Vậy làm thế nào ñể giúp học sinh yêu thích, có hứng thú khi tiếp nhận và cảm thụ văn học, trách nhiệm của người giáo viên dạy văn hãy chỉ dẫn và mở ra cho các em con ñường ñến với văn họ
Trang 1MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 6
ĐỌC-HIỂU VĂN BẢN VĂN HỌC
A MỞ ĐẦU
I ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Thực trạng trong dạy học Văn nói chung và của trường THCS Ân Tường Tây
hiện nay
Trong nhà trường phổ thông, môn Ngữ văn có một vị trí quan trọng trong việc
nâng cao chất lượng giáo dục Theo kết quả thăm dò ý kiến, trao ñổi với các thầy cô giáo
dạy văn ở ñơn vị và các trường trong huyện, chất lượng học văn những năm gần ñây ngày
càng giảm sút Tình trạng học sinh không còn hứng thú học văn ñã trở thành hiện tượng
phổ biến trong nhà trường Nhiều giáo viên dạy văn phàn nàn, khổ tâm vì học sinh không
chịu học văn Hiện tượng ấy là do nhiều nguyên nhân, trong ñó có nguyên nhân thuộc về
giáo dục nhà trường, thuộc về chất lượng của môn Văn, một môn học có trách nhiệm rất
lớn ñối với thế giới tinh thần của các em Qua thực tế giảng dạy văn, tôi nhận thấy các em
chưa có thói quen chủ ñộng tìm hiểu khám phá bài học, chưa có nhu cầu tự thân bộc lộ sự
hiểu biết, cảm nhận văn học Trước những vấn ñề văn học cần bộc lộ quan ñiểm, các em
thường dựa vào cách hiểu, cách cảm, cách ñánh giá của người khác Nhiều giáo viên chưa
mạnh dạn ñổi mới cách dạy học, còn thuyết trình nhiều, chưa chú ý ñến khả năng tích cực
sáng tạo trong nhận thức và cảm thụ văn học của học sinh, còn áp ñặt, buộc học sinh phải
thừa nhận, học thuộc Vậy làm thế nào ñể giúp học sinh yêu thích, có hứng thú khi tiếp
nhận và cảm thụ văn học, trách nhiệm của người giáo viên dạy văn hãy chỉ dẫn và mở ra
cho các em con ñường ñến với văn học Đối với học sinh, ñặc biệt ñối tượng học sinh lớp
6, lứa tuổi hồn nhiên, ngây thơ chưa hiểu nhiều về cuộc sống, cũng như chưa có kinh
nghiệm sống thì không dễ dàng nhìn thấy, cảm nhận ngay cái hay, cái ñẹp, giá trị cuộc
sống trong từng văn bản Trước thực trạng ñó, tôi luôn trăn trở, suy nghĩ và tìm ra giải
pháp ñể nâng cao chất lượng dạy học văn, góp phẩn nâng cao chất lượng giáo dục
2 Ý nghĩa và tác dụng của giải pháp giúp học sinh lớp 6 ñọc - hiểu văn bản văn học
Tổ chức cho học sinh học tập một cách chủ ñộng, sáng tạo trong những tiết văn học
sẽ làm cho giờ học sinh ñộng, thoải mái, giúp các em tự tìm ra con ñường phân tích, ñánh
giá, thưởng thức văn bản văn học; ñồng thời giúp các em rút ra những bài học sâu sắc về
tư tưởng, tình cảm, lối sống ñể tự hoàn thiện nhân cách, trở thành người công dân có ích
cho xã hội
3 Phạm vi nghiên cứu của ñề tài
Trang 2Môn Ngữ văn có nhiều phân môn, ñề cập ñến nhiều vấn ñề, nội dung rất phong phú
Trong ñề tài này, tôi ñi sâu nghiên cứu phân môn văn học: Một số giải pháp giúp học
sinh lớp 6 ñọc - hiểu văn bản văn học
II PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH
1 Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn
1.1 Cơ sở lý luận
Văn học bao giờ cũng phản ánh hiện thực cuộc sống và sự phản ánh ñó không phải
là sự phản ánh máy móc mà thông qua lăng kính chủ quan của nhà văn Qua tác phẩm,
các nhà văn ñã nêu lên những vấn ñề của cuộc sống, bộc lộ tình cảm cảm xúc, gửi gắm
niềm tâm sự, ước mơ, khát vọng của mình ñến người ñọc, người nghe Tất cả những
ñiều ñó mang ñến cho người ñọc, người nghe những rung ñộng ngỡ ngàng, hướng con
người vào một lẽ sống, một cách nghĩ ñúng ñắn, biết tự nhận thức, tự xây dựng mình ñể
hướng tới Chân - Thiện - Mĩ Có thể nói mỗi một văn bản văn học là một sáng tạo ñộc
ñáo của nhà văn, mỗi học sinh là một chủ thể tiếp nhận cá biệt nên sự áp ñặt cách hiểu,
cách cảm của giáo viên ñến học sinh là không ñúng với bản chất dạy học văn Vì vậy, ñể
nâng cao hiệu quả dạy học văn, ñể có giờ dạy theo tinh thần ñổi mới phương pháp dạy
học, bản thân giáo viên phải chủ ñộng, sáng tạo tìm ra những biện pháp, cách tổ chức
hướng dẫn quá trình học tập cảm thụ văn học của học sinh một cách có hiệu quả Nhiệm
vụ của người giáo viên dạy văn là phải chỉ ra cho học sinh con ñường tích cực chủ ñộng
khám phá, tìm hiểu, cảm thụ văn bản; ñánh thức niềm ñam mê văn chương, khơi dậy tâm
hồn văn học ở các em Chỉ có ñam mê, yêu thích thì học sinh mới có hứng thú, nhu cầu
ñọc, khám phá và cảm thụ tốt văn bản
1.2 Cơ sở thực tiễn
Ngày nay cùng với sự phát triển và ñi lên của xã hội, chúng ta ñược sống trong môi
trường văn minh, hiện ñại nhưng kèm theo là những vấn ñề nảy sinh làm ảnh hưởng ít
nhiều ñến ñời sống xã hội Đạo ñức học sinh xuống cấp, quan niệm không ñúng về các
môn học, chú trọng các môn học tự nhiên, xem nhẹ các môn học xã hội, trong ñó có môn
Văn; thầy cô chưa mạnh dạn, chưa ñồng bộ ñổi mới phương pháp dạy học
Đổi mới phương pháp dạy học là vấn ñề ñang ñược xã hội quan tâm, là nhiệm vụ mà
Đảng và Nhà nước giao cho ngành Giáo dục & Đào tạo Người giáo viên phải hiểu rằng
bản chất của ñổi mới phương pháp dạy học là lấy học sinh làm trung tâm, giáo viên chỉ
ñóng vai trò hướng dẫn ñể học sinh tìm tòi, khám phá, chiếm lĩnh kiến thức Trong dạy
văn, ñổi mới phương pháp là làm cho học sinh không những tự tìm ra con ñường phân
tích, ñánh giá, thưởng thức, rèn luyện các kĩ năng văn học mà còn tự rút ra cho mình
những bài học sâu sắc về tư tưởng, tình cảm, lối sống Đổi mới phương pháp là một yêu
cầu bắt buộc ñối với giáo viên Muốn giải quyết ñược những vấn ñề còn hạn chế trong
Trang 3dạy học văn, cần phải ñổi mới phương pháp dạy học Sự ñổi mới ñó có thể ñược giải
quyết ở nhiều khía cạnh, nhiều bình diện khác nhau Ở ñề tài này, tôi xin trình bày vấn ñề
là tìm ra một số giải pháp giúp học sinh lớp 6 hứng thú, chủ ñộng ñọc - hiểu, cảm thụ tốt
văn bản văn học
2 Các biện pháp tiến hành, thời gian tạo ra giải pháp của ñề tài
2.1 Các biện pháp tiến hành
Thực hiện ñề tài, tôi sử dụng và kết hợp nhiều phương pháp:
- Nghiên cứu tư liệu, phân tích, so sánh ñối chiếu
- Trao ñổi, thảo luận với ñồng nghiệp
- Khảo sát chất lượng và thăm dò ý kiến HS
2.2 Thời gian tạo ra giải pháp
Từ tháng 10 năm 2010 ñến tháng 05 năm 2012
B NỘI DUNG
I MỤC TIÊU
Xây dựng ñề tài này, tôi xin nêu ra cách dạy văn hiệu quả thông qua một số hình
thức học tập trong dạy ñọc - hiểu văn bản văn học lớp 6 nhằm ñáp ứng yêu cầu ñổi mới
phương pháp dạy học, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy, chất lượng giáo dục
II NHỮNG GIẢI PHÁP CHO VIỆC DẠY HỌC VĂN BẢN VĂN HỌC
1 Cách tổ chức hình thức học tập thể hiện tính mới của ñề tài
Bức tranh cuộc sống hiện thực và diện mạo tinh thần con người trong văn học bao
giờ cũng chứa ñựng sự ñánh giá của nhà văn về cuộc sống Sự ñánh giá hiện thực cuộc
sống thể hiện cách nhìn riêng, quan ñiểm riêng của người nghệ sĩ Bằng tác phẩm của
mình, người nghệ sĩ thường gợi lên ở người ñọc những suy nghĩ và tình cảm về cuộc
sống Hiểu ñược ñiều người nghệ sĩ muốn nói, muốn gửi gắm là ñiều không ñơn giản và
dễ dàng, nhất là với học sinh lớp 6 Theo kết quả thăm dò ý kiến và khảo sát chất lượng
ñầu năm của học sinh lớp 6 trong nhà trường, môn học các em thấy khó nhất, yếu nhất là
môn Ngữ văn, cụ thể phân môn văn học Làm thế nào ñể các em giảm ñược nỗi lo lắng,
ñể các em tìm thấy ñược bao ñiều tốt ñẹp, ý nghĩa của cuộc ñời qua những giờ văn học?
Tôi ñã tìm ra một số hình thức học tập sau nhằm tạo cho học sinh sự hứng thú, yêu thích
văn học, từ ñó khao khát khám phá, cảm thụ văn bản
a Tạo sự hứng thú trong phần giới thiệu bài mới
Phần giới thiệu bài mới còn gọi là phần khởi ñộng Khi hướng dẫn học sinh tiếp
nhận văn bản, nhiều khi giáo viên chúng ta sợ mất thời gian nên bỏ qua phần này Phần
giới thiệu bài chưa phải là phần trọng tâm của bài mới nhưng nó là phần không thể thiếu
vì một lời mở ñầu bài học hấp dẫn sẽ tạo ñược sự hứng thú, gây cho người nghe cảm giác,
ấn tượng ban ñầu về văn bản, tạo tâm thế, tâm lí cần có cho quá trình thâm nhập và khám
Trang 4phá văn bản Chính vì vậy giáo viên không nên bỏ qua phần giới thiệu bài Để lôi cuốn
học sinh, giáo viên nên có nhiều cách giới thiệu bài mới như: Giới thiệu bài bằng cách ñặt
câu hỏi, dựa vào ý nghĩa, nội dung văn bản, dùng tranh ảnh minh họa dẫn vào bài, nhắc
lại vấn ñề ñặt ra trong bài cũ rồi dẫn vào bài mới hoặc giới thiệu bài mới thông qua mẫu
chuyện ngắn Lời giới thiệu bài cần ngắn gọn, nhẹ nhàng, gây hứng thú cho học sinh,
tránh rườm rà, cầu kì, làm mất nhiều thời gian Phần giới thiệu bài mới lâu nay vốn là
công việc của giáo viên, dường như nó là thủ tục ñầu tiên bước vào dạy bài mới, thao tác
cứ lặp ñi lặp lại dễ gây sự nhàm chán ñối với học sinh nên nhiều khi chúng ta giới thiệu
các em ít ñể ý hoặc không muốn nghe Vì vậy hãy ñể các em ñược trực tiếp tham gia vào
công việc này Muốn các em có ñược một giới thiệu bài tốt, tôi hướng dẫn cho các em các
cách mở bài, cho các em thực hiện theo nhóm Các em về nhà họp nhóm ñọc kĩ văn bản,
tìm hiểu nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa văn bản, sau ñó viết lời giới thiệu bài mới Mỗi giờ
học văn học, tôi chuẩn bị số bông hoa tương ứng với số nhóm (mỗi bông hoa một màu
trong ñó có một bông hoa may mắn) Sau phần kiểm tra bài cũ, tôi cho các nhóm bốc
thăm Nhóm nào ñược bông hoa may mắn nhóm ñó ñược quyền giới thiệu bài Hoặc khi
kiểm tra bài cũ, nhóm nào có HS trả lời bài cũ tốt nhất thì nhóm ñó ñược ưu tiên giới
thiệu bài mới
Giới thiệu bài bằng cách tự ñặt câu hỏi
* Khi dạy văn bản “Buổi học cuối cùng”
Người dẫn tự ñặt câu hỏi và giới thiệu bài: Bạn hiểu thế nào là ngôn ngữ dân tộc?
Khi một dân tộc mất ñi tiếng nói của mình thì dân tộc ñó sẽ như thế nào? Để hiểu rõ vấn
ñề này, chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu văn bản “Buổi học cuối cùng”
Giới thiệu bài bằng hình thức ñối thoại
* Khi dạy văn bản “Bức thư của thủ lĩnh da ñỏ”
- Một học sinh của nhóm ñặt câu hỏi cho các nhóm khác ñể dẫn vào bài như sau:
Các bạn cho biết loài người trên thế giới có những màu da nào? Họ sống chủ yếu ở châu
lục nào?
Học sinh của nhóm khác sẽ trả lời: da vàng chủ yếu ở châu Á, da trắng ở châu Âu,
da ñen ở châu Phi, da ñỏ ở châu Mĩ
Học sinh dẫn vào bài: Loài người trên thế giới có nhiều màu da khác nhau Dù là
màu da gì thì loài người ñều phải sống chung với thiên nhiên, dựa vào thiên nhiên Nhưng
cách ñối xử với thiên nhiên có giống nhau không? Chúng ta hãy tìm hiểu văn bản “Bức
thư của thủ lĩnh da ñỏ”
- Hoăc hai học sinh của nhóm dẫn giới thiệu: Tôi là người châu Á, bạn tôi là người
châu Âu Đại diện nhóm dẫn hỏi học sinh nhóm khác: Các bạn là người châu lục nào? Sau
câu trả lời của các nhóm, học sinh dẫn vào bài: Chúng tôi và các bạn sống ở những châu
lục khác nhau Dù ở ñâu thì loài người chúng ta ñều phải sống chung với thiên nhiên, dựa
Trang 5vào thiên nhiên Nhưng cách ñối xử với thiên nhiên có giống nhau không? Chúng ta hãy
tìm hiểu văn bản “Bức thư của thủ lĩnh da ñỏ”
Giới thiệu bài bằng cách dựa vào ý nghĩa, nội dung tác phẩm
Văn bản “Bức thư của thủ lĩnh da ñỏ” là một văn bản hay Văn bản ra ñời ñã lâu
nhưng ñến nay vẫn còn ý nghĩa giá trị Qua việc từ chối chuyện mua ñất, bán ñất, thủ lĩnh
Xi-át-tơn ñã thể hiện tình yêu quê hương, tình cảm yêu quý gắn bó với thiên nhiên thắm
thiết của người da ñỏ Thấm ñẫm trong bức thư là những lời tâm huyết ñầy sức thuyết
phục của thủ lĩnh Để hiểu rõ hơn nội dung của thư, chúng ta tìm hiểu bài học
Giới thiệu bài bằng cách hóa thân vào nhân vật
Người dẫn hóa thân vào nhân vật Dế Mèn: Xin chào các bạn! Mình là Dế Mèn ñây
Mình muốn hỏi các bạn có bao giờ các bạn làm ñiều gì khiến phải ân hận chưa Còn
mình, một lần ngỗ nghịch ñể phải ân hận suốt ñời Qua lần ấy, mình ñã rút ra một bài học
vô cùng thấm thía Bài học ấy là gì, mời các bạn hãy cùng tìm hiểu văn bản “Bài học
ñường ñời ñầu tiên” trích tác phẩm “Dế Mèn phiêu lưu kí” của nhà văn Tô Hoài
Dùng tranh ảnh minh họa ñể dẫn vào bài
Học sinh sưu tầm tranh ảnh hoặc các em tự vẽ Tranh ảnh liên quan ñến nội dung
văn bản các em sẽ giới thiệu
* Khi dạy văn bản “Cây tre Việt Nam”, nhóm ñược giới thiệu bài cho học sinh
trong lớp quan sát tranh và ñặt câu hỏi cả lớp tham gia trả lời: Hình ảnh trong các bức
tranh có ñiểm gì chung? Bạn hãy giới thiệu ngắn gọn nội dung của những bức tranh ñó?
Học sinh sẽ trả lời: Điểm chung của các bức tranh này ñều có mặt của tre Hình
ảnh hàng tre (bức tranh 1) là hình ảnh quen thuộc ta bắt gặp trên các ñường quê, trẻ em
thả diều (bức tranh 2), cánh diều tre bay bổng biểu tượng cho cuộc sống yên bình là kỉ
niệm ñẹp của tuổi thơ trong cuộc ñời mỗi con người, hình ảnh (bức tranh 3) gợi nghĩ ñến
Trang 6cậu bé làng Gióng nhổ tre làm vũ khí ñể ñánh giặc cứu nước
Đại diện nhóm ñược giới thiệu bài bắt theo mạch trả lời của bạn và nói tiếp: Muốn
biết rõ cây tre có ñặc ñiểm như thế nào? Thông qua hình ảnh cây tre ñể nói ñến ai? Mời
các bạn ñến với văn bản “Cây Tre Việt Nam” của nhà văn Thép Mới thì sẽ rõ hơn
Giới thiệu bài mới thông qua mẫu chuyện ngắn
Khi áp dụng cách này, tôi yêu cầu các em chú ý lựa chọn những mẫu chuyện
ngắn gọn, gần gũi, sát với nội dung bài học, tránh lan man dài dòng
* Văn bản “Lòng yêu nước” cho học sinh kể về tấm gương hi sinh anh dũng
của Lê Văn Tám, Bế Văn Đàn, Võ Thị Sáu
* Văn bản “Đêm nay Bác không ngủ” kể một mẫu chuyện nhỏ về tình yêu
thương của Bác dành cho nhân dân Việt Nam
Từ câu chuyện vừa kể, người dẫn giới thiệu bài mới
Hiệu quả: Với cách làm này rèn cho HS ý thức tự học ở nhà: học bài cũ, chuẩn bị
bài mới Để cho học sinh tự giới thiệu bài sẽ phát huy ñược tính tích cực, chủ ñộng của
học sinh, lôi cuốn nhiều em tham gia tập trung bài học, tạo cho các em ý thức ñọc văn
bản, tìm hiểu kĩ nội dung, bài học tác giả gửi gắm Đây cũng là biện pháp gây ấn tượng,
tạo sự hứng thú, tạo tâm thế học tập, bước ñầu giúp các em tự tin ñể cảm thụ văn bản văn
học
b Tổ chức ghi “Nhật kí ñọc”
Con ñường ñi vào cảm thụ văn bản nhất thiết phải từ ñọc, gắn liền với việc ñọc Tổ
chức ñọc văn bản là hoạt ñộng trước tiết học, diễn ra ở nhà và trong tiết học Đây là họat
ñộng quan trọng ñể học sinh cảm thụ văn bản Đọc ñể nắm bắt ñược cảm xúc của tác giả,
ñể hòa nhập vào thế giới cảm xúc, ñể phát hiện ý ñồ nghệ thuật của tác giả, ñể nhìn ra thế
giới cuộc sống trong văn bản, ñể tiếng nói nội tâm người ñọc hòa vào tiếng nói nội tâm
của tác giả Phần ñọc văn bản ñược thầy cô hướng dẫn và dặn dò rất kĩ ở phần hướng dẫn
soạn bài ở nhà, bởi không ñọc văn bản sẽ không soạn ñược bài, sẽ khó khăn khi tiếp nhận
văn bản Thực tế cho thấy học sinh rất lười ñọc, nhiều học sinh ñến lớp mà chưa hề ñọc
văn bản hoặc có ñọc thì qua loa ñại khái, ñọc lướt, ñọc xong không hiểu văn bản nói gì
Để khắc phục tình trạng nêu trên, tôi luôn nhắc nhở các em phải hiểu rằng ñọc văn bản là
yêu cầu bắt buộc; ñọc kết hợp tìm hiểu kĩ câu hỏi, bài tập trong SGK, những yêu cầu, câu
hỏi gợi ý, ñịnh hướng của giáo viên Tôi cho các em ghi “Nhật kí ñọc” Mỗi em có một
sổ nhật kí Tên gọi “Nhật kí ñọc” giúp cho các em nhận thấy ñây là công việc phải làm
thường xuyên, bắt buộc với mỗi học sinh Trước khi soạn bài, các em ñọc văn bản nhiều
lần rồi ghi lại những ñiều mình biết, hiểu, cảm về tác giả và văn bản vào sổ nhật kí như
tiểu sử, sáng tác của tác giả, hoàn cảnh ra ñời, thể loại, nội dung và nghệ thuật của văn
bản, tính cách nhân vật, chi tiết, hình ảnh, câu văn, câu thơ hay, gây ấn tượng , có thể là
những suy nghĩ, cảm xúc, nhận xét riêng của mình sau khi ñã ñọc văn bản Để thúc ñẩy,
Trang 7kiểm tra hoạt ñộng ñọc của học sinh, tôi kết hợp khi kiểm tra bài cũ, phân công học sinh
học tốt bộ môn kiểm tra sổ “Nhật kí ñọc” và báo cáo cho tôi ñầu giờ hoặc sau tiết học ñể
kịp thời nhắc nhở Tôi thu sổ tay “Nhật kí ñọc” mỗi tháng ít nhất 2 lần về kiểm tra, khen
thưởng, khuyến khích những học sinh ghi tốt và có cách hướng dẫn học sinh ghi chưa tốt
Hiệu quả: Tổ chức ghi “Nhật kí ñọc” sẽ hình thành cho học sinh thói quen ñọc
văn bản chủ ñộng, tự giác trước khi ñến lớp, nhờ ñọc trước nên các em sẽ dễ dàng hơn
trong quá trình tiếp nhận văn bản ở lớp
c Sử dụng tranh ảnh, sơ ñồ sáng tạo trong phần ñọc, kể tóm tắt truyện và phần
củng cố bài học
Trong chương trình Ngữ văn lớp 6, học sinh chỉ học 3 văn bản thơ, còn lại chủ yếu
là văn bản truyện Để học tốt văn bản truyện, tôi hướng dẫn kĩ, giao việc cụ thể về nhà
cho từng cá nhân, từng nhóm chuẩn bị trước khi học văn bản ở lớp Sự chuẩn bị kĩ của
học sinh sẽ quyết ñịnh thành công giờ học
Lập sơ ñồ tóm tắt truyện
Thể loại văn tự sự là thể loại ñầu tiên và chủ yếu trong chương trình Ngữ văn lớp
6 Để hiểu ñược nội dung phản ánh, ñể phân tích ñược giá trị nội dung và nghệ thuật của
văn bản tự sự, khâu quan trọng là phải tóm tắt ñược nội dung cốt truyện Tóm tắt nội dung
cốt truyện là yêu cầu có tính chất tạo nền là cơ sở ñể từ ñó tìm hiểu các vấn ñề khác của
tác phẩm Thế nhưng việc tóm tắt truyện của học sinh quá yếu, các em rất lười ñọc truyện,
kĩ năng tóm tắt, diễn ñạt lại hạn chế nên khâu tóm tắt truyện các em thường bỏ qua, cảm
thấy lo sợ khi giáo viên yêu cầu tóm tắt Vì vậy, ñể các em có giờ học nhẹ nhàng, thoải
mái, tôi ñã ñịnh hướng cho học sinh trước khi tóm tắt truyện cần:
- Đọc kĩ văn bản
- Xác ñịnh nội dung, chọn sự việc, nhân vật chính
- Sắp xếp sự việc chính theo trình tự hợp lí
- Dùng lời văn của mình ñể tóm tắt truyện
Để dễ nhớ các tình tiết, diễn biến của truyện, tôi yêu cầu các em phải xây dựng sơ
ñồ tóm tắt Sử dụng sơ ñồ tóm tắt truyện trong dạy học văn không phải là cách làm mới,
lâu nay thầy cô chúng ta vẫn làm nhưng chưa thường xuyên, chủ yếu là tóm tắt miệng Sơ
ñồ chúng ta làm chỉ mới dừng lại ở sơ ñồ hình khối vuông, chữ nhật, vẽ sơ ñồ nhánh Để
tăng phần hứng thú, kích thích niềm ñam mê học tập của học sinh, tôi hướng dẫn cho các
em tóm tắt truyện bằng những sơ ñồ với nhiều hình dạng, màu sắc thể hiện khả năng sáng
tạo của các em Tôi cho thực hiện theo nhóm, vẽ trên giấy khổ lớn Đến phần ñọc, kể tóm
tắt văn bản, ñại diện 1- 2 nhóm gắn sơ ñồ của nhóm lên bảng và dựa vào ñó tóm tắt Các
nhóm khác nhận xét, bổ sung
Trang 8
Tóm tắt: Đời Hùng Vương thứ sáu, ở làng Gióng có vợ chồng ông lão ñã già mà
không có con Bà ra ñồng thấy vết chân to nên ñặt chân ướm thử Về nhà, bà thụ thai,
mười hai tháng mới sinh ra ñứa bé khôi ngô ñặt tên là Gióng, kì lạ lên ba tuổi không biết
nói cười Khi nghe sứ giả tìm người tài giỏi ñánh giặc, Thánh Gióng cất tiếng nói nhờ tâu
với vua sắm cho roi sắt, ngựa sắt, áo giáp sắt ñể ñánh giặc Sau khi gặp sứ giả, chú bé lớn
nhanh như thổi Dân làng phải góp cơm gạo nuôi chú bé Khi ñồ sắt ñược mang tới,
Gióng vươn vai thành tráng sĩ oai phong lẫm liệt, mặc áo, cầm roi nhảy lên ngựa phi
thẳng ñến chỗ giặc Đánh tan giặc, Gióng phi ngựa lên núi, cới áo giáp bỏ lại rồi cùng
ngựa bay về trời Vua nhớ công ơn lập ñền thờ, phong danh hiệu là Phù Đổng Thiên
Vương
Ra ñời
kì lạ
Đòi ñánh giặc
Vươn vai thành
tan giặc bay về trời
Vua lập ñền thờ, phong danh hiệu THÁNH
GIÓNG
* Sơ ñồ tóm tắt truyện Thánh Gióng
Trang 9
Tóm tắt: Câu chuyện kể về người anh và cô em gái có tài hội họa tên Kiều
Phương, thường gọi là Mèo Khi tài năng hội họa của em gái ñược phát hiện, người anh
thấy buồn, thất vọng vì mình không có tài năng và cảm thấy mình bị cả nhà lãng quên Từ
ñó, người anh cảm thấy khó chịu, hay gắt gỏng với em gái Khi ñứng trước bức tranh ñạt
giải nhất của em gái, cậu bất ngờ vì hình ảnh mình qua cái nhìn của em Người anh nhận
ra những yếu kém của mình và hiểu ñược tâm hồn trong sáng và lòng nhân hậu của em
gái
Sử dụng tranh ảnh trong kể, tóm tắt truyện
Chúng ta biết rằng thời ñại công nghệ thông tin phát triển, chỉ cần bấm nút là hình
ảnh các em muốn tìm lại hiện ra Vì vậy, trẻ em ngày nay không còn hấp dẫn với tranh vẽ,
không thấy hứng thú ñể tự mình vẽ tranh Đó cũng ñiều thầy cô dạy Mĩ thuật hay phàn
nàn Học vẽ nhưng khả năng sáng tạo lại hạn chế, nét ngây thơ ngộ nghĩnh của các em
qua từng nét vẽ dường như rất hiếm Hạn chế ñó một phần là do GV chúng ta chưa tạo
ñiều kiện ñể các em ñược thể hiện Khi dạy văn bản, GV cũng cho HS vẽ tranh nhưng
thường cho về nhà vẽ sau khi ñã học văn bản nên GV không kiểm tra, vì thế HS không
* Sơ ñồ tóm tắt truyện Bức tranh của em gái tôi
1.Giới thiệu em gái Kiều
CỦA
EM GÁI TÔI
2 Phát hiện tài năng của em
ghen ghét ñố
kị
6 Hiểu tâm hồn
và lòng nhân hậu của
5.Anh ngỡ ngàng…
xấu hổ
4.Bức vẽ
“Anh trai tôi”
ñược giải
Trang 10thực hiện yêu cầu của GV Để giờ học sinh ñộng, hấp dẫn, ñể phát huy trí tưởng tượng,
khả năng sáng tạo của các em, tôi cho các em nhớ và tái hiện lại nội dung cốt truyện bằng
tranh do chính các em vẽ
* Khi dạy văn bản “Ếch ngồi ñáy giếng”, học sinh treo tranh ñã vẽ và dựa vào
tranh tóm tắt:
Tóm tắt: Một con ếch sống trong giếng ñã lâu ngày, xung quanh nó là những con
vật bé nhỏ Nó cứ nghĩ mình thì oai như chúa tể, còn bầu trời chỉ bằng chiếc vung Đến
khi mưa to, nước dâng lên ñưa ếch ra khỏi giếng Nó ñi lại nghênh ngang, không thèm ñể
ý ñến xung quanh nên bị một con trâu giẫm bẹp