Bước vào thời kỳ mới với những thay đổi ngày càng mạnh mẽ trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội như kinh tế, văn hoá – xã hội, khoa học công nghệ...và hàng loạt các các vấn đề mới nảy sinh như nhiều giá trị về đạo đức, ứng xử trong cuộc sống ngày càng bị đảo lộn và một trong những vấn đề ngày càng được dư luận xã hội ngày nay quan tâm và dành nhiều thời gian, giấy mực là các vấn đề trong quan hệ về tình yêu, hôn nhân, hạnh phúc gia đình, nghề nghiệp và việc làm....dường như đây không còn là vấn đề xa lại đối với tất cả mọi người song trước những biến đổi ngày càng mạnh mẽ trong tư duy nhận thức và sự phát triển kinh tế xã hội thì ngày nay đây chính là các vấn đề cần phải quan tâm. Mỗi người có cách nhìn nhận, suy nghĩ và thái độ khác nhau đối với các vấn đề về tình yêu, hôn nhân, hạnh phúc gia đình và các vấn đề về nghề ngiệp, việc làm, riêng tôi, tôi nhận thấy đây là các vấn đề nhạy cảm của xã hội song lại có ảnh hưởng một cách sâu sắc đến sự phát triển đời sống xã hội, thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển kinh tế xã hội.
Trang 11 Lời mở đầu
Bước vào thời kỳ mới với những thay đổi ngày càng mạnh mẽ trên tất
cả các lĩnh vực của đời sống xã hội như kinh tế, văn hoá – xã hội, khoa học công nghệ và hàng loạt các các vấn đề mới nảy sinh như nhiều giá trị về đạo đức, ứng xử trong cuộc sống ngày càng bị đảo lộn và một trong những vấn đề ngày càng được dư luận xã hội ngày nay quan tâm và dành nhiều thời gian, giấy mực là các vấn đề trong quan hệ về tình yêu, hôn nhân, hạnh phúc gia đình, nghề nghiệp và việc làm dường như đây không còn là vấn đề xa lại đối với tất cả mọi người song trước những biến đổi ngày càng mạnh mẽ trong tư duy nhận thức và sự phát triển kinh tế xã hội thì ngày nay đây chính là các vấn đề cần phải quan tâm Mỗi người có cách nhìn nhận, suy nghĩ và thái độ khác nhau đối với các vấn đề về tình yêu, hôn nhân, hạnh phúc gia đình và các vấn đề về nghề ngiệp, việc làm, riêng tôi, tôi nhận thấy đây là các vấn đề nhạy cảm của xã hội song lại có ảnh hưởng một cách sâu sắc đến sự phát triển đời sống xã hội, thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển kinh tế xã hội
2 Nội dung
Ngày nay người ta nhận thấy có rất nhiều những quan niệm khác nhau
về tình yêu, hôn nhân và hạnh phúc gia đình, có những quan niệm đúng đắn, song lại cũng có những cách nhìn nhận, quan niêm sai lệch về tình yêu, hôn nhân và hạnh phúc gia đình dẫn đến nhiều vấn đề nảy sinh trong xã hội
Trang 22.1 Về tình yêu:
Tình yêu là một loại tình cảm đặc biệt, thúc đẩy hai người khác giới đi đến hoà nhập với nhau về tâm hồn, thể xác và cả cuộc đời Tình yêu luôn là nguồn sức mạnh, là động lực thúc đẩy con ngưòi ta vưon lên và không ngừng
tự hoàn thiện bản thân mình, làm cho con ngươi trở nên thanh cao, giàu lòng nhân ái, giàu sức sáng tạo
Ngày nay nhiều bạn trẻ có quan niệm sai lệch về tình yêu: sự vụ lợi trong tình yêu, tình yêu giả dối, những sai lầm đáng tiếc trong tình yêu, cách suy nghĩ và lối sống lệch lạc ngày nay của thanh thiếu niên đang là một thực trạng đáng báo động về sự sai lệch trong quan hệ yêu đương VD: Tình trạng sống thử, quan hệ tình dục ở tuổi vị thành niên, nạo phá thai là các hiện tượng đáng báo động Để xây dựng một tình yêu đẹp trong thời đại ngày nay:
+ Tôn trọng người mình yêu: thể hiện ở việc nhìn nhận rằng ngưòi mình yêu có những đặc điểm, cá tính riêng, đừng nghĩ rằng sẽ nhào nặn người mình yêu theo cách của mình, không nên hiểu rằng cần phải cấm đoán người mình yêu không đựoc làm cái này, được làm cái kia Hãy luôn tôn trong cá tính riêng và tốt nhất là hoà hợp với họ
+ Chia sẻ với ngưòi yêu những khó khăn trong cuộc sống, quan tâm và luôn là người đứng sau chia sẻ cùng người yêu những niềm vui, nổi buồn
Trang 3+ Luôn đem lại hạnh phúc cho người mình yêu.Có vô vàn cách để chúng ta có thể đem lại hạnh phúc cho ngưòi mình yêu
+ Chung thuỷ
+ Tôn trọng chính bản thân mình
+ Cần phải ghen một chút
- Ngày nay cần nhận thức và tránh xa các biến dạng của tình yêu: tình yêu chiếm đoạt; tình yêu xác thịt; tình yêu ngộ nhận; tình yêu bề ngoài
- Tình yêu là cơ sở vững chắc cho hôn nhân và gia đình hạnh phúc
- Hạnh phúc gia đình chỉ có khi:
+ Đảm bảo về kinh tế
+ Hoà hợp về tình yêu – tình dục trong quan hệ vợ chồng
+ Nghề nghiệp – công việc
+ Quan tâm chia sẽ, giúp đỡ lẫn nhau giữa các thành viên trong gia đình
+ Quan hệ vợ chồng thể hiện sự bình đẳng, tôn trọng, yêu thương, trách nhiệm, chia sẽ, và luôn luôn chung thuỷ trong quan hệ vợ chồng
+ Sinh đẻ có kế hoạch
+ Bình đẳng vợ - chồng
Trang 4+ Cùng quan niệm sống.
2.2 Về hôn nhân gia đình
Thanh niên có xu hướng đề cao các giá trị tinh thần hơn các giá trị vật chất khi đánh giá cũng như đưa ra quan niệm về hôn nhân, gia đình Bên cạnh
đó, thanh niên cũng có chiều hướng đề cao gia đình cá nhân của bản thân mình, sống độc lập hơn là dựa vào gia đình của cha mẹ (gia đình xuất thân)
Các nghiên cứu khoa học xã hội đã cho thấy thực tế là sự biến động về kinh tế xã hội, đặc biệt là sự biến đổi của các giá trị văn hoá truyền thống đã tác động không nhỏ tới suy nghĩ và đánh giá của thanh niên về gia đình Câu hỏi đặt ra là thanh niên có định hướng giá trị về hôn nhân và gia đình hiện nay
ra sao?
Định hướng giá trị là cách suy nghĩ, cách đánh giá, thái độ và sự lựa chọn của cá nhân hoặc nhóm xã hội thể hiện thông qua hành vi về một vấn đề nào đó Định hướng giá trị về hôn nhân và gia đình của thanh niên trình bày trong bài viết này được xem xét như là suy nghĩ, cách đánh giá của họ khi lựa chọn các giá trị về hôn nhân
Theo quan niệm truyền thống thì hôn nhân được xếp vào bậc quan trọng thứ hai trong số ba việc lớn mà một người đàn ông phải làm trong cuộc đời Ngày nay, giới trẻ cũng có cách nghĩ tương tự, cụ thể là một lượng lớn số
Trang 5thanh niên cho rằng: hôn nhân là bước chuyển lớn cần chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi quyết định kết hôn
Tuy nhiên cũng có một bộ phận nhỏ thanh niên lại cho rằng hôn nhân là
tự nhiên đời người cần phải có không cần chuẩn bị trước Đây là kết quả mang nhiều tính tích cực Điều này cho thấy thái độ nghiêm túc của thanh niên khi đứng trước lựa chọn bước vào cuộc sống gia đình Mặc dù, còn một
số cách nhìn nhận cho thấy sự thờ ơ, thiếu trách nhiệm với bản thân và gia đình, nhưng đại đa số thanh niên đã thận trọng, chu đáo và tin cậy khi thể hiện thái độ của họ trước khi bước vào hôn nhân
Theo tâm lý chung của cộng đồng thì hôn nhân là một bước đi tự nhiên của đời người Đây là chiều phát triển thuận, theo cách này thì khi con cái đến
tuổi ắt dựng vợ gả chồng “Trai khôn dựng vợ, gái lớn gả chồng” Các bậc
làm cha, làm mẹ có thể coi việc dựng vợ gả chồng cho con cái là trách nhiệm
và nghĩa vụ phải làm trong đời người, nhưng thanh niên thì coi đó là một bước chuyển rất quan trọng trên đường đời của bản thân
Không chỉ xác định rõ thái độ nghiêm túc của bản thân đối với hôn nhân, những thanh niên ngày nay còn thể hiện tính tin cậy và sự tự tin trong việc sắp xếp các giá trị quyết định hạnh phúc của một gia đình
Sự độc lập và sự tự tin trong việc tạo lập gia đình của bản thân bền vững cũng được thể hiện ra qua cách thanh niên đề cao các giá trị liên quan
Trang 6tới cá nhân như: tình cảm vợ chồng, sự tôn trọng lẫn nhau Trong quan điểm
về con cái, thay vì hướng tới “có nếp, có tẻ” thì thanh niên đề cao tới giá trị sức khoẻ của các con mình hơn Đây là điểm đánh dấu sự thay đổi đáng kể đối với mong muốn về con cái của thanh niên, khi mà sự phân biệt giới tính của đứa con không còn được đề cao như trong giá trị truyền thống “trọng nam khinh nữ” trước đây
Đặc biệt, quan niệm “môn đăng hậu đối”, được thanh niên mở rộng hơn
“hai họ tôn trọng” chứ không chỉ dừng lại ở gia đình hạt nhân Không còn nhiều thanh niên muốn dựa vào điều kiện kinh tế của cha mẹ như một mục tiêu khi lựa chọn bạn đời, điều này phản ánh một thực tế là họ muốn độc lập
về kinh tế với cha mẹ và cao hơn đó là tự lực cánh sinh khi xây dựng tổ ấm của mình
Các nhà nghiên cứu đã tiến hành phỏng vấn thanh niên ở cả nông thôn
và đô thị, cả nam và nữ, nhưng kết quả thu được không thấy có sự khác biệt
có ý nghĩa thống kê giữa các nhóm khách thể Điều này có thể do khoảng cách giao tiếp giữa đô thị và nông thôn đã ngày càng rút ngắn lại trước tác động của quá trình đô thị hoá và di cư nội địa Mô hình gia đình hạt nhân vốn bắt nguồn ở đô thị nay cũng ngày càng phổ biến ở nông thôn, kéo theo nó là cách thức giáo dục trong gia đình cũng thay đổi theo, điều này đã có ảnh
Trang 7hưởng tới nhận thức, quan niệm cũng như thái độ của thanh niên đối với hôn nhân
Có nhiều yếu tố tác động tới mối quan hệ giữa người vợ và người chồng trong gia đình trẻ Trong nghiên cứu này, chúng tôi đã đưa ra 7 yếu tố,
đó là: do hiểu biết xã hội, do truyền thống gia đình, do khả năng kiếm tiền, do địa vị của bố mẹ, do tôn trọng nhau, do yêu thương con cái và do tình yêu Không còn bị ảnh hưởng nhiều bởi các yếu tố hôn nhân trong xã hội truyền thống “cha mẹ đặt đâu con ngồi ấy”, thanh niên ngày nay được tự do tìm hiểu
là lựa chọn bạn đời, điều này thể hiện rõ qua đánh giá của họ về những yếu tố quyết định quan hệ vợ – chồng Mặc dù, thanh niên đều có sự lựa chọn ở cả 7 yếu tố nghiên cứu đưa ra, nhưng các ý kiến tập trung ở yếu tố “do tình yêu giữa vợ và chồng” Theo cách đánh giá này, thanh niên coi tình yêu là một trong những yếu tố nền tảng để xây dựng và gìn giữ một gia đình hạnh phúc Hầu hết các giá trị được thanh niên xếp vào đầu mút có ảnh hưởng quan trọng tới quan hệ vợ – chồng đều là các giá trị mang yếu tố tinh thần như tình yêu,
sự tôn trọng nhau và lòng yêu thương con cái Điều này một mặt cho thấy sự trong sáng và hồn nhiên của thanh niên, mặt khác cũng phản ánh sự thiếu kinh nghiệm của họ
Ngày nay, các bạn trẻ đang yêu thường xuyên gặp nhau, nhưng rất ít khi học trao đổi với nhau về những vấn đề của tương lai đời sống gia đình của
Trang 8mình Học kỹ năng đối thoại phải là một trong những chuyên mục ưu tiên
cho quá trình chuẩn bị tiền hôn nhân Đối thoại trong đời sống gia đình mang một đặc tính rất đặc thù : tình yêu Vì thế, bên cạnh việc học đối thoại, các
bạn trẻ cần học cho biết thế nào là tình yêu đích thực Theo Erich Fromm,
tình yêu đích thực là một nghệ thuật Nghệ thuật đúng nghĩa phải mang tính sáng tạo Sáng tạo trong tình yêu cũng là con đường của giáo dục Từ “giáo dục” trong tiếng Anh (education) và tiếng Pháp (éducation) có nguồn gốc từ gốc latin (edecere = kéo ra, rút ra và nâng lên) Sự trưởng thành tình yêu không tách rời sự trưởng thành về mặt cảm xúc Vì thế, bên cạnh việc dạy cho người trẻ nhận dạng một tình yêu đích thực, họ còn cần được chuẩn bị kỹ
năng để trưởng thành cảm xúc Đó chính là khả năng nhận biết cảm xúc của
mình và của người khác với tất cả nguyên nhân và hậu quả của nó; cũng như biết cách điều khiển và điều chỉnh những cảm xúc đó cách đúng đắn
Dạy bài học tình yêu không thể thiếu bài học dạy cho người trẻ kỹ năng nhận biết mình và biết người Vì đời sống hôn nhân gia đình không chỉ
là hai người mà còn là cả một cộng đồng xã hội thu nhỏ Nhiều thành viên khác nhau, với những tính cách khác nhau cùng sống chung với nhau trong một gia đình Ngay cả khi với hình thái gia đình thời hiện đại, gia đình cũng ít nhất bao gồm cha mẹ và con cái luôn luôn khác biệt nhau về thế hệ Thậm chí, chỉ riêng đôi vợ chồng, về mặt tâm lý, ở mỗi giai đoạn đời người cũng có
Trang 9những biến động ít ai hiểu thấu Vì thế, việc chuẩn bị hôn nhân cũng không
thể thiếu việc chuẩn bị những kiến thức về sự phát triển con người.
Kế đến, giai đoạn đính hôn cũng là giai đoạn học tính kiên nhẫn Tính
kiên nhẫn đầu tiên là sự kiên nhẫn trong giáo dục Chính trong đối thoại, họ khám phá dần ra sự thật về nhau với những nét tương đồng và khác biệt trong tính cách mỗi cá nhân và thậm chí, cả tật xấu của nhau Bởi thế, vì đã bắt đầu
học làm chủ cảm xúc mà mỗi người đi vào tiến trình sửa lỗi cho nhau cách kiên trì hơn và tế nhị hơn Đồng thời, họ cũng học được cách tha thứ cho
nhau thay vì kết án và loại trừ nhau như nhiều cặp hôn nhân hiện nay
Bên cạnh đó, dù trong khung cảnh gia đình, mối quan hệ nam nữ không thể tránh khỏi những rung động của những cảm xúc tính dục trong mỗi người
Nhờ thế, tính kiên nhẫn họ có thể học được là chính sự kiên nhẫn trong đời sống tình dục vợ chồng.
Thời kỳ công nghiệp được mệnh danh là thời sống nhanh Điều đó cũng làm cho con người mất dần đi khả năng kiên nhẫn Người ta sống “tốc độ” trong mọi lĩnh vực đời sống Chính trong nền “văn hoá tốc độ” mà người ta luôn đi tìm kiếm những giá trị tức thời Ngay cả trong hôn nhân gia đình, người ta cũng đi tìm kiếm những mối tương giao “tốc độ” như thế Đó chính
là lý do, nhiều bạn trẻ hôm nay, không đủ kiên nhẫn để chờ đợi trong hôn nhân : yêu vội, sống vội, cưới vội và cũng tan vỡ vội vàng
Trang 10Tình yêu – hôn nhân – gia đình không thể là những thực thể phát sinh bởi tốc độ Nó được hình thành, nuôi dưỡng và phát triển qua thời gian Chỉ những ai có đủ kiên nhẫn, họ mới có thể đạt tới chiều kích đích thực của tình yêu viên mãn Tự bản chất, tình yêu – hôn nhân – và gia đình vốn là một cuộc đợi chờ : người yêu chờ tới giờ hẹn, vợ chồng chờ nhau, cha mẹ chờ con cái sinh ra, lớn lên, … Chính trong chờ đợi mà người ta tiếp tục sống trong niềm
hy vọng Chuẩn bị cho các bạn trẻ bước vào đời sống hôn nhân gia đình
không thể thiếu việc chuẩn bị kỹ năng sống kiên nhẫn và hy vọng Bao lâu
còn kiên nhẫn và còn hy vọng, người ta vẫn còn cố gắng để làm điều gì đó để đổi mới Bao lâu mất đi sự kiên nhẫn và không còn hy vọng, người ta sẵn sàng bỏ lơ tất cả, kể cả người họ đã từng đoan hứa yêu thương, kể cả con cái
họ đã nặng lòng sinh ra bởi tình yêu của họ Thậm chí, những hành động bởi
sự nóng vội thiếu kiên nhẫn thường dẫn đến thái độ từ chối trách nhiệm bản thân
Hiện tượng nạo phá thai vô tội vạ đang là một trong những hệ quả của thứ văn hoá “vội vàng” này Câu trả lời “không biết như thế!” thực ra chỉ là như một thứ ngụy biện cho kết qủa của lối sống “tốc độ” : thiếu làm chủ cảm xúc, thiếu kiên nhẫn đợi chờ, thiếu tinh thần trách nhiệm…
Trong tương giao sống, họ luôn trút lên nhau những lỗi lầm thay vì
Trang 11Trong khi đó, hôn nhân và gia đình là một cuộc sống chung và chia sẻ tình yêu và trách nhiệm Mỗi người không chỉ có trách nhiệm trên đời sống cá nhân mình, trên gia đình mình mà còn là cả trên người “phối ngẫu” cũng như
con cái của mình nữa Học kiên nhẫn và hy vọng trong hôn nhân cũng là học biết cách đảm nhận trách nhiệm của mình đối với gia đình và cộng đồng.
Hơn nữa, đính hôn còn là thời kỳ của chuẩn bị Không chỉ là những
cuộc đối thoại Giai đoạn đính hôn chính là lúc cả hai người phải học chuẩn bị những hành trang cần thiết cho đời sống gia đình của họ Họ phải chuẩn bị cho mình tài năng, sức khoẻ, công việc… cần thiết để có thể làm vợ, chồng và làm cha, mẹ Việc chuẩn bị này không có được những trường lớp như chúng
ta ở thời hiện đại nhưng những thế hệ trước lại được chuẩn bị khá nghiêm túc qua những giáo huấn của ông bà, cha mẹ…những người đi trước Chẳng hạn, việc ông bà chuẩn bị những hình ảnh của các trẻ thơ bụ bẫm xinh đẹp treo trong phòng ngủ của đôi tân hôn, kinh nghiệm về việc “phạm phòng”… những vấn đề mà khoa y học, tâm lý và giáo dục học … ngày nay đã và đang tiếp tục đưa ra những lý lẽ giải thích mang đầy tính thuyết phục
Với thời hiện đại, việc chuẩn bị của những bạn trẻ xem ra quá hời hợt Nếu có thể so sánh, chúng ta dễ dàng nhận thấy, người ta mất ít nhất khoảng thời gian 1-2 năm để chuẩn bị cho mình một nghề nghiệp Trong khi đó, họ lại dành quá ít thời gian cho việc chuẩn bị để làm vợ chồng, làm cha mẹ, làm
Trang 12ông bà… Đã tới lúc, việc giáo dục tiền hôn nhân phải giúp cho các bạn trẻ có những chuẩn bị tích cực cho công việc hệ trọng cả đời này Những bạn trẻ cần
được dạy những kỹ năng làm vợ chồng, làm cha mẹ, làm ông bà Những kỹ
năng đó bao gồm những khả năng :
- Thích ứng và hoà hợp nhân cách giữa vợ chồng Mỗi cá nhân là một khác biệt Sự khác biệt này không phá vỡ nhưng làm cho đời sống của mỗi gia đình trở nên đa dạng và góp phần bổ túc làm hoàn thiện nhân cách của mỗi người Chỉ khi họ không có những hiểu biết và không có kỹ năng thích ứng, những khác biệt mới có nguy cơ phá vỡ mối tương giao gia đình
- Nhận dạng và biết cách xử lý những mâu thuẫn trong đời sống gia đình Mâu thuẫn có dẫn đến những xung đột hay không tuỳ thuộc vào quá trình này Chịu đựng lẫn nhau không phải là con đường dài lâu của hôn nhân gia đình Nó cần phải được giải quyết một cách đúng đắn bằng những tiến trình khoa học và bằng con đường của tình yêu
- Biết những chu kỳ phát triển của gia đình với những niềm vui và nỗi buồn riêng của nó cũng như biết cách thực hiện chức năng riêng của vợ chồng, cha mẹ trong mỗi chu kỳ đời sống hôn nhân gia đình
- Khả năng sinh sản, nuôi dưỡng và giáo dục con cái Đối với các loài động vật, đây là vấn đề thuộc bản năng Đối với con người, đó là kết quả của