Đề cương môn Chủ Nghĩa Xã Hội Khoa Học có đáp án

Đề cương môn Chủ Nghĩa Xã Hội Khoa Học có đáp ánVấn đề 1 : Đồng chí hãy phân tích điều kiện khách quan quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân. Liên hệ với giai cấp công nhân Việt Nam.Vấn đề 2 : Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời ký quá độ lên CNXH ở Việt Nam khẳng định: Sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng là nhân tố hàng đầu bảo đảm thắng lợi của cách mạng Việt Nam” (Cương lĩnh xây dựng đất nước – Nhà xuất bản Sự Thật – 1991, trang 5). Bằng lý luận chủ nghĩa xã hội khoa học và thực tiễn, đồng chí hãy phân tích làm rõ luận điểm trên.

Vấn đề 1 : Đồng chí hãy phân tích điều kiện khách quan quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công

nhân Liên hệ với giai cấp công nhân Việt Nam

1 Giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

Để hiểu rõ sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, trước hết cần làm rõ khái niệm giai cấpcông nhân và để phù hợp với sự tồn tại của nó, giai cấp công nhân buộc phải làm gì về mặt lịch sử ?

a Khái niệm về giai cấp công nhân :

Mác và Ăngghen đã dùng nhiều thuật ngữ, theo từng tiêu chí khác nhau để nói về giai cấpcông nhân như: giai cấp vô sản, những người làm thuê ở thế kỷ XIX, giai cấp công nhân đại côngnghiệp, giai cấp công nhân hiện đại v.v… Dù sử dụng nhiều thuật ngữ khác nhau nhưng Mác vàĂngghen đều chỉ ra hai tiêu chí cơ bản của giai cấp công nhân :

- Một là, về phương thức lao động - phương thức sản xuất - thì giai cấp công nhân là những

người lao động (gián tiếp hoặc trực tiếp) có tính chất công nghiệp để tạo ra của cải vật chất cho xãhội

- Hai là, về địa vị đối với tư liệu sản xuất : trong CNTB giai cấp công nhân là những người

không có tư liệu sản xuất, phải làm thuê, bán sức lao động cho nhà tư bản và bị nhà tư bản bóc lột vềgiá trị thặng dư Chính điều này khiến cho giai cấp công nhân trở thành giai cấp đối kháng với giaicấp tư sản

Căn cứ hai tiêu chí cơ bản nói trên, chúng ta có thể định nghĩa: giai cấp công nhân là một tậpđoàn xã hội hình thành và phát triển cùng với quá trình phát triển của nền công nghiệp hiện đại.Trong xã hội tư bản, giai cấp công nhân là giai cấp của những người lao động làm thuê cho nhà tưbản, họ hoàn toàn không có TLSX, phải bán sức lao động cho nhà tư bản để kiếm sống Vì vậy,trong sản xuất giai cấp công nhân là giai cấp bị phụ thuộc và trong phân phối, giai cấp công nhân

bị nhà tư bản bóc lột gía trị thặng dư, do đó giai cấp công nhân là giai cấp đối lập trực tiếp về lợiích của giai cấp tư sản, là động lực chính của tiến trình lịch sử quá độ từ CNTB lên CNXH

b Những điều kiện khách quan quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân :

Đánh giá về vị trí vai trò của giai cấp công nhân, chủ nghĩa Mác Lênin xác định giai cấp côngnhân chính là giai cấp có sứ mệnh lịch sử hết sức to lớn là xoá bỏ chế độ bóc lột TBCN, thực hiện sựchuyển biến cách mạng từ XH TBCN lên xã hội XHCN và Cộng sản chủ nghĩa.Theo Mác vàĂngghen, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân không phải do ý muốn chủ quan của giai cấpcông nhân hoặc do sự áp đặt của các nhà tư tưởng mà do những điều kiện khách quan quy định

Trước hết đó là do địa vị kinh tế xã hội của giai cấp công nhân quy định nên sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

CNTB ra đời đánh dấu một bước tiến vĩ đại và phát triển của lực lượng sản xuất Sự ra đời củanền đại công nghiệp, một mặt tạo ra cơ sở vật chất, nhờ đó có thể xóa bỏ được chế độ bóc lột, xâydựng một xã hội công bằng, mặt khác sản sinh ra giai cấp công nhân, lực lượng xã hội đại diện cholực lượng sản xuất mới Giai cấp công nhân xét về nguồn gốc ra đời là con của nền đại công nghiệp,sinh ra và phát triển theo đà phát triển của kỹ thuật và công nghiệp, họ chỉ trở thành một giai cấp ổnđịnh khi sản xuất đại công nghiệp đã thay thế về cơ bản nền sản xuất thủ công Tuy nhiên, với sựphát triển không ngừng của giai cấp công nhân, lực lượng sản xuất mang tính chất xã hội hóa ngàycàng cao, trong khi đó quan hệ sản xuất TBCN lại dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sảnxuất Chính điều đó đã tạo ra mâu thuẫn cơ bản trong lòng XHTB và được biểu hiện ra ngoài bằngmâu thuẫn gay gắt giữa giai cấp công nhân - đại diện cho lực lượng sản xuất mới - với giai cấp tưsản - đại diện cho quan hệ sản xuất lỗi thời

Theo quy luật khách quan, quan hệ sản xuất phải phù hợp với tính chất và trình độ phát triểncủa lực lượng sản xuất Một khi quan hệ sản xuất không phù hợp với lực lượng sản xuất sẽ xảy raxung đột gay gắt trong xã hội, lúc đó giai cấp tiên tiến trong xã hội - đại diện cho lực lượng sản xuấtmới - sẽ lãnh đạo cuộc đấu tranh lật đổ giai cấp thống trị, thiết lập quan hệ sản xuất mới, phù hợpvới nhu cầu phát triển của lực lượng sản xuất, tạo nên phương thức sản xuất mới, tiến bộ hơnphương thức sản xuất cũ bị thay thế Khi ấy hình thái kinh tế xã hội cũ sẽ thay đổi bằng hình thái kinh

tế - xã hội mới cao, tiến bộ hơn : đó là quy luật phát triển cơ bản của xã hội loài người đã được lịch

sử chứng minh, không một học thuyết nào bác bỏ được

Như vậy, với mâu thuẫn trong xã hội tư bản, sớm hay muộn người đại diện cho lực lượng sảnxuất mới sẽ lãnh đạo nhân dân lao động đấu tranh lật đổ giai cấp tư sản - đại diện cho quan hệ sảnxuất lỗi thời - thiết lập quan hệ sản xuất mới, mở đường cho lực lượng sản xuất tiếp tục phát triển.Giai cấp công nhân là lực lượng sản xuất tiên tiến, cơ bản nhất của phương thức sản xuất TBCN, vìvậy nó sẽ là người quyết định phá vỡ quan hệ sản xuất TBCN, hình thành phương thức sản xuấtmới : phương thức sản xuất Cộng sản chủ nghĩa, nền tảng cho xã hội CSCN ra đời

Mặt khác, trong xã hội tư bản, giai cấp công nhân luôn luôn phát triển ngày càng đông về số

lượng và tăng về chất lượng cùng với sự phát triển không ngừng của công nghiệp và quá trìnhCNH-HĐH nền kinh tế Tuy nhiên, sự phát triển của giai cấp công nhân cũng đồng thời dẫn đến sựgia tăng mâu thuẫn ngày càng gay gắt giữa giai cấp công nhân và giai cấp tư sản tất yếu dẫn đếncách mạng xã hội nhằm xóa bỏ CNTB, hình thành xã hội mới, xã hội XHCN và CSCN Hiện nay, giaicấp tư sản đã và đang tìm mọi cách để điều chỉnh các quan hệ TBCN nhằm cứu vãn chế độ thống trịcủa giai cấp mình và trên thực tế giai cấp tư sản đã đạt được một số thành tựu và kết quả nào đấynhưng vẫn không khắc phục được mâu thuẫn cơ bản của XHTB, vẫn phải thường xuyên đối đầu vớicác cuộc khủng hoảng nặng nề với nhiều cơn suy thoái và nạn thất nghiệp thường xuyên không tránhkhỏi của hàng chục triệu người Phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân tuy đang đứng trướcnhững thử thách hết sức nặng nề nhưng bức tranh toàn cảnh của sự phát triển lực lượng sản xuấtthế giới vẫn đang chuẩn bị những tiền đề khách quan cho giai cấp công nhân thực hiện sứ mệnh lịch

sử của mình, dù có trãi qua những bước thăng trầm, quanh co nhưng nó vẫn tiếp tục diễn ra theo quyluật khách quan của lịch sử

Bên cạnh đó, những đặc điểm của giai cấp công nhân cũng là yếu tố quy định nên sứ mệnh lịch sử giai cấp công nhân.

Từ địa vị kinh tế - xã hội của giai cấp công nhân trong nền SX công nghiệp lớn TBCN cũng đãhình thành nên những đặc điểm của giai cấp công nhân

- Nền SX công nghiệp luôn luôn phát triển về mặt kỹ thuật, công nghệ, vì vậy nó đòi hỏi trình độcủa người công nhân phải luôn luôn được nâng lên, đổi mới và phát triển gắn liền với trình độ phát

triển KH-KT và công nghệ Do đó giai cấp công nhân là giai cấp tiên tiến nhất, đại diện cho lực

lượng sản xuất hiện đại nhất

- Giai cấp công nhân là người sản xuất ra những của cải dư thừa của xã hội nhưng lại là người

bị giai cấp tư sản áp bức bóc lột nặng nề nhất, do đó họ là giai cấp trực tiếp đối kháng với giai cấp tư

sản và xét về bản chất họ là giai cấp cách mạng triệt để nhất, họ không có con đường nào khác là

chống lại chế độ áp bức bóc lột TBCN Điều kiện sinh hoạt khách quan của họ quy định rằng họ chỉ

có thể tự giải phóng bằng cách giải phóng toàn xã hội khỏi chế độ TBCN và trong cuộc cách mạng

ấy, họ không mất gì ngoài xiềng xích và được cả thế giới về mình

- Giai cấp công nhân cũng là giai cấp tiên phong cách mạng nhất bởi vì trong môi trường

làm việc của họ - nền SX công nghiệp - luôn phát triển và có những đổi mới, những cuộc cách mạngKHKT không ngừng, chính cuộc cách mạng mà giai cấp công nhân tham gia đòi hỏi họ phải có sựtiên phong

- Địa vị KT-XH khách quan còn tạo cho giai cấp công nhân khả năng đoàn kết thống nhất giai cấp, khả năng đạt tới sự giác ngộ về địa vị lịch sử của mình và khả năng hành động chính trị để

từng bước đạt mục tiêu cách mạng Bên cạnh đó, giai cấp công nhân không chỉ là giai cấp đối lập về

lợi ích trực tiếp với giai cấp tư sản mà còn là giai cấp đại biểu cho lợi ích của toàn bộ các giai cấp khác và tầng lớp lao động trong xã hội, hiểu được tâm tư nguyên vọng của họ, có khả năng lôi

cuốn đoàn kết các giai cấp, tầng lớp lao động khác lại theo mình làm cách mạng xã hội Do tính tiênphong trong cách mạng, giai cấp công nhân luôn là người đi đầu và trở thành lãnh tụ tự nhiên củacác giai cấp, tầng lớp lao động khác, của toàn thể nhân dân lao động, của dân tộc trong cuộc đấutranh chống CNTB, chống giai cấp tư sản và xây dựng xã hội mới, vì sự nghiệp xây dựng và bảo vệ

tổ quốc

- Giai cấp công nhân có bản chất quốc tế, xuất phát từ mối quan hệ trong nền SX công nghiệp

và từ mục đích xây dựng xã hội Cộng sản chủ nghĩa trên toàn thế giới Giai cấp tư sản các nước hiệnnay ngày càng liên minh lại với nhau để tồn tại và duy trì sự thống trị Do đó, để chống lại kẻ thùchung là giai cấp tư sản, giai cấp công nhân mỗi nước ngoài việc phải thực hiện sứ mệnh lịch sửtrong khuôn khổ dân tộc mình còn phải đoàn kết toàn thể giai cấp công nhân và các dân tộc bị áp bứctrên quy mô quốc tế mới có thể chiến thắng được

- Giai cấp công nhân còn lạ giai cấp có tinh thần đoàn kết, ý thức tổ chức kỷ luật cao, do

được rèn luyện trong nền SX công nghiệp

Tóm lại, chính địa vị kinh tế xã hội và những đặc điểm của giai cấp công nhân nêu trên là

những điều kiện khách quan quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, quy định khả nănglãnh đạo cách mạng của nó trong cuộc đấu tranh lâu dài nhằm xóa bỏ chủ nghĩa tư bản, xây dựng xãhội mới, xã hội XHCN và CNCS Sứ mệnh lịch sử đó không phải là thực hiện sự chuyển biến từ mộtchế độ tư hữu này sang chế độ tư hữu khác, nhằm thay thế một hình thức bóc lột này bằng một hìnhthức bóc lột khác mà là nhằm mục tiêu xóa bỏ giai cấp, giải phóng triệt để con người mà trước hết làxóa bỏ chế độ tư hữu, cơ sở mà mọi hình thức bóc lột người Ngoài giai cấp công nhân không mộtlực lượng nào khác có đủ điều kiện tất yếu khách quan để có khả năng hoàn thành sứ mệnh lịch sử

đó

Tuy nhiên, để hoàn thành sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, để biến khả năng khách quan thành hiện thực thì phải thông qua những nhân tố chủ quan Nhân tố chủ quan để giai cấp công nhân hoàn thành sứ mệnh lịch sử có thể khái quát lại dựa trên 3 điều kiện cơ bản như sau :

Thứ nhất là phải đưa ý thức giai cấp, ý thức vô sản vào quần chúng công nhân, biến cuộc đấu tranh

tự phát của công nhân chống áp bức bóc lột của bọn địa chủ xí nghiệp thành cuộc đấu tranh tự giác

chống CNTB Thứ hai là giai cấp công nhân phải từng bước xây dựng chính Đảng của mình để lãnh đạo cuộc đấu tranh giành chính quyền và lãnh đạo xây dựng xã hội mới Thứ ba là phải có sự thống

nhất của phong trào công nhân (phong trào công nhân trong từng nước với phong trào công nhân

quốc tế), từng bước xây dựng ý thức đoàn kết quốc tế Trong những nhân tố chủ quan đó, việc thành lập Đảng Cộng sản - đội tiền phong của giai cấp công nhân - trung thành với sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là yếu tố có tính quyết định nhất, là điều kiện quan trọng để đảm bảo cho giai cấp công nhân có thể hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình.

Ngày nay, kẻ thù của CNXH và một số người cơ hội, xét lại đang phủ nhận thuyết Mác Lêni về

sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Họ cho rằng trong các nước tư bản phát triển, giai cấp công nhân đã được “trung lưu hóa” và có cổ phân trong trong xí nghiệp; đời sống của một bộ phần không nhỏ trong giai cấp công nhân đã được cải thiện và có thu nhập cao cho nên họ không còn có tinh thần cách mạng như trước đây Thực ra, điều đó không có nghĩa là giai cấp công nhân ở các nước ấy không còn bị bóc lột cũng như không có nghĩa là mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản và giai cấp công nhân đã được điều hòa Về cơ bản, giai cấp công nhân vẫn là người không có tư liệu sản xuất bởi vì phần lớn, nếu không nói là toàn bộ tư liệu sản xuất TBCN vẫn còn nằm trong tay giai cấp tư sản, họ vẫn phải bán sức lao động (cả trí óc lẫn chân tay) cho nhà tư bản để kiếm sống Do ứng dụng được những thành tựu KH-KT Công nghệ cùng với sự gia tăng cường độ lao động, giai cấp công nhân ngày càng tạo nên nhiều giá trị thặng dư hơn so với trước đây và vì vậy càng bị giai cấp tư sản bóc lột nhiều hơn trước Giai cấp tư sản chỉ bớt môt phần rất nhỏ trong lợi nhuận thu được của mình để cải thiện đời sống công nhân Sự bất công, bất bình đẳng và khoảng cách thu nhập ngày càng cách

xa giữa giai cấp công nhân và giai cấp tư sản cho thấy mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản và giai cấp công nhân không hề bị xóa đi mà ngày càng sâu sắc, tính cách mạng triệt để của giai cấp công nhân cũng ngày càng được khẳng định

Cũng có quan điểm cho rằng luận điểm của Mác về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trước đây có thể đúng nhưng không còn đúng trong thời đại ngày nay Theo họ thì, thời đại ngày nay

là thời đại của nền “văn minh trí tuệ”, của “kinh tế tri thức”, do đó trí thức mới là lực lượng tiền phong

có vai trò lãnh đạo cách mạng Tất nhiên, trí thức có vai trò quan trọng trong mọi thời đại Trong sự nghiệp xây dựng xã hội mới, vai trò trí thức ngày càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng Song trí thức không thể đóng vai trò lãnh đạo thay thế giai cấp công nhân Bởi lẽ trong xã hội, trí thức chỉ là một tầng lớp xã hội đặc biệt và không thuần nhất, họ chưa bao giờ và không bao giờ là một giai cấp Trí thức không đại biểu cho một phương thức sản xuất độc lập, không phải là một lực lượng kinh tế, chính trị độc lập trước các giai cấp và tầng lớp xã hội khác vì vậy, trí thức không có hệ tư tưởng riêng

mà chỉ theo và chịu ảnh hưởng hệ tư tưởng của giai cấp đang thống trị Bên cạnh đó, trí thức không

có lợi ích đối kháng trực tiếp với giai cấp tư sản Dưới chế độ TBCN trí thức cũng là người làm thuê

và bị bóc lột, nhưng lại là tầng lớp làm thuê đặc biệt, được giai cấp tư sản đào tạo, sử dụng và có một

bộ phận được chế độ tư bản ưu đãi Từ những đặc điểm ấy cho thấy trí thức không phải là tầng lớp

xã hội có tinh thần cách mạng triệt để như giai cấp công nhân trong cuộc đấu tranh chống giai cấp tư sản Thực tế lịch sử cũng đã cho thấy chưa bao giờ có tầng lớp trí thức nào có thể thay thế một giai cấp để lãnh đạo một cuộc cách mạng xã hội nhằm thay thế chế độ xã hội này bằng một chế độ xã hội khác Trí thức bao giờ cũng là trí thức của một giai cấp nhất định và thường là giai cấp thống trị xã hội.

2 Liên hệ giai cấp công nhân Việt Nam

Giai cấp công nhân Việt Nam là một bộ phận giai cấp công nhân quốc tế, giai cấp công nhânViệt Nam cũng có địa vị kinh tế xã hội, có sứ mệnh lịch sử và những đặc điểm như giai cấp côngnhân quốc tế Nhưng do sinh ra và lớn lên trong những điều kiện hoàn cảnh lịch sử cụ thể của ViệtNam nên ngoài những đặc điểm chung đó, giai cấp công nhân Việt Nam còn có những đặc điểmriêng của mình

- Giai cấp công nhân Việt Nam kế thừa đặc tính cần cù sáng tạo trong lao động của dân tộc vàtruyền thống yêu nước do họ sinh ra trong lòng một dân tộc có truyền thống đấu tranh bất khuấtchống ngoại xâm Ở giai cấp công nhân, nỗi nhục mất nước cộng với nỗi khổ vì bị áp bức bóc lột củagiai cấp tư sản đế quốc làm cho lợi ích giai cấp và lợi ích dân tộc kết hợp là một, khiến động cơ cáchmạng, nghị lực cách mạng và tính triệt để cách mạng của giai cấp công nhân nhân lên gấp bội

- Giai cấp công nhân Việt Nam ra đời trước giai cấp tư sản, sớm tiếp thu được lý luận chủnghĩa Mác Lênin và Đảng Cộng sản lãnh đạo nên sớm giác ngộ về sứ mệnh lịch sử của mình, họ đãnhanh chóng trở thành giai cấp duy nhất lãnh đạo cách mạng nước ta và đồng thời cũng là chất xúctác để nhân dân ta dễ tiếp thu chủ nghĩa Mác Lênin và đi theo con đường cách mạng của giai cấpcông nhân

- Giai cấp công nhân Việt Nam ra đời sau thời điểm chủ nghĩa cơ hội của Quốc tế II bị phásản, sau sự thành công cách mạng tháng Mười Nga và được Quốc tế cộng sản chỉ đạo, do vậy giaicấp công nhân nước ta không bị ảnh hưởng các khuynh hướng xã hội cải lương và thống nhất đượclực lượng cả nước

- Giai cấp công nhân phần lớn xuất thân từ nông dân lao động và những tầng lớp lao độngkhác nên gắn bó mật thiết với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức, hình thành khối liên minh vữngchắc giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức Giai cấp công nhân ViệtNam gắn bó mật thiết với cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân quốc tế và đã nhận được sự giúp

đỡ mọi mặt của giai cấp công nhân quốc tế

- Giai cấp công nhân Việt Nam từ khi ra đời, nhất là từ khi có chính Đảng của mình đã trởthành lực lượng chính trị tiên phong đi đầu trong công cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc và hoànthành thắng lợi trọn vẹn cuộc cách mạng giải phóng dân tộc và đang tiến hành xây dựng CNXH.Đảng Cộng sản Việt Nam - đội tiên phong chính trị của giai cấp công nhân VN, đại biểu trung thànhlợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và cả dân tộc - là nhân tố quan trọng quyết địnhrất lớn đến sự thành công và thắng lợi của cách mạng Việt Nam Đảng lấy chủ nghĩa Mác-Lênin và tưtưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động, lấy tập trung dân chủ làmnguyên tắc tổ chức cơ bản của Đảng Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam đã chứng tỏ rằng: giaicấp công nhân Việt Nam đã trưởng thành, đủ sức lãnh đạo cách mạng Với cương lĩnh và đường lốiđúng đắn, sáng tạo của mình, trong hơn 2/3 thế kỷ, vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam đã được thểhiện rõ qua việc tổ chức, lãnh đạo mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam

Bên cạnh những đặc điểm cơ bản trên giai cấp công nhân Việt Nam còn có nhược điểm như :

về số lượng giai cấp công nhân còn ít , tỷ lệ cơ cấu công nhân trong dân cư quá thấp Về chất lượng,giai cấp công nhân còn nhiều mặt hạn chế, biểu hiện ở sự giác ngộ về sứ mệnh lịch sử, vai trò, tráchnhiệm của giai cấp còn yếu do trình độ nhận thức lý luận kém, Một bộ phận công nhân chạy theo lốisống thực dụng, ít tha thiết chính trị Tỷ lệ Đảng viên, Đoàn viên công đoàn, đoàn viên ĐTNCS HồChí Minh trong công nhân còn thấp Trình độ văn hóa, khoa học kỹ thuật còn thấp và bất cập so vớiyêu cầu thực tiễn, công nhân lành nghề ít, trình độ quản lý nhà nước, quản lý xã hội, đặc biệt quản lýkinh tế còn non kém Ngoài ra công nhân Việt Nam còn có tính tổ chức kỷ luật chưa cao, mang nặngtâm lý tác phong, tập quán, lối sống của người nông dân sản xuất nhỏ, tiểu tư sản và còn bị ảnhhưởng của tàn dư thực dân phong kiến Những nhược điểm trên của giai cấp công nhân có nguyênnhân như :

- Về khách quan : giai cấp công nhân Việt Nam sinh ra và lớn lên trong một nước thuộc địa nửa

phong kiến, nông nghiệp lạc hậu, công nghiệp hiện đại chưa phát triển, công nhân chuyên nghiệp ít,chưa được tôi luyện trong nền đại sản xuất, đại công nghiệp, phần đông công nhân xuất thân từ nôngdân, tiểu tư sản một phần do hậu quả của chiến tranh để lại

- Về chủ quan : Mặt bằng dân trí nước ta còn thấp đã ảnh hưởng trực tiếp đến học vấn và tri

thức của người công nhân Trình độ chuyên môn kỹ thuật của công nhân Việt Nam chưa cao còn dokết quả đào tạo của các trường dạy nghề còn thấp và cơ cấu đào tạo bất hợp lý Chính sách đối xử,

sử dụng nhân tài của chúng ta còn nhiều bất cập

Hiện nay, thực trạng đời sống của giai cấp công nhân nước ta còn ở mức trung bình thấp sovới toàn xã hội và không ổn định, môi trường lao động xấu, điều kiện lao động kém; sự phân hoátrong thu nhập của công nhân rất rõ rệt… Ở một số doanh nghiệp liên doanh hoặc đầu tư nướcngoài, vẫn còn tồn tại một số trường hợp xúc phạm nhân phẩm, đối xử thô bạo với công nhân Vì

vậy, việc xây dựng giai cấp công nhân ngày càng vững mạnh cả về số lượng lẫn chất lượng để cóthể hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình là vấn đề rất quan trọng liên quan trực tiếp đến bản chấtcách mạng của Đảng, đến chế độ XHCN của Nhà nước ta Đó cũng là là yêu cầu tất yếu của sựnghiệp CNH-HĐH đất nước, là nhiệm vụ trọng tâm của Đảng, cụ thể như :

- Trước mắt, khẩn trương giải quyết việc làm và đời sống cho giai cấp công nhân Việc đảmbảo việc làm, thu nhập và đời sống cho giai cấp công nhân là nhằm từng bước khắc phục sự thoáihoá, biến chất đang diễn ra hiện nay Đồng thời, đi đôi với việc giải quyết việc làm và đời sống là phảităng cường bồi dưỡng, nâng cao tay nghề, đẩy mạnh công tác giáo dục ý thức tổ chức kỷ luật chocông nhân, để từng bước xây dựng giai cấp công nhân nước ta thể hiện được vai trò là lực lượngchủ đạo trong sự nghiệp xây dựng kinh tế, xây dựng đất nước trong giai đoạn hiện nay

- Về lâu dài, để hoàn thành sự nghiệp cách mạng của Đảng, của giai cấp mình, giai cấp côngnhân phải phát triển mạnh mẽ số lượng và trí thức hoá đội ngũ công nhân đễ nâng cao trình độchuyên môn và quản lý của công nhân, đẩy mạnh CNH-HĐH đất nước trong mọi ngành kinh tế quốcdân, trên cơ sở đó xây dựng được cơ sở vật chất kỹ thuật cho CNXH và thông qua đó xây dựng độingũ công nhân hiện đại Cùng với sự nghiệp đào tạo xây dựng đội ngũ công nhân mới, trẻ tuổi với trithức hiện đại, chúng ta đẩy mạnh sự nghiệp đào tạo lại và đào tạo nâng cao cho đội ngũ công nhânhiện có Gắn liền với sự nghiệp đào tạo đó, chúng ta hình thành từng bước đội ngũ công nhân trithức cùng với hình thành từng bước nền kinh tế tri thức Bên cạnh đó, chúng ta phải xây dựng, củng

cố Đảng cộng sản vững mạnh, xây dựng cơ chế gắn bó, máu thịt giữa Đảng và giai cấp làm cho giaicấp công nhân luôn là người giám sát hoạt động của Đảng và Nhà nước, đồng thời thường xuyên bổsung lực lượng công nhân ưu tú vào đội ngũ lãnh đạo của Đảng, cơ quan quản lý Nhà nước Songsong đó, cần xây dựng tổ chức công đoàn vững mạnh, thực sự là chổ dựa cho giai cấp công nhân,động viên, cổ vũ và tổ chức chỉ đạo phong trào công nhân thực hiện đường lối đổi mới, tiến lên theođịnh hướng xã hội chủ nghĩa của Đảng đề xướng và lãnh đạo

Vấn đề 2 : Cương lĩnh xây dựng đất nước

trong thời ký quá độ lên CNXH ở Việt Nam

khẳng định: Sự lãnh đạo đúng đắn của

Đảng là nhân tố hàng đầu bảo đảm thắng

lợi của cách mạng Việt Nam” (Cương lĩnh

xây dựng đất nước – Nhà xuất bản Sự Thật

– 1991, trang 5) Bằng lý luận chủ nghĩa xã

hội khoa học và thực tiễn, đồng chí hãy

phân tích làm rõ luận điểm trên

Bài làm

Hơn 8 thập kỷ qua, từ sau cách mạng

Tháng Mười Nga (1917) đến nay, dưới sự

lãnh đạo của Đảng Cộng sản, giai cấp công

nhân và nhân dân lao động trên thế giới đã

vượt qua một chặng đường đấu tranh cách

mạng cực kỳ khó khăn, gian khổ và cũng đã

giành được những thắng lợi rất vẻ vang, xây

dựng nên một hệ thống xã hội chủ nghĩa trên

toàn thề giới Trong cuôc cách mạng xã hội

đó, vai trò của Đảng cộng sản là một trong

những nhân tố quyết định sự thắng lợi của

công cuộc cách mạng đó

Tuy nhiên, hiện nay khi chủ nghĩa xã hội

đang lâm vào giai đoạn thoái trào, sự tan rã

của Liên Xô và các nước XHCN Đông Âu đã

tác động sâu sắc trên nhiều phương diện, từ

kinh tế đến chính trị, tư tưởng, tình cảm, niềm

tin lý tưởng vào CNXH và là một thử thách

khắc nghiệt bản lĩnh của Đảng Cộng sản các

nước XHCN, trong đó có nước ta Nhiều

người đã bộc lộ sự dao động và hoài nghi về

sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, về

vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản và chủ

nghĩa xã hội Vì vậy, vấn đề làm sáng tỏ vai

trò của Đảng Cộng sản và khẳng định sự lãnh

đạo đúng đắn của Đảng sẽ bảo đảm thắng lợi

cho cách mạng Việt Nam là vấn đề hết sức

cần thiết, trên cả phương diện lý luận lẫn thực

tiễn

1 Khái quát về giai cấp công nhân và sứ

mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Đảng

Cộng sản Việt Nam - yếu tố chủ quan quyết

định cho giai cấp công nhân hoàn thành sứ

mệnh lịch sử của mình.

Như chúng ta đã đã biết Đảng Cộng sản

là chính đảng của giai cấp công nhân Xuất

phát từ nền sản xuất đại công nghiệp, giai cấp

công nhân bao gồm những người lao độnglàm thuê cho nhà tư bản, họ hoàn toànkhông có tư liệu sản xuất, phải bán sức laođộng cho nhà tư bản để kiếm sống Vì vậy,trong sản xuất giai cấp công nhân là giai cấp

bị phụ thuộc và trong phân phối, giai cấpcông nhân bị nhà tư bản bóc lột gía trị thặng

dư, do đó giai cấp công nhân là giai cấp đốilập trực tiếp về lợi ích của giai cấp tư sản, làđộng lực chính của tiến trình lịch sử quá độ từCNTB lên CNXH

Đánh giá về vị trí vai trò của giai cấpcông nhân, chủ nghĩa Mác Lênin xác định giaicấp công nhân chính là giai cấp có sứ mệnhlịch sử hết sức to lớn là xoá bỏ chế độ bóc lộtTBCN, thực hiện sự chuyển biến cách mạng

từ XH TBCN lên xã hội XHCN và Cộng sảnchủ nghĩa Sứ mệnh lịch sử đó không phải làthực hiện sự chuyển biến từ một chế độ tưhữu này sang chế độ tư hữu khác, nhằm thaythế một hình thức bóc lột này bằng một hìnhthức bóc lột khác mà là một cuộc cách mạngnhằm mục tiêu xóa bỏ giai cấp, giải phóng triệt

để con người mà trước hết là xóa bỏ chế độ

tư hữu, cơ sở mà mọi hình thức bóc lột người.Theo Mác và Ăngghen, sứ mệnh lịch sử củagiai cấp công nhân không phải do ý muốnchủ quan của giai cấp công nhân hoặc do

sự áp đặt của các nhà tư tưởng mà donhững yếu tố, điều kiện khách quan như địa

vị kinh tế xã hội và những đặc điểm vốn cócủa giai cấp công nhân quy định nên Có 3

yếu tố khách quan quy định sứ mệnh lịch sử

của giai cấp công nhân Thứ nhất là do địa vị

KT-XH của giai cấp công nhân quy định nên

sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân; bởi lẽ khi mâu thuẫn cơ bản trong xã hội tư bản giữa lực lượng SX mang tính xã hội hóa cao mâu thuẫn với quan hệ sản xuất mang tính chất giai cấp công nhân là lực lượng sản xuất tiên tiến, cơ bản nhất của phương thức sản xuất TBCN, do đó nó sẽ là người quyết định phá vỡ quan hệ sản xuất TBCN, hình thành phương thức sản xuất mới : phương thức sản xuất Cộng sản chủ nghĩa, nền tảng cho XH CSCN

ra đời Thứ hai là giai cấp công nhân luôn

luôn phát triển ngày càng đông về số lượng và tăng về chất lượng Bên cạnh đó, sự phát triển của giai cấp công nhân cũng đồng thời dẫn đến sự gia tăng mâu thuẫn ngày càng gay gắt giữa giai cấp công nhân và giai cấp tư sản, tất yếu dẫn đến cách mạng xã hội nhằm xóa bỏ

CNTB, hình thành xã hội mới, xã hội CSCN.

Ba là về mặt chính trị - xã hội, giai cấp công

nhân có những đặc điểm của giai cấp cách

mạng tiên tiến, tiên phong, triệt để và có tinh

thần quốc tế vô sản Giai cấp công nhân là

còn là giai cấp đại biểu cho lợi ích của toàn bộ

các giai cấp và tầng lớp lao động trong xã hội,

do đó họ trở thành lãnh tụ tự nhiên của quần

chúng lao động trong cuộc đấu tranh chống

giai cấp tư sản và xây dựng xã hội mới Ngoài

lực lượng của mình, giai cấp công nhân có

khả năng đoàn kết, giác ngộ giai cấp mình và

lôi kéo những giai cấp, tầng lớp lao động khác

đi theo mình làm cách mạng xóa bỏ CNTB,

xây dựng CNCSNgoài giai cấp công nhân

không một lực lượng nào khác có đủ điều kiện

tất yếu khách quan để có khả năng hoàn

thành sứ mệnh lịch sử đó

Tuy nhiên, để hoàn thành sứ mệnh lịch

sử của giai cấp công nhân, để biến khả

năng khách quan thành hiện thực thì phải

thông qua những nhân tố chủ quan Nhân tố

chủ quan để giai cấp công nhân hoàn thành

sứ mệnh lịch sử có thể khái quát lại dựa trên 3

điều kiện cơ bản như sau :

- Thứ nhất là phải đưa ý thức giai cấp,

ý thức vô sản vào quần chúng công nhân,

biến cuộc đấu tranh tự phát của công nhân

chống áp bức bóc lột của bọn địa chủ xí

nghiệp thành cuộc đấu tranh tự giác chống

CNTB Đây là một quá trình liên tục, lâu dài

và trong bất cứ thời kỳ lịch sử nào cũng không

được coi quá trình đó là hoàn tất, bởi vì thành

phần giai cấp công nhân luôn luôn đổi mới,

điều kiện sinh hoạt và lao động của họ cũng

như sách lược của giai cấp tư sản với công

nhân luôn luôn thay đổi Hơn nữa sống và làm

việc dưới chế độ TBCN, hệ tư tưởng của giai

cấp tư sản vẫn thường xuyên chi phối công

nhân, làm cho phong trào công nhân tồn tại 2

xu hướng : đoàn kết thống nhất và chia rẽ nội

bộ, thỏa hiệp về mặt XH dưới hình thức này

hay hình thức khác với giai cấp tư sản Mặt

khác, quá trình đấu tranh giai cấp triển khai

ngày càng rộng, càng toàn diện thì sức ép tư

tưởng của giai cấp tư sản với phong trào công

nhân càng tinh vi và quyết liệt Do vậy, việc

rèn luyện ý thức giai cấp chân chính của giai

cấp công nhân là quá trình đấu tranh thường

xuyên và quyết liệt giữa 2 hệ tư tưởng tư sản

và vô sản Mặt khác, nó cũng chỉ ra rằng đấu

tranh tự phát của giai cấp công nhân chỉ mới đạt được mục đích đòi hỏi giai cấp tư sản nới rộng về đời sống kinh tế chứ chưa phải là cuộc cách mạng giải phóng giai cấp thật sự Cuộc đấu tranh tự phát đó chỉ có thể chuyển sang đấu tranh tự giác khi nó có lý luận soi đường, có Đảng lãnh đạo nhằm giải phóng giai cấp ra khỏi áp bức bóc lột, xoá bỏ XH TB

- Thứ hai là giai cấp công nhân phải

từng bước xây dựng chính Đảng của mình đểlãnh đạo cuộc đấu tranh giành chính quyền vàlãnh đạo xây dựng xã hội mới

- Thứ ba là phải có sự thống nhất của

phong trào công nhân (phong trào công nhântrong từng nước với phong trào công nhânquốc tế), từng bước xây dựng ý thức đoànkết quốc tế Các Mác cho rằng, nếu giai cấp

công nhân chỉ dựa vào lực lượng chủ yếu của mình, của từng nước thì không thể giải phóng được dân tộc, không thể chiến thắng được sức mạnh và tiềm lực chính trị - quân sự rất lớn của giai cấp tư sản Một khi phong trào công nhân đoàn kết được phong trào công nhân quốc tế thì phong trào giai cấp công nhân mới phát triển và thắng lợi trong cuộc đấu tranh Ngược lại, khi phong trào đoàn kết quốc tế giảm sút thì phong trào của giai cấp công nhân cũng giảm sút

Trong những nhân tố chủ quan đó, việcthành lập Đảng Cộng sản - đội tiền phong củagiai cấp công nhân - trung thành với sứ mệnhlịch sử của giai cấp công nhân là yếu tố cótính quyết định nhất, là điều kiện quan trọng

để đảm bảo cho giai cấp công nhân có thểhoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình

2 Vai trò của Đảng Cộng sản đối với sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân :

a Tính tất yếu, quy luật hình thành vàphát triển Đảng của giai cấp công nhân :Trong giai đoạn đầu đấu tranh với giaicấp tư sản, do bị các chủ tư bản áp bức, bóclột nên giai cấp công nhân đã vùng lên, tự đấutranh đòi hỏi đáp ứng những lợi ích kinh tếcủa giai cấp mình; hầu hết các phong trào đấutranh của giai cấp công nhân giai đoạn nàyđều là tự phát, xuất phát từ các cuộc đìnhcông đòi tăng lương, giảm giờ làm … và vì vậysức mạnh và hiệu quả đạt được từ các phongtrào này thường hạn chế, giai cấp công nhân

cũng chưa thể trở thành giai cấp lãnh đaọ

quần chúng lao động bị áp bức bóc lột, lật đổ

giai cấp tư sản cải tạo xã hội Dần dần từ các

cuộc đấu tranh ấy đã hình thành nên yêu cầu

phải lý luận riêng cho giai cấp công nhân và

bằng việc tiếp thu lý luận khoa học và cách

mạng của chủ nghĩa Mác – Lênin, phong trào

đấu tranh cách mạng của giai cấp công nhân

đã chuyển từ tự phát sang trình độ tự giác và

thật sự trở thành phong trào chính trị Các nhà

sáng lập CNXH khoa học đã khẳng định rằng :

thông qua cuộc đấu tranh chống giai cấp tư

sản, giai cấp công nhân phát triển từ trình độ

tư phát lên tự giác và quá trình ấy diễn ra

nhanh hay chậm phụ thuộc vào việc truyền bá

lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin Trình độ lý luận

Mác Lênin cho phép giai cấp công nhân nhận

thức được vị trí, vai trò của mình trong xã hội,

nguồn gốc tạo nên sức mạnh và biết tạo nên

sức mạnh đó bằng sự đoàn kết, nhận rõ mục

tiêu, con đường và những biện pháp giải

phòng giai cấp mình, giải phóng cả xã hội và

giải phóng nhân loại Đồng thời sự thâm nhập

của chủ nghĩa Mác Lênin vào phong trào công

nhân cũng dẫn đến sự hình thành chính Đảng

của giai cấp công nhân : Đảng Cộng sản Giai

cấp công nhân đã ý thức được rằng để đấu

tranh giành được chính quyền và xây dựng xã

hội mới, họ không có vũ khí nào quan trọng

hơn là tổ chức mà hình thức tổ chức cao nhất

là Đảng Cộng sản tự mình tổ chức một chính

Đảng độc lập của mình chống lại quyền lực

liên hiệp của giai cấp tư sản và chỉ khi có

chính đảng của mình, giai cấp công nhân mới

có thể hành động với tư cách là một giai cấp

được Hình thức tổ chức cao nhất của giai cấp

công nhân là Đảng Cộng sản Lênin đã chỉ ra

rằng Đảng cộng sản hình thành trên cơ sở kết

hợp giữa lý luận chủ nghĩa Mác Lênin và

phong trào công nhân Ở các nước thuộc địa

và phụ thuộc, sự hình thành Đảng Cộng sản

còn là sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác Lênin,

phong trào công nhân và phong trào yêu

nước, phong trào dân tộc

Thực tiễn cách mạng của giai cấp công

nhân các nước cho thấy rằng từ sau khi Đảng

Cộng Sản lãnh đạo, giai cấp công nhân và

phong trào công nhân chuyển từ hình thức

đấu tranh tự phát sang tự giác trong mỗi hành

động với tư cách một giai cấp tự giác và thực

sự cách mạng Chỉ dưới sự lãnh đạo của

Đảng mới gắn phong trào đấu tranh của giai

cấp công nhân với lý tưởng XHCN, làm cho

công nhân nhận thức được lý luận khoa học

của chủ nghĩa Mác-Lênin Đặc trưng của đấu

tranh tự giác là dưới sự lãnh đạo của Đảng

Cộng sản là giai cấp công nhân đấu tranh

chính trị để giải phóng mình và quần chúng

nhân dân lao động, đấu tranh lật đổ giai cấp tưsản giành chính quyền, nắm chính quyền, cảitạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới XHCN vàCSCN

Thực tiễn sự thất bại của cách mạngPháp 1848-1850 và công xã PARIS 1871 đãchứng minh nếu như không có sự soi sángcủa học thuyết cách mạng và khoa học củaChủ nghĩa Mác Lênin và sự dẫn dắt của mộtchính Đảng thật sự cách mạng thì mọi cuộcđấu tranh lật đổ chính quyền để xây dựng một

xã hội mới đều không vươn tới những thắnglợi cuối cùng Chỉ đến cách mạng tháng MườiNga năm 1917, dưới sự lãnh đạo của ĐảngCộng sản, một Đảng theo học thuyết cáchmạng và khoa học của chủ nghĩa Mác-Lênin,cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân mớigiành được thắng lợi; từ đó cách mạng xã hộichủ nghĩa Tháng Mười Nga mở ra một thời đạimới, thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lênchủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới

b Mối quan hệ giữa Đảng với giai cấpcông nhân :

Phải nói rằng không có một giai cấp nàokhi giữ vai trò lãnh đạo xã hội mà không thôngqua chính đảng của mình Đảng cộng sảnkhông những là tổ chức chính trị cao nhất, đạibiểu tập trung cho trí tuệ và lợi ích của toànthể giai cấp công nhân mà còn đại biểu chotoàn thể nhân dân lao động và dân tộc Chỉ khinào có một đảng chính trị vững vàng, kiênđịnh và sáng suốt, có đường lối chiến lược vàsách lược đúng đắn, thể hiện lợi ích của toàn

bộ giai cấp và toàn bộ phong trào thì giai cấpcông nhân mới có thể hoàn thành sứ mệnhlịch sử của mình Như vậy, Đảng là nhân tố cóvai trò quyết định trong việc thực hiện và hoànthành sứ mệnh lịch sử của giai cấp côngnhân Vai trò đó thể hiện ở các mặt như :Đảng giác ngộ giai cấp công nhân và nhândân lao động bằng lý luận tiên phong của chủnghĩa Mác – Lênin và vận dụng lý luận ấy vàohoàn cảnh cụ thể của mỗi nước; Đảng đề racương lĩnh chính trị, vạch ra cho giai cấp côngnhân và nhân dân lao động con đường đấutranh cách mạng đúng đắn, tổ chức quầnchúng đấu tranh từ thấp đến cao và giànhchính quyền; khi giành được chính quyền,Đảng lãnh đạo chính quyền và toàn xã hội

thực hiện đường lối của Đảng đề ra để xây

dựng xã hội mới

Giữa Đảng và giai cấp công nhân có

mối quan hệ hữu cơ không thể tách rời Giai

cấp công nhân là cơ sở xã hội – giai cấp của

Đảng, là nguồn bổ sung lực lượng của Đảng

Ngược lại, Đảng là chính đảng của giai cấp

công nhân, hình thành trên quan điểm lập

trường giai cấp công nhân, là đội tiên phong

chiến đấu, là bộ tham mưu của giai cấp

Những đảng viên của Đảng Cộng sản có thể

không phải là công nhân nhưng phải là người

giác ngộ về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công

nhân và đứng trên lập trường của giai cấp

này

Thực tiễn sụp đổ chủ nghĩa xã hội ở các

nước Đông Âu và Liên Xô cho thấy bài học

kinh nghiệm sâu sắc rằng một khi Đảng Cộng

sản xa rời lập trường giai cấp công nhân,

không tự đổi mới về trình độ lý luận chính trị,

đội ngũ Đảng viên để lọt những phần tử cơ hội

vào trong hàng ngũ của Đảng gây lũng đoạn

làm cho bộ máy Đảng biến chất thì sớm muộn

Đảng ấy cũng sẽ để mất vai trò lãnh đạo cách

mạng Thực tế ở Liên Xô và Động Âu là

những điển hình, ở các nước này tuy giai cấp

công nhân giành được chính quyền, nhưng do

không thường xuyên tổng kết thực tiền, nâng

cao trình độ lý luận của Đảng, việc chăm lo

xây dựng Đảng chưa chặt chẽ đã làm mất vai

trò và tính tiên phong của Đảng, đội ngũ Đảng

viên bị phân hoá, mơ hồ về quan điểm, lập

trường giai cấp, dễ dàng sa ngã theo phái chủ

nghĩa cơ hội, một số khác biến dạng hình

thành một đẳng cấp có đặc quyền, đặc lợi, xa

rời quần chúng Vì vậy, nhiều Đảng mất tín

nhiệm giai cấp đi đến chia rẽ, tan rã Khi thời

cơ đến, những phần tử cơ hội trong Đảng sẵn

sàng hợp tác với thế lực đế quốc phá hoại

Đảng, phá hoại thành quả của CNXH, bắt đầu

từ sự phản bội của người lãnh đạo chủ chốt;

chủ nghĩa đế quốc can thiệp vừa tinh vi, vừa

trắng trợn, thực hiện "diễn biến hòa bình" ở

Liên Xô và các nước Đông Âu Như vậy, sự

đổ vỡ của Liên Xô và các nước Đông âu

không có nghĩa là sự sụp đổ của học thuyết về

chủ nghĩa xã hội, không phải là sự sụp đổ của

phong trào xã hội chủ nghĩa thế giới mà

nguyên nhân trực tiếp là Đảng Cộng sản

phạm những sai lầm nghiêm trọng về đường

lối chính trị, tư tưởng và tổ chức, xa rời giai

cấp, thiếu tỉnh táo thanh lọc những phần tử

cơ hội, nhất là những phần tử cơ hội về chính trị.

Từ những bài học trên cho thấy, để thểhiện và giữ vững vai trò lãnh đạo của mìnhtrong việc tổ chức cho giai cấp công nhânthực hiện và hoàn thành sứ mệnh lịch sử,Đảng Cộng sản phải luôn luôn giữ vững lậptrường giai cấp đồng thời phải thường xuyên

tự đổi mới để vững mạnh về tư tưởng, chínhtrị và tổ chức, không ngừng tu dưỡng, rènluyện nâng cao ý chí cách mạng, lập trườnggiai cấp, nâng cao toàn diện trình độ kiếnthức, trình độ lý luận; kịp thời tổng kết kinhnghiệm đề ra thực tiễn sâu sắc nhằm đề rađường lối chiến lược sách lược đúng đắn,đồng thời phải xây dựng, chỉnh đốn Đảngtrong sạch vững mạnh, nâng cao hiệu quả vàsức chiến đấu của Đảng

2 Vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với cách mạng Việt Nam:

Trước khi có Đảng cộng sản, đất nước

ta đặt dưới sự thống trị của thực dân Pháp, rấtnhiều phong trào đấu tranh yêu nước rất nhiềucác tầng lớp khác nhau trong xã hội nhưphong trào Cần Vương của các sĩ phu yêunước, phong trào đấu tranh theo ý thức hệcủa giai cấp tư sản, tiểu tư sản Việt Nam nhưcuộc đấu tranh của Phan Bội Châu, Phan ChuTrinh, Nguyễn Thái Học … Những phong tràonày đã đặt vấn đề giải phóng đất nước, giànhđộc lập dân tộc, thức tỉnh dân trí nhưng do ýthức hệ hoặc đã lỗi thời hoặc mang tính cảilương nên không đáp ứng được đầy đủ yêucầu của dân tộc, dân chủ bức thiết của đôngđảo nhân dân lao động nước ta cũng như tỏ

ra bất cập so với thời đại – khi mà Cách mạngXHCN tháng Mười Nga thành công đã thứctỉnh các dân tộc thuộc địa, mở ra con đườnggiải phóng dân tộc bỏ qua chế độ tư bản đểtiến lên CNXH Nói cách khác, sự thất bại củacác phong trào yêu nước đó còn do thiếu mộtđường lối đúng đắn và một Đảng cách mạngchân chính

Kể từ khi giai cấp công nhân Việt Nam tổchức được chính đảng của mình và chuyểnphong trào đấu tranh từ tự phát sang tự giác,lịch sử Việt Nam đã bước sang một trang mới.Ngày 3 tháng 2 năm 1930, Đảng Cộng sảnViệt Nam ra đời đánh dấu bước chuyển biếnquyết định của cách mạng Việt Nam Đảng

Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong chính trị

của giai cấp công nhân VN, đại biểu trung

thành lợi ích của giai cấp công nhân, nhân

dân lao động và cả dân tộc Đảng lấy chủ

nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm

nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành

động, lấy tập trung dân chủ làm nguyên tắc tổ

chức cơ bản của Đảng

Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam

là kết quả tất yếu của cuộc đấu tranh giai cấp

và đấu tranh dân tộc trong thời đại mới; là sản

phẩm của sự kết hợp chủ nghĩa Mác- Lênin

với phong trào công nhân và phong trào yêu

nước Việt Nam; là kết quả của quá trình lựa

chọn, sàng lọc nghiêm khắc của lịch sử; là kết

quả của quá trình chuẩn bị đầy đủ về chính trị,

tư tưởng và tổ chức của các chiến sĩ cách

mạng

Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam

đã chứng tỏ rằng : giai cấp công nhân Việt

Nam đã trưởng thành, đủ sức lãnh đạo cách

mạng Thực tế cho thấy ngay từ khi mới ra

đời, Đảng cộng sản Việt Nam đã mang trong

mình tính thống nhất giữa yếu tố giai cấp và

yếu tố dân tộc, thực hiện vai trò lãnh đạo với

tinh thần trách nhiệm cao của giai cấp và dân

tộc Sự ra đời của Đảng cũng là cột mốc lớn

đánh dấu bước ngoặt trọng đại trong lịch sử

cách mạng Việt Nam Cuộc khủng hoảng về

đường lối cứu nước kéo dài mấy chục năm đã

được giải quyết Từ đây, cách mạng Việt Nam

dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt

Nam, một Đảng Mác- Lênin chân chính với

đường lối cách mạng khoa học và sáng tạo là

cơ sở lý luận vững chắc đảm bảo mọi thắng

lợi của cách mạng Việt Nam, đáp ứng đầy đủ

yêu cầu của cuộc đấu tranh giải phóng dân

tộc và công cuộc phát triển của đất nước.

Đảng đã đề ra cương lĩnh đúng đắn của cách

mạng Việt Nam vạch ra đường lối khác về

chất so với những con đường cứu nước do

những nhà yêu nước đương thời vạch ra đã

bế tắt và thất bại Đảng đã lãnh đạo nhân dân

ta hoàn thành cuộc cách mạng dân tộc dân

chủ nhân dân, đưa cả nước quá độ tiến lên

CNXH

Bên cạnh những thành tựu đã đạt

được, song đã có lúc Đảng đã vấp phải những

sai lầm khiếm khuyết trong thời gian khá dài

trước thời kỳ đổi mới Bên cạnh đó, sự tan rã

của Liên Xô và các nước XHCN Đông Âu tác

động sâu sắc trên nhiều phương diện, từ kinh

tế đến chính trị, tư tưởng, tình cảm, niềm tin lýtưởng vào CNXH và là một thử thách khắcnghiệt bản lĩnh của Đảng ta

Trước thử thách sống còn đó, Đảng ta,trước hết là Bộ chính trị, BCHTƯ đã bình tĩnh,sáng suốt, làm hạt nhân của khối đoàn kếttoàn Đảng, toàn dân, kiên định mục tiêu độclập dân tộc gắn liền với CNXH, lãnh đạo toànĐảng, toàn dân khắc phục yếu kém, khó khăn,

ổn định tư tưởng, chính trị, xã hội, phát triểnkinh tế, giữ vững quốc phòng an ninh, tăngcường xây dựng Đảng và hệ thống chính trị,kiên trì sự nghiệp đổi mới Đồng thời Đảng tacũng đã sớm nhận thức ra những thiếu sót,khuyết điểm và tự nhận khuyết điểm trướcnhân dân, đã sửa chữa và sửa chữa có kếtquả, đem lại lòng tin của nhân dân với Đảng.Đảng đã khởi xướng và lãnh đạo công cuộcđổi mới toàn diện vì chủ nghĩa xã hội, vớiquyết tâm và trí tuệ của toàn Đảng, sự thamgia tích cực của nhân dân, công cuộc đổi mới

ở nước ta trong hơn 17 năm qua đã thu đượcnhững thành tựu to lớn, có ý nghĩa quantrọng, khẳng định đường lối đổi mới là đúng

Vì vậy, với cương lĩnh và đường lốiđúng đắn, sáng tạo của mình, trong hơn 2/3thế kỷ, vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam

đã được thể hiện rõ qua việc tổ chức, lãnhđạo mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam.Những thắng lợi đó là :

Một là, thắng lợi của Cách mạng Tháng

Tám năm 1945 và việc thành lập nước ViệtNam Dân chủ Cộng hoà nay là nước Cộnghoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã mở ra một

kỷ nguyên mới: Kỷ nguyên độc lập dân tộcgắn liền với chủ nghĩa xã hội

Hai là, thắng lợi của các cuộc kháng

chiến oanh liệt để giải phóng dân tộc, bảo vệ

Tổ quốc, góp phần quan trọng vào cuộc đấutranh của nhân dân thế giới vì hoà bình, độclập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội

Ba là, thắng lợi của sự nghiệp đổi mới

và từng bước đưa đất nước quá độ lên chủnghĩa xã hội Trải qua nhiều tìm tòi, khảonghiệm, tổng kết sáng kiến của nhân dân,Đảng ta đã đề ra và lãnh đạo thực hiện đườnglối đổi mới, xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo

vệ Tổ quốc phù hợp với thực tiễn Việt Nam và

bối cảnh quốc tế mới

Với những thắng lợi giành được thời

gian qua, nước ta từ một nước thuộc địa nửa

phong kiến đã trở thành một quốc gia độc lập,

tự do, phát triển kinh tế theo con đường xã hội

chủ nghĩa, có quan hệ quốc tế rộng rãi, có vị

thế ngày càng quan trọng trong khu vực và

trên thế giới

Sở dĩ Đảng Cộng sản Việt Nam thực

hiện được nhiệm vụ lịch sử của mình, lãnh

đạo cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này

sang thắng lợi khác là do những nguyên nhân

sau đây :

- Một là Đảng ta có đường lối đúng đắn,

đó là sự vận dụng và phát triển sáng tạo của

chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh

vào thực tiễn cách mạng Việt Nam Sợi chỉ đỏ

xuyên suốt đường lối đó là việc giải quyết

đúng đắn và kết hợp chặt chẽ, nhuần nhuyễn

các mối quan hệ giữa giai cấp và dân tộc, dân

tộc và quốc tế, độc lập dân tộc và CNXH

- Hai là Đảng sinh ra từ một dân tộc có

truyền thống yêu nước, đấu tranh bất khuất,

một nhân dân cách mạng, thiết tha với độc lập

tự do, sẳn sàng tập họp, đoàn kết thống nhất

xung quanh Đảng,

- Ba là Đảng qua các thời kỳ đấu tranh

lúc thuận lợi cũng như lúc khó khăn đều được

tổ chức chặt chẽ trên nguyên tắc tập trung dân

chủ, đại đa số Đảng viên trung thành với lý

tưởng cách mạng, một lòng phấn đấu hy sinh

vì dân vì nước

Tất cả những điều đó có thể khẳng định

rằng nếu không có Đảng Cộng sản Việt Nam

thì cách mạng Việt Nam sẽ không đạt được

thắng lợi to lớn như đã qua Tuy nhiên, hiện

nay chúng ta vẫn phải đối mặt với muôn vàn

khó khăn về kinh tế, chính trị, xã hội …Vì vậy,

để đảm bảo định hướng XHCN và lãnh đạo

đất nước thực hiện thành công định hướng

chiến lược đã đặt ra, Đảng ta phải việc thường

xuyên tự đổi mới, ra sức nâng cao trình độ trí

tuệ, năng lực lãnh đạo, giữ vững đoàn kết

thống nhất, đấu tranh có hiệu quả chống chủ

nghĩa các nhân, chủ nghĩa cơ hội, chăm lo xây

dựng đội ngũ cán bộ, Đảng viên trong sạch,

có phẩm chất đạo đức, năng lực và sức chiến

đấu cao, tiêu biểu cho bản chất, lương tâm vàtrí tuệ của giai cấp công nhân

Đồng thời Đảng phải củng cố, xây dựng

và phát triển mạnh mẽ giai cấp công nhân,luôn đặt vấn đề giai cấp công nhân như mộtvấn đề sinh tử của cách mạng Nhiều năm quatrung ương Đảng đã có nhiều nghị quyết củaĐảng rất quan trọng về công tác này Đại Hộilần 8 của Đảng đặt vấn đề xây dựng giai cấpcông nhân lớn mạnh ở vị trí hàng đầu trongviệc nghiên cứu ban hành những chính sách

cụ thể đối với các giai cấp, tầng lớp trong xãhội nhằm tạo ra động lực thúc đẩy phong tràocách mạng thời kỳ mới Đảng cũng đã đặt vấn

đề giữ vững và tăng cường bản chất giai cấpcông nhân cuả Đảng thành nhiệm vụ trungtâm hàng đầu

Tóm lại từ thực tiễn cách mạng ở nước

ta đã cho thấy không thể phủ nhận Đảng Cộngsản Việt Nam có vai trò vô cùng to lớn đối vớicách mạng Việt Nam Đó là nhân tố bảo đảmcho giai cấp công nhân thực hiện hoàn thành

sứ mệnh lịch sử của mình Sứ mệnh lịch sửcủa giai cấp công nhân gắn liền tuyệt đối vớivai trò của Đảng Cộng sản

Vấn đề 3: Đồng chí hãy phân tích tính tất

yếu và đặc điểm của thời kỳ quá độ Liên hệvới thời kỳ quá độ lên CNXH ở nước ta ?

BÀI LÀM Thời kỳ quá độ lên CNXH là thời kỳ cải

biến cách mạng sâu sắc toàn bộ các lãnh vựcđời sống của XH, tạo ra những tiền đề vậtchất và tinh thần cần thiết để hình thành một

XH mà trong đó những nguyên tắc căn bảncủa XH XHCN sẽ được thực hiện Thời kỳ nàybắt đầu từ khi giai cấp công nhân giành đượcchính quyền nhà nước cho đến khi CNXH đãtạo ra được những cơ sở của mình trong cáclãnh vực của đời sống XH Xét về bản chất,mục tiêu nhất quán của các chế độ XH từ khi

có Đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo thìthời kỳ quá độ lên CNXH nằm trong giai đoạnthấp của hình thái KT-XH CSCN

1 Tính tất yếu khách quan của thời kỳ quá độ lên CNXH

Quá độ lên CNXH là một tất yếu lịch sử.

Tính tất yếu khách quan của thời kỳ quá độ

được quy định bởi 2 lý do cơ bản sau đây :

Một là CNXH - giai đoạn đầu của hình

thái KT-XH CSCN - không thể tự phát ra đời

trong lòng XH cũ CNTB dù phát triển ở trình

độ cao cũng chỉ tạo ra những tiền đề vật chất

cho sự ra đời của CNXH Còn bản thân công

cuộc xây dựng CNXH chỉ có thể thực hiện

được chỉ khi giai cấp công nhân và nhân dân

lao động giành lấy chính quyền nhà nước và

sử dụng bộ máy nhà nước của mình để cải

tạo XH cũ, xây dựng XH mới từ cơ sở hạ tầng

đến kiến trúc thượng tầng

Hai là với điểm xuất phát về KT - XH của

XH tiền tư bản và tư bản, sau khi giai cấp

công nhân và nhân dân lao động trở thành

chủ thể cầm quyền, trong XH đó còn chưa có

đủ những tiền đề vật chất, văn hóa và tinh

thần cần thiết để thực hiện những chuẩn mực

của XH XHCN Muốn đạt được những đặc

trưng đó, phải trãi qua quá trình tổ chức, xây

dựng để từng bước cải tạo các quan hệ

KT-XH tư bản và tiền tư bản, phát triển lực lượng

sản xuất và thay đổi tương ứng trên lĩnh vực

QHSX, phát triển một cơ cấu XH tiến bộ, đời

sống văn hóa tinh thần lành mạnh, phù hợp

với nhu cầu giải phóng con người Nói riêng

trên lĩnh vực KT, toàn bộ sự phát triển của sản

xuất và các quan hệ vật chất, tinh thần khác

cho phép áp dụng một cách phổ biến nguyên

tắc phân phối theo lao động

Các nhà sáng lập CN XHKH đã nêu ra hai

kiểu quá độ lên CNXH: Quá độ trực tiếp từ

CNTB lên CNXH và quá độ gián tiếp từ XH

tiền TBCN lên CNXH Dù là trực tiếp hay gián

tiếp thời kỳ quá độ đều phải trãi qua một quá

trình gay go, phức tạp, lâu dài.

Ở mỗi nước do những điều kiện lịch sử,

KT, XH khác nhau mà độ dài, ngắn của thời kỳ

quá độ có khác nhau nhưng nhìn chung đều

phải trãi qua một thời kỳ quá độ để đổi mới

nền sản xuất XH, thay đổi căn bản trong mọi

lãnh vực của đời sống XH và phải trãi qua một

cuộc đấu tranh quyết liệt mới có thể thắng

được sức mạnh to lớn của thói quen quản lý

theo kiểu tiểu tư sản và tư sản

2 Đặc điểm thời kỳ quá độ lên CNXH :

Đặc điểm nổi bật của thời kỳ quá độ lênCNXH là những nhân tố của XH mới và tàntích của XH cũ tồn tại, đan xen lẫn nhau, đấutranh trên mọi lãnh vực của đời sống KT,chính trị, văn hóa, XH, tư tưởng, tập quántrong XH biểu hiện dưới dạng cái cũ còn tồntại, những bộ phận, những mảnh, những tàn

dư (của XH cũ bị đánh bại nhưng chưa bị tiêudiệt hoàn toàn) xen kẻ với cái mới nảy sinh đã

ra đời nhưng chưa hoàn chỉnh, còn non yếu.Thời kỳ quá độ cũng là thời kỳ đấu tranhgiai cấp quyết liệt, gay go, phức tạp diễn ratrên tất cả mọi lĩnh vực, rất khó khăn đòi hỏigiai cấp công nhân phải biết phân biệt, bìnhtĩnh và chủ động khắc phục Thể hiện cụ thể:

- Về lĩnh vực chính trị : bản chất nhất

thời của thời kỳ quá độ là sự quá độ về chínhtrị, ở đó nhà nước chuyên chính vô sản đượcthiết lập, củng cố và ngày càng hoàn thiện

- Về lĩnh vực KT : sự phát triển chưa

đồng đều của LLSX trong thời kỳ này quy địnhtính tất yếu khách quan trong sự tồn tại nhiềuthành phần KT khác ngoài thành phần KTXHCN, trong đó có cả những thành phần KT

tư bản.đối lập

- Về lĩnh vực XH: do kết cấu KT trên đây

quy định, trong XH còn nhiều giai cấp và tầnglớp khác nhau, trong đó có sự đối lập - đốikháng nhất định về những lợi ích căn bản.Trong thời kỳ này còn có sự khác biệt cơ bảngiữa thành thị và nông thôn, đồng bằng vàmiền núi, lao động trí óc và lao động chân tay,vấn đề bình đẳng và công bằng XH cần phảiđược xác lập dần dần

- Về lĩnh vực tư tưởng và VH : còn tồn

tại nhiều loại tư tưởng, văn hóa tinh thần khácnhau, có cả sự đối lập Bên cạnh nền văn hóamới, lối sống vừa xây dựng còn tồn tại nhữngtàn tích của nền văn hóa cũ, lối sống cũ, tưtưởng lạc hậu, thậm chí phản động gây cảntrở không nhỏ cho con đường đi lên CNXHcủa các dân tộc sau khi mới được giải phóng.Tương ứng với tính phức tạp trong kếtcấu KT-XH, tư tưởng tinh thần đó, thời kỳ quá

độ là thời kỳ đấu tranh giai cấp chưa kết thúc.Trong thời kỳ này vẫn diễn ra cuộc đấu tranhgiữa giai cấp vô sản với giai cấp tư sản, giữacon đường phát triển đất nước lên CNXH hay

đi lên CNTB Song, đây là cuộc đấu tranh diễn

ra trong điều kiện mới (giai cấp công nhân đã

trở thành giai cấp cầm quyền), với nội dung

mới (mà trung tâm là xây dựng toàn diện XH

mới, trong đó xây dựng nền KT XHCN là

nhiệm vụ cơ bản nhất) và hình thức mới (cơ

bản là hòa bình với tổ chức xây dựng)

Cùng với những bước tiến trong quá trình

xây dựng CNXH, các thành phần nhân tố

mang tính XHCN sẽ ngày càng phát triển và

vươn lên vị trí chi phối trên mọi lĩnh vực; con

đường XHCN sẽ giữ vững vai trò chủ đạo

Từ đó có thể nói, thời kỳ quá độ là thời kỳ,

xét trên mọi phương diện , còn tồn tại nhiều

yếu tố khác nhau, đối lập nhau, thâm nhập

vào nhau, ảnh hưởng lẫn nhau Tuy nhiên, xét

về xu hướng tất yếu, các yếu tố mang tính

chất XHCN sẽ ngày càng phát triển, nhưng

không loại trừ khả năng ở những lúc, những

nơi nhất định, cái cũ tạm thời lấn áp cái mới;

trong đó tính tự phát TBCN còn có cơ sở rộng

lớn Trình độ thấp trong sự phát triển KT-XH

của thời kỳ quá độ lên CNXH quy định tính

khó khăn, lâu dài của thời kỳ này Trong quá

trình đó, sự phát triển tiến bộ có thể đan xen

với những sự thoái lui tạm thời, những tìm tòi,

thử nghiệm nhiều khi phải làm đi, làm lại mới

xác định được giá trị chân thật của nó trong

quá trình xây dựng XH mới

3 Liên hệ với thời kỳ quá độ lên CNXH

ở nước ta

Quá độ lên CNXH ở mỗi nước có những

nét đặc thù đo điều kiện lịch sử cụ thể đất

nước đó Dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng

sản, giai cấp công nhân và nhân dân lao động

nước ta đã vận dụng nguyên lý phổ biến của

chủ nghĩa Mác-Lênin về thời kỳ quá độ lên

CNXH vào hoàn cảnh lịch sử cụ thể của Việt

Nam, phù hợp với đặc điểm và truyền thống

quý báu của nước ta đồng thời tận dụng các

ưu thế của thời đại để định ra mục tiêu tổng

quát, phương hướng và bước đi thích hợp

nhằm thực hiện thành công bước quá độ đi

lên CNXH

Xuất phát từ một nước nông nghiệp có

nền KT lạc hậu, Đảng đã xác định con đường

phát triển đất nước quá độ lên CNXH không

qua chế độ TBCN Mặc dù CNXH trên thế giới

đang ở giai đoạn thoái trào, chúng ta không

còn có sự giúp đở của các nước XHCN tiêntiến nhưng chúng ta vẫn có thể đứng vững vàtin tưởng rằng con đường quá độ đi lên CNXH

bỏ qua chế độ TBCN ở nước ta vẫn là conđường tất yếu và có khả năng thực hiện là vìnhững điều kiện khách quan và chủ quan sauđây:

- Về khách quan: Thời đại ngày nay

cũng là thời đại quá độ từ CNTB lên CNXH trên phạm vi toàn thế giới, do đó Việt Nam lựa chọn con đường đi lên CNXH là phù hợp với xu thế tiến bộ của thời đại Mặt khác thế kỷ XXI là thế kỷ khoa học và công nghệ có những bước nhảy vọt, KT trí thức ngày càng có vai trò nổi bậc trong sự ảnh hưởng đến quá trình lực lượng sản xuất của các quốc gia Bên cạnh đó toàn cầu hóa KT là một xu hướng khách quan lôi cuốn ngày càng nhiều các nước tham gia trong đó có nước ta Chính những yếu tố khách quan này đã tạo điều kiện thuận lợi cho tiến trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa ở nước ta

- Về chủ quan: chúng ta quá độ lên

CNXH với sự lãnh đạo của Đảng cầm quyền là Đảng Cộng sản Việt Nam, một Đảng giàu tinh thần cách mạng gắn bó với quần chúng và là nhân tố vô cùng quan trọng Trong những thời điểm phong trào XHCN, phong trào cộng sản và công nhân quốc tế có sự khủng hoảng, chế độ XHCN

ở Liên Xô và Đông âu sụp đổ, Đảng ta vẫn vững vàng lãnh đạo nhân dân ta thực hiện đường lối đổi mới vượt qua những hiểm nghèo đưa công cuộc xây dựng CNXH và bảo vệ đất nước của nhân dân ta tiến lên một cách vững chắc Kế thừa truyền thống

và những kinh nghiệm cách mạng đã tích lũy, trãi qua thể nghiệm tìm tòi, qua việc phát huy trí tuệ của toàn Đảng toàn dân, Đảng ta đã xây dựng được đường lối đổi mới đúng đắn hình thành những nét chủ yếu quan niệm về XH XHCN mà nhân dân

ta xây dựng và con đường xây dựng CNXH

ở nước ta Công cuộc đổi mới do Đảng chủ trương và tổ chức thực hiện mấy năm qua

đã thu được thành tựu to lớn có ý nghĩa rất quan trọng Nhờ có đường lối đổi mới đúng đắn đất nước đã thoát khỏi cuộc khủng hoảng KT-XH để từng bước vượt qua nước nghèo tiến lên giàu mạnh nhân dân có cuộc sống ấm no hạnh phúc Đội ngũ cán bộ Đảng viên của Đảng đại đa số đều là những người trung thành với sự nghiệp cách mạng, nhất trí với đường lối của Đảng, có ý chí biến đường lối đó thành hiện thực Nhân dân ta cần cù, thông minh, sáng tạo rất cách mạng, có lòng yêu nước

gắn bó với chế độ, với Đảng Bên cạnh đó,

Việt Nam là một nước có nhân lực dồi dào,

tài nguyên đa dạng, chúng ta cũng đã xây

dựng CNXH được mấy chục năm và bước

đầu đã xây dựng được một số cơ sở vật

chất kỹ thuật của CNXH

Như vậy, nước ta bỏ qua chế độ TBCN

quá độ lên CNXH là sự lựa chọn có tính chất

lịch sử phù hợp với lợi ích dân tộc và nhân

dân, phù hợp với xu thế phát triển của thời

đại Nhưng làm cho CNXH trở thành hiện thực

ở một nước như nước ta thật không đơn giản

Hiện nay cuộc khủng hoảng toàn diện và sâu

sắc của CNXH hiện thực đang đặt CNXH

trước sự công kích gay gắt chưa từng có và

từ chiều hướng này đã làm nảy sinh những

khuynh hướng dao động hoài nghi tậm chí

phụ định khả năng đi lên CNXH ở những

nước còn lạc hậu về KT, trong khi đánh giá

đầy đủ những khó khăn hiện nay, nước ta vẫn

kiên trì đi theo con đường XHCN mà ND ta đã

chọn lựa và thực hiện công cuộc đổi mới toàn

diện sự nghiệp xây sựng đất nước Để thực

hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh; XH công

bằng dân chủ, văn minh theo con đường

XHCN, điều quan trọng nhất phải là cải tiến

căn bản tình trạng KT- XH kém phát triển; đẩy

mạnh CNH; HĐH đất nước; chiến thắng

những cản trở trong việc thực hiện mục tiêu

đó trước hết là các thế lực thù địch chống độc

lập dân tộc và CNXH Bài học kinh nghiệm

đầu tiên của thắng lợi là: " Nắm vững ngọn cờ

độc lập dân tộc và CNXH."

Về mặt lịch sử, thời kỳ quá độ ở nước ta

trãi qua 2 giai đoạn : giai đoạn trước khi thống

nhất đất nước năm 1975 và giai đoạn cả nước

thống nhất quá độ đi lên CNXH sau năm 1975

- Trước năm 1975, miền Bắc đã có trên

20 năm cải tạo XH cũ và từng bước xây dựng

các mặt XH mới Trong những năm này, nhân

dân miền Bắc đã làm nhiều việc trong sự

nghiệp xây dựng KT, phát triển văn hóa CN

Mác Lênin đã thâm nhập vào quần chúng

cách mạng như một hệ tư tưởng chính thống;

những tổ chức chính trị - XH rộng lớn dưới sự

lãnh đạo của chính đảng Mác Xít đã hoạt động

và đạt những thành tựu nhất định Mặc dù có

những mặt chưa hòan thiện trong tổ chức và

hoạt động của mình, chính quyền nhà nước

do nhân dân lao động làm chủ, dưới sự lãnh

đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam là một

bước ngoặt đáng kể làm thay đổi bộ mặt dân

chủ về chính trị - XH nước ta Các nhân tố đóbước đầu đã mang tính chất tiến bộ, tính chấtXHCN và ngày càng tăng lên quy mô tồn tạingày càng mở rộng Thêm vào đó, sự giúp đỡ

có hiệu quả cả về vật chất lẫn tinh thần củanhững nước XHCN anh em cũng như sự cổ

vũ của phong trào đấu tranh của nhân dân tiến

bộ trên thế giới … mang lại cho chúng takhông ít những nhân tố thuận lợi cho sự pháttriển của đất nước Những nhân tố bên trong

và bên ngoài đó tạo ra khả năng cho phépchúng ta bỏ qua chế độ TBCN, tiến lên CNXH Miền Nam trước ngày giải phóng đã đivào quỹ đạo TBCN, đã làm nảy sinh phát triểngiai cấp tư sản, tư tưởng tư sản, sức mạnhcủa con đường TBCN ở Miền Nam còn đượcnhân lên do bọn đế quốc xâm lược

- Sau năm 1975, cả nước thống nhất quá

độ đi lên CNXH Tuy nhiên nền KT nước tacòn chưa thoát khỏi tình trạng kém phát triển.Sức mạnh của giai cấp tư sản vẫn còn đượctiếp sức bởi sự ủng hộ của giai cấp tư sảnquốc tế và các thế lực phản động Nền sảnxuất nhỏ có lực lượng XH đai diện là tầng lớptiều tư sản thành thị và nông thôn, trong đóđông đảo nhất là nông dân Những lực lượngnày không phải là tự nhiên sẽ đi lên CNXHnếu không có sự tác động quản lý của Nhànước và sự lãnh đạo của Đảng Tư tưởng tiểu

tư sản xâm nhập mọi tầng lớp nhân dân…Khuynh hướng phát triển TBCN tồn tại tronghầu hết tất cả các nhân tố đó; tạo thành khảnăng khách quan cho sự phát triển của CNTB

Từ những đặc điểm trên cho thấy ở nước

ta hiện nay có sự đan xen, thâm nhập lẫnnhau của nhiều yếu tố và khuynh hướng khácnhau, đối lập nhau giữa TBCN với CNXH Sựliên hệ, tác động qua lại giữa những khuynhhướng đối lập vừa nêu tạo thành bản chất củatoàn bộ thời kỳ quá độ ở nước ta

Nhận thức rõ vấn đề này, Đảng ta đã cónhiều chủ trương, chính sách phát triển KT,cải biến XH Song, do nhận thức không đầy đủ

về hình thức, bước đi nên chúng ta cũngphạm phải một số sai lầm nghiêm trọng, cộngvới những di sản quá khứ nặng nề do chiếntranh để lại và tác động tiêu cực của bối cảnhquốc tế đã đưa đất nước rơi vào tình trạng

khủng hoảng về KT - XH những năm trước

1986

Trên cơ sở nhìn thẳng vào những sai lầm

đã mắc phải để sửa chữa, khắc phục, Đại hội

Đảng lần VI đã khởi xướng công cuộc đổi mới

toàn diện đất nước Việc thực hiện hóa đường

lối đổi mới đã mang nhiều thành tựu to lớn

trên nhiều phương diện Về lý luận : con

đường đi lên CNXH ngày càng được làm sáng

tỏ hơn Về Chính trị : định hướng XHCN được

vững vàng, vai trò lãnh đạo của Đảng được

tăng cường, nhà nước XHCN Việt Nam của

dân, do dân và vì dân ngày một củng cố

Quan hệ quốc tế được mở rộng Về KT :

chúng ta đã từng bước chuyển từ nền KT tập

trung, quan liêu, bao cấp sang nền KT thị

trường có sự quản lý nhà nước theo định

hướng XHCN; nền KT có sự phát triển nhanh

và tương đối liên tục Về văn hóa – tinh thần :

CN Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh ngày

càng tỏ rõ sức sống vững bền, nhiều nét mới

trong giá trị văn hóa và chuẩn mực đạo đức

từng bước hình thành.Thể chế chính trị ổn

định, đất nước ta đã ra khỏi tình trạng khủng

hoảng về KT - XH để bước vào giai đoạn đẩy

mạnh CNH-HĐH, đó là thành tựu vĩ đại của

hơn 15 năm đổi mới vừa qua

4 Những phương hướng cơ bản trong

thời kỳ quá độ lên CNXH ở nước ta

Để tiếp tục đưa cách mạng nước ta tiến

lên, chúng ta phải tiếp tục thực hiện có hiệu

quả những phương hướng cơ bản sau :

Một là, "xây dựng Nhà nước XH chủ

nghĩa, Nhà nước của nhân dân, do nhân dân,

vì nhân dân, lấy liên minh giai cấp công nhân

với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức làm

nền tảng do Đảng Cộng sản lãnh đạo Thực

hiện đầy đủ quyền dân chủ của nhân dân, giữ

nguyên kỷ cương XH, chuyên chính với mọi

hành động xâm phạm lợi ích Tổ quốc và của

nhân dân"

Hai là, "phát triển lực lượng sản xuất,

công nghiệp hóa đất nước theo hướng hiện

đại gắn liền với phát triển một nền nông

nghiệp toàn diện là nhiệm vụ trung tâm nhằm

từng bước xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật

của chủ nghĩa XH, không ngừng nâng cao

năng suất lao động XH và cải thiện đời sống

nhân dân"

Ba là, "phù hợp với sự phát triển của lực

lượng sản xuất, thiết lập từng bước quan hệsản xuất XH chủ nghĩa từ thấp đến cao với sự

đa dạng về hình thức sở hữu Phát triển nền

KT hàng hóa nhiều thành phần theo địnhhướng XH chủ nghĩa, vận hành theo cơ chếthị trường có sự quản lý của Nhà nước KTquốc doanh và KT tập thể ngày càng trở thànhnền tảng của nền KT quốc dân Thực hiệnnhiều hình thức phân phối, lấy phân phối theokết quả lao động và hiệu quả KT là chủ yếu"

Bốn là, "tiến hành cách mạng XH chủ

nghĩa trên lĩnh vực tư tưởng và văn hóa làmcho thế giới quan Mác - Lênin và tư tưởng,đạo đức Hồ Chí Minh giữ vị trí chủ đạo trongđời sống tinh thần XH Kế thừa và phát huynhững truyền thống văn hóa tốt đẹp của tất cảcác dân tộc trong nước, tiếp thu những tinhhoa văn hóa nhân loại, xây dựng một XH dânchủ, văn minh, vì lợi ích chân chính và phẩmgiá con người, với trình độ tri thức, đạo đức,thể lực và thẩm mỹ ngày càng cao Chống tưtưởng, văn hóa phản tiến bộ, trái với nhữngtruyền thống tốt đẹp của dân tộc và những giátrị cao quý của loài người, trái với phươnghướng đi lên chủ nghĩa XH"

Năm là, "thực hiện chính sách đại đoàn

kết dân tộc, củng cố và mở rộng Mặt trận dântộc thống nhất, tập hợp mọi lực lượng phấnđấu vì sự nghiệp dân giàu, nước mạnh Thựchiện chính sách đối ngoại hoà bình, hợp tác

và hữu nghị với tất cả các nước; trung thànhvới chủ nghĩa quốc tế của giai cấp công nhân,đoàn kết với các nước XH chủ nghĩa, với tất

cả các lực lượng đấu tranh vì hòa bình, độclập dân tộc, dân chủ và tiến bộ XH trên thếgiới"

Sáu là, "xây dựng chủ nghĩa XH và bảo vệ

Tổ quốc là hai nhiệm vụ chiến lược của cáchmạng Việt Nam Trong khi đặt lên hàng đầunhiệm vụ xây dựng đất nước, nhân dân taluôn luôn nâng cao cảnh giác, củng cố quốcphòng, bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn

XH, bảo vệ Tổ quốc và các thành quả cáchmạng"

Bảy là, "xây dựng Đảng trong sạch, vững

mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức ngangtầm nhiệm vụ, bảo đảm cho Đảng làm tròn

trách nhiệm lãnh đạo sự nghiệp cách mạng

XH chủ nghĩa ở nước ta"

Đó là những định hướng lớn về chính

sách KT, XH, quốc phòng, an ninh, đối ngoại,

những quan điểm về hệ thống chính trị và vai

trò lãnh đạo của Đảng và cũng là định hướng

cho quá trình quá độ đi lên chủ nghĩa XH ở

nước ta Thực hiện có hiệu quả những

phương hướng đó luôn luôn là nhiệm vụ cơ

bản của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta

Vấn đề 4 : Đồng chí hãy phân tích bản

chất dân chủ xã hội chủ nghĩa và việc đổi

mới hệ thống chính trị, thể hiện dân chủ hoá

đời sống xã hội ở nước ta hiện nay.

Bài làm

Vấn đề hệ thống chính trị và nền dân chủ

xã hội chủ nghĩa là một trong những nội

dung cơ bản của chủ nghĩa xã hội khoa học

Cuộc cách mạng XHCN là cuộc cách mạng

sâu sắc nhất, toàn diện nhất trong lịch sử

Cuộc cách mạng đó chỉ đạt được thành tựu

mong đợi khi cuộc cách mạng đó là kết quả

hoạt động sáng tạo của toàn thể nhân dân

dưới sự lãnh đạo của Đảng Mác xít, đồng

thời kết quả của cuộc cách mạng đó phải

thuộc về nhân dân Nghĩa là giai cấp công

nhân và các tầng lớp nhân dân lao động

khác thiết lập được hệ thống quyền lực

chính trị của mình, đó là lập một nền dân

chủ mới, nền dân chủ XHCN trong thời kỳ

quá độ lên CNXH Trong thời kỳ quá độ lên

CNXH, nền dân chủ đó trở thành điều kiện

tiên quyết, là công cụ chủ yếu của giai cấp

công nhân và các tầng lớp nhân dân lao

động khác trong sự nghiệp cải tạo triệt để

XH cũ, xây dụng XH mới XHCN Chính vì

vậy, Đảng ta cho rằng “thực hiện dân chủ

XHCN là thực chất của việc đổi mới là kiện

toàn hệ thống chính trị, đây là mục tiêu vừa

là động lực của công cuộc đổi mới”.

Vậy bản chất của dân chủ xã hội chủ

nghĩa là gì ? Và tại sao việc đổi mới hệ

thống chính trị, thực hiện dân chủ hoá đời

sống xã hội ở nước ta hiện nay vừa là mục

tiêu, vừa là động lực của công cuộc đổi mới

Bằng lý luận chủ nghĩa xã hội khoa học và

thực tiễn nền dân chủ ở nước ta hiện nay,

chúng ta hãy phân tích, lý giải vấn đề trên

1 Bản chất dân chủ xã hội chủ nghĩa

a Khái niệm về dân chủ :

Dân chủ là một phạm trù chính trị, là sản phẩm

của mối quan hệ giai cấp, là một trong những hình

thức tổ chức bộ máy nhà nước của xã hội, thực thi

quyền lực của giai cấp thống trị

- Có 3 đặc trưng cơ bản của dân chủ :

một là thừa nhận nguyên tắc thiểu số phụ

tùng đa số, hai là thừa nhận quyền bình

đẳng giữa các công dân, mà chủ yếu là bìnhđẳng trước pháp luật, không phân biệt giàunghèo, dân tộc, tôn giáo, nam hay nữ…nếu

vi phạm pháp luật đều bị xử lý nghiêm minh;

ba là thừa nhận cội nguồn của quyền lựcthuộc về nhân dân

- Dân chủ là một phạm trù lịch sử trướchết bởi vì nó là sản phẩm của mối quan hệgiai cấp, tồn tại trong một giai đoạn lịch sửnhất định, khi xã hội còn phân chia giai cấp.Dân chủ ra đời chỉ khi con người có nhucầu, chế độ XH nguyên thuỷ không có dânchủ do tất cả mọi người đều bình đẳng, đếnkhi XH phân chia giai cấp thì dân chủ mớixuất hiện Như vậy dân chủ gắn liền với chế

độ chính trị và gắn với giai cấp nhất định

- Tuy nhiên không phải Nhà nước nàotrong xã hội có phân chia giai cấp cũng banhành chế độ dân chủ Trong lịch sử pháttriển xã hội loài người, đã trãi qua các xã hộikhác nhau từ thấp đến cao Nhưng trong cácchế độ đó, chỉ các giai cấp thống trị như :giai cấp chủ nô, giai cấp phong kiến, giaicấp tư sản mới có quyền dân chủ, còn hầuhết các giai cấp quần chúng nhân dân laođộng - những người sáng tạo và làm nênlịch sử, động lực thúc đẩy lịch sử phát triển– thì không được thực hiện dân chủ đúngvới bản chất của nó, nói cách khác dân chủchỉ thuộc về giai cấp thống trị

+ Trong lịch sử xã hội loài người, nền dân chủxuất hiện đầu tiên từ thời chiếm hữu nô lệ mà đạibiểu là Nhà nước La Mã và Nhà nước Hy Lạp.Dân chủ lúc này thuộc về giai cấp chủ nô, dân tự

do và tầng lớp hiệp sĩ, nó là sản phẩm đấutranh của phái dân chủ và phản dân chủ.Trong nền dân chủ đó, tầng lớp nô lệ khôngđược hưởng quyền dân chủ, họ không đượcxem là những công dân và toàn bộ cuộcsống của họ - kể cả thể xác - đều do chủ nôquyết định, nô lệ được xem là loại công cụđặc biệt – công cụ biết nói

+ Trong chế độ phong kiến, tư tưởng dânchủ và biểu hiện của dân chủ tuy có xuấthiện, nhưng do là Nhà nước chuyên chế nênNhà nước phong kiến không có ban hànhchế độ dân chủ, mà thi hành chính sách bóclột bằng thế quyền và thần quyền Trong chế

độ này, tuy người lao động trở thành thựcthể tự do, nhưng họ vẫn là nông dân bị cộtchặt vào vua chúa phong kiến, bởi nhữngmảnh đất của chúng Vua là con trời, chonên có quyền lực tối cao, mọi người laođộng chỉ là thần dân chịu sự sai khiến của

vua Vì vậy, mặc dù có sự tồn tại một số nhà

nước phong kiến với một số biểu hiện dân

chủ nhưng không thể được xem là có một

chế độ dân chủ phong kiến

+ Chống lại chế độ phong kiến hà khắc

chuyên chế, giai cấp tư sản đã giương cao

ngọn cờ “tự do, bình đẳng, bác ái" , nhờ đó

giai cấp tư sản đã thu hút và tập họp được

đông đảo quần chúng lao động theo mình

làm cách mạng lật đổ chế độ phong kiến

thống trị, xây dựng nền dân chủ tư sản Điển

hình là cuộc cách mạng tư sản Pháp (1789)

Lần đầu tiên trong lịch sử nhân loại, quyền

công dân, quyền con người được ghi vào

pháp luật Tuy nhiên bản chất dân chủ tư

sản vẫn là thiểu số bóc lột đa số, đời sống

công nhân và nhân dân lao động ngày càng

bị bần cùng hóa, tệ nạn xã hội, thất nghiệp,

ô nhiễm môi trường đang là vấn nạn trong

lòng CNTB Do vậy nền dân chủ trong chế

độ tư bản không triệt để

+ Chống lại chế độ tư bản áp bức, bóc lột

nặng nề, giai cấp công nhân một số nước

trên thế giới - dưới sự lãnh đạo của chính

đảng của mình, Đảng Cộng sản - đã thực

hiện sứ mệnh lịch sử của mình là xoá bỏ

chế độ tư bản, xây dựng một xã hội mới : xã

hội XHCN Sau khi giai cấp công nhân giành

được chính quyền bằng cuộc cách mạng vô

sản, thiết lập được quyền lực chính trị của

mình thì cùng với việc xây dựng xã hội mới,

giai cấp công nhân còn xây dựng chế độ

dân chủ mới, với nền dận chủ tiến bộ hơn :

đó là chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa

Sự ra đời của dân chủ xã hội chủ nghĩa

vừa là kết quả tất yếu của lịch sử đấu tranh

lâu dài của nhân dân lao động vì sự nghiệp

giải phóng toàn thể nhân dân lao động, là sự

thay thế tất yếu hợp quy luật đối với dân chủ

tư sản, vừa là một bước phát triển về chất

của dân chủ Lần đầu tiên trong lịch sử, nền

dân chủ được thiết lập cho đại đa số nhân

dân lao động đã được hình thành Nền dân

chủ xã hội chủ nghĩa ngày càng đầy đủ,

hoàn thiện, thì nó cũng là quá trình tự tiêu

vong

- Dân chủ với tư cách là một phạm trù

chính trị, nên bao giờ cũng mang tính giai

cấp trong nội dung cơ bản nhất của nó

Trong mọi thời kỳ lịch sử, việc thực hiện dân

chủ cho một tập đoàn xã hội có nghĩa là loại

trừ hay hạn chế dân chủ của những tập

đoàn XH khác Điều đó đúng cho mọi loại

hình dân chủ kể cả dân chủ của giai cấp vô

sản Đối tượng của sự chuyên chính không

thể được hưởng các quyền dân chủ Do vậy,

trong nền dân chủ XHCN, dân chủ và

chuyên chính bổ sung cho nhau, là điều kiện

và tiền đề tồn tại cho nhau

b Bản chất của nền dân chủ XHCN

Từ những quan điểm về dân chủ vàkiểu dân chủ XHCN nêu trên, bản chất củanền dân chủ XHCN còn thể hiện ở nhữngnội dung mang tính đặc trưng sau :

- Một là dân chủ XHCN là nền dân chủ

thực sự, của dân, do dân và vì dân, đó lànền dân chủ rộng rãi, đầy đủ nhất trong lịch

sử Tuy nhiên nó vẫn mang tính giai cấp, đó

là tính giai cấp công nhân trên cơ sở liênminh với giai cấp nông dân, tầng lớp trí thức

và các tầng lớp lao động khác

+ Tính chất dân chủ thực sựđược thể hiện ở chỗ là nền dân chủ màtrong đó mọi quyền lực thuộc về nhân dân,trước hết là nhân dân lao động, xã hội đượcquản lý bởi nhân dân và vì nhân dân, thôngqua Nhà nước xã hội chủ nghĩa do chínhnhân dân lập ra; mọi người đều được bảođảm trên thực tế quyền tự do, bình đẳng vàcác quyền cơ bản khác Nhân dân lao độnglàm chủ trên tất cả lĩnh vực đời sống xã hội,làm chủ về kinh tế chính trị, văn hoá và xãhội Quyền làm chủ của nhân dân được biểuhiện và bảo đảm bằng pháp luật, nhân dânthực hiện quyền làm chủ của mình trên cơ

sở luật pháp dân chủ xã hội chủ nghĩa ngàycàng được hoàn thiện cùng với quá trìnhphát triển kinh tế - xã hội

+ Dân chủ xã hội chủ nghĩa mangbản chất của giai cấp công nhân, thực thiđường lối dân chủ của giai cấp công nhân,nhưng đồng thời lại mang tính nhân dân sâusắc và rộng lớn Tính giai cấp và tính nhândân trong dân chủ xã hội chủ nghĩa là thốngnhất vì xuất phát từ sứ mệnh lịch sử của giaicấp công nhân là xoá bóc lột, giải phóng conngười; lợi ích cơ bản và lâu dài của giai cấpcông nhân và nhân dân lao động là thốngnhất với nhau, do quan hệ sản xuất xã hộichủ nghĩa dựa trên chế độ công hữu các tưliệu sản xuất chủ yếu

Hai là : cơ sở kinh tế - xã hội của dân

chủ XHCN là lợi ích chân chính của ngườilao động không đối lập mà ngược lai phùhợp, gắn bó chặt chẽ với lợi ích toàn xã hội

Để dân chủ XHCN ra đời và phát triển đầy

đủ, ngoài việc giai cấp công nhân giành

được chính quyền và thiết lập quyền lực

chính trị của mình thì cần có sự hình thành

và phát triển của nền kinh tế mới - kinh tế

XHCN Mặc khác, dân chủ XHCN có đủ cơ

sở và điều kiện xác định vai trò làm chủ của

người lao động trong nền SX XH Điều đó có

ý nghĩa rất quan trọng vì thực hiện dân chủ

trong kinh tế là điều kiện cơ bản chắc chắn

cho việc thực hiện dân chủ trên các lĩnh vực

khác

Ba là dân chủ XHCN là dân chủ có sự

lãnh đạo của Đảng Cộng sản, có kỷ luật, kỷ

cương trong khuôn khổ pháp luật XHCN Sự

lãnh đạo của Đảng vừa thể hiện bản chất

giai cấp công nhân của dân chủ, vừa đảm

bảo quyền lực và lợi ích chính đáng của

nhân dân Dân chủ XHCN cũng đi liền với

chuyên chính : dân chủ đối với nhân dân lao

động và chuyên chính với mọi hành vi vi

phạm lợi ích của nhân dân, của Tổ quốc và

của chế độ Sự lãnh đạo của Đảng Cộng

sản là biểu hiện một cách rõ ràng nhất, sâu

sắc nhất bản chất giai cấp của dân chủ xã hội

chủ nghĩa

Bốn là dân chủ XHCN thực sự phản ánh

và bảo đảm mối quan hệ bình đẳng về

quyền lợi và nghĩa vụ giữa mọi công dân

trước pháp luật, không có sự phân biệt đối

xử Sự bảo đảm ấy không chỉ trên văn bản

luật pháp mà còn được thực thi đầy đủ trong

cuộc sống Dân chủ xã hội chủ nghĩa tạo

điều kiện cho công dân tham gia ngày càng

đông đảo vào công việc quản lý Nhà nước

Trong thời đại ngày nay, quan điểm tư

sản về dân chủ là sự cường điệu chủ nghĩa

đa nguyên về chính trị, xem sự tồn tại của

nhiều đảng phái đối lập, tranh giành quyền

lực lãnh đạo xã hội là tiêu chí cơ bản nhất

của một chế độ thực sự dân chủ, là đỉnh cao

của dân chủ Thực tế cho thấy rằng không

phải bao giờ và mọi nước tư bản đều có đa

nguyên về chính trị cũng như không bao giờ

có giai cấp tư sản nắm chính quyền lại thừa

nhận vai trò hợp pháp của chính đảng Mác

Lênin Hơn nữa sự đa nguyên về chính trị

không phải là sự ban phát hay là thiện chí

của giai cấp tư sản cầm quyền mà là của

giai cấp công nhân, đó là thành quả của

cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân vànhân dân lao động

Dân chủ xã hội chủ nghĩa không thừanhận đa nguyên chính trị và đa đảng đối lập

Đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập khôngphải là tiêu chí cũng không phải là đỉnh caocủa dân chủ, thực chất nó chỉ là biểu hiện

sự so sánh tương quan lực lượng giữa cácgiai cấp, còn dân chủ nhiều hay ít, tiến bộhay không tiến bộ phụ thuộc vào lợi ích vàquyền lực có thuộc về nhân dân haykhông ?

Do vậy, muốn thực hiện đầy đủ yêu cầucủa dân chủ , tất yếu phải loại bỏ giai cấp tưsản ra khỏi vị trí cầm quyền Vì vậy, việc giaicấp công nhân tiến hành cuộc cách mạng

XH xóa bỏ chễ độ TBCN cùng với nền dânchủ tư sản, để xây dựng XH mới là một tấtyếu lịch sử

2 Liên hệ nền dân chủ Việt Nam Việc đổi mới hệ thống chính trị, thể hiện dân chủ hoá đời sống xã hội ở nước ta hiện nay

Từ phân tích bản chất của dân chủXHCN nói trên, đối với nước ta cần phảithực hiện nền dân chủ thiết thực Đại hội VIcủa Đảng có ghi: Trong toàn bộ hoạt độngcủa mình Đảng phải quán triệt tư tưởng “lấydân làm gốc”, xây dựng và phát huy quyềnlàm chủ của nhân dân lao động Trong Hiếnpháp nước ta cũng quy định rõ NướcCHXNCN Việt Nam là nhà nước của dân, dodân và vì dân Tất cả quyền lực nhà nướcthuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minhgiai cấp công nhân với giai cấp nông dân vàtầng lớp trí thức

Đặc điểm nước ta bước vào thời kỳ quá

độ lên CNXH, không qua giai đoạn phát triểnTBCN, với nền SX còn yếu kém và lạc hậu,mang tính tự cung, tự cấp, kinh tế hàng hóachưa phát triển cao Mặt khác, do chiếntranh tàn phá nặng nề, do thực hiện cơ chếquan liêu bao cấp trong một thời gian dàicho nên làm ảnh hưởng đến việc phát triểnKT-XH và nền dân chủ XHCN

Từ những đặc điểm trên cùng với nhữngnguyên nhân khách quan và chủ quan có thểthấy thực trạng nền dân chủ nước ta , làchúng ta đang xây dựng nền dân chủ XHCN,nhưng hiện nay còn ở trình độ thấp cả vềnhu cầu và nếp sống dận chủ, về tính phong

phú, tính nguyên tắc của dân chủ và năng

lực thực hiện Cơ chế vận hành thực hiện

dân chủ ở nước ta chưa đồng bộ và hoàn

thiện cả về tổ chức, bộ máy và năng lực vận

hành Song kể từ khi thực hiện đổi mới (năm

1986) chúng ta đã đạt được một số thành

tựu bước đầu đáng kể trong việc thực hiện

nền dân chủ, báo cáo chính trị Đại hội Đảng

lần VII đã đánh giá : một trong những thành

tựu của công cuộc đổi mới là bước đầu thực

hiện dân chủ XHCN trên lĩnh vực của đời

sống XH

Tuy nhiên, nền dân chủ XHCN của chúng

ta cũng còn hạn chế khuyết điểm trên từng

lĩnh vực như : quyền làm chủ của nhân dân

chưa được tôn trọng và phát huy đầy đủ,

trong xã hội còn không ít hiện tượng mất

dân chủ, dân chủ hình thức mà có nơi xảy ra

rất nghiêm trọng, bệnh quan liêu, tư tưởng

phong kiến - gia trưởng vẫn còn nặng nề…

Đồng thời cũng xuất hiện khuynh hướng dân

chủ cực đoan, dân chủ không đi liền với

thực hiện kỷ luật và pháp luật Cơ chế và

pháp luật bảo đảm thực hiện dân chủ chưa

được cụ thể hóa đầy đủ Chính vì vậy, hạn

chế trên đã gây nên những tiêu cực trong

mọi mặt đời sống XH, gây nên sự trì trệ ,

mất sức chiến đấu và làm giảm uy tín của

Đảng, làm thui chột tính năng động sáng tạo

và vai trò làm chủ của quần chúng nhân dân

lao động…

Tình trạng ấy đòi hỏi phải có sự đổi mới

hệ thống chính trị, dân chủ hoá đời sống xã

hội, xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa

là một tất yếu trong quá trình đổi mới kinh tế

- xã hội ở nước ta hiện nay

Như chúng ta đã biết, nền dân chủ nào

cũng được thực hiện thông qua một thiết

chế tổ chức và cơ chế vận hành nhất định :

đó là hệ thống chính trị Hệ thống chính trị là

một phạm trù dùng để chỉ một chính thể các

đảng phái, các đoàn thể các tổ chức chính

trị - xã hội nhằm và phát triển xã hội đó Nó

cũng là một cơ chế bảo đảm quyền làm chủ

của nhân dân trên các lĩnh vực cơ bản của

tổ chức chính trị - xã hội của nhân dân doĐảng Cộng sản lãnh đạo

Hệ thống chính trị trong CNXH hoạt độngtheo nguyên tắc của nền dân chủ XHCN, đặtdưới sự lãnh đạo của Đảng công sản, tậptrung dân chủ, thiểu số phục tùng đa số, dânchủ phải đi đội với kỷ cương pháp luật, tuânthủ nghiêm ngặt các chuẩn mực pháp quyềnXHCN Chỉ có trên nguyên tắc, tính tích cựcchính trị xã hội của công nhân mới đượcnâng cao, các quyền dân chủ, công bằngbình đẳng mới được đảm bảo

Đề cập mục tiêu đổi mới hệ thống chínhtrị ở nước ta, cương lĩnh chính trị xây dựngđất nước (1991) của Đảng chỉ rõ: "thực chấtcủa đổi mới hệ thống chính trị là xây dựng

và từng bước hoàn thiện nền dân chủ xã hộichủ nghĩa, bảo đảm quyền lực thuộc vềnhân dân." Nội dung đổi mới hệ thống chínhtrị và dân chủ hoá ở nước ta hiện nay thểhiện ở những vấn đề căn bản sau:

Thứ nhất là : Thực hiện dân chủ hoá

trong xã hội, dân chủ hóa ngay trong hệthống chính trị để tạo ra mối quan hệ biệnchứng giữa dân chủ hoá với việc xây dựng

và kiện toàn hệ thống chính trị Đảng là hạtnhân, lãnh đạo của hệ thống chính trị nhưngđiều đó không có nghĩa là Đảng đứng trên,đứng ngoài pháp luật cũng như Đảng cươngquyết không bao biện, làm thay công việccủa các tổ chức khác trong hệ thống chínhtrị, nhà nước Do đó, Đảng phải tự đổi mớichỉnh đốn để nâng cao năng lực lãnh đạo,phải được xây dựng vững mạnh về cả ba

mặt: chính trị, tư tưởng và tổ chức Trong những năm tới, toàn Đảng tập trung làm tốt những công tác quan trọng sau đây : Một là tăng cường công tác giáo dục chính trị tư tưởng, rèn luyện đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân Hai là tiếp tục đổi mới công tác cán bộ Ba là xây dựng củng cố các tổ chức cơ sở Đảng Bốn là kiện toàn tổ

chức, đổi mới phương thức lãnh đạo của

Đảng.

- Thứ hai là : xây dựng nhà nước pháp

quyền quản lý xã hội bằng pháp luật, nhằm

từng bước tạo ra xã hội công dân XHCN và

người công dân XHCN, coi đó là nhiệm vụ

quan trọng có tính cấp bách hiện nay Việc

quản lý XH bằng pháp luật đòi hỏi phải xây

dựng và hoàn chỉnh hệ thống pháp luật, làm

rõ và tách bạch giữa quản lý Nhà nước và

quản lý sản xuất kinh doanh Nhà nước

được nhân dân giao cho quyền lực và trách

nhiệm quản lý mọi mặt đời sống xã hội, nên

mọi chủ trương chính sách, kế hoạch của

Nhà nước là thể hiện ý chí, nguyện vọng và

lợi ích của nhân dân Nhà nước vừa phải

phát huy vai trò chủ động sáng tạo của mình

vừa phải bảo đảm quyền lực thuộc về nhân

dân Nhân dân thực hiện quyền lực của

mình trước hết thông quan các cơ quan nhà

nước do nhân dân trực tiếp bầu ra Trong

cương lĩnh của Đảng có nêu : Nhà nước có

mối quan hệ thường xuyên và chặt chẽ với

nhân dân, tôn trọng và lắng nghe ý kiến của

nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân

Hiện nay, nạn tham nhũng, quan liêu, hối lộ

đang là những nhức nhối của XH Vì vậy,

nhà nước phải có trách nhiệm, có biện pháp

ngăn chặn tệ nạn tham nhũng, quan liêu,

xâm phạm đến quyền làm chủ của nhân

dân, làm cho nhà nước thực sự là của dân,

do dân và vì dân

Để đẩy mạnh cải cách tổ chức và hoạt

động của bộ máy Nhà nước cần thực hiện

những việc sau đây: Một là phải gắn liền với

xây dựng chỉnh đốn Đảng, đổi mới phương

thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước.

Nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ

chức Đảng và đảng viên trong các cơ quan

Nhà nước; Hai là cải cách thể chế và

phương thức hoạt động của Nhà nước, của

Quốc hội, của Chính phủ, của các cơ quan

Tư pháp; Ba là phát huy dân chủ, giử vững

kỷ luật, kỷ cương, tăng cường pháp chế;

Bốn là xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức

trong sạch có năng lực; Năm là tiếp tục đẩy

mạnh cuộc đấu tranh chống tham nhũng Bên

cạnh đó cần phải chú ý cải thiện tiền lương

của các cán bộ công chức

- Thứ ba là : về phía các tổ chức xã hội

chính trị của quần chúng nhân dân, phảiđược tổ chức trên cơ sở pháp luật và phùhợp với trình độ của các thành viên, thựchiện dân chủ hóa trong hoạt động, lấy việcbảo vệ lợi ích chính đáng của các thành viênlàm nhiệm vụ

Thực hiện dân chủ hóa trên các lĩnh vựcđời sống XH, thực chất là vấn đề dân chủhóa đời sống XH, là quá trình đưa các giá trịdân chủ vào cuộc sống, làm cho nó trởthành hiện thực và phổ biến trong mọi lĩnhvực của đời sống xã hội, là làm cho nhândân thực hiện được trên thực tế quyền làmchủ và phát huy được năng lực làm chủ củamình trên mọi bình diện của đời sống XH, làđộng lực quan trọng trong sự nghiệp đổimới, là biện pháp hữu hiệu để khắc phụcbệnh quan liêu, tiêu cực … đấu tranh chốngmọi hành vi vi phạm đến quyền và lợi íchcủa nhân dân, là thước đo, là tính ưu việtthực hiện nền dân chủ của một xã hội Dânchủ hóa đời sống xã hội ở nước ta có nộidung toàn diện, trong đó dân chủ hóa nềnkinh tế quan trọng và mang tính quyết định

Dân chủ hóa trong lĩnh vực kinh tế là thực

hiện quyền tự do, bình đẳng, giải phóng sức

SX, là trả lại cho nền kinh tế tính năng độngvốn có của nó,, phát triển nền kinh tế nhiềuthành phần theo định hướng XHCN, khẳngđịnh quyền sản xuất kinh doanh của các cánhân và tập thể phù hợp với các quyết địnhcủa pháp luật và lợi ích chung của xã hội

Dân chủ trong lĩnh vực chính trị là thực

hiện quyền tự do dân chủ trong sinh hoạtchính trị, đảm bảo cho người dân được làmchủ XH về chính trị Trước hết là dân chủtrong bầu cử, cần khắc phục triệt để nhữngdân chủ hình thức trong bầu cử, tăng cườngdân chủ trực tiếp của nhân dân trong các tổchức xã hội, đoàn thể … bảo đảm cho ngườidân thực sự được tham gia vào công việcquản lý nhà nước, quản lý xã hội, tham giavào các chính sách, chiến lược phát triểnkinh tế chính trị , văn hóa …của đất nước

Dân chủ hoá trong lĩnh vực kinh tế và chính trị vừa đặt ra đòi hỏi, vừa là điều kiện của dân chủ hóa trong lĩnh vực tinh thần cho tương ứng Nó bao hàm các hoạt động giáo dục, tuyên truyền, nghiên cứu khoa học, các hoạt động văn hoá nghệ thuật, các lĩnh vực