skkn tổ chức hoạt động ngoại khoá về “chuyển động thẳng” ở lớp 10 thpt nhằm phát huy tính tích cực, bồi dưỡng năng lực sáng tạo của học sinh

Với mong muốn tiếp tục đóng góp vào việc nâng cao hiệu quả dạy họcmôn Vật lí ở trường THPT nhằm tạo hứng thú học tập và phát triển được nănglực sáng tạo cho học sinh, tôi tiếp tục chọn v

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘITRƯỜNG THPT CAO BÁ QUÁT GIA LÂM

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA VỀ

“CHUYỂN ĐỘNG THẲNG” Ở LỚP 10 NHẰM

PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC, BỒI DƯỠNG

NĂNG LỰC SÁNG TẠO CỦA HỌC SINH

Môn : Vật Lý

Tên tác giả : Nguyễn Hương Lan

Giáo viên môn : Vật Lý

NĂM HỌC 2011 - 2012

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Hoạt động ngoài giờ lên lớp và hoạt động ngoại khoá là một phần quantrọng trong chương trình giáo dục ở hầu hết tất cả các nước trên thế giới Hoạtđộng này được chú trọng nghiên cứu và thực hiện như là một công cụ hữu ích đểgiúp học sinh học tập có kết quả cao hơn và phát triển toàn diện nhân cách củacác em

Ở nước ta, từ những năm 1960 khi xây dựng chương trình giáo dục, Bộgiáo dục đã xác định rõ: “Muốn thực hiện giáo dục và giáo dưỡng trong cácmôn học đạt kết quả đầy đủ thì ở nhà trường cần tổ chức ngoại khoá Công tácngoại khoá bổ sung và nâng cao chất lượng của nội khoá lên một bước”

Đặc trưng cơ bản của phương pháp dạy học hiện đại là phát huy cao độtính tự lực, tích cực, sáng tạo của học sinh; kết hợp học tập cá nhân với học tậphợp tác Vì vậy đổi mới trong dạy học bộ môn Vật lý ở trường phổ thông hiệnnay cũng nhằm đạt được mục tiêu trên Tuy nhiên, việc đổi mới trong dạy họcvật lý ở các trường THPT còn gặp rất nhiều khó khăn: Dụng cụ thí nghiệm, cáctrang thiết bị và cơ sở vật chất cần thiết phục vụ cho việc đổi mới còn thiếu, độingũ giáo viên mặc dù cũng đã có rất nhiều cố gắng trong việc đổi mới cách dạyv.v nhưng vẫn chưa phát huy hết được tính tích cực, chủ động, sáng tạo củahọc sinh

Thực tế việc dạy học các kiến thức về “Chuyển động thẳng”- Vật lý lớp 10 ởmột số trường THPT hiện nay cũng không tránh khỏi thực trạng trên

Mặt khác, cũng qua thực tế dạy học ở trường phổ thông cho thấy, việc tổchức giờ học tự chọn cho học sinh chưa đạt hiệu quả Hầu hết các giờ học tự chọnmôn Vật lý, giáo viên tổ chức cho học sinh giải bài tập nên nếu không tổ chức tốtthì dễ gây nhàm chán, thậm chí lại trở nên nặng nề hơn cho học sinh

Để đạt được mục tiêu dạy học hiện nay, một trong những phương phápđổi mới dạy học là đa dạng hóa hình thức dạy học Ngoài việc đổi mới trong dạyhọc nội khoá, cần phải tăng cường về hoạt động ngoại khoá, nhưng ở các trườngphổ thông hiện nay, dạy học ngoại khoá còn chưa được chú trọng Học sinh ítđược tham gia hoạt động ngoại khoá về Vật lý đặc biệt là hoạt động ngoại khoáthiết kế, chế tạo dụng cụ thí nghiệm Vì vậy phần lớn học sinh còn thụ động,thiếu tự tin trong học tập, chưa chủ động, sáng tạo trong việc lĩnh hội kiến thứcnên kiến thức thu được không bền vững đặc biệt còn yếu trong việc thiết kế cácphương án thí nghiệm

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp do giáo viên tổ chức hướng dẫn đượcthực hiện ngoài thời gian học tập chính khoá nhằm lôi cuốn đông đảo học sinhtham gia, mở rộng, đào sâu, hoàn thiện kết quả giáo dục trong giờ lên lớp, đồngthời cũng là phương tiện để phát hiện đầy đủ các năng lực của học sinh

Với mong muốn tiếp tục đóng góp vào việc nâng cao hiệu quả dạy họcmôn Vật lí ở trường THPT nhằm tạo hứng thú học tập và phát triển được nănglực sáng tạo cho học sinh, tôi tiếp tục chọn và nghiên cứu đề tài:

“TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHOÁ VỀ “CHUYỂN ĐỘNG THẲNG” Ở LỚP 10 THPT NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC, BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC SÁNG TẠO CỦA HỌC SINH ”

Đây là một phần của đề tài luận văn cao học mà chúng tôi đó thực hiệndưới sự hướng dẫn của PGS TS Nguyễn Ngọc Hưng, Tổ trưởng tổ phươngpháp, Khoa Vật Lý, Trường ĐHSP Hà Nội năm 2008 với điểm bình quân củahội đồng bảo vệ luận văn là 9,8 Năm học 2007-2008, trong sáng kiến kinhnghiệm của mình tôi đã áp dụng một phần nhỏ luận văn này vào công tác ngoạikhóa và sáng kiến của tôi đã được Sở GD-ĐT Hà Nội xếp loại B Năm nay, dotiếp tục được phân công giảng dạy lớp 10, nhận thấy hoạt động ngoại khóa cóvai trò quan trọng nên tôi lại tiếp tục áp dụng một phần khác của luận văn để tổchức hoạt động ngoại khóa cho học sinh nhưng trong phạm vi thu hẹp hơn

Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài năm nay, tôi cũng chỉ định hướng đisâu nghiên cứu về hoạt động thực nghiệm: Chế tạo và sử dụng các dụng cụ thínghiệm từ các vật liệu đơn giản, rẻ tiền, dễ kiếm về chuyển động thẳng ở Vật lýlớp 10 trong phạm vi hẹp hơn Và để tăng thêm sự sinh động của hoạt động ngoạikhoá, tôi còn tổ chức cho học sinh báo cáo sản phẩm mà các em đã chế tạo ra kếthợp với trò chơi vật lý mà không đi sâu vào các hình thức ngoại khoá khác

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Tổ chức hoạt động ngoại khoá về “chuyển động thẳng” ở lớp 10 nhằm pháthuy tính tích cực, bồi dưỡng năng lực sáng tạo của học sinh

3 Giả thuyết khoa học của đề tài

Nếu tổ chức được hoạt động ngoại khoá có nội dung, phương pháp và hìnhthức hợp lí, sinh động thì có thể phát huy tính tích cực và bồi dưỡng năng lựcsáng tạo của học sinh

4 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

Để đạt được mục đích đề ra, đề tài có các nhiệm vụ nghiên cứu sau:

- Nghiên cứu cơ sở lí luận của việc tổ chức hoạt động ngoại khoá nóichung và hoạt động ngoại khoá vật lí nói riêng, đặc biệt là lí luận về việc lựachọn nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức các buổi ngoại khoá vật lí

- Nghiên cứu mục tiêu dạy học, chương trình và nội dung sách giáo khoa

về “chuyển động thẳng” ở lớp 10 THPT để xác định được những thí nghiệm cầntiến hành trong dạy học các kiến thức này

- Tìm hiểu thực tế dạy và học môn vật lí phần “động học chuyển độngthẳng” ở lớp 10 tại một số trường THPT đặc biệt là về tình hình trang thiết bị, tìnhhình sử dụng các thí nghiệm trong dạy học vật lý hiện nay, phát hiện những sai lầmphổ biến mà học sinh thường gặp ở phần này.

- Qui trình tổ chức hoạt động ngoại khoá: Lập kế hoạch (về nội dung, hình thức

tổ chức và phương pháp dạy học ngoại khoá), thực hiện kế hoạch và rút kinh nghiệm

- Thực nghiệm sư phạm để kiểm tra tính khả thi của qui trình hoạt độngngoại khoá đã dự kiến, sơ bộ đánh giá hiệu quả của nó về mặt hứng thú, phát huytính tích cực và bồi dưỡng năng lực sáng tạo của học sinh

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1.Nghiên cứu tài liệu:

Nghiên cứu các tài liệu về tâm lí học, giáo dục học, lôgíc học, lý luậndạy học Vật lý, thí nghiệm vật lý phổ thông, bàn về việc tổ chức ngoại khoá nóichung và hoạt động ngoại khoá Vật lý nói riêng, giúp chúng tôi có cơ sở xácđịnh qui trình của hoạt động ngoại khoá về “Chuyển động thẳng” nhằm phát huy

tính tích cực và bồi dưỡng năng lực sáng tạo của học sinh

5.2 Điều tra khảo sát thực tế dạy học về “động học chuyển động thẳng”- Vật lý lớp 10 THPT

Thông qua dự giờ, phỏng vấn, phiếu điều tra học tập, tìm hiểu trang thiết bị thínghiệm để từ đó xây dựng qui trình hoạt động ngoại khoá (xây dựng nội dung, hìnhthức tổ chức và phương pháp dạy học ngoại khoá) cho phù hợp

5.3 Nghiên cứu trong phòng thí nghiệm

Việc nghiên cứu, làm thử trước tất cả các thí nghiệm dự kiến giao cho họcsinh giúp cho chúng tôi lường trước được những khó khăn trong quá trình làm thínghiệm để từ đó có phương pháp tổ chức và hướng dẫn học sinh phù hợp

5.4 Thực nghiệm sư phạm

Thực hiện kế hoạch của hoạt động ngoại khoá nhằm đối chiếu kết quả đạtđược với các nhiệm vụ đã đề ra và đánh giá mức độ hoàn thành của luận văn so vớimục đích nghiên cứu của đề tài

6 Đối tượng nghiên cứu

Hoạt động của giáo viên và học sinh trong hoạt động ngoại khoá về “chuyểnđộng thẳng” ở lớp 10 THPT

7 Đóng góp của đề tài

- Hoàn thiện được một số dụng cụ thí nghiệm về “chuyển động thẳng” ở vật

lý lớp 10 THPT từ những vật liệu đơn giản, rẻ tiền, dễ kiếm

+ Các dụng cụ thí nghiệm này có thể bổ sung rất tốt trong phòng thí nghiệmcủa nhà trường và trong dạy học nội khoá.

+ Làm tài liệu tham khảo tốt cho giáo viên trong dạy học ngoại khoá

- Hoàn thiện được qui trình tổ chức hoạt động ngoại khoá về “chuyểnđộng thẳng” ở vật lý lớp 10 THPT với nội dung chính là hoạt động chế tạo dụng

cụ thí nghiệm kết hợp với một số trò chơi Vật lý Qua đó có thể phát huy đượctính tích cực và phát triển năng lực sáng tạo của học sinh

8 Cấu trúc của đề tài

I.1.2 Tác dụng của ngoại khoá vật lý

Mục đích bao trùm của hoạt động ngoại khoá là hỗ trợ cho dạy học nội khoáthể hiện ở các mặt sau:

+ Tạo hứng thú học tập, bồi dưỡng tính ham hiểu biết

+ Tạo điều kiện gắn lí thuyết với thực tiễn, nội dung mềm dẻo và phươngpháp sinh động hơn, thời gian đỡ gò bó hơn

+ Phát huy tính tích cực, phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh

+ Rèn cách thức hoạt động nhóm, tập thể, các phẩm chất, nhân cách học sinh+ Phát hiện và bồi dưỡng phẩm chất, năng lực lao động tập thể cho học sinh

I.2- Các đặc điểm của hoạt động ngoại khoá

- Tổ chức các hoạt động ngoại khoá thường được lập kế hoạch ngay từđầu năm học

- Tổ chức hoạt động ngoại khoá dựa trên tính tự nguyện, không bắt buộc

- Số lượng học sinh tham gia là không hạn chế, không phân biệt học sinhgiỏi, kém mà chỉ chú ý tới hạt nhân lòng cốt của hoạt động ngoại khoá

- Hình thức tổ chức phong phú đa dạng

- Việc đánh giá kết quả các hoạt động ngoại khoá của học sinh thông qua:Sản phẩm của hoạt động ngoại khoá, tính tích cực, sáng tạo của học sinh, khôngcho điểm nhưng động viên khích lệ HS kịp thời

I 3- Nội dung và các hình thức tổ chức, phương pháp dạy học ngoại khoá về Vật lý

I.3.1- Nội dung ngoại khoá về vật lý

Nội dung ngoại khoá là những vấn đề gần gũi với HS và không tách vớinhững nội dung kiến thức nội khoá

I.3.2- Các hình thức hoạt động ngoại khoá về vật lý

I.3.2.1 Hoạt động ngoại khoá theo nhóm

I.3.2.2 Hoạt động ngoại khoá có tính chất quần chúng rộng rãi

I 3 3 Phương pháp dạy học hoạt động ngoại khoá vật lý

Có ba kiểu hành động trong quá trình tổ chức hoạt động ngoại khoá vật lý

đó là: hướng dẫn tìm tòi, hướng dẫn khái quát chương trình hoá và hướng dẫn tái tạo.Theo chúng tôi hoạt động ngoại khoá có nhiều thời gian nên tăng cường hoạt động tựlực của HS

I.4- Qui trình tổ chức hoạt động ngoại khoá về “chuyển động thẳng”

+ Giáo viên lập kế hoạch hoạt động ngoại khoá:

Xây dựng nội dung hoạt động ngoại khoá, nghiên cứu các thí nghiệm mẫu,

dự kiến phương pháp dạy học và hình thức tổ chức hoạt động ngoại khoá

+ Thực hiện kế hoạch hoạt động ngoại khoá

+ Tổng kết và rút kinh nghiệm: Thực nghiệm sư phạm

I.5- Phát huy tính tích cực và phát triển năng lực sáng tạo của học sinh trong dạy học vật lý

Hoạt động ngoại khoá là hoạt động có rất nhiều điều kiện để phát huy tínhtích cực và phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh nên để có thể đánh giá được

nó phải dựa vào một số tiêu chí

I.5.1- Các tiêu chí đánh giá tính tích cực của học sinh trong hoạt động ngoại khoá

a Khái niệm về tính tích cực của học sinh trong học tập

Tính tích cực học tập là một hiện tượng sư phạm biểu hiện ở sự cố gắng cao

về nhiều mặt trong học tập (L.V.Rebrova,1975) Học tập là một trường hợpriêng của nhận thức “một sự nhận thức làm cho dễ dàng đi và được thực hiện dưới

sự chỉ đạo của giáo viên” (P.N.Erddơniev, 1974) Vì vậy, nói tới tích cực học tập

thực chất là nói đến tích cực nhận thức, mà tính tích cực nhận thức là trạng tháihoạt động nhận thức của học sinh, đặc trưng ở khát vọng học tập, cố gắng trí tuệ vànghị lực cao trong quá trình nắm vững kiến thức

b Các biểu hiện của tính tích cực học tập

Theo G.I.Sukina (1979) có thể nêu những biểu hiện của tính tích cực hoạt động trí tuệ như sau:

 Học sinh khao khát tự nguyện tham gia trả lời các câu hỏi của giáo viên, bổ sung câu trả lời của bạn, thích được phát biểu ý kiến của mình về vấn đề nêu ra

 Học sinh hay nêu thắc mắc, đòi hỏi giải thích cặn kẽ những vấn đề giáo viêntrình bày chưa đủ rõ

 Học sinh chủ động vận dụng linh hoạt những kiến thức, kỹ năng đã học đểnhận ra vấn đề mới

 Học sinh mong muốn được đóng góp với thầy, những thông tin mới lấy từnhững nguồn khác nhau, có khi vượt ra ngoài bài học, môn học

G.I.Sukina còn phân biệt những biểu hiện của tính tích cực học tập về mặt ýchí: Tập trung chú ý vào vấn đề đang học; Kiên trì làm xong các bài tập; Khôngnản trước những tình huống khó khăn; Thái độ phản ứng khi chuông báo hết tiếthọc: tiếc rẻ, cố làm cho xong hoặc vội vàng gấp vở chờ lệnh ra chơi

c Các cấp độ của tính tích cực học tập

Có thể phân biệt ở 3 cấp độ khác nhau từ thấp đến cao:

Cấp độ 1- bắt chước ; Cấp độ 2 - Tìm tòi ; Cấp độ 3 - Sáng tạo

I.5.2 Các tiêu chí đánh giá năng lực sáng tạo của học sinh trong hoạt động ngoại khoá

a) Khái niệm năng lực sáng tạo

“Sáng tạo là một loại hoạt động mà kết quả của nó là một sản phẩm tinh

thần hay vật chất có tính cách tân, có ý nghĩa xã hội, có giá trị”(Sáng tạo Bách

khoa toàn thư Liên Xô Tập 42, trang 54)

b) Đặc điểm của sự sáng tạo

Hình 1.1: Sơ đồ chu trình sáng tạo khoa học

Mô hình giả thuyết

Các hệ quả lôgic

Sự kiện xuất

Tri thức được đạt đến bằng cách suy luận liên tục, liên tiếp, trong đó mỗimột tư tưởng tiếp theo đều xuất phát một cách lôgic từ cái có trước, phụ thuộcvào cái có trước và là tiền đề của cái tiếp theo Tri thức đạt được là hiển nhiên,chắc chắn không thể bắt bẻ được.

Sự sáng tạo dựa trên tư duy trực giác, trong sáng tạo tri thức thu nhậnđược một cách nhảy vọt, một cách trực tiếp, các giai đoạn của nó không thể hiệnmột cách minh bạch và người suy nghĩ tới cái quyết định đó, con đường đó vẫncòn chưa được sáng tỏ ngay cả đối với chủ thể sáng tạo

Tư duy trực giác thể hiện như một quá trình ngắn gọn, chớp nhoáng mà takhông thể nhận biết được diễn biến H.Poimcarê nói: “Lôgic là chứng minh, còntrực giác thì sáng tạo”

Tính chủ quan của sự sáng tạo: Đặc điểm quan trọng nhất của sự sáng tạo

là tính cách tân của sản phẩm tạo ra có tính chất chủ quan Bất cứ một con ngườibình thường nào cũng đều tham gia sáng tạo ít nhiều trong cuộc sống của mình,người này có thể phát minh ra cái mà người khác trước đó đã phát minh ra hàngnghìn lần Tuy nhiên đối với nhà khoa học thì chỉ những phát minh mà nhân loạichưa hề biết đến mới được coi là sáng tạo mới Còn đối với học sinh thì sự sángtạo là tạo ra cái mới đối với bản thân mình chứ giáo viên và nhiều người khác cóthể đã biết rồi Bởi vậy hoạt động sáng tạo đối với học sinh mang ý nghĩa là mộthoạt động tập dượt sáng tạo lại Điều quan trọng cần đạt được không phải lànhững sản phẩm sáng tạo mà là khả năng sáng tạo của họ Kiến thức học sinhsáng tạo ra sau này sẽ quên đi vì ít được dùng đến, còn năng lực sáng tạo của họthì sẽ luôn luôn được sử dụng trong hoạt động thực tiễn sau này, nhất là trongnền kinh tế thị trường cạnh tranh quyết liệt ngày nay

c) Các biểu hiện của sáng tạo

Trong học tập, sự sáng tạo của học sinh được biểu hiện qua các hànhđộng cụ thể như sau:

+ Từ những kinh nghiệm thực tế, từ kiến thức đã có, học sinh nêu đượcgiả thuyết Trong chế tạo dụng cụ thí nghiệm thì học sinh đưa ra được cácphương án thiết kế, chế tạo dụng cụ và cùng một thí nghiệm đưa ra được nhiềucách chế tạo khác nhau Đề xuất được những sáng kiến kỹ thuật để thí nghiệmchính xác hơn, dụng cụ bền đẹp hơn…

+ Học sinh đưa ra được dự đoán hệ quả của giả thuyết Cụ thể là học sinhđưa ra dự đoán kết quả các thí nghiệm, dự đoán được phương án nào chính xácnhất, phương án nào mắc sai số, vì sao?

+ Đề xuất được phương án dùng những dụng cụ thí nghiệm đã chế tạo đểlàm thí nghiệm kiểm tra các dự đoán trên và kiểm nghiệm lại kiến thức lý thuyết đãhọc

+ Vận dụng kiến thức lý thuyết vào thực tế một cách linh hoạt như giảithích một số hiện tượng vật lý và một số ứng dụng kỹ thuật có liên quan

KẾT LUẬN CHƯƠNG I

Chính việc nghiên cứu cơ sở lí luận về hoạt động ngoại khoá Vật lý ởtrường phổ thông đã giúp cho tôi có cái nhìn tổng quan hơn về hoạt động ngoạikhoá, từ đó biết được hướng nghiên cứu của đề tài vừa sát với lí luận mà lại sátvới thực tế dạy học hiện nay

Do điều kiện dạy học nội khoá còn yếu về hoạt động nhóm và phươngpháp thực nghiệm nên việc tổ chức hoạt động ngoại khoá Vật lý làm cho quátrình dạy học thêm phong phú, toàn diện hơn, khắc phục được những điểm yếutrong dạy học nội khoá Tính chất nhiều hình, nhiều vẻ của nó làm cho việc họctập của học sinh thêm sinh động, bổ ích và hứng thú Nếu tổ chức tốt hoạt độngngoại khoá đặc biệt là hoạt động chế tạo các dụng cụ thí nghiệm kết hợp với báocáo các sản phẩm mà học sinh đã chế tạo và các trò chơi Vật lý, sẽ bổ sung rấthữu hiệu cho dạy học nội khoá Các kiến thức mà học sinh thu nhận được trongquá trình hoạt động ngoại khoá thường sâu sắc và khó quên hơn Đồng thời, nócũng giúp cho học sinh cảm thấy mạnh dạn hơn, tự tin hơn, rèn luyện được kĩnăng trình bày trước đám đông đặc biệt nó giúp cho các em bước đầu làm quenvới nghiên cứu khoa học, tạo ra một tiền đề tốt trong quá trình học tập, nghiêncứu sau này

Muốn việc tổ chức hoạt động ngoại khoá có kết quả tốt thì vai trò củaGiáo viên là phải xây dựng được qui trình tổ chức hoạt động ngoại khoá cụ thể,phù hợp với các đối tượng học sinh đồng thời lôi cuốn được đông đảo mọi họcsinh tham gia và thực sự phát huy hết tác dụng của công tác ngoại khoá này

CHƯƠNG II: TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHOÁ VẬT LÝ VỀ

“CHUYỂN ĐỘNG THẲNG ” CHO HỌC SINH

Ở LỚP 10 THPT

II.1- Mục tiêu về mặt nội dung kiến thức và kĩ năng mà học sinh cần đạt được về “động học chuyển động thẳng” ở lớp 10 THPT

II.1.1- Mục tiêu về kiến thức

Sau khi học xong về “Động học chuyển động thẳng” học sinh cần nắm vữngcác nội dung kiến thức sau:

- Nêu được chuyển động, chất điểm, hệ qui chiếu, mốc thời gian, vận tốc làgì

- Nhận biết được đặc điểm về vận tốc của chuyển động thẳng đều

- Nêu được ví dụ về chuyển động thẳng biến đổi đều (nhanh dần đều, chậmdần đều) Viết được công thức tính gia tốc của chuyển động biến đổi đều

- Nêu được đặc điểm của véc tơ gia tốc trong chuyển động thẳng nhanh dần

đều, trong chuyển động thẳng chậm dần đều Viết được công thức tính vận tốc v t =v0

+ at ; phương trình chuyển động x = x 0 + v 0 t + 21 at 2 từ đó suy ra công thức tínhđường đi

- Nêu được sự rơi tự do là gì, viết được công thức tính vận tốc và đường đicủa chuyển động rơi tự do Nêu được đặc điểm của gia tốc rơi tự do

- Viết được công thức cộng vận tốc : v13 v12 v23

II.1.2.Mục tiêu về kỹ năng

- Kỹ năng vẽ đồ thị vận tốc của chuyển động thẳng biến đổi đều, dựa vào đồthị xác định đặc điểm của chuyển động

- Kỹ năng giải các bài tập về cộng hai vận tốc cùng phương, có phương vuônggóc

- Kỹ năng phán đoán, suy luận

- Kỹ năng lắp ráp dụng cụ thí nghiệm, thực hiện thí nghiệm

- Kỹ năng thu thập, xử lý thông tin từ các thí nghiệm và đặc biệt là kỹ năngthiết kế các phương án thí nghiệm

II.2 - Tìm hiểu thực tế dạy học về “Động học chuyển động thẳng” ở Vật lý lớp 10 THPT

Mục đích : Phát hiện những điểm yếu trong dạy học nội khoá, phát hiệnnhững sai lầm phổ biến của học sinh làm cơ sở để xây dựng nội dung, phương

pháp và hình thức hoạt động ngoại khoá cụ thể về “Động học chuyển độngthẳng” ở vật lý lớp 10 THPT.

Phương pháp điều tra:

- Điều tra giáo viên, học sinh (dựa vào phiếu điều tra, trao đổi trực tiếp, xemgiáo án, dự giờ dạy trên lớp của giáo viên, bài kiểm tra, theo dõi học sinh )

- Phỏng vấn lãnh đạo nhà trường, tham quan phòng, kho thí nghiệm phục vụcho việc dạy học phần “Động học chuyển động thẳng”

Đối tượng điều tra: Giáo viên và học sinh các trường THPT ở huyện Gia Lâm,

và quận Long Biên- Hà Nội

II.2.1 Tình hình dạy và học các kiến thức về “Động học chuyển động thẳng”

a Về phương pháp dạy học của giáo viên

- Giáo viên chưa chủ động tổ chức được các hoạt động học tập giúp học sinh

tự lực, tích cực chiếm lĩnh kiến thức mới

- Nhiều bài học lẽ ra có những phần giáo viên nên để cho học sinh tự đọc sáchgiáo khoa để thu thập thông tin nhưng giáo viên lại vẫn tập trung giảng dạy nênkhông phát huy được tính chủ động trong học tập của học sinh

+ Các giáo viên không tận dụng được hết công dụng của các thí nghiệm sẵn

có cũng như tiềm năng của học sinh ở THPT trong việc thiết kế các thí nghiệm đơngiản để đưa vào bài dạy

b- Tình hình học tập của học sinh khi học về “Động học chuyển động thẳng”

- Đa số các em đã có sự chủ động trong học tập song vẫn có một số em cònthụ động trong việc tiếp thu kiến thức: Lười suy nghĩ, lười hoạt động, ngại đặt câuhỏi với giáo viên về vấn đề đã học thậm chí cả những vấn đề mà học sinh chưa nắmđược

- Một số học sinh còn thiếu tự tin: Không tự tin khi trả lời câu hỏi và với kiếnthức mình đã có, không biết kiến thức đó là chính xác hay chưa chính xác

- Học sinh rất ít khi được làm thí nghiệm trên lớp khi nghiên cứu bài mới

- Các em chưa được tham gia một buổi ngoại khoá nào về môn vật lý cũngnhư các bộ môn khác có hiệu quả

- Học sinh chưa từng được giao nhiệm vụ làm dụng cụ thí nghiệm vật lý cũngnhư chưa bao giờ được tham gia các hoạt động mang tính chất vừa học vừa chơi vềvật lý

II.2.2 Những sai lầm mà học sinh mắc phải khi học về: “Động học chuyển động thẳng”

- Nhiều học sinh còn khó khăn, lúng túng khi giải các bài tập về đồ thị, thínghiệm

- Nhiều học sinh lại quan niệm rằng cứ chuyển động thẳng nhanh dần đều thì

a > 0 và chuyển động chậm dần đều thì a < 0

- Nắm chưa vững nguyên nhân của sự rơi nhanh, chậm của các vật trongkhông khí thậm chí còn mắc sai lầm khi học về phần này.

- Nhiều học sinh còn có quan niệm sai lầm là: Công thức cộng vận tốc chophép cộng vận tốc của vật này với vật khác mà không hiểu là công thức cộng vậntốc cho phép tìm được vận tốc của vật trong một hệ qui chiếu nếu biết vận tốc của

nó trong hệ qui chiếu khác

- Các em còn lúng túng khi lắp ráp các dụng cụ thí nghiệm; kỹ năng thínghiệm cũng như xử lý các dữ liệu thực nghiệm còn yếu

- Chưa được làm quen với cách thiết kế các phương án thí nghiệm nên cònlúng túng, dập khuôn

- Khả năng diễn đạt của học sinh còn chưa tốt, thường lúng túng và ấp úng khidiễn đạt các ý tưởng các vấn đề mà mình hiểu hay muốn nói

a Nguyên nhân dẫn tới những sai lầm của học sinh

 Về phía giáo viên

- Các giáo viên ít chú trọng đến việc đổi mới phương pháp dạy học nhằmmục đích phát huy tính tích cực và phát triển năng lực sáng tạo của học sinh

- Nhiều giáo viên chưa biết cách tổ chức cho học sinh thảo luận và làm thínghiệm theo nhóm nhằm phát huy tính tích cực, phát triển các kĩ năng thí nghiệm

b Một số giải pháp nhằm hạn chế, khắc phục sai lầm cho học sinh trong khi học về “Động học chuyển động thẳng”

- Chúng tôi thiết nghĩ, để khắc phục được những sai lầm của học sinh hiệnnay, trước hết trong dạy học nội khoá:

+ Nên tổ chức tốt các giờ học nội khoá theo hướng phát huy tính tích cựcchủ động, sáng tạo của học sinh

+ Tăng cường hoạt động theo nhóm học sinh, qua đó giúp các em phát huyđược hết tính tự lực, tích cực và phát triển năng lực sáng tạo của các em.

+ Cần quan tâm và sử dụng hiệu quả các đồ dùng dạy học được trang bị

- Bên cạnh việc đổi mới trong dạy học nội khoá, chúng ta cần phải đa dạnghoá hình thức dạy học:

+ Nên tổ chức một số hoạt động ngoại khoá về vật lý như hội vui vật lýv.v… Đặc biệt là nên tổ chức cho học sinh làm các dụng cụ thí nghiệm có tính chấtđơn giản, rẻ tiền, dễ kiếm trong đời sống hàng ngày

+ Nên tận dụng các giờ học tự chọn để làm các hoạt động ngoại khoá nhằmphát huy được tính tích cực và phát triển năng lực sáng tạo của học sinh trong học tập

II.3 Xây dựng qui trình tổ chức hoạt động ngoại khoá về “Động học chuyển động thẳng” ở lớp 10 THPT

* Ý đồ sư phạm chung để xây dựng nội dung hoạt động ngoại khoá

- Để xây dựng được qui trình tổ chức ngoại khoá phù hợp, hấp dẫn, trước hếtgiáo viên phải lập một kế hoạch cụ thể về nội dung, phương pháp dạy học ngoạikhoá và hình thức tổ chức hoạt động ngoại khoá

Giáo viên hướng dẫn phải thiết kế và thực hiện các phương án thí nghiệm dựkiến giao cho học sinh để phát hiện những khó khăn mà các em có thể gặp phải khithực hiện nhiệm vụ để từ đó có phương pháp hướng dẫn học sinh phù hợp và hiệuquả

- Để tạo hứng thú cho các em trong hoạt động ngoại khoá thì nội dung phảisinh động, hấp dẫn Bởi vậy chúng tôi dự kiến có một buổi để các em báo cáo sảnphẩm đã chế tạo ra kết hợp với các câu hỏi, trò chơi vật lý vui

Việc tổ chức hoạt động ngoại khoá cho học sinh theo nội dung đã xâydựng trên sẽ :

+ Giúp trang bị dụng cụ thí nghiệm bổ trợ tốt cho các giờ nội khoá

+ Giúp khắc phục những sai lầm mà học sinh thường mắc phải trong khi học+ Hình thành và nâng cao ý thức tự sưu tầm, chế tạo các thí nghiệm phục vụhọc tập từ những vật liệu đơn giản, dễ kiếm, rẻ tiền đồng thời rèn luyện kĩ năngkhéo léo, trung thực, tỉ mỉ khi tự chế tạo lắp ráp các dụng cụ thí nghiệm

+ Tạo sân chơi vật lý để các em được trao đổi, tranh luận trong nhóm vàgiữa các nhóm với nhau Thông đó, kỹ năng tổ chức, giao tiếp của học sinh đượchình thành và phát triển một cách toàn diện

+ Hình thành và phát triển năng lực sáng tạo, rèn luyện kĩ năng làm thínghiệm và trình bày thí nghiệm trước tập thể

* Giáo viên lập kế hoạch: Nội dung hoạt động ngoại khoá; Các thí nghiệm

mà giáo viên đã nghiên cứu, chế tạo; Phương pháp hướng dẫn và hình thức tổ chức

hoạt động ngoại khoá

II.3.1 Nội dung

Trong sáng kiến kinh nghiệm năm 2007-2008, tôi đã trình bày nội dungcủa hoạt động ngoại khóa bằng việc trao cho học sinh dưới dạng các nhiệm vụhọc tập : chế tạo thí nghiệm về chuyển động thẳng đều (số lượng tuỳ thuộc vàomục tiêu, nhiệm vụ và thời gian thực hiện), một số thí nghiệm về sự rơi tự do vàmột nhiệm vụ cả lớp tham gia ở buổi cuối cùng là báo cáo sản phẩm đã chế tạokết hợp với các trò chơi vật lý Các nhiệm vụ đó chúng tôi giao cho học sinhnghiên cứu và thực hiện theo các nhóm học tập ở nhà Còn một nhiệm vụ cả lớptham gia vào buổi cuối cùng - buổi giới thiệu sản phẩm các nhóm đã chế tạo vàtrò chơi vật lý Các nhiệm vụ giao cho học sinh là:

+ Nhiệm vụ 3:

Khi không có nước trong chai, một tay giữ cổ chai còn tay kia kéo miếng xốp xuống phía dưới đáy chai rồi thả tay giữ miếng xốp, ta thấy miếng xốp vẫn đứng yên ở đáy chai Cho nước vào chai, đưa chai lên độ cao 1m, kéo miếng xốp xuống đáy chai và thả tay, ta thấy miếng xốp bị đẩy lên Vậy khi đồng thời buông tay giữ miếng xốp ở đáy chai và buông tay giữ cổ chai để chai rơi tự do thì có hiện tượng gì xảy ra?Em hãy thiết kế phương án và thực hiện thí nghiệm

để tìm ra câu trả lời cho câu hỏi trên

+ Nhiệm vụ chung của lớp:

Chuẩn bị trò chơi Vật Lý (bao gồm các câu hỏi thi trả lời nhanh giữa các đội chơi có liên quan phần động học, một số trò chơi theo kiểu “Đường lên đỉnh Olimpia”, Trò chơi giành cho khán giả…)

Năm nay, do được phân công giảng dạy hai lớp 10 ban tự nhiên là 10A10

và 10A12, tôi đã nghiên cứu và tiếp tục tổ chức hoạt động ngoại khóa cho họcsinh lớp 10A12 về chuyển động thẳng nhằm phát huy tính tích cực và bồi dưỡngnăng lực sáng tạo của học sinh Ở sáng kiến này, tôi vẫn theo định hướng tổchức cho học sinh chế tạo và sử dụng các dụng cụ thí nghiệm từ các vật liệu đơngiản, rẻ tiền, dễ kiếm về chuyển động thẳng ở ngay đầu chương trình Vật lý lớp 10

Vì không có nhiều thời gian, lại không có phòng thể chất để tổ chức buổi “ Hộivui Vật Lý” như nội dung đề tài lần trước nên lần này tôi chọn các nhiệm vụ

khác, số lượng ít hơn và chỉ tổ chức cho học sinh báo cáo, giới thiệu sản phẩm

mà học sinh chế tạo được trong tiết sinh hoạt tại lớp học 10A12

Các nhiệm vụ tôi lựa chọn để giao cho học sinh gồm:

+ Nhiệm vụ 1:

Đã biết chuyển động của bọt khí trong ống thuỷ tinh dài chứa đầy nước ứng với một góc nghiêng ( ) là chuyển động thẳng đều (sách giáo khoa ban nâng cao trang 15 đã mô tả), các em hãy chế tạo dụng cụ thí nghiệm để minh hoạ, từ đó nghiên cứu xem vận tốc của bọt khí phụ thuộc vào những yếu tố nào?

+ Nhiệm vụ 2:

Thả nhẹ một quả bóng bàn từ đỉnh của mặt phẳng nghiêng góc có rãnh trượt, ta thấy quả bóng chuyển động nhanh dần xuống dưới Nếu quả bóng bàn chứa chất lỏng nhớt, nó còn chuyển động nhanh dần trên máng nghiêng nữa không? Em hãy thiết kế phương án thí nghiệm và nghiên cứu xem chuyển động của quả bóng bàn chứa một lượng chất nhớt trên máng nghiêng có rãnh trượt

có thể chuyển động thẳng đều không? Vẽ đồ thị biểu diễn mối quan hệ giữa quãng đường và thời gian khi đó?

+ Nhiệm vụ 3:

Khi thả nhẹ vỏ lon rỗng từ đỉnh của mặt phẳng nghiêng ta thấy vỏ lon sẽ chuyển động nhanh dần xuống dưới Vậy khi vỏ lon có chứa các chất lỏng nhớt, tính chất chuyển động của nó có thay đổi không? Hãy thiết kế phương án thí nghiệm nghiên cứu tính chất chuyển động của các vỏ lon chứa các chất lỏng nhớt khác nhau và từ đó kiểm tra xem vận tốc của các vỏ lon có chứa các chất lỏng nhớt khác nhau đó phụ thuộc những yếu tố nào?

* Lí do để tôi lựa chọn và giao cho học sinh dưới dạng các nhiệm vụ

học tập:

+ Ở nhiệm vụ 1:

Trong SGK vật lý 10 nâng cao trang 15 có giới thiệu cho học sinh một thínghiệm về chuyển động thẳng đều của một bọt khí trong ống thủy tinh dài, tuynhiên thí nghiệm này chỉ được giới thiệu một cách sơ lược và không thể hiện rõvận tốc của bọt không khí đó phụ thuộc vào những yếu tố nào Mặt khác, ốngthuỷ tinh ngoài những ưu điểm là đẹp , dễ quan sát thì nó còn có nhược điểm rất

dễ vỡ nên tôi yêu cầu học sinh suy nghĩ phương án để khắc phục được nhữngnhược điểm đó, đồng thời tìm phương án thí nghiệm tối ưu để nghiên cứu vềchuyển động thẳng đều của bọt không khí trong ống, từ đó nghiên cứu xem vậntốc của bọt khí phụ thuộc vào những yếu tố nào

Thí nghiệm này cũng nhằm giúp cho các em nắm vững hơn về chuyển

động thẳng đều tuy có mở rộng hơn (so với nhiệm vụ 1 ở sáng kiến năm 2008)

nhưng cũng không yêu cầu học sinh giải thích rõ các hiện tượng xảy ra vì nónằm ngoài tầm kiến thức của các em

Với cách giao nhiệm vụ như trên, học sinh sẽ phải tích cực tìm hiểu, suynghĩ để đưa ra phương án thí nghiệm tối ưu Vì đây là một thí nghiệm không dễsuy đoán kết quả và có nhiều bất ngờ nên qua thí nghiệm này giúp cho học sinhrèn luyện khả năng suy đoán thực nghiệm, phát huy óc sáng tạo, rèn luyện tínhkiên trì và tư duy lô gíc

+ Nhiệm vụ 2:

Thí nghiệm này không có trong SGK nhưng rất hay, tiếp nối được nhiệm

vụ trên (cũng có thể tiếp nối các nhiệm vụ 1,2, 3 ở sáng kiến năm 2008) mà lại

có thể gây trí tò mò cho học sinh ở chỗ: Vật chuyển động lăn tròn trên mặtphẳng nghiêng thường là chuyển động nhanh dần nhưng chúng cũng có thểchuyển động thẳng đều trên mặt phẳng nghiêng nếu nó chứa một lượng chấtnhớt Vậy chất nhớt đó là gì? Lượng nhớt đưa vào bóng là bao nhiêu?

Với suy nghĩ trên mà tôi đã chọn và giao nhiệm vụ cho học sinh thiết kếphương án thí nghiệm nghiên cứu về tính chất chuyển động của quả bóng bànchứa một lượng chất nhớt (có gợi ý chất nhớt nếu học sinh gặp khó khăn nhưglyxerin, nước rửa bát…)

Do các em chưa được học bản chất của chất lỏng nhớt và chưa học vềđộng lực học nên tôi dự kiến sẽ chỉ ra chất nhớt cụ thể cho học sinh tìm vànghiên cứu, sau đó mở rộng với chất nhớt khác nếu các em có điều kiện

Thí nghiệm này có thể giúp học sinh củng cố, mở rộng kiến thức vềchuyển động thẳng đều đồng thời rèn luyện, bồi dưỡng lòng ham mê khoa học,

sự kiên trì, ham hiểu biết ở học sinh và kích thích năng lực sáng tạo ở mỗi họcsinh Qua đó học sinh thấy yêu thích Vật lý hơn, mong muốn được học tập đểlĩnh hội kiến thức mới

+ Nhiệm vụ 3:

Nhiệm vụ này tiếp nối nhiệm vụ 2 song lại phức tạp hơn Ở nhiệm vụ nàytôi yêu cầu học sinh thiết kế phương án thí nghiệm không những nghiên cứu khinào vỏ lon chứa chất lỏng nhớt chuyển động thẳng đều mà còn yêu cầu học sinhnghiên cứu xem vận tốc của vỏ lon chứa các chất nhớt phụ thuộc như thế nàovào khối lượng của chất nhớt, góc nghiêng và bản chất của chất nhớt

Ở đây tôi không yêu cầu các em giải thích rõ nguyên nhân của các hiệntượng vì nó rất khó đối với các em và các em chưa đủ kiến thức để giải thích.Qua việc thực hiện nhiệm vụ này, học sinh sẽ thấy từ những vật liệu đơn giản rẻtiền, dễ kiếm nhưng nếu có sự sáng tạo và sự khéo léo một chút thì có thể tạo ranhững thí nghiệm rất có ích trong việc học tập Song, để hoàn thành được nhiệm

vụ đòi hỏi các học sinh phải biết suy đoán, có óc quan sát, khả năng thựcnghiệm tốt và tinh thần sáng tạo không ngừng thì mới có được sự thành công

Sự sáng tạo trong thí nghiệm này thể hiện ở khả năng suy đoán, kiểm trabằng thực nghiệm để phát hiện mối quan hệ giữa vận tốc của vỏ lon với khốilượng chất nhớt đổ vào, góc nghiêng và bản chất của chất nhớt

Việc lựa chọn và giao cho học sinh bao nhiêu nhiệm vụ tuỳ thuộc vào mụctiêu hoạt động ngoại khoá, nội dung, phạm vi cũng như thời gian thực hiện Nếugiáo viên lựa chọn hoạt động ngoại khoá theo thời gian 2 tuần và nội dung lựa chọn

là chế tạo các dụng cụ thí nghiệm từ những vật liệu đơn giản, rẻ tiền, dễ kiếm thì cóthể lựa chọn từ 3- 6 nhiệm vụ cụ thể (GV có thể chọn kết hợp 3 nhiệm vụ mà tôi đãtrình bày trong sáng kiến kinh nghiệm năm 2008 với 3 nhiệm vụ ở sáng kiến này).Sau khi đã lựa chọn được số nhiệm vụ , GV cho học sinh chuẩn bị với những biệnpháp hướng dẫn học sinh cụ thể

Nếu thời gian thực hiện một hoạt động ngoại khoá dài hơn, mục tiêu đòi hỏihọc sinh ở mức độ sáng tạo hơn thì giáo viên có thể lựa chọn nhiều nhiệm vụ hơn,các nhiệm vụ giao cho học sinh ở mức độ khó hơn

Với phạm vi sáng kiến kinh nghiệm năm nay, tôi đã chọn thực hiện đề tàihoạt động ngoại khoá khoảng 3 tuần, thực hiện 3 nhiệm vụ trên Giáo viênhướng dẫn chia thành lớp thành các nhóm các nhóm, mỗi nhóm 6 học sinh; mộtnhóm có thể thực hiện 1, 2 hay cả ba nhiệm vụ

II.3.2 Các thí nghiệm mà giáo viên đã nghiên cứu, chế tạo và dự kiến nội dung của các trò chơi vật lý.

Để có thể xây dựng được nội dung của hoạt động ngoại khoá, qua quá trìnhđiều tra thực tế dạy học ở khu vực Gia Lâm và quận Long Biên cũng như quanghiên cứu chương trình, mục tiêu dạy học, tôi đã lựa chọn được nội dung của đềtài là: chế tạo một số dụng cụ thí nghiệm từ những vật liệu đơn giản, dễ kiếm

Tuy nhiên để xây dựng được nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức

cụ thể của hoạt động ngoại khoá này, chúng tôi đã tiến hành làm thử các thínghiệm để xác định những khó khăn gặp phải khi thực hiện, từ đó có những dựkiến hướng dẫn cụ thể cho học sinh khi thực nghiệm

* Thí nghiệm 1 : Chuyển động thẳng đều của bọt khí trong ống thuỷ tinh chứa đầy

 Chế tạo - Cải tiến dụng cụ thí nghiệm:

- Các ống thuỷ tinh trong suốt dài

500mm có các tiết diện khác nhau:

12mm, 18mm và 22mm, một đầu ống

kín còn một đầu hở có thể đậy kín bằng

nút cao su (Có thể thay thế bằng ống thuỷ

tinh của đèn ống bị hỏng) (1)

- Để tránh cho các ống thuỷ tinh

không bị vỡ, đóng 3 chiếc hộp gỗ dài

55cm, mỗi hộp gồm có hai phần:

Một phần khoét ở giữa một rãnh

dọc theo chiều dài ống là 52cm, sâu và

rộng lần lượt là: (12x12)cm, (18x18)cm

và (22 x22) cm sao cho vừa lọt các ống

thuỷ tinh Một phần còn lại được khoét

(3) chạy (ảnh 1) Đọc đồng hồ bấm giây (khi bọt khí chạy đến vạch 10 cm), ghi

lại kết quả vào bảng

vận tốc (v).

- Làm thí nghiệm với từng ống, giữ nguyên chiều dài của bọt khí, thay đổigóc nghiêng ( ) của ống (di chuyển khúc gỗ kê phía dưới chẳng hạn) và nghiêncứu sự phụ thuộc giữa vận tốc của bọt khí với góc nghiêng ( )

- Giữ nguyên chiều dài của bọt khí và góc nghiêng (Ảnh 2), thay đổi tiết

diện của ống để nghiên cứu mối quan hệ giữa vận tốc của bọt khí với tiết diện

của ống (s)

- Làm thí nghiệm với từng ống, giữ

nguyên góc nghiêng của ống, thay đổi

chiều dài của bọt khí trong ống (l) và

nghiên cứu mối quan hệ giữa vận tốc bọt

Ảnh 2- Bọt khí trong ống có tiết

khí với chiều dài của nó (l) So sánh các

kết quả thu được (hình ảnh 1)

Kết quả:

- Bọt khí luôn chuyển động thẳng

đều trong mọi trường hợp (với mọi góc

nghiêng, mọi chiều dài bọt khí và trong

mọi tiết diện)

- Khi tiết diện của ống, chiều dài bọt khí không đổi, vận tốc của bọt khíphụ thuộc vào góc nghiêng nhưng không đều: khi 0 < < 450 , góc nghiêng 

tăng thì v tăng và khi 450< <900, góc nghiêng tăng thì v giảm.

- Khi chiều dài bọt khí và góc nghiêng không đổi thì vận tốc của bọt khíphụ thuộc vào tiết diện của ống: Khi tiết diện của ống tăng, vận tốc tăng (ảnh 2)

- Khi tiết diện ống và góc nghiêng không đổi, vận tốc của bọt khí phụ thuộcchiều dài của bọt khí: Chiều dài bọt khí tăng thì vận tốc tăng

* Thí nghiệm 2 : Chuyển động thẳng đều của quả bóng bàn có chứa Glyxerin

trên mặt phẳng nghiêng.

 Mục đích thí nghiệm:

- Học sinh thiết kế được phương án và tiến hành thí nghiệm nhằm pháthiện được chuyển động của bóng bàn chứa chất nhớt trên mặt phẳng nghiêng làchuyển động thẳng đều

- Đặt quả bóng thứ nhất không chứa

glyxerin lên đầu trên của mặt phẳng

nghiêng, thả nhẹ quả bóng trên rãnh trượt

từ đỉnh xuống, quan sát chuyển động của

quả bóng ta thấy quả bóng chuyển động

nhanh dần

Ảnh 3- Quả bóng chứa glyxerin đang chuyển

(2) (6)

(5) (3)

- Đặt quả bóng thứ hai (3) chứa 1/3

thể tích là Glyrerin lên đầu trên của máng

nghiêng (1) và thả nhẹ

- Để nghiên cứu tính chất chuyển động của quả bóng, có hai cách:

Cách 1: Dùng đồng hồ bấm giây (4) đo thời gian bóng chuyển động đượcquãng đường 10cm, 20cm, 30cm, 40cm, 50cm….120cm sau mỗi lần thả bóng vàghi kết quả vào bảng

Lặp lại thí nghiệm nhiều lần để có kết quả chính xác

Cách 2: Dùng bút dạ (5) đánh dấu vị trí chuyển động của quả bóng sau những khoảng thời gian bằng nhau liên tiếp là 1s Dùng thước (6) đo các quãng đường mà nó chuyển động được và ghi kết quả vào bảng Lặp lại nhiều lần thí nghiệm để có kết quả chính xác.

- Làm tương tự với các quả bóng khác ta cũng thu được kết quả tương tự

- Làm thí nghiệm với mỗi quả bóng, thay đổi góc nghiêng của máng Lặplại cách làm như trên, có thể tính được vận tốc của bóng trong mỗi trường hợp

Quãng đường S (mm)