Thực thi Hiệp định thương mại Việt – Mỹ, những thuận lợi và khó khăn đối với doanh nghiệp Việt Nam.doc.DOC

Thực thi Hiệp định thương mại Việt – Mỹ, những thuận lợi và khó khăn đối với doanh nghiệp Việt Nam

a.Lời mở đầu

Trong thời kỳ hiện nay, hội nhập kinh tế thế giới là một trong những nộidung cơ bản và quan trọng của các nớc cũng nh Việt Nam Mục tiêu cụ thể vàthực tiễn của việc mở cửa và hội nhập chính là thu hút vốn đầu t nớc ngoài vàtìm kiếm thị trờng xuất khẩu hàng hoá Hoa Kỳ, với gần 300 triệu dân , cótổng GDP tới 10000 USD và nền kinh tế phát triển nhất thế giới, không chỉ cónguồn vốn và công nghệ, mà còn là một thị trờng tiêu thụ lớn nhất thế giới.Chính điều này đợc coi là động lực chủ yếu để các nớc thiết lập các quan hệkinh tế thơng mại với Hoa Kỳ Đối với một nớc đang phát triển nh Việt Namthì thị trờng Hoa Kỳ là một thị trờng rộng lớn, việc thiết lập quan hệ kinh tếthơng mại với Hoa Kỳ là một việc rất quan trọng

Một trong những bớc tiến quan trọng trong quan hệ Việt Nam – Hoa

Kỳ là việc hai bên đã cùng đàm phán để đi đến ký kết một Hiệp định thơngmại giữa hai bên Đó là Hiệp định thơng mại Việt Nam – Hoa Kỳ, hiệp định

ký kết ngày 13-7-2000, tại thủ đô Washingtơn sau thời gian dài đàm phán(1996 – 2000) Vậy sau 3 năm Hiệp định có hiệu lực, việc thực thi hiệp định

đó của hai bên nh thế nào? Những cơ hội và thách thức gì đối với doanhnghiệp Việt Nam khi xâm nhập vào thị trờng Mỹ? Những giải pháp để cácdoanh nghiệp nâng cao sức cạnh tranh là gì? Trong khuôn khổ bài tiểu luận

“Thực thi Hiệp định thơng mại Việt – Mỹ, những thuận lợi và khó khăn

đối với doanh nghiệp Việt Nam ” sẽ phần nào giải đáp các câu hỏi đặt ra

Với những hiểu biết còn hạn chế, bài viết không tránh khỏi những saisót Em rất mong nhận đợc sự giúp đỡ chỉ dẫn của các thầy cô để bài viết đợchoàn chỉnh hơn

b nội dung

Chơng I: những vấn đề cơ bản của hiệp định thơng

mại Việt- Mỹ I/ Hiệp định thơng mại

1.Khái niệm

Hiệp định thơng mại là văn bản ngoại giao do hai hay nhiều nớc ký kết

về những điều kiện để tiến hành các hoạt động thơng mại.

2.Phân loại

Hiệp định thơng mại gồm có:

-Hiệp định thơng mại song phơng là hiệp định giữa hai nớc, trong đó

nêu ra những điều kiện để tiến hành các hoạt động thơng mại

+Nếu cả hai bên là thành viên của WTO và đang đựoc hởng chế độkhông phân biệt đối xử ( chế độ đãi ngộ tối huệ quốc và chế độ đãi ngộ quốcgia ), mở cửa thị trờng và các quyền lợi khác thì hiệp định song phơng là mộtchơng trình song phơng tạo thuận lợi thơng mại và xúc tiến thơng mại

+Nếu một nớc không phải thành viên WTO, thông thờng hiệp định

th-ơng mại song phth-ơng đem lại đãi ngộ quốc gia và đãi ngộ tối huệ quốc; bảo vệquyền sở hữu trí tuệ; tham vấn, giải quyết tranh chấp; các cơ cấu khác cầnthiết để bảo đảm cho dòng thơng mại đợc lu thông thuận lợi và giải quyết cácvấn đề đợc nhanh chóng

Hiệp định thơng mại song phơng thờng có kiểm điểm định kỳ sự pháttriển của thơng mại ở cấp độ bộ trởng hoặc ở cấp độ chuyên viên

-Hiệp định thơng mại đa phơng là hiệp định do nhiều nớc ký kết về các

lĩnh vực hoạt động thơng mại mà các bên có nghĩa vụ thực hiện

Hiệp định thợng mại đa phơng nhằm mở rộng và tự do hoá thơng mạitrong các điều kiện không phân biệt đối xử, rõ ràng và dễ định trớc đợc quy

định trong các quyền và nghĩa vụ Thực hiện các quyền và nghĩa vụ, tất cả cácnớc sẽ nâng cao phúc lợi trong các quan hệ thơng mại

Thông thờng hiệp định thơng mại đa phơng có nhiều thành viên đạidiện cho các quốc gia tham gia buôn bán ở các mức nhỏ, trung bình và lớn.Quy chế thành viên trong các hiệp định này rộng, nhng các nớc muốn gianhập thờng phải thể hiện đợc rằng chế độ thơng mại của họ phù hợp với mụctiêu của hiệp định và các điều kiện thâm nhập thị trờng của họ gần giống nh

điều kiện của các thành viên khác Nếu cần thiết họ phải có điều chỉnh

GATT là hiệp định thơng mại đa phơng đầu tiên có hiệu lực từnăm1948 và có tính u việt Ngày 1 tháng 1 năm 1995, Tổ chức Thơng mại thế

giới- WTO ra đời thay thế cho GATT WTO có nhiều hiệp định thơng mại đaphơng, trong đó có 4 hiệp định về:

+Hiệp định thơng mại hàng hoá Hiệp định về xuất khẩu, nhập khẩuhàng hoá vật chất nh nguyên liệu thô, bán thành phẩm và thành phẩm, trong

đó các bên ký kết hiệp định thống nhất các nguyên tắc thực hiện trong quan hệbuôn bán lẫn nhau

+Hiệp định thơng mại dịch vụ Hiệp định về cung cấp dịch vụ theo các

điều kiện thơng mại cho ngời khác thông qua thơng mại xuyên biên giới haythông qua hiện diện thơng mại

+Hiệp định về quyền sở hữu trí tuệ liên quan đén thơng mại Hiệp địnhnày đợc đàm phán nhằm giải quyết căng thẳng gia tăng trong thơng mại quốc

tế nảy sinh từ những tiêu chuẩn khác nhau để bảo hộ và thực hiện quyền sởhữu trí tuệ và việc thiếu những nguyên tắcđa phơng về hàng giả quốc tế Hiệp

định này áp dụng đối với bản quyền và các quyền liên quan, thơng hiệu, chỉdấu địa lý, kiểu dáng công nghiệp, bằng phát minh, sơ đồ mạch tích hợp vàviệc bảo vệ bí mật thơng mại

+Hiệp định giải quyết tranh chấp đa ra những giải pháp giải quyết tranhchấp xảy ra giữa chính phủ trong việc thực hiện các quy tắc thơng mại hoặc dohành động của một trong những chính phủ liên quan thờng là thông qua hoàgiải giữa các bên, hoặc thông qua nhà hoà giải trung gian

Trên nguyên tắc chung, các thành viên WTO phải tham gia toàn bộ 4hiệp đinh trên mà không có sự lựa chọn nào Tuy nhiên, trông đàm phán cácnớc thành viên có thể lựa chọn mức độ và thời gian thực hiện cam kết

-Hiệp định thơng mại đa biên là hiệp định do nhiều nớc ký kết về các

lĩnh vực hoạt động thơng mại Trong cam kết, các thành viên đợc quyền lựachọn một trong số lĩnh vực nêu ra, mà không cần có nghĩa vụ thực hiện tất cả

Trớc đây, WTO đa ra 4 hiệp định thơng mại có tính chất ngoại lệ nh:+Hiệp định về mua sắm của chính phủ Hiệp định này áp dụng đối vớihợp đồng mua sắm hàng hoá, dịch vụ và xây dựng của chính phủ trung ơng,chính quyền bang hoặc tỉnh và những ngành phục vụ công cộng trên một quymô nhất định

+Hiệp định sản xuất máy bay

+Hiệp định sản phẩm thịt

+Hiệp định sản phẩm sữa

Hiện nay, hai hiệp định sản phẩm thịt và sản phẩm sữa có ít nớc thamgia nên chỉ còn hai hiệp định có tính chất ngoại lệ là hiệp định về mua sắm

của chính phủ và hiệp định sản xuất máy bay Các nớc thành viên WTO thamgia hiệp định đa biên về mua sắm của chính phủ là các nớc phát triển Hiện có

144 nớc thành viên WTO, song chỉ có hơn 20 nớc tham gia hiệp định này

-Hiệp định thơng mại tự do là hiệp định ký kết giữa hai hay nhiều nớc,

trong đó các nớc dành cho nhau những u đãi về tiếp cân thị trờng, thờng gọi làthơng mại tự do Trên thực tế, các hiệp định thơng mại tự do có xu hớng chophép tất cả các loại miễn trừ đối với các sản phẩm nhạy cảm Trong một số tr-ờng hợp, thơng mại tự do chỉ là một mục tiêu lâu dài, hoặc nó thể hiện mộtdạng tự do hoá thơng mại có quản lý

II/ Hiệp định thơng mại Việt-Mỹ

1 Cơ sở và quá trình đàm phán của việc ký kết Hiệp định thơng mại

1.1.Cơ sở của việc ký kết HĐTM

Mở cửa đất nớc và hội nhập quốc tế là một trong những nội dung quantrọng của chính sách và công cuộc đổi mới ở Việt Nam Mục tiêu cụ thể vàthực tiễn của việc mở cửa chính là thu hút đầu t nớc ngoài và tìm kiếm thị tr-ờng để xuất khẩu hàng hoá Hoa Kỳ, với gần 300 triệu dân, có tổng GDP tới10.000 tỷ USD và nền kinh tế phát triển nhất thế giới, không chỉ có nguồn vốn

và công nghệ, mà còn là một thị trờng tiêu thụ lớn nhất thế giới Chính đIềunày đợc coi là động lực chủ yếu để các nớc thiết lập các quan hệ kinh tế và th-

ơng mại với Hoa Kỳ

Trên thế giới, do sự phát triển không đồng đều và sự khác biệt về thểchế văn hoá cũng nh quan điểm khác nhau về bảo hộ lợi ích chủ quyền quốcgia, mỗi nớc đều tìm cách xây dựng các hàng rào mang tính thể chế, hànhchính hoặc pháp lý để bảo vệ mình Một số nớc, đặc biệt là các nớc lớn, cònthông qua các biện pháp để tác động lên quan hệ thơng mại toàn cầu nhằmthực hiện các mục tiêu chính trị nhất định Đó cũng là trờng hợp Hoa Kỳ.Trong suốt quá trình lịch sử cho tới nay, các nớc thực hiện các quan hệ buônbán với nhau nói chung và giao thơng với Hoa Kỳ nói riêng dựa trên 3 cơ chế:thông qua WTO, nếu cả hai bên đều là quốc gia thành viên; các tổ chức hợptác khu vực (ví dụ NAFTA); hoặc các hiệp định thơng mại song phơng Tuynhiên, vì hiện nay WTO là tổ chức thơng mại lớn nhất (với 144 thành viên) cóvai trò chi phối thơng mại toàn cầu, nên các nớc, dù là thành viên hay không,thờng lấy các quy định của tổ chức này làm chuẩn mực hoặc căn cứ cho cácthoả thuận của mình Trong trờng hợp không tồn tại cả 3 cơ chế trên, các nớcvẫn có thể có các quan hệ thơng mại với nhau, hoàn toàn căn cứ vào luật quốcgia của mình, và do vậy, thờng gặp nhiều cản trở, khó khăn

Xác định vai trò quan trọng của thị trờng Hoa Kỳ nh là một thực tếkhách quan đối với sự phát triển của mình, hầu hết các quốc gia trên thế giới

đều đặt u tiên hàng đầu trong thơng mại quốc tế là phát triển quan hệ thơngmại bình thờng và chính thống với Hoa Kỳ Trong trờng hợp cha gia nhậpWTO, cơ chế để xây dựng và phát triển các quan hệ này chủ yếu là ký kết cáchiệp định thơng mại song phơng

Nh trên đã nói, các quan hệ kinh tế và thơng mại Việt nam – Hoa Kỳ

đã tồn tại nhiều năm trớc khi có hiệp dịnh thơng mại song phơng Phía ViệtNam, với chích sách và pháp luật liên quan đến đầu t nhập khẩu, tài chính vàthanh toán quốc tế, không hề có sự cản trở mang tính phân biệt đối xử nào đốivới các tổ chức và công dân Hoa Kỳ (so với tổ chức và công dân của các quốcgia khác) Ngợc lại, phía Hoa Kỳ, trên cơ sở của pháp luật quốc gia, đã ápdụng các chính sách hạn chế và phân biệt đối xử trong quan hệ thơng mại đốivới Việt Nam dựa trên hai tiêu chí, đó là: Việt Nam là quốc gia cha có quan hệsong phơng đợc thể chế hoá với Hoa Kỳ và Việt Nam là quốc gia đang chuyển

đổi Với tiêu chí thứ nhất, mặc dù Hoa Kỳ theo nguyên tắc thơng mại tự do và

về cơ bản không áp dụng hàng rào phi thuế quan, nhng nớc này áp dụng thuếsuất rất cao đối với hàng hoá việt Nam, khiến hàng hoá Việt nam mất ý nghĩathơng mại vì không còn khả năng cạnh tranh Với tiêu chí thứ 2, Hoa kỳ ápdụng tu chính án Jackson-Vanik, hàng năm xem xét các vấn đề về tự do thơngmại, dân chủ và nhân quyền ở Việt Nam để quyết định áp dụng quy chế quan

hệ thơng mại với Việt Nam

Nh vậy, với việc ký kết HĐTM song phơng, ngoài việc thể hiện thiệnchí và cam kết xây dựng các quan hệ thân thiện, hợp tác toàn diện, lâu dài,ngoài các mục tiêu và lợi ích khác nhau mà mỗi bên sẽ đạt đợc, Việt Nam vàHoa Kỳ đã tìm đợc giải pháp thích hợp để giải quyết trở ngại về hàng rào thuếquan Đối với Việt Nam, đó là sự mở cửa vào thị trờng rộng lớn của Hoa Kỳ.Trở ngại thứ 2, tức vấn đề quy chế quan hệ thơng mạI bình thờngvĩnh viễn đốivới Việt Nam, về nguyên tắc chỉ có thể đợc giải quyết sau khi Việt Nam đàmphán thành công với Hoa Kỳ về Việc gia nhập WTO

1.2 Quá trình đàm phán

Hai năm sau khi thiết lập quan hệ ngoại giao, Việt Nam và Hoa Kỳ thoảthuận đẩy mạnh quan hệ thơng mại và đàm phán cho một hiệp định thơng mạivào tháng 10-1995 Trở ngại lớn nhất cho thơng mại giữa hai quốc gia là tìnhtrạng lạc hậu của hệ thống luật thơng mại Việt Nam., hiện vẫn cha tiếp cận đ-

ợc với luật lệ thơng mại quốc tế, đặc biệt là những thoả thuận thơng mại đaphơng và luật lệ thợng mại của WTO Một phái đoàn liên bộ Hoa Kỳ, đã traocho Việt Nam bản tóm lợc về những yếu tố bình thờng hoá quan hệ kinh tế th-

ơng mại giữa Việt Nam và Hoa Kỳ Tháng 7- 1996, phía Việt Nam cũngtruyền đạt với phía Hoa Kỳ năm nguyên tắc cơ bản của quá trình bình thờngháo quan hệ kinh tế – thơng mại và chơng trình đàm phán

Trên thực tế, quá trình đàm phán đã trải qua chín vòng và kéo dài 3 nămliền:

Vòng 1: từ ngày 21-9 đến 26-9-1996 tại Hà Nội

Vòng 2: từ ngày 9-12 đến 11-12-1996 tại Hà Nội

Vòng 3: từ ngày 12-4 đến 17-4-1997 tại Hà Nội

Vòng 4: từ ngày 6-10 đến 11-10-1997 tại Washington

Vòng 5: từ ngày 16-5 đến 22-5-1998 tại Hà Nội

Vòng 6: từ ngày 15-9 đến 22-9-1998 tại Hà Nội

Vòng 7: từ ngày 15-3 đến 19-3-1999 tại Hà Nội

Vòng 8: từ ngày 14-6 đến18-6-1999 tại Washington

Vòng 9: từ ngày 28-8 đến 2-9-1999 tại Wahington

Quá trình đàm phán khá gay go, trải qua nhiều thăng trầm và trên thực

tế ngoài chín vòng đàm phán chính thức còn nhiều cuộc tiếp xúc không chínhthức của hai bên Cuối cùng, ngày 13-7-2000, tại Washington, bản hiệp định

đã đợc ký kết giữa Bộ trởng Thơng mại Việt Nam, ông Vũ Khoan, và đại diệnthơng mại Hoa Kỳ, bà Charlene Barshefsky Hiệp định này đã đợc Quốc hội

Mỹ thông qua ngày 18-10-2001 và đợc Quốc hội Việt Nam thông qua ngày 12-2001 và có hiệu lực từ ngày 10-12-2001

7-HĐTM Việt Nam – Hoa Kỳ là một văn bản cực kỳ quan trọng, ảnh ởng lớn đối với nền kinh tế Việt Nam vì:

h-+ Hoa Kỳ là nớc có nền kinh tế và thơng mại lớn nhất thế giới: Hoa Kỳchiếm gần 50% sản lợng công nghiệp, gần 205 trị giá xuất nhập khẩu của thếgiới, mỗi năm Hoa Kỳ xuất khẩu gần 900 tỷ USD, nhập khẩu 1300 tỷ USD,năm 2001 GDP của nớc Mỹ lên đến gần 10.000 tỷ USD (số liệu WTO công bố

năm 2002) cho nên ký kết hiệp định với Hoa Kỳ mở ra thị trờng thuận lợi códung lợng lớn, cho hoạt động xuất khẩu của Việt Nam.

+ Hoa Kỳ có vai trò nòng cốt, chi phối sự hoạt động của các định chếtài chính và thơng mại quốc tế nh IMF, WTO, WB, ADB… cho nên ký kết cho nên ký kếthiệp định thơng mại với Hoa Kỳ tạo ra khả năng tăng cờng sự ảnh hởng thuậnlợi của các tổ chức quốc tế với nền kinh tế của Việt Nam và giúp đẩy nhanhtiến trình hội nhập của nớc ta với khu vực và thế giới

+ HĐTM Việt – Mỹ đợc soạn thảo dựa vào các tiêu chuẩn nội dungcủa Tổ chức thơng mại thế giới (WTO) giành cho các nớc kém phát triển, chonên ký đợc HĐTM với Mỹ là một bớc tiến quan trọng giúp Việt Nam sớm gianhập tổ chức WTO

+ Dới sự ảnh hởng của HĐTM Việt – Mỹ có hiệu lực (11-12-2002)thuế nhập khẩu hàng hoá Việt Nam vào Mỹ giảm từ 30-40% tạo điều kiệnnâng cao tính cạnh tranh về giá cả cho hàng hoá Việt Nam trên thị trờng này

+ Môi trờng đầu t Việt Nam hấp dẫn hơn vì: tính bình đẳng, rõ ràng,không phân biệt đối xử và hàng hoá của các doanh nghiệp có vốn đầu t nớcngoài sản xuất tại Việt Nam đa vào thị trờng Mỹ cũng đợc hởng quy chế tốihuệ quốc

2 Các nguyên tắc đàm phán và ký kết HĐTM Viêt- Mỹ:

Theo tinh thần chỉ thị của Bộ Chính trị Đảng Cộng Sản Việt Nam, xâydựng quan hệ thơng mại giữa Việt Nam với Hoa Kỳ thể hiện trong Hiệp địnhdựa trên 5 nguyên tắc cơ bản:

- Tôn trọng độc lập chủ quyền quốc gia, không can thiệp vào côngviệc nội bộ của mỗi nớc, bình đẳng cùng có lợi

- Việc Hoa Kỳ và Việt Nam dành cho nhau quy chế đãi ngộ tốihuệ quốc không phải chỉ đem lại lợi ích cho phía Việt Nam mà còn cả phíaHoa Kỳ, cho các công ty Hoa Kỳ

- Việt Nam tôn trọng các lụât lệ tập quán quốc tế, sẽ từng bớc điềuchỉnh, bổ xung các luật lệ, cơ chế của mình theo hớng đó, phù hợp với mức

độ phát triển của nền kinh tế, hoàn cảnh, điều kiện của Việt Nam

- Việt Nam chấp nhận tuân thủ các quy định của Hiệp định về

th-ơng mại và thuế quan/ Tổ chức thth-ơng mại Thế giới GATT/WTO, nhng sẽthực hiện từng bớc cho phù hợp với sự phát triểncủa nền kinh tế có vậndụng những ngoại lệ dành cho một nớc đang phát triển có thu nhập thấp

- Việt Nam là nớc đang phát triển, đang chuyển đổi nền kinh tế, do

đó có quyền đợc hởng sự hỗ trợ của các nớc phát triển, trong đó có Hoa

Kỳ Những nội dung mà Hoa Kỳ không đặt ra với các nớc khác thì không

đợc đòi hỏi Việt Nam phải đáp ứng

3.Nội dung cơ bản của HĐTM Việt- Mỹ

3.1 Kết cấu của hiệp định

HĐTM Việt – Mỹ là một hiệp định đồ sộ nhất và kết cấu gồm phần

Mở đầu (preamblue), 7 chơng, 72 điều và nhiều phụ lục

Trong phần Mở đầu, hai chính phủ Việt Nam và Hoa Kỳ thể hiện quyết

tâm và xác định những nhân tố quan trọng và cần thiết cho việc thiết lập vàphát triển quan hệ kinh tế thơng mại đôi bên cùng có lợi trên cơ sở tôn trọng

độc lập chủ quyền của nhau, đồng thời tin tởng Hiệp định sẽ phục vụ cho điềukiện u đãi mà các nguyên tắc của WTO quy định đối với những quốc gia đangphát triển, đang trong quá trình chuyển đổi Ngoài ra, Hoa Kỳ cũng thể hiệnmong muốn hỗ trợ Việt Nam trở thành thành viên của WTO

Nội dung HĐTM Việt – Mỹ là:

Chơng I: Thơng mại hàng hoá

Gồm 9 điều khoản và kèm theo các Phụ lục A, B, C, D, E

Chơng II: Quyền sở hữu trí tuệ

Gồm 18 điều khoản

Chơng III: Thơng mại dịch vụ

Gồm 11 điều khoản và kèm theo các phụ lục F, G

Chơng IV: Phát triển quan hệ đầu t

Gồm 15 điều khoản và kèm theo các phụ lục H, I, các văn bản bổ xung.Chơng V: Tạo điều kiện thuận lợi cho kinh doanh

Chỉ bao gồm 3 điều khoản

Chơng VI: Các quy định liên quan tới tính minh bạch, công khai vàquyền khiếu kiện

Bao gồm 8 điều khoản

Chơng VII: Những điều khoản chung

Bao gồm 8 điều khoản

3.2.Nội dung cơ bản của hiệp định

3.2.1.Chơng thơng mại hàng hoá

a/ Kết cấu của chơng:

Điều 1: Quy chế tối huệ quốc (quan hệ thơng mại bình thờng)

Điều 2: Nguyên tắc đối xử quốc gia

Điều 3: Những nghĩa vụ chung về thơng mại

Điều 4: Mở rộng và thúc đẩy thơng mại

Điều 5: Văn phòng thơng mại chính phủ.

Điều 6: Hành động khẩn cấp đối với nhập khẩu

Điều 7: Tranh chấp thơng mại

Nguyên tắc quan hệ buôn bán bình thờng – Quy chế tối huệ quốc

(MFN) Giải thích về nguyên tắc này ở khoản 1 điều 1 chơng 1 nêu rõ: “Mỗibên dành ngay lập tức vô điều kiện cho hàng hoá có xuất xứ tại hoặc đợc xuấtkhẩu từ lãnh thổ của bên kia sự đối xử không kém thuận lợi hơn sự đối xửdành cho hàng hoá tơng tự có xuất xứ tại hoặc đợc xuất khẩu từ lãnh thổ củabất cứ nớc thứ 3 nào khác trong tất cả các vấn đề có liên quan tới:

A Mọi loại thuế và phí đánh vào hoặc có liên quan đến việc nhậpkhẩu hay xuất khẩu, bao gồm cả các phơng pháp tính các loại thuế quan

B Phơng thức thanh toán đối với hàng nhập khẩu và xuất khẩu, vàviệc chuyển tiền quốc tế của các khoản thanh toán đó;

C Những quy định và thủ tục liên quan đến xuất nhập khẩu, kể cảnhững quy định về hoàn tất thủ tục hải quan, quá cảnh, lu kho và chuyểntải

D Mọi loại thuế và phí khác trong nớc đánh trực tiếp hoặc gián tiếpvào hàng nhập khẩu;

E Luật, quy định và các yêu cầu khác có ảnh hởng đến việc bán,chào hàng, mua, vận tải, phân phối, lu kho và sử dụng hàng hoá trong thịtrờng nội địa

F Việc áp dụng các hạn chế định lợng và cấp giấy phép

Nguyên tắc đối xử quốc gia: là nguyên tắc nhằm tạo ra môi trờng kinh

doanh bình đẳng cho hàng hoá xuất nhập khẩu so vớia hàng hoá sản xuấttrong nớc Nguyên tắc này đợc giải thích ở điều 2 chơng 1 của hiệp định thơngmại Việt – Mỹ nh sau:

 Mỗi bên Việt Nam và Mỹ, không bên nào đợc trực tiếp hoặc giántiếp dùng các loại thuế và phí nội địa đánh vào sản xuất nhập khẩu từ bên kiacao hơn so với mức thuế và phí mà sản phẩm nội địa phải chịu.

 Hàng nhập khẩu có xuất xứ từ đối tác phải đợc đối xử tơng tự nhhàng hoá nội địa về luật điều tiết, các quy định, các yêu càu khác có ảnh hởng

đến việc buôn bán, chào hàng, mua hàng, vận tải và phân phối hàng hoá, lukho và sử dụng hàng

 Bên phía Việt Nam cũng nh bên phía Hoa Kỳ không đợc soạn thảothêm những quy định và tiêu chuẩn kỹ thuật áp dụng riêng đối với hàng nhậpkhẩu từ đối tác, nhằm tạo ra trở ngại cho hoạt động nhập khẩu nhằm bảo hộsản xuất trong nớc, vì điều này sẽ làm cho hàng nhập khẩu khó cạnh tranhhơn

Việc xây dựng những hàng rào về kỹ thuật: tiêu chuẩn vệ sinh, môi ờng, chất lợng sản phẩm… cho nên ký kếtquy định với hàng nhập khẩu phải phù hợp vớinhững quy định của tổ chức WTO và các quy định này không mang tính chấthạn chế thơng mại, không quy định cao hơn cho sản phẩm nội địa

c/ Những nội dung cơ bản của chơng I

 Ngay lập tức, vô điều kiện các doanh nghiệp Việt Nam đợc tổ chứcphân phối hàng hoá trên thị trờng Mỹ và hàng hoá có xuất xứ từ Việt Nam đavào Mỹ đợc hởng quy chế tối huệ quốc

 Chính phủ Việt Nam cam kết tạo điều kiện thuận lợi cho mọi doanhnghiệp thuộc các thành phần kinh tế đợc quyền tự do kinh doanh xuất nhậpkhẩu

 Theo lộ trình thời gian chính phủ Việt Nam cam kết bãi bỏ nhữnghàng rào thuế quan gây trở ngại cho hoạt động xuất khâủ, nhập khẩu nh: hạnngạch, giấy phép… cho nên ký kết

 Nhà nớc Việt Nam áp dụng các biện pháp giảm bớt sự độc quyền kinhdoanh xuất nhập khẩu của khu vực thơng mại nhà nớc Trừ một số doanhnghiệp nhà nớc ngành phi lợi nhuận, thì các doanh nghiệp nhà nớc khác phảihoạt động theo cơ chế thị trờng

3.1.2.Chơng Quyền sở hữu trí tuệ:

Đây là hiệp định thơng mại song phơng đầu tiên của Việt Nam, đa

Quyền sở hữu trí tuệ thành 1 chơng riêng với 18 điều khoản giải thích Nội

dung chính của chơng này nh sau:

a/ Việc thực thi Quyền sở hữu trí tuệ đặt trên nguyên tắc Đối xử quốc gia:

“Mỗi bên dành cho công dân của bên kia sự đối xử không kém thuận lợihơn sự đối xử mà bên đó dành cho công dân c/a mình trong việc xác lập bảo hộ,hởng và thực thi tất cả các Quyên sở hữu trí tuệ và mọi lợi có từ Quyền đó”

b/ Đối tợng bảo hộ Quyền sở hữu trí tuệ

Có 8 đối tợng bảo đợc bảo hộ Quyền sở hữu trí tuệ:

1 1 Quyền tác giả và quyền liên quan

2 Bảo hộ tín hiệu vệ tinh mang chơng trình đã đợc mã hoá

c/ Lộ trình thực hiện Quyền sở hữu trí tuệ

Hầu hết các đối tợng đợc bảo hộ Quyền sở hữu trí tuệ đều có lộ trìnhthực hiện trong bảng sau:

Lộ trình thực thi Quyền sở hữu trí tuệ theo tinh thần của hiệp định

thơng mại Việt – Mỹ

(kể từ ngày hiệp định có hiệu lực)

1 Quyền tác giả và quyền có liên quan 18 tháng

2 Bảo hộ tín hiệu vệ tinh mang chơng trình đã mã hóa 30 tháng

Thời hạn bảo hộ Quyền sở hữu trí tuệ

Đối tợng bảo hộ Hiệp định thơng mại Việt

Không ít hơn 100 năm kể từ khi sáng tạo ra tác phẩm

và ngời sản xuất

bản ghi âm

hạn bảo hộ ghi âm hoặc từ buổi biểu diễn

Tối thiểu 20 năm kể từ ngày chơng trình phát thanh, truyềnhình thực hiện

3 Thơng hiệu

hàng hoá

Không dới 10 năm, đợc gia hạn thêm không hạn chế số lần, mỗi lần 10 năm

Không dới 7 năm, sau đó có thể gia hạn thêm

Chơng thơng mại dịch vụ của Hiệp định thơng mại Việt – Mỹ chứa

đựng 11 điều khoản và kèm theo phụ lục F và G để giải thích và cụ thể hoá nội

địa thơng mại dịch vụ giữa 2 nớc

a/ Khái niệm về thơng mại dịch vụ:

Điều 1 chơng 3 của hiệp định có nêu rõ khái niệm về hoạt động thơngmại dịch vụ nh sau:

Hoạt động thơng mại dịch vụ là việc cung cấp một trong bất cứ lĩnh vựcnào có liên quan đến thơng mại:

 Từ lãnh thổ của một Bên vào lãnh thổ của Bên kia;

 Tại lãnh thổ của một Bên cho ngời sử dụng dịch vụ của Bên kia;

 Bởi một nhà cung cấp dịch vụ của một Bên, thông qua sự hiện diện

th-ơng mại tại lãnh thổ của Bên kia;

 Bởi một nhà cung cấp dịch vụ của một Bên, thông qua sự hiện diệncủa các thể nhân của một Bên tại lãnh thổ của Bên kia;

Lu ý:

+ Các loại dịch vụ khi thi hành thẩm quyền của chính phủ không đợcxem là dịch vụ thơng mại vì các loại dịch vụ này không thực hiện trên cơ sởcạnh tranh với một hoặc nhiều nhà cung cấp

+ Bên này hoặc Bên kia đợc hiểu là Bên phía Việt Nam hoặc Hoa Kỳ.b/ Nguyên tắc phát triển hoạt động thơng mại dịch vụ giữa Việt Nam và Hoa Kỳ;

Quan hệ song phơng Việt Nam và Mỹ trong lĩnh vực thơng mại và dịch

vụ đợc thiêt lập trên 2 nguyên tắc:

+ Tối huệ quốc

+ Đối xử quốc gia

Điều 2 chơng 3 của Hiệp định thơng mại Việt – Mỹ nêu rõ:

Hoạt động thơng mại dịch vụ của Bên này đợc thực hiện trên lãnh thổ

của Bên kia dựa trên nguyên tắc đối xử tối huệ quốc, cụ thể là “Mỗi Bên dành

ngay lập tức và vô điều kiện cho các dịch vụ và nhà cung cấp dịch vụ của Bên kia sự đối xử không kém thuận lợi hơn sự đối xử mà Bên đó dành cho các dịch

vụ và nhà cung cấp dịch vụ tơng tự ở bất kỳ nớc nào khác”

Tại điều 7 chơng 3 của Hiệp định thơng mại Việt – Mỹ có nêu rõ:Trong hoạt động thơng mại dịch vụ của Bên này trên lãnh thổ của Bênkia phải đợc đảm bảo thực hiện trên nguyên tắc đối xử quốc gia (trừ các lĩnhvực dịch vụ nêu trong lộ trình cam kết ở Phụ lục G)

c/ Nội dung chính của Chơng thơng mại dịch vụ:

 Ngay lập tức và vô điều kiện các doanh nghiệp Việt nam có thể tiếnhành kinh doanh các loại dịch vụ ở thị trờng Mỹ

 Theo lộ trình nêu ở trong Phụ lục G chính phủ Việt nam sẽ mở cửa thịtrờng dịch vụ cho các hoạt động dịch vụ của các công dân và công ty Hoa Kỳ vào Việt Nam hoạt động trên nguyên tắc MFN và nguyên tắc NT

3.1.4 Chơng phát triển đầu t:

Chơng này gồm 15 điều

Các nguyên tắc xác định quan hệ đầu t giữa Việt Nam và Hoa Kỳ:

Tại điều 2 chơng 4 của Hiệp định có nêu rõ:

Quan hệ đầu t giữa 2 bên Hoa Kỳ và Việt Nam về cơ bản đợc thiết lậpdựa trên 2 nguyên tắc: đối xử quốc gia và đối xử tối huệ quốc

 Nguyên tắc đối xử quốc gia“ ” trong hoạt động đầu t đợc hiểu là cáckhoản đầu t nh: việc thành lập, mua lại, mở rộng, quản lý, điều hành, vậnhành, bán hoặc định đoạt đầu t bằng các cách khác, mỗi Bên dành cho Bên khi

họ hoạt động đầu t trên đất nớc mình sự đối xử không kém thuận lợi hơn sự

đối xử dành cho các khoản đầu t của công dân hoặc công ty của nớc mình

 Nguyên tắc đối xử tối huệ quốc“ ” trong hoạt động đầu t đợc hiểu làcác khoản đầu t nh: việc thành lập, mua lại, mở rộng, quản lý, điều hành, vận

hành, bán hoặc định đoạt đầu t bằng các cách khác mỗi Bên dành cho Bên kiakhi họ hoạt động đầu t trên đất nớc mình sự đôí xử không kém thuận lợi hơn

sự đối xử dành cho các khoản đầu của công dân hoặc công ty của nớc thứ 3trên lãnh thổ của mình

Chơng II: thuận lợi và khó khăn của doanh nghiệp

việt nam khi thực thi hiệp định

I/ Thuận lợi

1.Có thể mở rộng thị trờng xuất khẩu

Hiện nay, xuất khẩu của Việt Nam sang Hoa Kỳ đạt khoảng gần 1000triệu USD Theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới (WB), sau khi Hiệp địnhThơng mại có hiệu lực, với việc đợc hởng các thuế suất thông thờng theonguyên tắc đối xử MFN, con số trên có thể tăng gấp đôi trong năm 2002 và

đạt 5 tỷ vào năm 2005 Việc mở cửa thành công thị trờng Hoa Kỳ có ý nghĩa

đặt biệt quan trọng, vì so với các thị trờng chính khác nh EU và Nhật Bản, thịtrờng này có yêu cầu về số lợng lớn, lại có cấp độ chất lợng khác nhau (ít “khótính” hơn), nên các doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội để thiết lập các quan hệbạn hàng lâu dài và ổn định Kinh nghiệm của hầu hết các nớc phát triển, đặcbiệt là các “con hổ” ở Châu á nh Hàn Quốc, Đài Loan, Xingapo, hayMalaixia, đều đi lên và thành công về phát triển kinh tế nhờ xuất khẩu thànhcông vào thị trờng Hoa Kỳ

Khi thâm nhập vào thị trờng Mỹ chúng ta có nhiều khả năng và tiếp cậncông nghệ hiện dại, nhiều sản phẩm có sức cạnh tranh cao Ngoài ra , với mứcthuế xuất nhập khẩu giảm từ 40 – 50% xuống còn 3 – 4%, xuất khẩu ViệtNam sẽ thuận lợi khi sang thị trờng lớn nhất thế giới này

2 Tạo ra động lực thúc đẩy doanh nghiệp nâng cao sức cạnh tranh

Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp đợc hiểu là năng lực tồn tại và

v-ơn lên trên thị trờng cạnh tranh của doanh nghiệp về một loại sản phẩm dịch

vụ nào đó, nói cách khác, đó là khả năng duy trì (hay tăng trởng) lợi nhuận vàthị phần trong nớc và quốc tế đối với một hay nhiều sản phẩm dịch vụ củadoanh nghiệp

Khi Hiệp định Thơng mại Việt Nam – Hoa Kỳ đợc thực thi thì sẽ tạo

điều kiện cho các doanh nghiệp Việt Nam tiếp xúc với một thị trờng lớn nhấtthế giới, ở đó có rất nhiều đối thủ cạnh tranh trên tất cả các lĩnh vực Và cácdoanh nghiệp sẽ phải nâng cao chất lợng sản phẩm, tìm cách hạ giá thành sảnphẩm, để có khả năng cạnh tranh đợc với những sản phẩm cùng loại của Hoa

Kỳ Cũng nhờ vậy mà doanh nghiệp sẽ ngày càng lớn mạnh, tạo đợc uy tíntrên thị trờng Mỹ cũng nh trên thế giới

3 Cơ hội thu hút vốn đầu t nớc ngoài vào Việt Nam

Cơ hội lớn nhất là thông qua việc thực hiện các cam kết trong hiệp định,Việt Nam có điều kiện hoàn thiện hệ thống pháp luật, chính sách nhằm tạo

dựng một môi trờng đầu t có tính hấp dẫn và cạnh tranh cao so với các nớctrong khu vực Việc dành cho nhà đầu t Hoa Kỳ môi trờng đầu t thuận lợicũng tạo điều kiện cho Việt Nam thu hút đầu t từ nớc khác.

Hiệp định tạo cơ sở để Việt Nam phát triển một nền kinh tế lành mạnh

có cạnh tranh, đòi hỏi của Hiệp định là xoá bỏ các phân biệt đối xử có lợi chonền kinh tế quốc doanh, và do đó, tạo “sân chơi” bình đẳng giữa các thànhphần kinh tế Việc Mỹ và nớc ngoài đầu t vào các ngành kinh tế trong nớc sẽtao cạnh tranh giảm giá thành do xoá bỏ độc quyền, có lợi cho ngời tiêu dùng

và giúp Việt Nam có cơ hội phát triển, nắm thông tin, mở rộng thị trờng ra nớcngoài nhờ đi vào công nghệ thông tin nhanh chóng hơn do giảm giá, cầu tăng

Nó giúp làm trong sạch thị trờng tài chính, tín dụng của Việt Nam: đồng thờibuộc các doanh nghiệp phải nỗ lực đầu t, không ngừng nâng cao năng lực sảnxuất kinh doanh, tiếp thu công nghệ tiên tiến, kỹ thuật hiện đại, đổi mới phơngthức quản lý dể tăng khả năng cạnh tranh của mình

Hiệp định đợc thực thi sẽ mở cho Việt Nam một thị trờng rộng lớn dothuế nhập khẩu hàng hoá giảm Thuế nhập khẩu nói chung giảm từ 40 – 60%xuống còn 3% Ngay lập tức việc giảm thuế có lợi cho ngành sản xuất quần

áo, giầy dép Đầu t nớc ngoài vào Việt Nam trong những ngành này tăng đáng

kể vì các nớc có vốn muốn tận dụng lợi thế nhân công rẻ ở Việt Nam để sảnxuất hàng hoá xuất khẩu vào thị trờng Mỹ

Việc thực thi Hiệp định sẽ làm cho mối quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳtiếp tục đợc cải thiện và phát triển về mọi mặt, mở ra cơ hội phát triển du lịch,văn hoá, giáo dục - đào tạo, giúp Việt Nam khai thác có hiệu quả tiềm năng vềvốn và chất xám của lực lợng Việt kiều đang làm ăn sinh sống tại Mỹ phục vụcông cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc, đồng thời đẩy mạnh thu hút

đầu t nớc ngoài vào các lĩnh vực trên

II/ Khó khăn

Việc ký kết Hiệp định mang nhiều lợi ích thiết thực, lâu dài Tuy nhiên,giống với trờng hợp tơng tự của tất cả các nớc phát triển khác, không ít nhữngthách thức đợc đặt ra đối với các doanh nghiệp Việt Nam

1 Các doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận hệ thống pháp luật, tập quán, thông lệ của Mỹ.

Pháp luật Hoa Kỳ và pháp luật Việt Nam khác nhau rất nhiều Hiểu đợc

hệ thống pháp luật Hoa Kỳ,nhất là nắm đợc hệ thống án lệ của họ trong tranhchấp thơng mại không phải điều đễ dàng Ngoài ra, so với những quy định củaHiệp định thì chúng ta còn phải tiến hành công việc nghiên cứu, khảo sát công