắm vững các khái niệm, định luật,học thuyết của hóa học

1.2.3 Thí nghiệm là cầu nối giữa lý thuyết và thực tế Nhiều thí nghiệm rất gần gũivới đời sống, với các quy trình công nghệ Chính vì vậy thí nghiệm giúp học viênvận dụng những điều đã học vào thực tế cuộc sống.

1.2.4 Thí nghiệm giúp học viên rèn luyện các kỹ năng thực hành (các thao tác vàcách thức tiến hành thí nghiệm), hình thành những đức tính cần thiết của người laođộng mới: cẩn thận, khoa học, kỷ luật

1.2.5 Thí nghiệm giúp học viên phát triển tư duy, hình thành thế giới quan duy vậtbiện chứng Khi tự tay làm thí nghiệm hoặc được tận mắt nhìn thấy những hiệntượng hóa học xảy ra, học viên sẽ tin tưởng vào kiến thức đã học và cũng thêm tintưởng vào chính bản thân mình

1.2.6 Khi làm thí nghiệm rất dễ gây hứng thú học tập Học viên không thể yêuthích bộ môn và không thể say mê khoa học với những bài giảng lý thuyết khôkhan

1.3 Các phương pháp dạy học thường được Giáo viên sử dụng trong giờ thực hành

Trong dạy học thực hành có thể thực hiện theo một trong hai phương pháp sau:1.3.1 Phương pháp nghiên cứu: dùng thí nghiệm để xác nhận giả thuyết, tự rút rakiến thức

4.2 Phương pháp minh họa: dùng thí nghiệm để minh họa cho kiến thức đã biết

Sử dụng thí nghiệm theo phương pháp nghiên cứu hay phương pháp minhhọa là tùy thuộc vào tính phức tạp của vấn đề nghiên cứu Nếu như việc giải quyếtvấn đề không đòi hỏi sự căng thẳng đáng kể hoạt động trí lực của học viên thì nêntheo phương pháp minh họa Ngược lại, nếu sự tri giác, tiếp thu kiến thức về đốitượng nghiên cứu đòi hỏi sự phân tích phức tạp hơn, phải động viên trí nhớ và tưduy thì nên dùng phương pháp nghiên cứu

1.4 Một số xu hướng đổi mới phương pháp dạy học hiện nay

Trên thế giới và ở nước ta hiện nay đang có nhiều công trình nghiên cứu, thửnghiệm về đổi mới phương pháp dạy học theo các hướng khác nhau Sau đây làmột số xu hướng đổi mới cơ bản :

- Phát huy tính tích cực, tự lực, chủ động, sáng tạo của người học Chuyển trọngtâm hoạt động từ giáo viên sang học viên Chuyển lối học từ thông báo, tái hiệnsang tìm tòi, khám phá

- Cá thể hóa việc dạy học

- Sử dụng tối ưu các phương tiện dạy học, đặc biệt là tin học vào dạy học.

- Tăng cường khả năng vận dụng kiến thức vào đời sống Chuyển từ lối học nặng

nề về tiêu hóa kiến thức sang lối học coi trọng việc vận dụng kiến thức

- Cải thiện việc kiểm tra và đánh giá kiến thức

- Phục vụ ngày càng tốt hơn hoạt động tự học và phương châm học suốt đời

- Gắn việc dạy học và nghiên cứu khoa học với mức độ ngày càng cao (theo sựphát triển của học viên, theo cấp học, bậc học)

1.5 Khái quát về phần mềm Microsoft Powerpoint

1.5.1 Tác dụng của phần mềm

Microsoft Powerpoint là một phần mềm trong bộ Microsoft Office được sửdụng để trình bày về mặt hình thức một vấn đề Nó là một công cụ có tính chuyênnghiệp để diễn đạt các ý tưởng cần trình bày không chỉ bằng lời văn mà còn thểhiện qua hình ảnh tĩnh và động cùng với âm thanh một cách sống động

1.5.2 Ưu điểm của phần mềm

- Dễ sử dụng đối với người bắt đầu dùng và rất dể sử dụng với người đã sử dụngWinword, Excel vì có cùng các thao tác …

- Thực hiện các hiệu ứng hoạt hình nhanh chóng, sinh động một cách đơn giảnkhông cần tới kiến thức lập trình

- Kích thước tập tin nhỏ, thuận lợi cho lưu trữ và di chuyển

- Kết hợp được với phần mềm đồ họa

- Trình bày trực tiếp bằng máy chiếu hoặc in ra các trang slide và sử dụng máy đènchiếu để chiếu từng trang slide lên bảng, lên tường

- Khắc phục được khó khăn của giáo viên khi biểu diễn thí nghiệm trực tiếp (nhưdụng cụ, hóa chất, thời gian, )

- Thí nghiệm có thể chiếu đi chiếu lại cho học viên quan sát, thậm chí học viên cóthể copy bài về nhà nghiên cứu

- Lựa chọn hình thức học tập phù hợp cho tiết giảng bằng giáo án điện tử Hìnhthức học tập của học viên cần được định trước khi giáo viên bắt tay vào soạn giáo

án điện tử

- Luôn nhớ đến mục đích chính, trọng tâm cần đạt được

- Không lạm dụng nhiều kĩ xảo

- Nội dung trình bày thật tinh giản : không quá nhiều dòng trong một slide, khôngquá nhiều chữ trong một dòng

- Chú ý chọn màu chữ, phông nền thích hợp không bị ảnh hưởng nhiều bởi ánhsáng của phòng học

- Chỉ thay đổi phông nền, màu sắc của slide khi thật cần thiết (thay đổi chủ đề)

- Đây chỉ là phần mềm hỗ trợ dạy học, chúng ta không nên phụ thuộc vào nó quánhiều cần phải biết kết hợp với nhiều phương pháp khác để việc dạy và học đạt kếtquả cao hơn

II - CƠ SỞ THỰC TIỄN 2.1 Những khó khăn và thuận lợi khi dạy các tiết thực hành hóa học 10 ban cơ bản

- Mặc dù có những trường đủ điều kiện để dạy các tiết thực hành nhưng những thínghiệm khó, hóa chất độc hại vẫn gây trở ngại cho việc dạy thực hành

- Một số dụng cụ bị bể, hư hao, hóa chất để lâu ngày nên đã biến chất nên khi thựchành không cho kết quả như ý…

2.2 Thực hiện thiết kế giáo án các bài thực hành hóa học 10 bổ túc THPT ban

cơ bản bằng sự hỗ trợ của phần mềm Microsoft Powerpoint

2.2.1 Mục tiêu chung của các bài thực hành hóa học 10 THPT ban cơ bản

- Chứng minh tính khử của kim loại, tính oxi hóa của phi kim và một số chất vừa

có tính oxi hóa vừa có tính khử

- Giới thiệu cho học viên nguyên tắc chung của việc điều chế một số chất như khíclo, khí oxi, khí hidroclorua

- Cho học viên quan sát màu của một số chất

- Chứng minh tính háo nước của axit sunfuric, và tính oxi mạnh của nó, …

2.2.2 Tiêu chí chung khi soạn các bài giáo án thực hành

- Dẫn dắt học viên vào tiết học thực hành một cách nhẹ nhàng và bất ngờ

- Sử dụng hệ thống các câu hỏi để học viên hiểu rõ vấn đề và tiếp thu bài tốt hơn

- Hướng dẫn, gợi mở để học viên có thể tự phát hiện vấn đề

- Hình thức học tập:

 GV yêu cầu học viên nghiên cứu bài trước ở nhà, chia nhóm thực hành

 Học viên phải chuẩn bị các bài tường trình trước ở nhà

2.3 Tiến hành thực nghiệm

Đối với bài thực hành số 1, các thí nghiệm trong bài này tương đối đơn giản,hóa chất không độc hại, học viên có thể tự làm Nhưng vì đây là bài thực hành đầutiên của các em (chỉ có một số rất ít học viên đã được thí nghiệm ở lớp 8 và 9), nếu

để các em tự làm một mình thì các em rất lúng túng, nên giáo viên phải hướng dẫnhọc viên làm thí nghiệm bằng cách giáo viên làm trước, học viên bắt chước làmtheo, rồi tự quan sát hiện tượng, giải thích hiện tượng và một học viên trưởng nhómghi vào bài tường trình, nộp lại vào cuối tiết học

Khi thực hiện bài này ta có thể làm theo 2 cách Một là là trình chiếu từng thínghiệm một, học viên theo dõi và thực hiện lại Hai là ta chiếu một lúc các thínghiệm rồi kết thúc bài trình chiếu, học viên bắt tay vào làm thí nghiệm và ghitường trình Tùy theo đối tượng học viên mà ta lựa chọn một trong hai cách, do đặcthù học viên ở trung tâm GDTX có khả năng nhận thức chậm, vì vậy ta nên dùng

cách một Lưu ý khi dạy bài này, giáo viên nên đi chậm.

Trước khi vào phòng thí nghiệm, lớp học tự chia nhóm với nhau hoặc giáoviên chia nhóm theo danh sách Mỗi nhóm từ 5 đến 6 em tùy theo lớp nhiều hay ít

Bài 20 BÀI THỰC HÀNH SỐ 1

PHẢN ỨNG OXI HÓA – KHỬ

A MỤC TIÊU

- Rèn luyện kỹ năng tiến hành thí nghiệm, quan sát hiện tượng, nhận xét

- Nắm vững các bước tiến hành thí nghiệm, viết phản ứng hóa học

- Xác định vai trò của Fe, ion Fe2+, Cu2+ trong từng phản ứng

- Chứng minh tính oxi hóa của KMnO4 trong môi trường axit

C TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG

Hoạt động của giáo viên và

học viên

Tiến trình các slide

GV: - Ổn định tổ chức, nêu

quy định của buổi thực hành

- Kiểm tra sự chuẩn bị

GV: chiếu slide thứ 3 cho học

viên quan sát và nắm bắt được

- Dung dịch H 2 SO 4 loãng

- Kẽm viên

Dụng cụ Hóa chất

Zn

H 2 SO 4 l

ống nghiệm

GV: yêu cầu học viên theo dõi

cách tiến hành thí nghiệm và

làm lại

GV: yêu cầu học viên quan sát

hiện tượng và giải thích, viết

phương trình phản ứng?

HV : trả lời : là hiện tượng sủi

bọt khí, không màu, không

mùi Khí bay ra là khí H2

Rót vào ống n o khoảng 2ml dung dịch H 2 SO 4 rồi cho tiếp vào ống nghiệm một viên kẽm nhỏ.

Chứng minh :

- Tính khử của kim loại.

- Tính oxi hóa của ion H +

Cách tiến hành Mục đích

TN O 1 : Phản ứng giữa kim loại và axit

H 2 SO 4 l

ống nghiệm

ống nhỏ giọt

TNO1 : Phản ứng giữa kim loại

và axit

Zn

dd H 2 SO 4 l

Kẹp gắp Hiện tượng

gì sẽ xảy nhỉ ?

Ah! Là sủi bọt Khí H 2

TN O 1 : Phản ứng giữa kim loại và axit

dõi tiến trình thí nghiệm và

thực hiện lại xem có giống kết

quả dự đoán không?

GV: yêu cầu học viên quan sát

hiện tượng và giải thích?

HV: cây đinh sắt đổi màu từ

trắng xám sang đỏ, màu xanh

của dd CuSO4 nhạt dần Lý do

là cây đinh sắt có một phần tan

vào dung dịch, phần còn lại

được phủ một lớp Cu Dung

dịch CuSO4 mất đi, dung dịch

FeSO4 tạo thành màu xanh

Rót vào ống n o khoảng 2ml dung dịch CuSO 4 rồi cho tiếp vào ống nghiệm một đinh sắt đã được làm sạch bề mặt, để yên 10 phút rồi quan sát.

Chứng minh :

- Tính khử của Fe kim loại.

- Tính oxi hóa của ion Cu 2+

Cách tiến hành Mục đích

TN o 2 : Phản ứng giữa kim loại và dung dịch muối

dd CuSO 4

TN o 2 : Phản ứng giữa kim loại và dung dịch muối

dd CuSO 4

Đinh sắt

Quan sát hiện tượng gì xảy

ra ?